Sąd Najwyższy oddalił skargę prokuratora i utrzymał uchylenie wyroku skazującego trzech oskarżonych

Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z 29 października 2025 r., uchylił

zaskarżony apelacją obrońców wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z 20 grudnia

2023 r., mocą którego P.K., M.K. i M.S. zostali uznani za winnych popełnienia

szeregu przestępstw: przeciwko wolności z Rozdziału XXIII Kodeksu Karnego tj. z

art. 189 § 1 k.k. i z art. 190 § 1 k.k., przeciwko życiu i zdrowiu z Rozdziału XIX

Kodeksu Karnego tj. z art. 158 § 1 k.k. i z art. 157 § 2 k.k., a M.S. także z art. 159

V KS 16/26

2

k.k.; a P.K. i M.S. - przeciwko mieniu z Rozdziału XXXV Kodeksu Karnego tj. z art.

280 § 1 k.k., przy czym przyjęto, że zarzucane trzem oskarżonym czyny,

stanowiące zbieg przepisów ustawy, P.K. popełniła w ramach recydywy zwykłej a

M.K. w ramach multi recydywy i za to P.K. i M.K. skazano na karę 4 lat i sześciu

miesięcy pozbawienia wolności a M.S. na karę 2 lat i sześciu miesięcy pozbawienia

wolności oraz na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzeczono wobec nich solidarny

obowiązek zapłacenia nawiązki. Po rozpoznaniu apelacji obrońców Sąd Okręgowy

w Gdańsku uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji.

Od orzeczenia Sądu odwoławczego skargę wniósł oskarżyciel publiczny w

trybie art. 539a k.p.k. Podniósł w niej uchybienie przepisowi art. 437 § 2 k.p.k. przez

bezzasadne przyjęcie, że w sprawie zachodziła bezwzględna przesłanka

odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. i wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

W myśl art. 437 § 2 k.p.k. wyrok kasatoryjny przed sądem odwoławczym

może zapaść wyłącznie w ściśle określonych trzech wypadkach: a) zaistnienia

uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.; b) wystąpienia przeszkody w postaci reguły ne peius

z art. 454 § 1 k.p.k.; c) konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

(art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.).

Analiza pisemnych motywów orzeczenia Sądu Okręgowego w Gdańsku

pozwoliła na stwierdzenie, że powodem uchylenia zaskarżonego apelacjami na

korzyść wyroku Sądu Rejonowego było przyjęcie, iż podczas kontroli instancyjnej

ujawniono bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10

k.p.k. Powyższa konkluzja Sądu odwoławczego, który po nabraniu uzasadnionych

wątpliwości co do poczytalności sprawczyni diagnozowanej w kierunku schizofrenii

już w postępowaniu przygotowawczym oraz leczonej farmakologicznie w związku z

występowaniem u niej objawów wskazujących na to zaburzenie, przeprowadził

własne postępowanie dowodowe dopuszczając opinię biegłych w tym zakresie.

Opierając się na wnioskach opinii ekspertów z zakresu psychiatrii wskazujących

wprost na to, że w sprawie w grę wchodziły okoliczności, o których mowa w art. 31

V KS 16/26

3

k.k., uznał, że pominięcie przesłanek z przepisu art. 79 § 1 pkt 3 i pkt 4 k.p.k. przez

Sąd meriti nie mogło się ostać. Idąc tym śladem w pełni uzasadnione było wydanie

wyroku kasatoryjnego i zobowiązanie Sądu pierwszej instancji, aby przeprowadzić

od nowa przewód sądowy z zachowaniem prawidłowych ustaleń w zakresie strony

podmiotowej czynu oskarżonej oraz zapewnieniem jej prawa do obrony w postaci

obrońcy z urzędu. Sam fakt, na który powołuje się skarżący, że oskarżona,

stosownie do postanowienia z 30 kwietnia 2025 r., była poddana badaniu sądowo –

psychiatrycznemu, które wykluczyło występowania warunków z art. 31 § 1 i 2 k.k.,

nie przesądzał z góry o odrzuceniu potrzeby zastosowania przepisów statuujących

niepoczytalność bądź poczytalność ograniczoną. Takie postępowanie polegające

na bezrefleksyjnym przyjęciu wniosków jedynej opinii razi zbyt daleko posuniętym

formalizmem, co potwierdza stan faktyczny w niniejszej sprawie, w której wnioski

kolejnej opinii biegłych stały w opozycji do pierwotnej ekspertyzy a jednocześnie

potwierdzały odczucia organów prowadzących postępowanie przygotowawcze i

sądowe, u których pojawiły się wątpliwości, co do stanu psychicznego P.K.

Wydając orzeczenie o charakterze kasatoryjnym Sąd Okręgowy zdecydował,

że będzie ono dotyczyło wszystkich trzech oskarżonych. Już samo to, że nie

przeszedł nad tym faktem do porządku dziennego, ale zaznaczył w uzasadnieniu,

że reguła obiektywizmu wymagała takiego postąpienia wystarczyło, aby skargę w

zakresie w jakim kwestionowano to orzeczenie, uznać za bezzasadną. Dość

przytoczyć, że po pierwsze wyjaśnienia P.K., których ocena na chwile obecną nie

jawi się jako rzetelna, obciążały także pozostałych sprawców, a po drugie w

apelacjach skutecznie podważono jakość przesłuchania głównego świadka w

sprawie – pokrzywdzonego D.S., którego stan psychiczny także wzbudził

wątpliwości, co będzie skutkowało tym, że w ponownym procedowaniu zostanie on

przesłuchany z uwzględnieniem art. 192 § 2 k.p.k. Dopiero rzetelne

przeprowadzenie materiału dowodowego pozwoli na ustalenie stanu faktycznego w

sprawie w stosunku do wszystkich trzech oskarżonych.

W zaistniałym stanie rzeczy, zachowując w polu widzenia art. 437 § 2 k.p.k.,

należy stwierdzić, że skoro kontrola apelacyjna ujawniła, że w poczytalność

sprawczyni została ustalona błędnie a przewód sądowy wymaga przeprowadzenia

V KS 16/26

4

go w całości od nowa, to Sądowi odwoławczemu nie pozostawało nic innego jak

wydać wyrok o charakterze kasatoryjnym.

Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku (art. 539e § 2 k.p.k.).

Michał Laskowski

[WB]

[a.ł]