Sędzia SN powołany w procedurze z 2017 r. wyłączony od kasacji w sprawie skazanego

W dniu 12 września 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły wniesione przez

obrońców skazanego J.Ł. oraz przez obrońcę skazanej A.G. kasacje od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2024 r., sygn. akt II AKa 221/22,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt

XVIII K 113/13.

Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą V KK 403/25 i zarządzeniem

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu

SN A.R. Po odebraniu zawiadomienia o składzie Sądu Najwyższego mającym

rozpoznać kasację, obrońca skazanego J.Ł. - adw. K.B., powołując się na art. 41 §

1 k.p.k. oraz art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka, art. 19 ust. 1 Traktatu o UE, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz

V KK 403/25

2

art. 45 Konstytucji RP, złożył wniosek o „zagwarantowanie skazanemu J.Ł. prawa

do sądu niezależnego i bezstronnego, a co za tym idzie - wyłączenie od orzekania

w przedmiotowej sprawie SSN A.R.”. W uzasadnieniu wskazał, że sędzia A.R. na

urząd sędziego Sądu Najwyższego został powołany na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3) oraz nawiązał do uchwały

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-

1/2020), akcentując, że „stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia nie uległ

zmianie, a wszelkie argumenty w niej zawarte zostały następnie aprobowane i

powielane w kolejnych orzeczeniach SN”. Zaznaczył również, że „w składzie Sądu

Apelacyjnego w Łodzi, który orzekał w niniejszej sprawie, zasiadali sędziowie

powołani w kwestionowanej procedurze nominacyjnej (…). Okoliczność ta

przesądza o tym, że rozpoznanie kasacji przez sędziów powołanych w tożsamych

warunkach ustrojowych naruszy także i standardy wyznaczone orzecznictwem

TSUE co do kwestii obowiązku strzeżenie z urzędu przymiotów tzw. sądu

ostatniego słowa”. Obrońca zwrócił też uwagę, że postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 17 września 2025 r. sędzia A.R. został wyłączony od

rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze II KK 440/23.

Autor przedmiotowego pisma nadto wystąpił o wyłączenie od rozpoznania

wniosku o wyłączenie sędziego A.R. osób powołanych na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został

ukształtowany w trybie określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., ponieważ „udział w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie stanowiłby

naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua. Prowadziłby on ponadto realnie do

naruszenia standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego A.R. od udziału w opisanej

sprawie kasacyjnej został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego powołany do

pełnienia tego urzędu przed 2018 r., zatem bezprzedmiotowy stał się wniosek

obrońcy J. Ł. o wyłączenie od rozpoznania wniosku wskazanych ogólnie sędziów

powołanych do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

V KK 403/25

3

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Niezależnie od tego celowe będzie nadmienić, że kwestia wyłączenia sędziego

aktualizuje się dopiero wtedy, gdy zostanie on wyznaczony do składu mającego

rozpoznać daną sprawę. Wydaje się, że miał to w polu widzenia autor wniosku, gdy

pismem z 14 listopada 2025 r. wystąpił o „wskazanie nazwiska sędziego

przydzielonego do rozpoznania tego wniosku” (k. 126 akt sprawy V KK 403/25).

Gdy chodzi o wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie kasacyjnej sędziego

Sądu Najwyższego A.R., to zasługuje on na uwzględnienie. Jest faktem, że

wymieniony sędzia do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego

został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W takim razie

obrońca, przekonując o konieczności uwzględnienia wniosku, zasadnie nawiązał do

mającej moc zasady prawnej uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., BSA I-4110-1/20, stwierdzającej m.in., że nienależyta obsada sądu w rozumieniu

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział

osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw. Przekonujące argumenty, że wspomnianej uchwały nie

zdezaktualizował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U

2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego (zob. np.

postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 12 maja 2022 r., V

KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24; uchwałę składu 7 sędziów z dnia

2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i in.). Zasługuje zatem na uwzględnienie inicjatywa

obrońcy, by skład orzekającego w sprawie jego klienta Sądu Najwyższego nie

nasuwał wątpliwości, w szczególności nie dawał podstaw do twierdzenia, że na tym

szczeblu procedowania zaistniało uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

jak też naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności wobec uznania, że skład orzekający nie stanowił

niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

V KK 403/25

4

Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku było też podniesienie w

kasacji zaistnienia w sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z powodu

nienależytej obsady orzekającego w sprawie Sądu Apelacyjnego w Łodzi, przy

czym według skarżącego wadliwość ta wynika z udziału w składzie sądzącym

sędziów powołanych do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa,

której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. W takim razie zasadne jest przewidywanie, że sędzia A.R., również

powołany do pełnienia urzędu na wniosek tak ukształtowanej Krajowej Rady

Sądownictwa, oceniałby kasację przez pryzmat własnego statusu zawodowego, co

ujemnie rzutowałoby na obiektywizm Sądu. Analogiczną sytuację miał w polu

widzenia Sąd Najwyższy, gdy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022

r., I KZP 2/22, stwierdził m.in., że środek odwoławczy zawierający zarzuty

dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego, nie może być rozpoznany

przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze.

Wypada uznać, że odnosi się to również do składu Sądu Najwyższego mającego

rozpoznać kasację, w której treści, względnie w drodze uzupełniającej sygnalizacji,

podniesiono zaistnienie wspomnianego uchybienia. Zaistniałaby bowiem sytuacja

zbliżona do przypadku orzekania sędziego we własnej sprawie, sprzeczna z

fundamentalną zasadą nemo iudex in causa sua, co w konsekwencji wywołałoby u

stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności sądu i

rzetelności procesu kasacyjnego.

Jakkolwiek wniosek o wyłączenie sędziego złożył obrońca tylko jednej z dwóch

osób objętych postępowaniem kasacyjnym, wzgląd na zachowanie prawidłowości

tego postępowania przemawiał za wyłączeniem sędziego A.R. od udziału w całej

sprawie kasacyjnej o sygn. akt V KK 403/25, a nie tylko od udziału w sprawie

skazanego J.Ł.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]

V KK 403/25

5