Zażycie tabletek nie wyklucza posiadania narkotyku. SN uchylił uniewinnienie oskarżonego

Sąd Rejonowy w Pleszewie wyrokiem z 20 lipca 2023 r. sygn. akt II K 154/21,

M.P. oskarżonego o to, że:

I. w dniu 8 lutego 2020 r. w miejscowości K. przy ulicy […], województwa […] w

rejonie dworca […] około godziny 01.30 działając wspólnie i w porozumieniu z

C.W., J.K. i inną ustaloną osobą, której sprawę wyłączono do odrębnego

rozpoznania, wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii posiadał przy sobie środek odurzający w postaci

ziela konopi innych niż włókniste w ilości 1 grama, tj. o czyn z art 62 ust 1

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałam narkomanii;

II. w bliżej nieokreślonych dniach 2018 r. w miejscowości P., województwa [...],

działając wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii posiadał substancje psychotropową w postaci

tabletek C. w ilości 50 tabletek po 2 mg każda, którą nieodpłatnie otrzymał od

C.W., tj. o czyn z art 62 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałam narkomanii;

III. w bliżej nieokreślonym dniu stycznia 2020 r. w miejscowości P., województwa

[...], działając wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii posiadał substancje psychotropową w postaci

jednej tabletki R. w ilości 2 mg, którą nieodpłatnie otrzymał od C.W., tj. o czyn

z art 62 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałam narkomanii;

IV. w bliżej nieokreślonych dniu lutego 2020 r. w miejscowości P., województwa

[…], działając wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii posiadał substancje psychotropową w postaci

jednej tabletki R. w ilości 2mg którą nieodpłatnie otrzymał od C.W., tj. o czyn

z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii;

V. w dniu 6 lutego 2020 r. w miejscowości P., województwa […], działając

wspólnie i w porozumieniu z C.W., J.K. i inną ustaloną osobą, której sprawę

wyłączono do odrębnego rozpoznania, wbrew przepisom ustawy z dnia 29

V KK 60/25

3

lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii posiadał przy sobie środek

odurzający w postaci dwóch tabletek morfiny w ilości 400 mg, którą zakupił

C.W. od n/n osoby, tj. o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii

VI. w dniu 7 lutego 2020 r. w miejscowości P., województwa […], działając wbrew

przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

posiadał substancję psychotropową w postaci jednej tabletki R. w ilości 2 mg.

którą nieodpłatnie otrzymał od C.W., tj. o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia

29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;

VII. w dniu 7 lutego 2020 r. w miejscowości G., województwa […], działając wbrew

przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

posiadał substancję psychotropową w postaci jednej tabletki C. w ilości 2mg

oraz jednej tabletki R. w ilości 2mg, które nieodpłatnie otrzymał od C.W., tj. o

czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii;

VIII. w dniu 7 lutego 2020 r. w miejscowości G., województwa [...], znajdując się pod

wpływem pięciu substancji psychoaktywnych MDMA w stężeniu 26 ng/ml i

MDA w stężeniu poniżej 25 ng/ml tetrahydrokannabinolu (THC) w stężeniu 2.1

ng/ml i karboksy-THC w stężeniu 15 ng/ml D. w stężeniu 13 ng/ml N. 22 ng/ml

oraz K. 5.6 ng/ml prowadził pojazd mechaniczny maiki R. o nr rej. [...], co

wskazuje na działanie na ośrodkowy układ nerwowy jak alkohol w stężeniu

powyżej 0,5 promila, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.;

IX. w dniu 6 lutego 2020 r. w miejscowości P., województwa [...] działając wbrew

przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

posiadał substancję psychotropową w postaci jednej tabletki C. w ilości 2mg,

którą nieodpłatnie otrzymał od C.W., tj. o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia

29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,

uznał za winnego zarzucanych mu w punktach I, III-VII i IX czynów przyjmując,

że każdy wypełnia znamiona art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 4 § 1 k.k. i przyjmuje, że czyny te wchodzą

V KK 60/25

4

w skład ciągu przestępstw, na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 37a k.k. i w zw. z art. 4 § 1 k.k.

wymierzył karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość

jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych, ponadto uznał oskarżonego za winnego

zarzucanego mu w punkcie II czynu wypełniającego znamiona z art. 62 ust. 1 ustawy

z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 37a k.k. i w zw.

z art. 4 § 1 k.k. wymierzył karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, ustalając

wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych. Uznał również oskarżonego za

winnego zarzucanego mu w punkcie VIII czynu, tj. czynu wypełniającego znamiona

z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na postawie art. 178a § 1 k.k. w zw.

z art. 4 § 1 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych,

ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych.

Na podstawie art. 85 § 2 k.k. i art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. w miejsce

z osobna orzeczonych kar grzywny wymierzył oskarżonemu karę łączną grzywny

w wysokości 150 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na

kwotę 30 złotych, na podstawie art. 61 § 1 i § 5 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. zaliczył

oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres zatrzymania w sprawie od

8 lutego 2020 roku godz. 14:45 do dnia 10 lutego 2020 godz. 16:25, zaokrąglając

w górę do jednego dnia i przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia

wolności jest równoważny dwom dziennym stawkom grzywny

Ponadto, na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. w zw. z art.

4 § 1 k.k. orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie

ruchu lądowego na okres 3 lat i dodatkowo na podstawie art. 43a § 2 k.k. w zw. z art.

4 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego M.P. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym

i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w wysokości 5000 złotych.

Sąd również orzekł w przedmiocie zabezpieczonych dowodów rzeczowych

i zasądził od oskarżonego M.P. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 600 złotych tytułem

kosztów sądowych, zwalniając go do ich uiszczenia w pozostałym zakresie.

Zapadły wyrok zaskarżył w całości obrońca oskarżonego M.P..

V KK 60/25

5

Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem z 18 listopada 2024 roku w sprawie IV Ka

443/24 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1. uniewinnił oskarżonego od zarzucanych mu w punktach I-VII oraz IX

czynów,

2. na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. umorzył

postępowanie o czyn z punktu VIII polegającego na tym, że w dniu 7 lutego

2020 r. w miejscowości G., woj. [...] znajdując się pod wpływem pięciu

substancji psychoaktywnych MDMA w stężeniu 26 ng/ml i MDA w stężeniu

poniżej 25 ng/ml. tetrahydrokannabinolu (THC) w stężeniu 2.1 ng/ml i

karboksy-THC w stężeniu 15 ng/ml. diazepamu w stężeniu 13 ng/ml. N. 22

ng/ml oraz K. 5.6 ng/ml. prowadził pojazd mechaniczny marki R. o nr rej. [...],

a czyn ten wypełnia dyspozycję art. 87 § 1 k.w.

Kasację w tej sprawie wniósł Prokurator Rejonowy w Pleszewie i zaskarżając

wyrok na niekorzyść oskarżonego w części rozstrzygnięcia z pkt 1a, zarzucił mu

„mające wpływ na treść orzeczenia rażące naruszenie prawa materialnego,

a mianowicie przepis art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, pomimo prawidłowo

poczynionych ustaleń faktycznych w zakresie czynów przypisanych oskarżonemu

w punktach 1 i 2 wyroku sądu I instancji poprzez przyjęcie, iż oskarżony posiadał

środki odurzające, czy substancje psychotropowe wyłącznie w czasie ich zażywania,

co nie odpowiada znaczeniu posiadania w rozumieniu wymienionego przepisu

ustawy, a zażywanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, pozostaje

poza obszarem penalizacji”.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Kaliszu w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna, gdyż Sąd Okręgowy w Kaliszu dopuścił się

naruszenia prawa materialnego, mianowicie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez przyjęcie, iż oskarżony swoim

V KK 60/25

6

zachowaniem nie wyczerpał znamion przestępstwa opisanego w przywołanym

przepisie prawa. Problem dopuszczalności karania osób za posiadanie narkotyku

związane z jego zażyciem (użyciem), został bowiem rozstrzygnięty w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I KZP 24/10

(OSNKW 2011, z. 1, poz. 2), przyjęto, że „[p]osiadaniem środka odurzającego lub

substancji psychotropowej w rozumieniu art. 62 ustawy z dnia 21 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) jest każde

władanie takim środkiem lub substancją, a więc także związane z jego użyciem

lub zamiarem użycia [podkr. SN]". Uchwała ta nie straciła na aktualności i skład

orzekający w niniejszej sprawie podziela ją w całej rozciągłości.

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy w sposób szczegółowy

i kompleksowy odniósł się do kwestii wykładni znamienia „posiada”, wskazując,

że zarówno wykładnia językowa (która – sama w sobie – była wystarczająca do

prawidłowej interpretacji tego znamienia), jak i wykładnia celowościowa, systemowa

i historyczna wskazują na to, że posiadanie, o jakim mowa w art. 62 ust. 1 u.p.n. to

każde władanie środkiem lub substancją, obejmujące również władanie nimi

związane z ich użyciem lub zamiarem użycia. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy

ustawy precyzyjnie określają cele, w których dopuszcza się posiadanie narkotyków

(medyczny, przemysłowy, badawczy i lecznictwo zwierząt) przez określone

w ustawie podmioty, a ich katalog jest w przepisach prawa wskazany wyczerpująco.

Przemawiało to dodatkowo za tym, że każde inne posiadanie, w tym związane

z zażywaniem narkotyków, jest niezgodne z prawem. Taki stan prawny utrzymywany

jest już od prawie 40 lat (od ustawy z 1985 roku) i do dzisiaj ustawodawca nie

zdecydował się na wprowadzenie przepisu, który dopuszczałby posiadanie na

własny użytek nawet najmniejszej ilości narkotyku (w tym zakresie przewidziano

szczególną instytucję umorzenia postępowania przed wydaniem postanowienia o

jego wszczęciu – art. 62a u.p.n.).

Powyższa uchwała spotkała się w większości z aprobatą doktryny, a co

ważniejsze, pogląd ten został przyjęty w orzecznictwie sądowym, które jest w istocie

jednolite. Sąd Najwyższy rozstrzygając w sprawach, których przedmiotem jest

posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w rozumieniu art. 62

ustawy 2005 r. u.p.n. uznaje, iż ten desygnat wypełnia każde władanie takim

V KK 60/25

7

środkiem lub substancją, a więc także to związane z jego użyciem lub zamiarem

użycia. Podkreślał też, że karalne jest każde władanie narkotykami, bez względu na

cel, dla jakiego miałby być on przeznaczony, a więc również związane z jego użyciem

lub zamiarem użycia (postanowienia: z 3 lutego 2011 r. sygn. akt III KK 415/10;

z 1 marca 2012 r. sygn. akt V KK 425/12; z 27 marca 2013 r. sygn. akt III KK 423/12,

z 3 stycznia 2019 r. sygn. akt III KK 206/18). Analogiczne stanowisko zajmowały

w dziesiątkach spraw sądy powszechne, w tym także Sądy Apelacyjne (we

Wrocławiu: wyroki z 26 września 2012 r. sygn. akt II AKa 261/12, z 26 września 2012

r. sygn. akt II AKa 257/12, z 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II AKa 216/13; z 20 listopada

2019 r. sygn. akt II AKa 324/19; w Gdańsku z 27 listopada 2014 r. sygn. akt II AKa

399/14; w Białymstoku: wyroki z 12 marca 2013 r. sygn. akt II AKa 30/13, z 11

września 2014 r. sygn. akt II AKa 121/14; w Łodzi: wyrok z 11 lipca 2013 r. sygn. akt

II AKa 73/13; w Warszawie: wyrok z 24 lutego 2021 r. sygn. akt II AKa 278/19).

W sytuacji rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy rozbieżności w orzecznictwie

sądowym przez przyjęcie jednego z konkurujących stanowisk albo przez wyrażenie

zupełnie innego, nowego poglądu, sąd powszechny rozstrzygając odmiennie, nie

może ograniczać się wyłącznie do przytoczenia argumentów leżących u podstaw

stanowiska, które nie zostało przyjęte przez Sąd Najwyższy, a musi zwalczać

argumenty, które posłużyły do rozstrzygnięcia rozbieżności w orzecznictwie lub też

wskazywać na nowe, dotąd nieuwzględnione w orzecznictwie powody,

przemawiające za potrzebą przyjęcia innego stanowiska (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 3 stycznia 2019 r. sygn. akt III KK 206/18, OSNK 2019, z. 1, poz. 5).

Tego rodzaju argumentacji brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym

– co już sygnalizowano wyżej – Sąd Okręgowy nie zechciał odnieść się (nie

wspominając o ewentualnym skutecznym podważeniu) do któregokolwiek z

argumentów zaprezentowanych w uchwale. Nic w tym zakresie nie zmienia powołany

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku judykat Sądu Najwyższego - wyrok

z 15 stycznia 2010 r. sygn. akt V KK 363/09 - będący jednym z wyroków tworzących

rozbieżność w orzecznictwie sądowym, którą rozstrzygnięto w powołanej uchwale

składu siedmiu sędziów z 2011 r. - w którym wyrażono pogląd, iż „w przypadku

użycia w całości środka odurzającego karanie takiej osoby za wcześniejsze jego

posiadanie stanowiłoby obejście zakazu karania zachowania, które z istoty swej nie

V KK 60/25

8

jest typizowane jako czyn zabroniony. Zatem sam fakt spożycia przez jakąś osobę

narkotyków, nie przesądza jeszcze przypisania odpowiedzialności karnej za

posiadanie narkotyków (BPK 2010/2/17-19)”, albowiem został wypowiedziany

z pominięciem stanu orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych,

zapoczątkowanego uchwałą składu siedmiu sędziów z 2011 r. Spowodowało to także,

że i w tym orzeczeniu brak jest jakichkolwiek argumentów, które – choćby

potencjalnie – mogłyby podważać rezultat wykładni dokonanej w 2011 r.

Mając na uwadze powyższe, kasację prokuratora uwzględniono, co

skutkowało koniecznością uchylenia przez Sąd Najwyższy „wyroku w zaskarżonej

części” i przekazania sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania

w postępowaniu apelacyjnym. W jego toku winny zostać uwzględnione wyrażone

powyżej zapatrywania prawne (art. 442 § 3 k.p.k.).

Z wszystkich wyżej omówionych powodów, Sąd Najwyższy orzekł, jak

w części dyspozytywnej wyroku.

Antoni Bojańczyk Ryszard Witkowski Stanisław Stankiewicz

[WB]

[r.g.]