Udział sędziów w sprawach jednostkowych nie wyłącza ich od wyroku łącznego

Pismem z dnia 15 lipca 2025 r. skazany P.O. zwrócił się do Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z osobistym wnioskiem o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca

2025 r., II AKa 146/25, utrzymującym w mocy wyrok łączny Sądu Okręgowego w

Łodzi z dnia 9 stycznia 2025 r., XVIII K 168/24, podając jako podstawę wznowienia

postępowania art. 540 § 3 k.p.k. oraz wskazując na naruszenie jego prawa do obrony

w związku z nienależytym świadczeniem pomocy prawnej przez obrońcę z urzędu.

Sąd Apelacyjny w Łodzi przekazał to pismo skazanego do Sądu Najwyższego

V KO 174/26

2

zgodnie z właściwością. Następnie skazany nadesłał już bezpośrednio do Sądu

Najwyższego pismo z dnia 24 października 2025 r., zatytułowane „uzupełnienie

wniosku o wznowienie postępowania karnego”, w którym poparł swoją argumentację

zawartą w piśmie z dnia 15 lipca 2025 r., jak również zasygnalizował potrzebę

wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

w zw. z art. 40 k.p.k. Zdaniem P.O., apelację od wyroku łącznego rozpoznał Sąd

Apelacyjny w Łodzi w składzie z udziałem sędziów, którzy powinni podlegać

wyłączeniu z mocy prawa. Wskazał na SSA K.E. i SSA M.S. oraz podał, że sędziowie

ci brali udział w wydaniu wyroków jednostkowych objętych wyrokiem łącznym.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2026 r., V KO 173/25, Sąd Najwyższy stwierdził

brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu (pkt 2, pkt 1 dotyczył

dopuszczalności osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania z

uwagi na naruszenie prawa do obrony). To postanowienie zostało następnie

uchylone postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2026 r., V KZ

29/26, a sprawa z wniosku skazanego o wznowienie postępowania przekazana

Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.

Należało zważyć, co następuje.

W sprawie brak jest podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy

postępowania o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Łodzi (art. 542 § 3 k.p.k.).

Z grona sędziów tworzących skład Sądu Apelacyjnego rozpoznającego

apelację od wyroku łącznego, wśród spraw objętych postępowaniem o wyrok łączny

SSA K.E. brał udział w wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w Łodzi z dnia 21

listopada 2023 r., II AKa 381/21 (rozpoznanie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego

w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., IV K 59/09), zaś SSA M.S. brał udział w wydaniu

wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 lutego 2024 r., II AKa 178/22

(rozpoznanie apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 11 stycznia 2018

r., XVIII K 96/13). Wbrew twierdzeniom skazanego, żaden z sędziów rozpoznających

apelację od wyroku łącznego nie orzekał w sprawie Sądu Okręgowego w Łodzi o

sygn. akt IV K 131/07, ani Sądu Apelacyjnego w Łodzi – II AKa 11/23 (czyli w

postępowaniu odwoławczym od wyroku wydanego w sprawie IV K 131/07).

Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego oraz postępowanie

karne w sprawie o przestępstwo, zakończone wyrokiem jednostkowym objętym

następnie wyrokiem łącznym, są odrębnymi postępowaniami i fakt, że sędzia orzekał

V KO 174/26

3

w jednej ze spraw jednostkowych nie stanowi podstawy do jego wyłączenia z mocy

prawa w postępowaniu o wyrok łączny. Orzekanie przez takiego sędziego w sprawie

o wyrok łączny nie powoduje zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art.

439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 i 7 k.p.k. Z treści art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k.

wynika, że sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli brał

udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie.

Skoro przedmiotem postępowania w tej sprawie było wydanie wyroku łącznego, a

kwestionowani sędziowie brali udział w wydaniu wyroków sądów odwoławczych od

wyroków skazujących w sprawach jednostkowych, to niewątpliwie nie brali udziału w

wydaniu „zaskarżonego orzeczenia”. Uchybienie z art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. mogłoby

mieć miejsce, gdyby któryś z sędziów brał udział w wydaniu wyroku łącznego, a

następnie rozpoznał apelację od tego wyroku (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 29 października 2008 r., II KK 257/08). Z kolei na gruncie art. 40

§ 1 pkt 7 k.p.k. chodzi o to, aby sędzia nie orzekał w sprawie ponownie po tym, jak

uchylono orzeczenie wydane z jego udziałem. Taka sytuacja nie zaistniała w tej

sprawie.

W tych okolicznościach stwierdzić należało, że przedstawiona sygnalizacja nie

wykazała podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie

z urzędu, w trybie art. 542 § 3 k.p.k., wskazanego na wstępie postępowania.

Z uwagi na powyższe okoliczności, należało zarządzić jak na wstępie.

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

[WB]

[a.ł]