Delegowany sędzia w składzie apelacji. SN nie wszczął wznowienia z urzędu

Pismem z dnia 5 marca 2025 r. skazany A.S. zwrócił się „w trybie art. 540 §

k.p.k. w zw. z art. 542 § k.p.k. w zw. z art. 9 k.p.k.” o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8

października 2020 r. sygn. akt II AKa 196/20, utrzymującym w mocy wyrok Sądu

Okręgowego w Płocku z dnia 16 marca 2020 r., sygn. akt II K 44/18. Z

uzasadnienia pisma wynikało, że w sądach obu instancji, a także w Sądzie

Najwyższym rozpoznającym kasację, orzekali sędziowie wskazani „niezgodnie z art.

45 Konstytucji RP, art. 47 Karty praw podstawowych a przede wszystkim art. 6 ust.

1 ETPCz”. Skazany powołał się przy tym na wyrok ETPCz „z dnia 04.04.2019 r. (…)

w sprawie Chajm i Przywiecielski”, który mimo, że nie miał charakteru wyroku

pilotażowego, to winien mieć zastosowanie w jego sprawie. Jednocześnie w swym

piśmie wskazywał na powołanie X.Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Okręgowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w

trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co jego zdaniem

skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. (k. 3-5 akt SN).

Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2025 r. wezwano skazanego do

sprecyzowania, czy jego pismo stanowi sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu

postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia

8 października 2020 r. sygn. akt II AKa 196/20 w związku z nienależytą obsadą

sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), czy także wniosek o wznowienie postępowania na

V KO 54/25

3

podstawie art. 540 § 3 k.p.k., który objęty jest przymusem adwokacko-radcowskim

(k. 12-13 akt SN).

W odpowiedzi z dnia 30 lipca 2025 r. A.S. wskazał, że jego pismo stanowi

wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k. i

poinformował, że jego obrońcą w niniejszej sprawie jest adw. R.K., którego należy

informować o konieczności podjęcia dalszych czynności (k. 14 akt SN). Ww.

adwokat zgłosił się do niniejszego postępowania pismem z dnia 22 sierpnia 2025 r.,

do którego załączył upoważnienie do obrony (k. 19-20 akt SN).

Zarządzeniem z dnia 22 września 2025 r., na podstawie art. 120 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 545 § 2 k.p.k. wezwano A.S. do usunięcia w terminie 7 dni braków

formalnych wniosku z dnia 5 marca 2025 r. o wznowienie postępowania poprzez

sporządzenie i podpisanie wniosku przez adwokata lub radcę prawnego (art. 545 §

2 k.p.k.) oraz uiszczenie opłaty w kwocie 150 zł pod rygorem odmowy przyjęcia

jego osobistego wniosku (k. 24 akt SN). Skazany odebrał powyższe zarządzenie w

dniu 25 września 2025 r. (k. 39 akt SN), a jego obrońca w dniu 26 września 2025 r.

(k. 28 akt SN).

W dniu 7 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo

obrońcy skazanego – adw. R.K. nadane w placówce pocztowej w dniu 3

października 2025 r., w którym autor wnosi o „wznowienie postępowania karnego

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z 16 marca

2020 r. w sprawie II K 44/18, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z dnia 8 października 2020 r. w sprawie II AKa 196/20 [w celu dokonania

weryfikacji prawidłowości obsadzenia składu Sądów rozpatrujących sprawę na

poszczególnych etapach]”, a także „przeprowadzenie czynności sprawdzających

dotyczących członków składu sędziowskiego w sprawach II KK 323/21 (Sygn. Sądu

Najwyższego), II AKa 196/20 (Sygn. Sądu Apelacyjnego w Łodzi) w celu weryfikacji

czy zostały one prawidłowo obsadzone” oraz wstrzymanie wykonania wyroku

objętego wnioskiem wobec A.S. (k. 33-36 akt SN). Z uzasadnienia pisma wynika,

że zastrzeżenia obrońcy dotyczą sędziego X.Y. orzekającego w sądzie drugiej

instancji oraz SSN M.M. rozpoznającego kasację w tej sprawie. Wątpliwości co do

zagwarantowania skazanemu prawa do sądu wynikają z faktu powołania ww.

sędziów „na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, która funkcjonowała m.in. w

V KO 54/25

4

ramach Ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”, co skutkuje zaistnieniem bezwzględnej

przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Obrońca

skazanego powołał się również na „rozwojową w tej chwili sytuację uznawania

wyroków Sądów wadliwie obsadzonych za „niebyłe”, która zaowocowała uchwałą

Sądu Najwyższego w sprawie III UZP 4/25”, a także wyrok TSUE w sprawie C-

225/22 oraz postanowienie SN z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie III KK 22/23. Do

pisma złączono dowód uiszczenia opłaty w kwocie 150 zł (k. 37 akt SN).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Na wstępie należy podkreślić, iż wznowienie postępowania na podstawie art.

542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art.

439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony. Nie

przekreśla to możliwości wykorzystania inicjatywy stron w celu skorygowania

rzeczywistych uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Nie jest to jednak

wniosek o wznowienie, a sygnalizacja konieczności dokonania czynności z urzędu,

o której mowa w art. 9 § 2 k.p.k. Taka inicjatywa nie jest objęta przymusem

adwokacko-radcowskim i nie wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty. Inna

sytuacja ma miejsce wówczas, gdy strona domaga się wznowienia postępowania w

oparciu o jedną z przesłanek określonych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. bądź art.

540b k.p.k., co może nastąpić wyłącznie na wniosek. W takim przypadku zgodnie z

art. 545 § 2 k.p.k. wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od

prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę

prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w

myśl art. 15 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w

sprawach karnych winien zostać opłacony.

W przedmiotowej sprawie wezwanie zarządzeniem z dnia 22 września 2025

r. do uzupełnienia braków osobistego wniosku skazanego z dnia 5 marca 2025 r. o

wznowienie postępowania poprzez jego sporządzenie i podpisanie przez adwokata

lub radcę prawnego oraz uiszczenie opłaty w kwocie 150 zł, związane było ze

stanowiskiem A.S., iż jego pismo stanowi wniosek o wznowienie postępowania w

oparciu o treść art. 540 § 3 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że obrońca skazanego w

piśmie z dnia 3 października 2025 r., nadesłanym w odpowiedzi na ww.

V KO 54/25

5

zarządzenie, nie domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, a jedynie

sygnalizuje konieczność takiego działania z urzędu. Tym samym brak formalny

osobistego wniosku skazanego z dnia 5 marca 2025 r. o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8

października 2020 r. sygn. akt II AKa 196/20 w oparciu o przesłankę określoną w

art. 540 § 3 k.p.k., nie został uzupełniony. Stąd też na podstawie art. 545 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 120 § 2 k.p.k. należało odmówić jego

przyjęcia. Konsekwencją takiego postąpienia był zwrot skazanemu uiszczonej

opłaty w kwocie 150 zł (pkt 4 niniejszego zarządzenia). Sygnalizacja wznowienia z

urzędu nie podlega bowiem opłacie.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia zawartego w punkcie

2 niniejszego zarządzenia zauważyć należy, że obrońca skazanego zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

upatruje w zasiadaniu w składzie orzekającym w sądzie odwoławczym X.Y., który –

jego zdaniem – został powołany na urząd sędziego z rekomendacji Krajowej Rady

Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie przepisów ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw. Rzecz jednak w tym, że ww. w trakcie postępowania prowadzonego

przeciwko A.S. o sygnaturze II AKa 196/20 był sędzią Sądu Okręgowego w Płocku,

zaś w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi orzekał na mocy delegacji Prezesa Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia […] 2020 r. wydanej na podstawie art. 77 § 9 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (k. 2096).

Jednocześnie Sąd Najwyższy ustalił z urzędu, że na stanowisko sędziego Sądu

Apelacyjnego w Łodzi wymieniony sędzia powołany został dopiero postanowieniem

Prezydenta RP z dnia […] 2022 r. w wyniku podjętej przez Krajową Radę

Sądownictwa uchwały z dnia […] 2022 r., o nr […]/2022. Z kolei do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Płocku, X.Y. został powołany

postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] 2007 r., w wyniku uprzednio podjętej

uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa. Tym samym w badanej sprawie w

ogóle nie zachodzi problematyka spełnienia przez ww. sędziego standardów

niezależności i niezawisłości, o której mowa w przywołanym orzecznictwie

krajowym i międzynarodowym, skoro urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi

V KO 54/25

6

sędzia X.Y. zaczął sprawować już po wydaniu prawomocnego wyroku w sprawie II

AKa 196/20 z dnia 8 października 2020 r., a powołanie na stanowisko sędziego

Sądu Okręgowego w Płocku nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Podnoszone przez

skazanego i jego obrońcę okoliczności nie dotyczą także pozostałych członków

składów orzekających w sądzie pierwszej i drugiej instancji. Jedynie na marginesie

należy zauważyć, że przywołane orzeczenia SN i trybunałów międzynarodowych

nie odnosiły się do kwestii udziału w składach orzekających sędziów delegowanych.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie nie ujawniły się uchybienia wymienione w

art. 439 § 1 k.p.k., to konsekwencją musiało być stwierdzenie braku podstaw do

wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu

postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8

października 2020 r. sygn. akt II AKa 196/20.

Wyjaśniając powody rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 niniejszego

zarządzenia godzi się zauważyć, że do wznowienia postępowania z urzędu może

dojść jedynie wówczas, gdy w ogóle wchodzi w grę wznowienie postępowania, a

nie w szerszym zakresie. Jak zatem słusznie zauważył Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22 (OSNK 2023, nr 4, poz. 20),

skoro w świetle art. 540 § 1 k.p.k. wznowienie dotyczy „postępowania sądowego

zakończonego prawomocnym orzeczeniem", to wszelkie podstawy wznowieniowe,

w tym i określone w art. 542 § 3 k.p.k., dotyczyć mogą wyłącznie takiego

postępowania. Tymczasem powyższego charakteru nie ma postanowienie o

oddaleniu kasacji, w tym także w wypadku uznania jej za oczywiście bezzasadną.

Podejmując taką decyzję Sąd Najwyższy orzeka bowiem wyłącznie o

niezasadności tego środka zaskarżenia, nie wkracza zaś w żadnym zakresie w

sferę, w której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi rzeczy

osądzonej. Stąd też postępowanie kasacyjne zakończone takim postanowieniem

nie podlega wznowieniu. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja wówczas, gdy

Sąd Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, wydaje

orzeczenie następcze rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu, a zatem

V KO 54/25

7

zgodnie z art. 537 § 2 k.p.k. umarza postępowanie lub uniewinnia oskarżonego z

uwagi na oczywistą niesłuszność skazania. Wówczas orzeczenie to jako

rozstrzygające prawomocnie w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego

może podlegać wznowieniu (zob. zarządzenie SN z dnia 13 marca 2025 r., II KO

180/24 i przywołane tam judykaty). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak

nie zaistniała, gdyż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 15 września 2021 r.,

sygn. akt II KK 323/21 oddalił kasację wniesioną na korzyść A.S. jako oczywiście

bezzasadną (k. 2176). Wznowienie z urzędu ww. postępowania kasacyjnego było

zatem niedopuszczalne.

Mając na względzie powyższe, zarządzono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]