Wykonawca elewacji odzyskał 15 000 zł kaucji, bo spółka potrąciła kary bez podstawy w umowie

Powód A. S., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), wniósł o zasądzenie od strony pozwanej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwoty 29.371 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 lipca 2018r. do dnia zapłaty, a także zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż strony wiązała umowa z dnia 4 kwietnia 2018r. w zakresie wykonania prac elewacyjnych obiektu budowlanego w K.. Na skutek wykonania zamówionych prac powód wystawił wobec strony pozwanej faktury VAT na łączną kwotę 81.539,16 zł, strona pozwana uiściła kwotę 52.168,16 zł, do zapłaty pozostała zatem kwota 29.371 zł, dochodzona przez powoda w niniejszym postępowaniu. Odsetki ustawowe za opóźnienie powód nalicza od dnia 25 lipca 2018r., tj. dnia następującego po terminie płatności faktury VAT nr (...).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 23 stycznia 2019r. w sprawie sygn. akt V GNc 2729/18 Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie uwzględniono powództwo w całości.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty strona pozwana (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty strona pozwana przyznała, iż zawarła umowę o wykonanie robót elewacyjnych na obiekcie handlowym (...) z powodem. Przyznała również, iż faktura VAT nr (...) została opłacona w części tj. do kwoty 37.895,25 zł. Niemniej jednak jednocześnie wskazała, iż dokonana zapłata należności została pomniejszona o kwotę 29.371 zł, na którą składały się: kwota 14.371 zł tytułem zatrzymania wynagrodzenia na poczet usunięcia usterek z punktu 2 listy usterek oraz kwota 15.000 zł tytułem kaucji z umowy nr (...) z dnia 15 lutego 2018r. Kwota 14.371 zł została następnie potrącona przez (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. oświadczeniem z dnia 31 grudnia 2018r. na skutek naliczenia wobec powoda kar umownych na podstawie umowy z dnia 15 lutego 2018r. z uwagi na brak dostarczenia w terminie oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do w/w umowy, a także 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót murowych.

Sąd ustalił.

W dniu 15 lutego 2018r. powód A. S. (wykonawca) zawarł z stroną pozwaną (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zamawiający) umowę o realizację inwestycji budowlanej obejmującej budowę obiektu handlowo-usługowego wraz z towarzyszącą infrastrukturą w K. Przedmiotem umowy było wykonanie kompletu robót murowych wraz z materiałem, cegłą oraz bloczkami, nadprożami prefabrykowanymi, zaprawą, kleją, papą do zgrzewania jako izolacją poziomą, blaszkami do łączenia muru ze słupami prefabrykowanymi, zgodnie z przekazaną dokumentacją projektową, opisem budowy (...) (§ 1 ust. 1 umowy). Zgodnie z § 3 ust. 1 w/w umowy wykonawca miał obowiązek na wezwanie zamawiającego dostarczyć niezwłocznie do siedziby zamawiającego (nie później niż w ciągu 3 dni roboczych) odpowiednie oryginały oświadczeń dla inwestora o treści zgodne z załącznikami nr 6, 7, 8 do umowy. Za niedostarczenie oświadczeń w wymaganym terminie zamawiający będzie uprawniony do naliczenia kary umownej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Kwota naliczonej kary zostanie skompensowana z bieżącą fakturą, na co wykonawca wyraził zgodę. Strony ustaliły termin zakończenia prac na dzień 11 maja 2018r. Za chwilę ukończenia prac strony uważały dzień dokonania odbioru przeprowadzonego przez zamawiającego, tj. odbioru wolnego od wad przedmiotu umowy (§ 5 ust. 2 i 3 w/w umowy). Wykonawca nie odpowiada tylko za przekroczenie terminów spowodowane siłą wyższą lub z przyczyn leżących wyłącznie po stronie zamawiającego (§ 5 ust. 4 w/w umowy). Wynagrodzenie należne wykonawcy miało zostać ustalone na podstawie obmiaru powykonawczego i przedstawionych umowie cen jednostkowych (§ 6 ust. 1 w/w umowy). Strony oświadczyły, iż wynagrodzenie za prace dodatkowe, których strony nie przewidywały lub nie mogły przewidzieć przy zawarciu tej umowy i których przeprowadzenie wiąże się ze znacznym nakładem czasu, środków i przekracza 0,5% wartość umowy, ustalone zostanie w drodze odrębnego pisemnego zlecenia (§ 6 ust. 3 zd. 2 w/w umowy). Termin odbioru końcowego obiektu strony ustaliły na dzień 11 maja 2018r. (§ 8 ust. 1 w/w umowy). Strony postanowiły, iż w celu zabezpieczenia ewentualnych roszczeń wynikających z gwarancji i rękojmi przez okres gwarancji (5 lat licząc od dnia podpisania końcowego protokołu odbioru obiektu) zamawiający dokona zatrzymania kwoty 15.000 zł z faktury końcowej. Zatrzymanie będzie również zabezpieczać roszczenia zamawiającego o zwrot niezapłaconych podwykonawcom przez wykonawcę (§ 9 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 2 w/w umowy). Po podpisaniu bezusterkowego protokołu odbioru inwestycji, kwota zatrzymana po wcześniejszym uzgodnieniu z zamawiającym może zostać zwolniona, o ile wykonawca przedstawi w zamian gwarancję ubezpieczeniową na kwotę 15.000 zł na zabezpieczenie spełnienia przez wykonawcę wszelkich świadczeń z tytułu rękojmi za wady i gwarancji jakości na okres gwarancji. Koszty gwarancji ponosi wykonawca. Zwrot kwoty zatrzymanej nastąpi w ciągu 30 dni od daty złożenia gwarancji (§ 9 ust. 1 i 2 w/w umowy). W § 13 umowy strony przewidziały możliwość naliczenia przez zamawiającego kary umownej w przypadku m.in.: opóźnienia wykonawcy w wykonaniu danej części prac objętej w harmonogramie – w wysokości 1% kwoty ustalonej jako wynagrodzenie ryczałtowe za każdy dzień zwłoki, opóźnienia w oddaniu przedmiotu umowy w wysokości 1% kwoty ustalonej jako wynagrodzenie ryczałtowe za każdy dzień zwłoki. Kara umowna za każdy wskazany przypadek naruszenia postanowień umowy nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia umownego wskazanego w § 6 pkt 1 umowy. W przypadku zbiegu kar umownych z różnych tytułów suma poszczególnych kar umownych nie może przekroczyć kwoty równej 50% kwoty wskazanej w zdaniu poprzednim. Umowa została podpisana przez prezesa zarządu pozwanej spółki oraz powoda.

Dowód:

umowa o realizację inwestycji budowlanej z dnia 15 lutego 2018r. – k. 53-61.

W dniu 4 kwietnia 2018r. powód A. S. zawarł z stroną pozwaną (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę nr (...), której przedmiotem było wykonanie robót elewacyjnych, w tym wykonanie zewnętrznego tynku mineralnego na warstwie kleju z siatką, nakładanego bezpośrednio na ścianę z bloczków YTONG wraz z malowaniem, wykonanie lizen na elewacji, ułożenie siatki z klejem na elewacji pod okładzinami z Alcobond oraz wykonanie izolacji termicznej na elementach żelbetowych. Prace miały zostać wykonane w K. przy ul. (...) w ramach budowy obiektu handlowego (...). Koszt realizacji robót miał zostać ustalony na podstawie obmiaru powykonawczego oraz ustalonych cen jednostkowych i płatny w terminie 14 dni od dnia dostarczenia do siedziby strony pozwanej prawidłowo wystawionej faktury VAT. Termin wykonania prac strony ustaliły na dzień 2 czerwca 2018r. Sporządzone zlecenie dokonania w/w robót zostało podpisana przez prezesa zarządu strony pozwanej oraz kierownika ds. realizacji kontraktów strony pozwanej.

Dowód:

umowa z dnia 4 kwietnia 2018r. – k. 18.

W dniu 23 maja 2018r. strony dokonały odbioru robót murowych wynikających z umowy z dnia 15 lutego 2018r. nr (...). Strony oświadczyły, iż rzeczywisty termin końcowy wykonania umowy przypadł na dzień 23 maja 2018r. Strona pozwana nie zgłosiła usterek wykonanych robót do treści protokołu, który podpisany został przez A. D. i powoda.

Dowód:

protokół odbioru prac z dnia 23 maja 2018r. – k. 76v-78.

Powód wykonywał roboty objęte umową Nr (...) i sukcesywnie obciążył pozwanego wynagrodzeniem, wystawiając faktury VAT w tym fakturę nr (...) z dnia 30 maja 2018r. na kwotę 14.272,91 zł brutto, w tym kwotę 12.435,30 zł tytułem wykonania siatki z klejem od rzędnej 4,00 od dachu obiektu oraz kwotę 1.837,61 zł tytułem docieplenia słupów oraz dźwigarów od rzędnej 4,00 do dachu obiektu - z terminem płatności do dnia 13 czerwca 2018r.

Dowód:

faktura nr (...) z dnia 30 maja 2018r. – k. 19, zeznania świadka Ł. S. (00.22.54 –00.42.45) – k. 184.

W dniu 12 czerwca 2018r. strona pozwana zapłaciła powodowi kwotę 54.508,73 zł tytułem faktury VAT (...) z dnia 30 maja 2018r. zgodnie z umową (...) z dnia 15 lutego 2018r. oraz faktury VAT (...) z dnia 4 czerwca 2018r. oraz faktury VAT nr (...) z dnia 30 maja 2018r. dotyczące zlecenia 37/Z/18.

Dowód:

potwierdzenie dokonania przelewu z dnia 12 czerwca 2018r. – k. 20.

Z tytułu wykonania umowy Nr (...) , powód wystawił stronie pozwanej fakturę nr (...) z dnia 10 lipca 2018r. na kwotę 67.266,25 zł brutto, w tym kwotę 48.158,25 zł tytułem wykonania zewnętrznego tynku mineralnego na warstwie kleju z siatką, nakładanego bezpośrednio na ścianę z bloczków Ytong wraz z malowaniem cokołu (pola, boki, lizen), kwotę 16.730,44 zł tytułem wykonania lizen na elewacji, kwotę 600 zł tytułem malowania doku rozładunkowego, kwotę 1.777,56 zł tytułem docieplenia wełną mineralną wózkowni – z terminem płatności do dnia 24 lipca 2018r. Wysokość wynagrodzenia zgodna była z obmiarem robót, zaakceptowanym przez obie strony.

Dowód:

faktura nr (...) z dnia 10 lipca 2018r. – k. 21, zeznania świadka Ł. S. (00.22.54 –00.42.45) – k. 184., przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

W dniu 19 lipca 2018r. strony dokonały odbioru wykonanych robót elewacyjnych wynikających z umowy z dnia 4 kwietnia 2018r. Strony określiły rzeczywisty termin wykonania robót na dzień 19 lipca 2018r. W treści protokołu strony oświadczyły, iż prace budowlane zostały odebrane z zastrzeżeniem, że wyszczególnione w protokole usterki zostaną bezpłatnie usunięte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i na określonych w protokole warunkach do dnia 31 lipca 2018r. Protokół podpisany został przez prezesa zarządu strony pozwanej oraz powoda. W załączniku do protokołu wymieniono usterki wymagające usunięcia, tj. brak uszczelnienia na styku ściany betonowej i płyty zjazdowej rampy, brak jednolitego koloru elewacji, niewykończone lizeny w miejscu styk z elewacją wentylowaną Alucobond, brak tynku mineralnego pod pływami Alucobond (styk elewacji z tynku mineralnego płyty Alucobond), zabrudzone stalowe schody zewnętrzne. Wskazano również na konieczność wykonania uszczelnienia pomiędzy skrzynką gazomierza i tynkami.

Powód usunął wady elewacji wykonując kompletną malaturę, zgodnie z zaleceniami producenta masy tynkowej.

Dowód:

protokół odbioru prac – k. 23-23v, zeznania świadka Ł. S. (00.22.54 –00.42.45) – k. 184., przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

Pismem z dnia 12 lipca 2018r. oraz z dnia 27 lipca 2018r. strona pozwana odesłała powodowi fakturę VAT nr (...) bez jej księgowania wobec braku odebrania prac przez kierownika budowy i dokonanych na placu budowy uzgodnień.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 12 lipca 2018r. z potwierdzeniem nadania i załącznikiem – k. 109-110v, pismo strony pozwanej z dnia 27 lipca 2018r. z potwierdzeniem nadania – k. 111 – 112.

W dniu 1 sierpnia 2018r. strona pozwana zapłaciła powodowi kwotę 37.895,25 zł tytułem faktury VAT (...) z dnia 10 lipca 2018r. dotyczącej zlecenia(...) dnia 4 kwietnia 2018r. z zatrzymaniem kwoty 14.131 zł za punkt 2 listy usterek oraz kaucji z umowy (...) z dnia 15 lutego 2018r.

Dowód:

potwierdzenie dokonania przelewu z dnia 1 sierpnia 2018r. – k. 22.

W dniu 1 sierpnia 2018r. w odpowiedzi na korespondencję mailową powoda i wezwanie do zapłaty kwoty wynikającej z wystawionej przez niego faktury VAT strona pozwana wezwała powoda do podpisania oświadczenia nr 13 dotyczącego rozliczenia robót murowych w K..

Dowód:

wiadomość mailowa z dnia 1 sierpnia 2018r. – k. 107.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2018r. strona pozwana wezwała powoda do usunięcia usterek wykonanych robót elewacyjnych z terminem wykonania na dzień 8 sierpnia 2018r.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 3 sierpnia 2018r. – k. 24-24v.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2018r. strona pozwana oświadczyła wobec inwestora (...) sp. z o.o. z siedzibą we W., iż powód otrzymał wynagrodzenie za wykonane roboty murowe w kwocie 198.202.56 zł, z czego tytułem kaucji gwarancyjnej została zatrzymana kwota w wysokości 15.000 zł.

Dowód:

oświadczenie generalnego wykonawcy z dnia 20 sierpnia 2018r. – k. 64.

W dniu 20 sierpnia 2018r. powód w wiadomości mailowej wezwał stronę pozwaną o dopłatę brakującej kwoty do faktury końcowej za elewację, przygotowanie bezusterkowego protokołu odbioru za prace murowe, które zakończono w dniu 9 maja 2018r., prace dodatkowe, które zakończono 27 czerwca 2018r. (z adnotacją, iż protokół jest niezbędny do uzyskania zabezpieczenia w postaci gwarancji ubezpieczeniowej) oraz oświadczenie strony pozwanej dotyczące przyjęcia od powoda gwarancji ubezpieczeniowej i zwrotu zatrzymanej kwoty 15.000 zł.

Dowód:

korespondencja mailowa z dnia 20 sierpnia 2018r. – k. 65-65v.

W piśmie z dnia 20 sierpnia 2018r., nadane drogą elektroniczna, w zakresie robót elewacyjnych strona pozwana poinformowała powoda, iż po wykonaniu prac wskazanych w piśmie z dnia 3 sierpnia 2018r. zostanie zwolniona kwota zatrzymana na poczet wykonania tych prac i wezwała powoda do złożenia oświadczenia nr 14. W zakresie zaś robót murowych strona pozwana poinformowała pozwanego, iż kwota kaucji gwarancyjnej zostanie zwolniona po dostarczeniu podpisanego oświadczenia nr 13, podpisanego przez obie strony protokołu odbioru robót murowych, zaakceptowanej gwarancji ubezpieczeniowej, oświadczenia nr 14.

Dowód:

korespondencja mailowa z dnia 20 sierpnia 2018r. – k. 65-65v, pismo z dnia 20 sierpnia 2018r. wraz z załącznikami – k. 66-70.

W dniu 22 sierpnia 2018r. strona pozwana poinformowała powoda o zgłoszeniu przez inwestora usterek związanych z wykonanymi przez powoda robotami budowlanymi, tj. brak jednolitego koloru elewacji (wada trwała), brak tynku mineralnego pod płytami Alucobond (styk elewacji z tynku mineralnego/płyty Alucobond), zabrudzone stalowe schody zewnętrzne – zabrudzenia po pracach tynkarskich i malarskich (wada trwała), nierówności tynków na lizenach (tylna część elewacji), zabrudzenia farb z płyty zjazdowej rampy, dróg dojazdowych i parkingu. Termin usunięcia usterek strona pozwana wyznaczyła na dzień 3 września 2018r.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 22 sierpnia 2018r. – k. 25-25v.

W odpowiedzi na wezwanie powód w piśmie z dnia 23 sierpnia 2018r. zakwestionował stwierdzone przez stronę pozwaną usterki w pracach elewacyjnych. Oświadczył, iż do poprawy pozostają jedynie 2-3 lizeny z tyłu budynku i wniósł o wyznaczeniu terminu wykonania tych prac.

Dowód:

pismo powoda z dnia 23 sierpnia 2018r. wraz z załącznikiem i potwierdzeniem nadania – k. 26-28.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2018r. strona pozwana wezwała powoda do złożenia w terminie 3 dni od dnia otrzymania pisma prawidłowo wypełnionego i podpisanego oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r. Pismo doręczono w dniu 30 sierpnia 2018r. Oświadczenie to miało zawierać potwierdzenie pełnego rozliczenia robót wynikających z umowy nr (...) z pominięciem jedynie potrąconej przez pozwanego kaucji w wysokości 15.000,- zł. Oświadczenie to miało zostać złożone według przygotowanego przez pozwanego wzoru i nie mogło być przez powoda modyfikowane. Pozwany odmówił złożenia takiego oświadczenia.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 28 sierpnia 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia przesyłki pocztowej – k. 71-75, przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

W dniu 12 września 2018r. strona pozwana poinformowała powoda o otrzymaniu zgłoszenia usunięcia usterek robót elewacyjnych z dnia 6 września 2018r.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 12 września 2018r. – k. 76.

W piśmie z dnia 24 września 2018r. strona pozwana poinformowała powoda, iż na nieuiszczoną kwotę 29.371 zł składają się następujące należności: kwota 15.000 zł tytułem zatrzymanej na podstawie § 9 ust. 1 umowy o realizację inwestycji budowlanej części wynagrodzenia przysługującego powodowi oraz kwota 14.371 zł tytułem wstrzymanej płatności do czasu bezusterkowego odbioru prac wykonywanych na podstawie umowy zlecenia.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 24 września 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 81-85, przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

W dniu 25 września 2018r. powód sporządził protokół odbioru prac elewacyjnych w zakresie usunięcia usterek zgłoszonych w dniu 22 sierpnia 2018r. Do protokołu załączono listę usterek, w której wymieniono następujące wady: brak jednolitego koloru elewacji (wada trwała), brak tynku mineralnego pod płytami Alucobond (styk elewacji z tynku mineralnego/płyty Alucobond; wada trwała), zabrudzone stalowe schody zewnętrzne (wada trwała), różnica w strukturze tynku pomiędzy poprawianymi lizenami (3 szt.) a pozostałą częścią elewacji z racji wykonania naprawy inną technologią (wada trwała), wylana farba na asfalt (wada trwała). Powód oświadczył, iż nie uznaje wszystkich wad wymienionych przez generalnego wykonawcę w w/w załączniku oraz nie zgadza się, że są to wady trwałe. Protokół odbioru został podpisany wyłącznie przez powoda.

Dowód:

protokół odbioru prac z dnia 25 września 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 29-33, zeznania świadka Ł. S. (00.22.54 –00.42.45) – k. 184., przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

W piśmie z dnia 1 października 2018r., odebranym przez powoda w dniu 5 października 2018r., strona pozwana naliczyła wobec powoda kary umowne z tytułu naruszenia umowy nr (...) z dnia 15 lutego 2018r., w tym:



kwotę 5.200 zł tytułem naruszenia obowiązku złożenia i dostarczenia oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r. – 52 dni opóźnienia w złożeniu oświadczenia, liczone od dnia 11 sierpnia 2018r.,



kwotę 23.784 zł tytułem 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót, termin robót został wyznaczony na dzień 11 maja 2018r., roboty zostały oddane w dniu 23 maja 2018r., wobec czego kara umowna została wyliczona przez stronę pozwaną w następujący sposób: 1% x 198.202,56 zł = 1.982 zł x 12 dni = 23.784 zł.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 1 października 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia - k. 79-80v., przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

Pismem z dnia 2 października 2018r. strona pozwana wezwała powoda do zapłaty kwoty 29.084 zł, w tym kwoty 5.300 zł tytułem kary umownej wobec braku dostarczenia w terminie oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r. oraz kwoty 23.785 zł tytułem kary umownej wobec 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót – w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Pismo zostało odebrane przez powoda w dniu 17 października 2018r.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 2 października 2018r. wraz z potwierdzeniem doręczenia – k. 86-90, przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

Strona pozwana ponowiła wezwanie do zapłaty w/w należności w piśmie z dnia 11 grudnia 2018r. w łącznej kwocie 36.084 zł – w terminie 7 dni od dnia otrzymania należności, w tym kwoty 12.300 zł tytułem kary umownej wobec braku dostarczenia w terminie oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r. oraz kwoty 23.785 zł tytułem kary umownej wobec 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót – w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Pismo z dnia 11 grudnia 2018r. nie zostało odebrane przez powoda pomimo kierowania korespondencji na adres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz dwukrotnego awizowania. W/w pismo zostało ponownie doręczone powodowi – na jego prośbę – w dniu 13 lutego 2019r. Powód odebrał kierowaną do niego korespondencję w dniu 18 lutego 2018r.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 11 grudnia 2018r. wraz z kopertą i potwierdzeniem nadania – k. 91-96, pismo strony pozwanej z dnia 13 lutego 2019r. z załącznikami i potwierdzeniem doręczenia – k. 102-106.

W piśmie z dnia 31 grudnia 2018r. strona pozwana złożyła wobec powoda „oświadczenie o kompensacie”, wskazując, iż strona pozwana dokonała kompensaty zobowiązań wynikających z faktury nr (...) z dnia 10 lipca 2018r. w kwocie 14.371 zł z należnościami wynikającymi z wezwania do zapłaty z dnia 11 grudnia 2018r. na kwotę 36.084,00 zł.

Dowód:

oświadczenie strony pozwanej z dnia 31 grudnia 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania przesyłki pocztowej – k. 62-63.

Kolejne wezwanie do zapłaty należności wynikających z naliczonych kar umownych strona powodowa skierowała do powoda w piśmie z dnia 14 stycznia 2019r., domagając się zapłaty kwoty 21.713 zł. Do w/w pisma strona powodowa dołączyła oświadczenie z dnia 31 grudnia 2018r. o kompensacie. Pismo z dnia 14 stycznia 2018r. powód odebrał w dniu 17 stycznia 2018r. i zakwestionował istnieje wierzytelność przedstawionej do potrącenia.

Dowód:

pismo strony pozwanej z dnia 14 stycznia 2018r. wraz z potwierdzeniem nadania i doręczenia – k. 97-101, pismo z dnia 23 stycznia 2019r. – k. 163.

Po wykonaniu przez powoda robot na podstawie umowy Nr (...), pozwany zwracał się do powoda o zawarcie aneksu do tej umowy oraz umowy nr (...)polegającego na objęciu warunkami uzgodnionymi w umowie nr (...)także umowy Nr (...). Powód nie wyraził a to zgody.

Dowód:

przesłuchanie stron (00.42.54 –02.05.00) – k. 184v. – 185v.

Sąd zważył.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie przedstawionych przez obie strony dowodów z dokumentów w postaci: umów, korespondencji mailowej, sporządzonych przez nie pism, a także faktur VAT. Żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości i rzetelności wskazywanych dokumentów, co pozwalało uznać je za wiarygodną podstawę ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie. Nadto przeprowadzono dowód z zeznań świadków Ł. S. (powód ostatecznie cofnął wniosek o przeprowadzanie dowodu z zeznań świadka P. K.), które okazały się spójne wewnętrznie, wzajemnie jak i z pozostałym materiałem dowodowym. Uzupełniająco przeprowadzono dowód z przesłuchania stron, przy czym zostały one uwzględnione w zakresie w jakim pozostawały zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym.

Na podstawie art. 217 § 3 k.p.c. Sąd oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków Ł. S. i P. K. na okoliczność zawarcia umowy, gdyż wynika ona ze złożonych już do akt sprawy dokumentów, co czyni dowód osobowy na tę okoliczność zbędnym. Dalej zbędnym okazał się wnioskowany przez powoda dowód z dokumentów dotyczących zawarcia i wykonania przez pozwanego umowy z inwestorem. Kwestie z tym związane nie mają bowiem wpływu ani na wynik sprawy, ani na poczynione w niej ustalenia, w których o zasadności roszczenia decydowały jedynie relacje miedzy stronami sporu. Jako zbędny Sąd oddalił także wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dotyczących realizacji i rozliczenia umowy Nr (...) o wykonanie robót murowych, gdyż ich wykonana i rozliczenie pozostawało między stronami niesporne. Należy dodać, że podstawą naliczenia przedstawionych do potrącenia kar umownych nie była niewłaściwa jakość wykonanych przez powoda w oparciu o w/w umowę robót. Sąd oddalił także wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność zakresu i jakości robót wykonanych na podstawie umowy Nr (...) o wykonanie robót elewacyjnych, gdyż ich jakość i zakres nie były w niniejszej sprawie kwestionowane w sposób uzasadniający ich specjalistyczną ocenę. Pozwany poprzestał tu bowiem jedynie na sygnalizowaniu możliwości zgłoszenia wad, co nie wiązało się ani z postawieniem zarzutów ani odwołaniem się do ewentualnej wcześniejszej notyfikacji wad. Zgłaszanie dowodów może być ocenione jako zmierzające do zwłoki, wówczas gdy teza dowodowa jest nieistotna dla rozstrzygnięcia lub proponowany środek jest nieprzydatny do jej udowodnienia, co miało miejsce w przypadku w/w wniosków dowodowych (

vide:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1999r., sygn. akt I PKN 316/99, OSNP z 2001r., Nr 5, poz. 151; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2001r., sygn. akt III CKN 1393/00, LEX). Sąd oddalił także wniosek pozwanego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków E. D., A. P., M. W., K. O.. Pozwany, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wbrew dyspozycji art. 258 k.p.c. nie wskazał okoliczności jakie dowodami tymi zamierzał wykazać. Tymczasem przypadku dowodów osobowych ustawodawca wymaga takiej inicjatywy, co ma na celu ocenę przydatności wnioskowanego dowodu już na etapie rozstrzygania o jego dopuszczeniu. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowy niedostatek nie podlega konwalidacji w trybie art. 130 § 1 k.p.c. Wbrew zapatrywaniu pozwanego, w sprzeciwie nie oznaczono tych faktów. Wnioskowane dowody osobowe powołano pod odpowiednimi akapitami przedstawiającymi zarówno fakty jak i twierdzenia oraz oceny pozwanego. Zmuszałoby to Sąd do ustalenia, które z okoliczności mają być wykazane wnioskowanym dowodowe, a które nie wymagają dowodu lub nie mogą być wykazane dowodem z zeznań świadka. Taki sposób oznaczenia faktów, dla wykazania których powołano dowód niewątpliwie nie odpowiada dyspozycji art. 258 k.p.c., a rzecz nie sprowadza się jedynie do odpowiedniego, graficznego ich ujęcia. Pozwany tezy dowodowe sformułował prawidłowo dopiero w piśmie z dnia 18 listopada 2019r., które jako złożone z uchybieniem zakreślonego mu w celu podania wszystkich twierdzeń i dowodów terminu upływającego w dniu 9 sierpnia 2019r. (k. 122, 124, 133), Sąd pominął (art. 207 § 7 k.p.c.). Podkreślenia wymaga, że prawidłowe powołanie dowodu z zeznań świadków obciążało pozwanego niezależnie od ewentualnego wytknięcia mu w tym zakresie niedostatków przez powoda.

Materiał dowodowy pozwolił ustalić, że strony łączyła umowa o realizację inwestycji budowlanej, która przewidywała wykonywanie przez powoda robót murowych na obiekcie budowlanym (...) w K.. Powyższą okoliczność potwierdza umowa z dnia 15 lutego 2015r., jak również przedłożona do akt sprawy korespondencja stron prowadzona między stronami drogą tradycyjną i elektroniczną. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono również, iż strony zawarły umowę o wykonanie przez powoda robót elewacyjnych przedmiotowego obiektu budowlanego. Okoliczność ta wynika przede wszystkim z przedstawionych przez powoda zlecenia z dnia 4 kwietnia 2018r. nr (...) podpisanego przez prezesa zarządu pozwanej spółki, a także wystawionych przez powoda faktur VAT. Fakt zawarcia umowy został również przyznany przez obie strony. W tym miejscu należy wskazać, że w ocenie Sądu strony łączyły dwie odrębne umowy o roboty budowlane – tj. z dnia 15 lutego 2018r. i z dnia 4 kwietnia 2018r., dotyczące tego samego obiektu budowlanego, lecz przewidujące odmienny zakres wykonywanych przez podwykonawcę prac. Zgodnie bowiem z twierdzeniami strony pozwanej roboty elewacyjne, będące przedmiotem umowy z dnia 4 kwietnia 2018r., miały być przedmiotem aneksu do umowy z dnia 15 lutego 2018r., lecz powód odmówił podpisania przedmiotowego aneksu, co wiązało się z koniecznością przygotowania odrębnego „zlecenia” przez stronę pozwaną. Niewątpliwie jednak strony zawarły w tym przedmiocie odrębną umowę. Odkreślenia wymaga, ze nie była to umowa o której mowa w § 6 ust. 3 zd. 2 umowy nr (...), gdyż nie dotyczyła robót, których wykonania nie można było przewidzieć. Elewacja jest bowiem niezbędnym i oczywistym elementem budynku lub budowli a tym samym nie sposób uznać, że inwestor czy generalny wykonawca nie spodziewał się konieczności jej wykonania.

Podstawę prawną roszczeń powoda stanowił art. 647 k.c., zgodnie z którym przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. W tym miejscu należy również wskazać, iż do umowy o roboty budowlane obejmującej wykonanie prac elewacyjnych, jak również tej dotyczącej wykonania robót murowych przez powoda zastosowanie znajdzie art. 647

1 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz. U. z 2017 r. poz. 933).

W niniejszej sprawie powód dochodził od strony pozwanej części niezapłaconego wynagrodzenia za wykonanie prac elewacyjnych obiektu budowlanego. Wykonanie tych prac nie budziło wątpliwości i znajdowało potwierdzenie w protokole odbioru. Stwierdzano w nim co prawda konieczność usunięcia wad, niemniej samo ich istnienie nie stanowi przeszkody do uznania robót za wykonane o ile nie są one tego rodzaju ze dyskwalifikują obiekt budowlany jako zgody z projektem i zdatny do użytkowania. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Samo istnienie wad zaś, otwierało poznanemu jedynie drogę do realizacji uprawnień tytułu rękojmi. Nie miało natomiast wpływu na prawo powoda do wynagrodzenia za wykonane roboty, jego wysokość (do czasu realizacji odpowiednich uprawnień z rękojmi za wady) oraz wymagalność. Podkreślenia wymaga, że uznanie wad za nieusuwalne, nie było następstwem ich charakteru, ale decyzji pozwanego, który w ten sposób miał możliwość zgłoszenia obiektu do odbioru – co przyznał w swoich zeznaniach przedstawiciel późnawego. Wady te zostały zresztą ostatecznie usunięte. Materiał dowodowy potwierdza bowiem, że powód dokonał ponownego malowania elewacji, zgodnie ze zgłoszonymi przez pozwanego i inwestora zastrzeżeniami. Na marginesie należy wskazać, że pozwany po usunięciu wad, nie zgłaszał powodowi dalszych roszczeń w szczególności w wykonaniu uprawnień z rękojmi za wady. Warto też zauważyć, że z zeznań przedstawiciela pozwanego wynikało, iż przyczyną niezadowalającego wyglądu elewacji było nie nieprawidłowe malowanie (a pierwotnie jego brak) ale rzekomo niewłaściwie ułożona powierzchnia tynku (która okazała się nie być plaska). Tymczasem na etapie odbioru, pozwany powoływał się na wadliwe, nierówne malowanie elewacji nie zaś nieprawidłowe ułożenie tynku. Bez znaczenia pozostawało również, że tynk układano maszynowo a nie ręcznie (czego oczekiwał inwestor), gdyż pozwany był świadomy zastosowania przez powoda takiej metody i od początku prac w zakresie układania elewacji godził się na nią, nie kreując do powoda zastrzeżeń w trybie art. 636 § 1 k.c. w zw. z art. 656 § 1 k.c. Brak było natomiast między stronami sporu co do prawidłowości obmiaru stanowiącego odstawę obliczenia wynagrodzenia powoda. Wobec realizacji zleconych robót budowlanych wystawił wobec strony pozwanej dwie faktury VAT – nr (...) z dnia 30 maja 2018r. na kwotę 14.272,91 zł brutto oraz nr (...) z dnia 10 lipca 2018r. na kwotę 67.266,25 zł brutto. W dniu 12 czerwca 2018r. strona pozwana uiściła w całości należności wynikające z faktury VAT nr (...). Natomiast należności wynikające z faktury VAT nr (...) zostały zapłacone przez stronę pozwaną w części, tj. w kwocie 37.895,25 zł. Kwota wynikająca z faktury VAT nr (...) (tj. kwota 67.266,25 zł) została ostatecznie pomniejszona o: kwotę 15.000 zł tytułem zatrzymania części wynagrodzenia w celu zabezpieczenia ewentualnych roszczeń wynikających z gwarancji i rękojmi związanych z umową o realizację inwestycji budowlanych z dnia 15 lutego 2018r. nr (...) oraz kwotę 14.371 zł tytułem naliczonych kar umownych związanych z nienależytym wykonaniem obowiązków przewidzianych również w umowie z dnia 15 lutego 2018r. nr (...), a mianowicie braku dostarczenia w terminie oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik do w/w umowy oraz opóźnienia w wykonaniu robót murowych. Ostatecznie, w piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2019r. pozwany wskazał, że w zakresie kary umownej, powołuje się na nieterminowe wykonanie robót wynikających z umowy Nr (...). Dezaktualizowało to zarzuty powoda co do tego, że przedmiotem oświadczenia o potrąceniu było (niewykazana) należność zatrzymana tytułem kosztów usunięcia wad elewacji. Ocena zasadności żądania powoda wymaga zatem na wstępie ustalenia, czy dokonane przez stronę pozwaną potrącenia w/w kwot były uzasadnione i skutkowały wygaśnięciem roszczenia przysługującego powodowi.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż strona pozwana złożyła oświadczenie o potrąceniu przysługującej mu wierzytelności z tytułu naliczonych kar umownych z wierzytelnością powoda z tytułu wynagrodzenia za wykonane roboty elewacyjne. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (art. 489 § 2 k.c.). Przepis art. 499 k.c. stanowi zaś, iż potrącenia dokonywać się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. W niniejszej sprawie strona pozwana złożyła oświadczenie o potrąceniu w piśmie z dnia 10 września 2015r. Przysługująca stronie pozwanej wierzytelność przedstawiana do potrącenia wynikała z naliczenia wobec powoda kar umownych wynikających z umowy z dnia 15 lutego 2019r. wobec naruszenia obowiązku złożenia i dostarczenia oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r., jak również z uwagi na 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót murowych.

W odniesieniu do wierzytelności strony pozwanej z tytułu naliczonych kar umownych wskazać należy, iż zgodnie z art. 483 §1 k.c., można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody (art. 484 §1 k.c.). W orzecznictwie dominuje pogląd, iż zastrzeżenie kary umownej powoduje modyfikację reguł odpowiedzialności kontraktowej w tym sensie, że wierzyciel wykazać powinien jedynie sam fakt zastrzeżenia kary umownej i niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania przez dłużnika. Dłużnik zaś nie może zwolnić się z obowiązku zapłaty kary umownej poprzez wykazanie, że wierzyciel nie poniósł szkody (

vide:

uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2003r., sygn. akt III CZP 61/03, LEX).

W piśmie z dnia 1 października 2018r., odebranym przez powoda w dniu 5 października 2018r., strona pozwana naliczyła wobec powoda karę umowną z tytułu naruszenia warunków umowy nr (...) z dnia 15 lutego 2018r. w wysokości 23.784 zł z uwagi na 12 dni opóźnienia względem umownego terminu końcowego wykonania robót murowych. Wezwanie do zapłaty tej kwoty zostało skierowane do powoda kolejno w piśmie z dnia 2 października 2018r. i z dnia 11 grudnia 2018r. – z terminem płatności określonym na 7 dni od dnia otrzymania pisma. Z dokonanych przez Sąd ustaleń faktycznych wynika, iż strony ustaliły termin odbioru końcowego obiektu na dzień 11 maja 2018r. (§ 8 ust. 1 umowy nr (...)), zaś odebrano je w dniu 23 maja 2018r. W § 13 w/w umowy strony przewidziały możliwość naliczenia przez zamawiającego kary umownej w przypadku opóźnienia w oddaniu przedmiotu umowy w wysokości 1% kwoty ustalonej jako wynagrodzenie ryczałtowe za każdy dzień zwłoki. Należy przy tym podkreślić, iż kara umowna została zastrzeżona na wypadek samego opóźnienia w oddaniu przedmiotu umowy, a nie zwłoki. Za dopuszczalne należy uznać zastrzeżenie w umowie uprawnienia wierzyciela do żądania kary w wypadku, gdy przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania są okoliczności niezawinione przez dłużnika. Na skuteczność takiego postanowienia wskazuje treść art. 473 § 1 k.c. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, że zgodnie z tym przepisem dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi. Może zatem rozszerzyć swoją odpowiedzialność kontraktową, przyjmując odpowiedzialność także za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy z przyczyn od niego niezależnych (

vide:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II CSK 180/10, LEX). Skoro zatem w tym przypadku podwykonawca (powód) zobowiązał się zapłacić karę umowną na skutek opóźnienia, a zatem niezależnie od jego przyczyn, to w konsekwencji zobowiązał się ponosić rozszerzoną odpowiedzialność za nieterminowe wykonanie zobowiązania. W niniejszej sprawie w § 5 ust. 4 w/w umowy strony przewidziały, iż wykonawca nie odpowiada tylko za przekroczenie terminów spowodowane siłą wyższą lub z przyczyn leżących wyłącznie po stronie zamawiającego. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala jednak na ustalenie, co było przyczyną opóźnienia wykonania robót, a powód nie podjął w tym zakresie inicjatywy dowodowej. Poza sporem pozostaje jednocześnie, iż w dniu 23 maja 2018r. obie strony sporządziły protokół odbioru robót murowych wynikających z umowy z dnia 15 lutego 2018r. nr(...), w którym oświadczyły, iż rzeczywisty termin końcowy wykonania umowy przypadł na dzień 23 maja 2018r. Tym samym skoro termin wykonania robót oznaczono na dzień 11 maja 2018r., a roboty odebrano w dniu 23 maja 2018r., to okres opóźnienia powoda w wykonaniu świadczenia wynosił 12 dni. Wysokość kary umownej ustalono w oparciu o § 13 w/w umowy na kwotę 23.784 zł (1% x 198.202,56 zł = 1.982 zł x 12 dni = 23.784 zł) i taka też kara umowna została przedstawiona do potrącenia przez stronę pozwaną. Jak zaś wyjaśnił pozwany w piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2019r., ta właśnie kwota i z tego tytułu (kara umowna za opóźnienie w wykonaniu robót) został objęta oświadczeniem o potrąceniu z dnia 31 grudnia 2018r. W tych warunkach marginalne znaczenia ma fakt, że strona pozwana zażądała od powoda także zapłaty kary umownej z tytułu naruszenia obowiązku złożenia i dostarczenia oświadczenia nr 13 stanowiącego załącznik nr 7 do umowy z dnia 15 lutego 2018r. I tak, zgodnie z § 3 ust. 1 w/w umowy wykonawca miał obowiązek na wezwanie zamawiającego dostarczyć niezwłocznie do siedziby zamawiającego (nie później niż w ciągu 3 dni roboczych) odpowiednie oryginały oświadczeń dla inwestora o treści zgodne z załącznikami nr 6, 7, 8 do umowy. Za niedostarczenie oświadczeń w wymaganym terminie zamawiający miał być uprawniony do naliczenia kary umownej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Kwota naliczonej kary miała zostać skompensowana z bieżącą fakturą, na co wykonawca wyraził zgodę. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż strona pozwana wzywała powoda do złożenia w/w oświadczenia nr 13 kolejno w korespondencji mailowej z dnia 1 sierpnia 2018r., z dnia 20 sierpni 2018r., a także w piśmie z dnia 28 sierpnia 2018r. W piśmie z dnia 1 października 2018r. strony powodowa naliczyła wobec powoda karę umowną z przedmiotowego w kwocie 5.200 zł, w piśmie z dnia 2 października 2018r. wezwała powoda do zapłaty kwoty 5.300 zł, a w piśmie z dnia 11 grudnia – kwoty 12.300 zł. Pozwany nie przedłożył dotychczas żadnego dowodu wskazującego na wykonanie powyższego świadczenia. W sprzeciwem od nakazu zapłaty pozwany nie wyjaśnił czego dotyczyć miało oświadczenie, poprzestając na wskazaniu że nosiło ono numer 13 i stanowiło złącznik Nr 7 do umowy. W aktach sprawy znajdują się jedynie oświadczania oznaczone jako złącznik nr 13 i 14, a zatem niewątpliwie inne niż objęte żądaniem pozwanego. Ostatecznie jedynie na podstawie zeznań przedstawiciela pozwanego ustalono, że oczekiwał on od powoda oświadczenia o całkowitym rozliczeniu robot murowych na podstawie umowy nr (...) z wyłączeniem zatrzymanej kwoty 15.000,- zł tytułem kaucji. Zważywszy, że z należności z przedmiotowej umowy kaucja nie została zatrzymana, powód oczekiwanego oświadczenia nie mógł złożyć. Nie sposób zatem uznać, że w ten sposób uchybił obowiązkowi umownemu w sposób zawiniony (art. 471 k.c.) – o czym szczegółowo niżej. Co prawda powód do kwestii złożenia przedmiotowego oświadczenia w żaden sposób się nie odniósł, poprzestając (w piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2019r.) na kwestionowaniu uprawnienia do naliczenia kary umowny z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania wynikającego z umowy Nr (...). Niemniej mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy było to niewystarczające dla uznania tej okoliczności za przyznaną. Tym samym strona pozwana była uprawniona do naliczania kary umownej za brak przedstawienia oświadczeń, za okres od dnia 11 sierpnia 2018r. (na co wskazano w piśmie z dnia 1 października 2018r.) w kwocie 100 zł za każdy dzień opóźnienia.

Dla oceny skuteczności oświadczenia o potrąceniu złożonego przez stronę pozwaną w piśmie z dnia 31 grudnia 2018r. konieczne jest również ustalenie, że przedstawiana przez wierzyciela do potrącenia, przysługująca mu wierzytelność jest wymagalna (

vide:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt V CSK 242/13, LEX). W dniu złożenia oświadczenia o potrąceniu wierzytelności z tytułu naliczonych w/w kar umownych nie tylko istniały, ale były również wymagalne, skoro powód został wezwany do zapłaty wskazanych należności, zaś wyznaczony termin zapłaty (7 dni od dnia otrzymania pisma) wobec braku aktywności powoda upłynął bezskutecznie w dniu 24 października 2018r.(art. 455 k.c.).

W niniejszej sprawie niezbędne jest dokonanie również oceny zasadności zatrzymania przez stronę pozwaną kwoty 15.000 zł na mocy postanowienia § 9 ust. 1 umowy z dnia 15 lutego 2018r. Nr (...), w którego treści wykonawca i zamawiający ustanowili umowne zabezpieczenie polegające na zatrzymaniu części kwoty wynagrodzenia należnego wykonawcy na poczet ewentualnych roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi. W umowach o roboty budowlane dopuszczalne jest stosowanie różnego rodzaju zabezpieczeń ewentualnych roszczeń inwestora z tytułu nienależytego wykonania umowy, w szczególności takich jak kaucja gwarancyjna czy zatrzymanie części wynagrodzenia przez oznaczony czas. Ustalenie charakteru prawnego i kwalifikacji udzielonego zabezpieczenia uzależnione jest od wykładni treści postanowień umowy i ustalenia rzeczywistej woli stron (

vide:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2015r., sygn. akt V CSK 124/15, LEX; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt V CSK 204/10, LEX). Udzielenie zabezpieczenia należytego wykonania robót może nastąpić poprzez przyzwolenie zamawiającemu na niewypłacenie części wynagrodzenia (

vide:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt V CSK 204/10, LEX). Charakter prawny ustanowionego przez strony zabezpieczenia musi być zatem oceniany poprzez pryzmat postanowień umownych – czy strony chciały nadać zabezpieczeniu charakter kaucji gwarancyjnej czy też zabezpieczenie miało polegać na zatrzymaniu wynagrodzenia wykonawcy, który po pierwsze godził się na wypłacenie tej jego części w innym terminie, niż określony w umowie, a po drugie zgadzał się, by zamawiający przeznaczył je na pokrycie wierzytelności z tytułu roszczeń odszkodowawczych. Fakt, że oba zabezpieczenia pełnią taką samą funkcję, nie oznacza, że jest tożsamy ich charakter prawny. Gdyby zamiarem stron było zaliczenie kwoty przysługującej wykonawcy robót z tytułu wynagrodzenia na poczet kwoty, którą musiałby wpłacić z tytułu kaucji, musiałoby to znaleźć odzwierciedlenie w treści umowy. Niemniej należy mieć na uwadze, że zastrzeżenie powyższe poczyniono w ramach innego niż leżący u podstaw sporu stosunku zobowiązaniowego. Wbrew twierdzeniom pozwanego umowa nr (...) stanowiła odrębne od umowy Nr (...) zobowiązania. Twierdzenia pozwanego, że intencją stron pozostawało zwarcie jednej umowy do czego nie doszło jedynie z powodu działań powoda dotknięte jest błędem logicznym. Jeśli bowiem powód zamierzał zawrzeć dwie umowy z pozwanym, to nie sposób mówić o zgodnej woli stron uregulowania wszystkich łączących je zobowiązań w ramach jednego kontraktu. Strony nie doszły również do porozumienia co do zmiany pierwotnie zawartych umów i objęcia ich jednym stosunkiem zobowiązaniowym, czego domagał się pozwany. Wypada wyjaśnić, że co prawda w § 6 ust. 3 zd. 2 umowy (...) strony przewidziały możliwość ustalenia wynagrodzenie za prace dodatkowe w drodze odrębnego pisemnego zlecenia, to jednak nie sposób uznać, że umowa Nr (...)została zawarta właśnie w ramach realizacji tak zastrzeżonego uprawnienia. Zastrzeżenie to, w świetle doświadczenia życiowego i praktyki gospodarczej zwłaszcza dotyczącej robót budowlanych, dotyczyło bowiem robót nieobjętych umowa ale i niemożliwych do przewidzenia chwili jej zawarcia. Tymczasem roboty elewacyjne stanowiące przedmiot umowy Nr (...)w sposób oczywisty nie mogą być uznane za niemożliwe do przewidzenia. Znajomość projektu budowalnego prowadziłaby bowiem do oczywistego wniosku o koniczności wykonania takich robót. Co za tym idzie, umowa Nr (...)nie stanowi odrębnego zlecenia o którym mowa w § 6 ust. 3 umowy Nr (...). Nie sposób zatem praw i obowiązków stronu umowy Nr (...) oceniać przez pryzmat postanowień § 9 umowy Nr (...). Bezspornym jednocześnie pozostaje, że w umowie Nr (...) żaden rodzaj kaucji gwarancyjnej nie został zastrzeżony. Co za tym idzie, pozwany nie był uprawniony do potrącenia takiej kaucji, zastrzeżonej w umowie Nr (...) z wynagrodzenia powoda wynikającego z umowy (...). Umowa (...) uprawniała pozwanego do zatrzymania kwoty kaucji jedynie z wynagrodzenia należnego z tej umowy. Jeśli pozwany z uprawnienia tego nie skorzystał, nie mógł braku tego konwalidować przy okazji rozliczania należności z innego stosunku zobowiązaniowego. Należy stwierdzić, iż użyte w postanowieniu umownym z § 9 ust. 1 umowy z dnia 15 lutego 2019r. sformułowanie „zatrzymania 15.000 zł z faktury końcowej” nie oznacza, iż doszło tym samym do potrącenia w rozumieniu art. 498 k.c. lub też potrącenia umownego. Powód wyraził jedynie zgodę na zatrzymanie części wynagrodzenia przez określony czas, a także na pokrycie z tej kwoty roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi. Należy zauważyć, iż strony nie posługiwały się w umowie pojęciem kaucji gwarancyjnej, zaś zatrzymaniem określonej kwoty z faktury końcowej. Gdyby umowa była sformułowana w taki sposób, iż najpierw ustalono by obowiązek wykonawcy przeniesienia na rzecz zamawiającego własności określonej kwoty pieniężnej i jej wpłacenia tytułem kaucji, a następnie zawarły postanowienie, iż w przypadku braku wpłaty podwykonawca wyraża zgodę, aby wykonawca potrącił tę kwotę w określony sposób z faktury końcowej, to wówczas rzeczywiście mogłoby dojść do potrącenia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia z wierzytelnością z tytułu kaucji. Podkreślenia wymaga, że przez pojęcie faktury końcowej należy rozumieć ostatni dokument rozliczeniowy sporządzony w ramach rozliczania umowy nr (...), nie zaś – jak sugerował pozwany – dotyczący finalnego rozliczenia wszystkich wzajemnych zobowiązań stron. Nie podobna przyjmować bowiem, aby we wcześniejszej umowie strony zakładały także powstanie między nimi innych zobowiązań. Zważywszy na w/w charakter kaucji należało uznać, że pozwany nie mógł także dokonać je potrącenia. Nie stanowiła ona bowiem należnej mu wierzytelności a opierała się na ustanowieniu prawa do czasowego zatrzymania wynagrodzenia powoda. Nie mógłby zatem pozwany pomniejszyć należności powoda z umowy nr (...) także uprzednio stawiając żądanie zapłaty kaucji w stan wymagalności a następnie składając odrębne oświadczenie o potrąceniu. Zresztą czynności takich pozwany nie podjął, zaś forsowana w sprzeciwie od nakazu zapłaty wykładnia w/w umów prowadzi do wniosku, że nie miał także takiego zamiaru. Jedynie na marginesie należy wskazać, że w kategoriach nieporozumienia należało traktować twierdzenia przedstawiciela pozwanego, jakoby umowa Nr (...)nie została w całości rozliczona, a powodowi służyło wciąż roszczenie o zwrot kaucji po okresie gwarancji. Twierdzeniu temu sprzeciwia się zarówno fakt, że łączna zapłacona przez pozwanego na rzecz powoda, tytułem wynagrodzenia za wykonanie robót wynikających z tej umowy odpowiada wysokością uzgodnionemu wyrodzeniu, jak i to, że pozwany skierował do inwestora oświadczenie o całkowitym rozliczeniu z powodem tej umowy (k. 64). Sprzeczności tych (wszak pozwany wynagrodzenia z umowy Nr (...) nie pomniejszył o kaucję przy ich wypłacie) przedstawiciel pozwanego nie potrafił wyjaśnić.

W konsekwencji, należało uznać, że aktualne roszczenie powoda obejmuje kwotę 15.000,- zł, która nie została dotychczas w żaden zapłacona.

Zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. przysługują powodowi także odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, liczone od następnego dnia po upływie określonego w umowie i fakturze VAT terminu zapłaty, z uwzględnieniem zapłaty wynikającej ze skutecznego potrącenia wzajemnej wierzytelności pozwanego z tytułu kar umownych. Od kwoty 29.371,- zł służą zatem powodowi odsetki za okres od 25 lipca 2018r do 23 października 2018r., kiedy to nastąpił skutek potrącenia wzajemnej wierzytelność pozwanego w wysokości 14.371,- zł (art. 499 k.c.). Od pozostałej, aktualnej części roszczenia (15.000,- zł) odsetki służą powodowi od dnia 24 października 2018r.

Z tych przyczyn orzeczono jak w pkt. I wyroku.

Roszczenie powoda wygasło w części – do kwoty 14.371 zł wobec skutecznego dokonania przez pozwanego potrącenia go z przysługującą mu, wzajemną wymagalną wierzytelnością wynikającą z naliczonych kar umownych – co szczegółowo omówiono już wyżej. Skutkowało to oddaleniem powództwa co do tej części roszczenia a także odsetek liczonych od dnia wystąpienia skutku potrącenia.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt II wyroku.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 i art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powództwo zostało uwzględnione w 51% i oddalono w 49% co uprawniało strony do adekwatnego do w/w wskaźnika zwrotu kosztów procesu. Poniesione przez powoda koszty procesu wynosiły łącznie 5.086,- zł i obejmowały: opłatę sądową od pozwu w wysokości 1.469,- zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3.600,- zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) i koszty opłaty skarbowej uiszczonej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17,- zł. Poniesione przez pozwanego koszty procesu wynosiły łącznie 3.617,- zł i obejmowały: koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3.600,- zł (§ 2 pkt 5 cyt. rozporządzenia) i koszty opłaty skarbowej uiszczonej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17,- zł. Uwzględniając zakres, w jakim każda ze stron wygrała spór, powodowi przysługiwały koszty procesu w wysokości 2.593,86 zł (5.086,- x 51%), zaś pozwanemu w wysokości 1.772,33 zł (3.617,- zł x 49%), co po zbilansowaniu dawało kwotę 821,53 zł (1.772,33 zł – 2.593,86 zł) należną powodowi.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt. III wyroku.