Zarzut ukrywania akt komorniczych. SN nie przekazał sprawy innemu sądowi

Sąd Rejonowy w Tucholi postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r.

wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości

przekazania sprawy o sygn. akt II K 217/25 innemu sądowi równorzędnemu z

uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał,

że ocena zasadności przyjętej linii obrony oskarżonego wymagała będzie

dokonania oceny prawidłowości działań (bądź też zaniechań) Prezesów Sądu

Okręgowego w B. oraz Sądu Apelacyjnego w […], które są jednostkami

hierarchicznie nadrzędnymi nad sądem wyznaczonym do rozpoznania sprawy.

V KO 204/25

2

Wynikające z tego faktu zależności stanowią przeszkodę dla zachowania

obiektywizmu przez sędziów i asesorów Sądu Rejonowego w Tucholi, co

potwierdzają także złożone przez nich oświadczenia w trybie art. 42 § 1 k.p.k. w zw.

z art. 41 § 1 k.p.k. Powyższe okoliczności uzasadniają zatem – w ocenie

wnioskującego – wyznaczenie do rozpoznania sprawy sądu spoza apelacji

gdańskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w swoich orzeczeniach, że

skoro przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37

k.p.k. stanowi odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd

miejscowo właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), to możliwość skorzystania z

tego trybu powinna mieć miejsce wyjątkowo, gdy przemawiają za tym szczególne

względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Zbyt pochopne

wykorzystywanie instytucji forum extraordinatum w praktyce mogłoby bowiem

prowadzić do skutku odwrotnego od zamierzonego, tj. osłabienia poczucia zaufania

społeczeństwa do bezstronności sądów i ich niezależności od innych władz. W

judykaturze kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37 §

1 k.p.k. jest tradycyjnie odnoszone do takich konkretnych sytuacji, które mogą

wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o

braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny

(zob. m.in. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 5/10; postanowienie

SN z dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 39/18; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023

r., IV KO 20/23). Niemniej jednak powyższe przekonanie musi być oparte na

racjonalnych i rzeczywistych przesłankach (zob. postanowienie SN z dnia 13

sierpnia 2013 r., V KO 55/13; postanowienie SN z dnia 16 lipca 2014 r., III KO

50/14; postanowienie SN z dnia 14 marca 2018 r., IV KO 14/18; postanowienie SN

z dnia 25 listopada 2021 r., II KO 94/21). Tych zaś sąd występujący z inicjatywą nie

wykazał.

Wniosek będący przedmiotem rozpoznania opiera się wyłącznie na

stanowisku obrońcy oskarżonego zawartym w sprzeciwie od wyroku nakazowego,

V KO 204/25

3

iż „nie może być tak, że jakikolwiek organ – w szczególności Prezes Sądu

Rejonowego w S., za akceptacją Prezesa Sądu Okręgowego w B oraz Prezesa

Sądu Apelacyjnego w […] żądają bez wskazania stosownej podstawy prawnej

wydania akt sprawy zakończonych, w których obowiązek przechowywania jeszcze

nie minął, celem ich zniszczenia, co może w tych okolicznościach stanowić rażące

naruszenie prawa” (k. 347). Rzecz jednak w tym, że z akt sprawy wynika, iż

wezwania do wydania akt spraw komorniczych nie były kierowane przez prezesa

któregokolwiek z wymienionych sądów, a przez Zastępcę Komornika A.G., która

zresztą złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ich

ukrywania przez M.W. (k. 1, 7-8, 14-15). Nie ujawniono przy tym żadnych

dokumentów wskazujących na podejmowanie jakichkolwiek rozstrzygnięć przez

Prezesa Sądu Okręgowego w B., zaś rola Prezesa Sądu Apelacyjnego w […]

ograniczała się wyłącznie do wyznaczenia A.G. zastępcą M.W. (k. 9-11). Stosowne

zarządzenia wydawane były na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca

2018 r. o komornikach sądowych, najpierw z uwagi na odsunięcie tego ostatniego

od wykonywania czynności przez Prezesa Sądu Rejonowego w S., a następnie

jego zawieszenie w czynnościach przez Ministra Sprawiedliwości. Zatem

twierdzenia o aprobowaniu przez Prezesa Sądu Okręgowego w B. i Prezesa Sądu

Apelacyjnego w […] żądania wydania od oskarżonego akt objętych zarzutami nie

znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Tym samym na obecnym etapie – wbrew sugestiom sądu występującego z

inicjatywą – kwestia odpowiedzialności karnej M.W. nie jest uzależniona od oceny

prawidłowości działań czy też zaniechań ze strony Prezesa Sądu Okręgowego w B.

i Prezesa Sądu Apelacyjnego w […].

Końcowo podkreślić należy, że instytucja przewidziana w art. 37 k.p.k. nie

służy kontroli zasadności podejmowanych w toku postępowania decyzji w

przedmiocie wyłączenia sędziego z uwagi na przesłankę iudex suspectus.

Tymczasem nie sposób oprzeć się wrażeniu, że sąd występujący z inicjatywą nie

może pogodzić się z postanowieniem Sądu Okręgowego w B. o odmowie

uwzględnienia wniosków sędziów Sądu Rejonowego w Tucholi i niewyłączaniu ich

od rozpoznania przedmiotowej sprawy (k. 369-370). W tym kontekście podkreślić

należy, że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości" wymaga, aby sąd

V KO 204/25

4

powołując się na nią, nie stwarzał w ten sposób wrażenia, że unika prowadzenia

sprawy dla niego kłopotliwej. Próby uchylania się przez sądy od rozpoznania spraw,

pod pozorem wskazywania jako ważkiej okoliczności, rzekomo przemawiającej za

odstąpieniem od jej rozpoznania, z zupełnie nie przekonywującego pretekstu nie

służą dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z dnia 30 stycznia

2018 r., IV KO 131/17).

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]