Zarzut nieprawdy w świadectwie pracy z 2001 roku nie otworzył drogi do wznowienia

Na wstępie należy zaznaczyć, że wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, stosownie do art. 399 § 1 k.p.c., polega na ponownym rozpoznaniu sprawy, jeżeli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Wymogiem formalnym wznowienia postępowania jest wniesienie skargi przez uprawnioną do tego osobę w przepisanym prawem terminie w oparciu o ustawową podstawę.

Podstawy wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem zostały przez ustawodawcę enumeratywnie wyliczone w art. 401 - 404 k.p.c. Merytoryczne rozpoznanie skargi jest możliwe wyłącznie po ustaleniu, iż wywiedziona skarga jest oparta na ustawowej podstawie prawnej, albowiem w przeciwnym wypadku podlega ona odrzuceniu. Co istotne, to na skarżącym spoczywa ciężar wskazania podstawy prawnej skargi (art. 409 k.p.c.). Zgodnie z treścią art. 410 k.p.c. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na żądanie sądu skarżący uprawdopodobni okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (§ 2). Z przepisu tego artykułu wynika, że skarga o wznowienie postępowania podlega badaniu wstępnemu. Sąd bada, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie, czy jest dopuszczalna oraz czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na etapie kontroli formalnej należy zbadać, czy twierdzenia podniesione w skardze taką podstawę stanowią (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1968 roku, I CZ 122/67, z dnia 28 października 1999 roku, II UKN 174/99, opubl. Legalis).

Jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 kwietnia 2021 roku w sprawie V U 923/20, A. B. wskazał na art. 403 § 1 i § 2 k.p.c.

Żadna z tych podstaw w ocenie Sądu Okręgowego nie zachodzi, w związku z czym

a limine skarga podlegała odrzuceniu.

Bezzasadne jest powoływanie się na zarzut oparcia wyroku na dokumencie podrobionym lub przerobionym (art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.). Sąd doszedł do wniosku, że skarżący nie wykazał istnienia podstawy wznowienia albowiem nie wykazał, aby wyrok kończący postępowanie, którego wznowienia domaga się skarżący został wydany w oparciu o dokument podrobiony. A. B. w skardze zarzucił, że wyrok oparty został na „podaniu nieprawdy w świadectwie pracy”. Wskazaną przez niego okoliczność nie sposób jednak zakwalifikować jako oparcia orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym. Dokument podrobiony to dokument sporządzony przez inną osobę niż ta, od której ma pochodzić, zaś dokument przerobiony to taki, który został zmieniony przez osobę nieuprawnioną (por.

K. Flaga-Gieruszyńska,

A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024). Przerobienie dokumentu, o jakim mowa w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., polega na nadaniu mu innej, niż pierwotna, treści, tj. wpisaniu w jej miejsce innej lub poprawieniu istniejącej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6.06.1997 r., III CKN 85/97, Legalis).

A. B., pomimo oparcia skargi na przesłance określonej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., w istocie nie wskazał na wystąpienie jakichkolwiek okoliczności, które potwierdzałyby, że świadectwo pracy zostało podrobione (tj. sporządzone przez inna osobę niż ta, od której ma pochodzić) lub przerobione (tj. zmieniona przez osobę nieuprawnioną). Samo zaś kwestionowanie przez skarżącego treści świadectwa pracy nie wyczerpuje w/w przesłanki. Podważanie treści świadectwa pracy winno być dokonane w trakcie postępowania, o które wznowienie skarżący wnosi.

Odnosząc się do natomiast do podstawy wznowieniowej z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazać należy, że użycie w słów "za pomocą" wskazuje, że o tej podstawie wznowienia mówić można, gdy istnieje związek przyczynowy między popełnieniem przestępstwa a wyrokowaniem. Taki związek występuje, najczęściej, gdy uzyskanie wyroku określonej treści jest celem przestępnego działania, czyli aby przestępstwo "posłużyło" do uzyskania wyroku. W orzecznictwie wskazuje się, że ta podstawa wznowienia zasadniczo dotyczy tzw. „przestępstw sądowych”, czyli takich, w których przestępcze działanie było podjęte w celu uzyskania wyroku określonej treści, np. łapownictwo, fałszywe zeznania, wymuszenie popełnione przez osobę lub przeciwko osobie, która brała udział w postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., III CKN 1075/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 138, oraz z dnia 22 maja 2019 r., I CZ 33/19). Wskazana w art. 403 § 1 pkt 2 KPC podstawa skargi wznowieniowej wymaga, aby przestępstwo posłużyło do uzyskania prawomocnego wyroku, od którego wnoszona jest skarga o wznowienie postępowania – nie jest natomiast wystarczające twierdzenie, że w wyniku przestępstwa powstał dokument, na którym wyrok ten został oparty. Ponadto konieczne jest (art. 404 k.p.c.) wykazanie przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym lub też wskazanie przyczyn, dla których postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. (Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 czerwca 2019 r., II CZ 33/19)". Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. „można żądać wznowienia na tej podstawie, że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa”. Zgodnie natomiast z art. 404 k.p.c. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Według tego przepisu, koniecznym warunkiem żądania wznowienia postępowania jest to, aby czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym za to przestępstwo, przy czym przepis ten przewiduje wyjątki, tj. sytuacje w których postępowanie karne nie może być wszczęte lub je umorzono z innych przyczyn niż brak dowodów. Zatem gdy zachodzi któryś z tych wyjątków, sąd cywilny samodzielnie ocenia, czy zostało popełnione przestępstwo.

W omawianej sprawie skarżący winien przedstawić odpowiedni wyrok, co wynika z art. 404 k.p.c., albo wskazać, że postępowanie karne nie może być wszczęte lub je umorzono z innych przyczyn niż brak dowodów. Wobec faktu, że skarżący nie wykazał, że którakolwiek ze wskazanych okoliczności zaistniała, uznać należało, że również i ta, powołana w skardze podstawa wznowienia nie została wykazana.

Wywodząc skargę o wznowienie postępowania skarżący wskazał nadto na nowe okoliczności, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Analiza akt postępowania oraz analiza przyczyn wskazanych przez skarżącego prowadzi do konstatacji, że powołane przez A. B. przesłanki w sprawie nie wystąpiły. Przede wszystkim z uwagi na fakt, że skarżący, wskazując na powyższe podstawy, nie przywołał żadnych nowych faktów czy dowodów, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ograniczył się jedynie do twierdzenia „poświadczenia nieprawdy w świadectwie pracy z dnia 28 lutego 2001 roku”. Skarżący kwestionuje jedynie wiarygodność świadectwa pracy, dlatego też w ocenie Sądu podstawa ta nie została przez skarżącego wykazana, gdyż nie wskazał nowych faktów ani dowodów, nie wskazał na żadną okoliczność ani nie udowodniła że istnieją nowe fakty i dowody, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Z końcowego zwrotu art. 403 §2 k.p.c. wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania. Skoro, wydając wyrok w sprawie V U 923/20 Sąd dysponował świadectwem pracy ubezpieczonego z 28 lutego 2001 roku, to stwierdzić należy, że dowód w postaci świadectwa pracy oraz wynikające z niego okoliczności zostały już ujawnione w poprzednim postępowaniu. Podkreślić należy, ze podważanie przez skarżącego zasadności orzeczenia wydanego w prawomocnie zakończonym postępowanie, w tym dyskwalifikowaniem poczynionej przez Sąd oceny dowodów czy dokonanych ustaleń faktycznych nie mieści się w żadnych z ustawowych podstaw wznowienia.

Uwzględniając powyższą argumentację Sąd Okręgowy na podst. art. 410 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.