Skazany za zbrodnię kwestionował dowody. SN odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie

Pismem z dnia 24 sierpnia 2025 r. P.O. złożył wniosek o wznowienie

postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 273/23, utrzymującym w

mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt

III K 234/22. Uzasadniając swoją inicjatywę odniósł się krytycznie do

przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego oraz przedstawił

obszernie własną wersję wydarzeń, negując sprawstwo przypisanej mu zbrodni.

Wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w postępowaniu wznowieniowym.

V KO 155/25

2

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym stopniu.

Jak wskazuje się w orzecznictwie: „oczywista bezzasadność wniosku o

wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych

podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu

postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie

będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a

k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca

2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr

2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). „Osobisty wniosek

strony o wznowienie postępowania podlega wstępnej kontroli w zakresie zbadania,

czy nie jest oczywiście bezzasadny. W wypadku stwierdzenia oczywistej

bezzasadności osobistego wniosku skazanego, sąd odmawia jego przyjęcia bez

konieczności wyznaczania obrońcy z urzędu w celu rozważenia potrzeby

sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie postępowania karnego. O

sytuacji, o której mowa w art. 545 § 3 k.p.k. można mówić w szczególności

wówczas, gdy oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut

oka, niewątpliwa i wniosek ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia

prawomocnego wyroku” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia

2024 r., V KO 9/24, LEX nr 3703763).

Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem skazany nie

przedstawił żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z

podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.

Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone

prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się

nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn

jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Jak wskazuje się w

orzecznictwie, nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, gdy

uprzednio nie były znane, nie tylko sądowi, ale również stronie. Podstawy

wznowienia nie mogą jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie

takie, które jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco

V KO 155/25

3

wymienionych w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać

mają na zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w

zakończonym prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą

stwarzać duże prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu

postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż

to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie

wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18, LEX nr 2490299). Należy przy

tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza się

postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę

dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym

tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności

sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być

tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia

oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu

wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a

jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego

wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). „To skazany, w razie

powoływania się na podstawę de novis, obarczony jest ciężarem

uprawdopodobnienia zasadności wniosku o wznowienie postępowania, skoro

wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie

niewinności. Nie wystarczy zatem samo powoływanie się przez autora wniosku na

nowy fakt czy dowód, ale powinien on przedstawić co najmniej tzw. dowód

swobodny (np. pisemne oświadczenie określonej osoby), świadczący o błędności

skazania” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO

84/07, LEX nr 393907; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19

kwietnia 2007 r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875).

Takiego dowodu, ani jakiegokolwiek innego skazany nie przedstawił, a

jedynie zakwestionował jakość przeprowadzonego postępowania dowodowego,

wskazując na występujące w jego przekonaniu braki oraz opisał obszernie własną

wersję wydarzeń, wskazując że wcześniej nie ujawniał swojej perspektywy,

V KO 155/25

4

udzielając tylko częściowo informacji. Oczywiste jest przy tym, że wyjaśnienia

skazanego nie stanowią nowego dowodu w sprawie, a zatem – wobec takiej treści

wniosku – jego inicjatywa mogła zostać rozpoznania na posiedzeniu w trybie art.

545 § 3 k.p.k.

Z tych względów, nie stwierdzając okoliczności, które uzasadniałyby

wznowienie postępowania, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia,

co czyniło bezprzedmiotowym kwestię wyznaczenia skazanemu obrońcy z urzędu.

[WB]

[a.ł]