Pośrednik kredytowy przelał 13 tys. zł na konto babci. Sąd utrzymał wyrok za oszustwo

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt III K 414/22

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

N. R. (1)

Sytuacja majątkowa

Dotychczasowa niekaralność

Informacja e-(...) - k.1253

Karta karna - k.1372

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Sytuacja majątkowa

Dotychczasowa niekaralność

Informacja e-(...)

Karta karna

Dokumenty sporządzone przez uprawnione podmioty, nie kwestionowane i nie budzące wątpliwości.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Obrońca oskarżonego N. R. (1) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Obrazę art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego polegający przede wszystkim na uznaniu, że Pan N. R. (2) miał obowiązek weryfikacji zdolności kredytowej klienta i był w tym zakresie odpowiednio przeszkolony co stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami Oskarżonego oraz świadka N. M. - przyjął prowizję w zamian za zatajenie rzeczywistych możliwości spłaty kredytu przez Oskarżoną P. 1. - uznanie, że wyjaśnienia Oskarżonego w zakresie przyjęcia prowizji w wysokości 13.000 zł są nieprawdziwe i służą jedynie poparciu przyjętej przez niego linii obrony, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że wypłata prowizji za udzielenie kredytu była standardową procedurą w ramach pośrednictwa kredytowego; dowolna ocena materiału dowodowego wyraża się także w bezkrytycznym uznaniu za wiarygodne zeznań 1. G., a mianowicie jej twierdzeniom, że Oskarżony miał być osobiście w miejscu zatrudnienia pani P. 1., czyli w barze przydrożnym u pana R. podczas gdy stoi to w sprzeczności np. zeznaniami pracownika Banku – pana N. M., który wskazał wyraźnie, że pośrednicy kredytowi nie mieli obowiązku weryfikacji zdolności kredytowej, a czyniły to specjalnie przeszkolone komórki w banku – a zatem Oskarżony nie miał powodu ani obowiązku sprawdzenia rzetelności tych informacji, a tym bardziej bezpośredniego kontaktu z panem R.; bezpodstawna ocena wyjaśnień Oskarżonego dotycząca okoliczności przekazania kwoty 13.000 zł na konto jego babci i poprzez to dowolne uznanie, że przesłanie tych pieniędzy na konto babci miało na celu zatuszowanie (ukrycie) faktu pobrania prowizji, podczas gdy z wyjaśnień Oskarżonego – uznanych bezzasadnie za nieprawdziwe wynika, że wskazał on konto babci dla przyjęcia prowizji jedynie z powodu zajęcia komorniczego na jego własnym koncie; a poprzez to

II. Błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przypisanie Oskarżonemu zamiaru doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem banku w sytuacji, w której nie miał on świadomości, że udzielone mu informacje w zakresie udzielenia kredytu przez Oskarżoną P. 1. są nieprawdziwe, a tym samym uznanie, że Oskarżony działał z bezpośrednim zamiarem oszustwa, w szczególności ze względu na okoliczność, że za swoją pracę pobrał prowizję w wysokości 13.000 zł, co zostało uznane za przyjęcie korzyści majątkowej za dopuszczenie się czynności niezgodnej z prawem, a także przyjęcie, że Oskarżony udał się do miejsca zatrudnienia pani 1. w celu weryfikacji prawdziwości złożonego przez nią oświadczenia - co nie miało miejsca i nie było jego powinnością w zakresie obowiązków służbowych.

Niezasadny

Zarzuty były niezasadne.

Na wstępie przypomnieć należy, że by ocena dowodów przeprowadzona przez organ postępowania , której następstwem są określone ustalenia faktyczne, została dokonana zgodnie z regułami art. 7 kpk konieczne jest: 1) oparcie jej na wszystkich przeprowadzonych dowodach, mając na względzie, że podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia danej kwestii; 2) uwzględnienie zasad prawidłowego rozumowania; 3) uwzględnienie wskazań wiedzy; 4) uwzględnienie doświadczenia życiowego. Zasada swobodnej oceny dowodów jest zasadą kontrolowanej oceny dowodów, która wyraża się w dwóch aspektach. Po pierwsze, organ procesowy musi uzasadnić, dlaczego oparł się na jednych, a nie na innych dowodach oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Po drugie, organ odwoławczy kontroluje swobodną ocenę dowodów dokonaną przez organ pierwszej instancji. Przy czym zarzut naruszenia art. 7 kpk nie może ograniczać się do wskazania wadliwości sędziowskiego przekonania o wiarygodności jednych, a niewiarygodności innych źródeł czy środków dowodowych, lecz powinien wykazać konkretne błędy w samym sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiające w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu. W grę może wchodzić np. pominięcie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenie się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności.

Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt III KK 78/21, prezentowanie własnej - możliwej w realiach konkretnej sprawy - oceny dowodów, bez wykazania błędności tej, której dokonał sąd pierwszej instancji, nie upoważnia jeszcze sądu odwoławczego do zajęcia w tej materii stanowiska odmiennego. Sąd odwoławczy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego co do istoty sprawy, jest bowiem głównie sądem kontrolującym procedowanie przed sądem pierwszej instancji i stanowisko tego sądu może zakwestionować jedynie wówczas, gdy wykaże, że to postępowanie i jego wynik obrażają prawo. Sąd Okręgowy podziela również pogląd zawarty w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 173/19. Wskazano w nim, że na uzasadnienie błędu ustaleń faktycznych lub naruszenie standardów swobodnej oceny bądź interpretacji dowodów nie wystarczy subiektywne przekonanie skarżącego o niesprawiedliwości orzeczenia, a konieczne jest wykazanie, że w zaskarżonym wyroku poczyniono ustalenie faktycznie nie mające oparcia w przeprowadzonych dowodach, albo że takiego ustalenia nie poczyniono mimo, że z przeprowadzonych dowodów określony fakt jednoznacznie wynikał, względnie wykazanie, iż tok rozumowania sądu I instancji był sprzeczny ze wskazaniami doświadczenia życiowego, prawidłami logiki, czy zasadami wiedzy.

Mając powyższe na uwadze, apelacja obrońcy oskarżonego stanowiła jedynie subiektywną ocenę zaistniałych okoliczności i gołosłowną polemikę z zaskarżonym wyrokiem. Wbrew jego twierdzeniom Sąd Rejonowy prawidłowo, zgodne z regułami art. 7 kpk, ocenił zgromadzony materiał dowodowy i poczynił trafne ustalenia faktyczne, słusznie uznając oskarżonego za winnego popełnienia przypisanego mu czynu.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że oskarżony dobrze wiedział, że nie powinien procedować wniosków dotyczących klientów pozyskanych od pośrednika - skazanego X. G.. Wynikało to z faktu, że miały one dużą ilość negatywnych decyzji banku, a co za tym idzie były obarczone dużym ryzykiem. Nie tylko odmowy udzielenia kredytu gotówkowego, ale również popełnienia przestępstwa. Co więcej, przed udaniem się na urlop przełożony oskarżonego - świadek N. D., osobiście zabronił mu współpracy ze skazanym X. G.. Powyższe jednoznacznie wynikało z zeznań w/w i pracodawcy oskarżonego - świadka L. G.. Tymczasem pod jego nieobecność oskarżony i tak to zrobił, wprowadzając wnioski trzech osób, w tym skazanej P. 1., co samo w sobie świadczyło o jego zamiarze i determinacji. Ponadto w każdym przypadku ci klienci mieli być zatrudnieni w tym samym miejscu, to jest w barze uniewinnionego R. R.. Tymczasem trudno wyobrazić sobie sytuację, żeby nagle, w tym samym czasie, środków finansowych potrzebowało aż trzech pracowników tego samego podmiotu. Jak ustalono, żadna z tych osób nie była tam zatrudniona. Przy czym w przypadku skazanej P. 1. pierwotnie potwierdzono jej zatrudnienie, jednak później - po zdemaskowaniu pozostałych osób - uznano, że doszło w jej przypadku do przestępstwa. Co istotne, kluczowe znaczenie przy początkowo pozytywnej weryfikacji w/w odegrał oskarżony który przekazał skazanemu X. G., kiedy i w jaki sposób dojdzie do weryfikacji jej zatrudnienia. Wówczas współdziałający z nimi oskarżony Ż. H., któremu w/w to powiedział, udał się do swojego znajomego - uniewinnionego R. R., odebrał telefon i potwierdził, że jest jego pracownikiem. Powyższe nie byłoby możliwe bez oskarżonego.

Istotne było również to, że oskarżony nie tylko uczestniczył w podpisaniu umowy przez skazaną P. 1., ale również w podziale wypłaconych jej pieniędzy w kwocie 95.000 złotych. Co istotne, uzgodnień w tym zakresie dokonał nie z w/w, ale ze skazanym X. G., któremu przypadła kwota 39.900 złotych, oskarżonym Ż. H., któremu w/w wypłacił z tego kwotę 15.000 złotych i współdziałającą z nimi K. 1. (1). Osoby te spotkały się w kawiarni bezpośrednio po udzieleniu kredytu gotówkowego, gdzie oskarżony zalogował się na konto skazanej P. 1. i dokonał nie tylko w/w przelewu, ale również przelewu kwoty 13.000 złotych na rachunek bankowy którego posiadaczem była jego babcia, to jest S. N., a do którego posiadał pełnomocnictwo. Powyższe, wbrew twierdzeniom skarżącego, świadczyło o próbie zatuszowania swojego udziału w przestępstwie. Z pozostałych środków finansowych mieli się zaspokoić świadek K. 1. (2) i skazana P. 1.. Jak wynikało z jej wyjaśnień, ostatecznie przypadła jej zaledwie kwota 19.000 złotych, z której 2.000 złotych przekazała córce - G. U.. Resztę wzięła K. 1. (1). Tym samym skazana P. 1. była de facto „słupem”. W rzeczywistości z inicjatywą uzyskania kredytu gotówkowego wyszła K. 1. (1), będąca koleżanką jej córki z więzienia, która przy pomocy swojego znajomego - oskarżonego Ż. H. skontaktowała się ze skazanym X. G., a ten z kolei z oskarżonym. To również ona, przy pomocy oskarżonego i oskarżonego Ż. H., uzyskała zaświadczenie o zatrudnieniu, które zostało potem potwierdzone w w/w okolicznościach. Co więcej, K. 1. (1) przekonywała skazaną P. 1., że zapłacą wspólnie kilka rat, po czym poinformują, że straciła pracę i nie trzeba będzie regulować pozostałej należności. Tym samym ich celem od początku nie była spłata całego kredytu gotówkowego, a jedynie symulowanie takiego zamiaru. Skazana P. 1. uzyskiwała wówczas bardzo małe dochody i nie było jej stać na spłatę zaciągniętego zobowiązania.

Oskarżony dobrze wiedział zatem, że uczestniczy w przestępczym procederze, współdziałając nie tylko ze skazaną P. 1., ale też innymi osobami. Uzyskana kwota miała być w rzeczywistości nie prowizją, którą zgodnie z zeznaniami świadków L. G. i 1. G. powinien mu wypłacić bank, a nie klient, ale podziałem środków finansowych pochodzących z przestępstwa. Oskarżony próbował to potem zalegalizować poprzez umowę ze skazaną P. 1., ale raz, że było to niezgodne z rzeczywistością, a dwa, że w/w dokument podpisała tylko G. U.. Fakt, że ostateczną decyzję w zakresie przyznania kredytu gotówkowego podejmował bank niczego tu nie zmieniał. Przy czym rola oskarżonego była tu niezwykle istotna. Gdyby nie on, to plan by się nie powiódł. Jego sprawstwo wynikało nie tylko z historii rachunku bankowego, zeznań świadków N. D., L. G. i 1. G. oraz wyjaśnień uniewinnionego R. R., ale również wyjaśnień skazanych X. G. i P. 1., którzy nie mieli żadnego interesu w przedstawianiu oskarżonego w niekorzystnym świetle. W/w nie byli z nim skonfliktowani, a skazana P. 1. widziała go jedynie przez chwilę, to jest w dniu podpisywania umowy. Co więcej, oboje przyznali się do winy (skazana P. 1. jedynie na etapie postępowania przygotowawczego) i przedstawili całą swoją wiedzę w niniejszej sprawie, w tym szczegóły przestępczego procederu. Szczególnie istotne były tu relacje skazanego X. G., który wskazał szereg czynności świadczących nie tylko o zaangażowaniu, ale też świadomości oskarżonego. Zarówno Sąd Rejonowy, jak i Sąd Okręgowy nie znalazł jakichkolwiek podstaw, żeby podważyć jego wyjaśnienia. To samo tyczyło się częściowo wyjaśnień oskarżonego Ż. H., w których potwierdził znajomość ze skazanym X. G. i K. 1. (1), która - jak wskazał - pozyskiwała klientów, którzy byli nierzetelni. Zarazem przyznał, że zajmował się w przeszłości pośrednictwem kredytowym i mógł być z nią w barze uniewinnionego R. R., co z kolei korespondowało z depozycjami w/w.

Odnośnie zeznań świadka N. M., to nawiązał do rozmów, jakie przeprowadzono ze skazaną P. 1. po zorientowaniu się, że mogło dojść od przestępstwa. W/w unikała tematu, rozłączając się i twierdząc, że nie może rozmawiać, bo znajduje się w pracy i przeszkadza jej hałas, którego nie było. Następnie była niezorientowana co do podstawowych okoliczności związanych z zawartą umową, jak również danych pracodawcy. W tle było słychać też inną osobę. Odnośnie jego stwierdzenia, że zdolność kredytową bada bank, to ta kwestia jest oczywista. Tym bardziej, że rolą oskarżonego było pozyskanie klienta, wprowadzenie i monitorowanie wniosku. Jednak w sytuacji, kiedy wiedział, że uczestniczy w przestępstwie i podejmował istotne działania dla jego powodzenia, wychodząc poza swoją rolę, powinien ponieść odpowiedzialność karną. Tak jak oskarżony Ż. H. oraz skazani X. G. i P. 1.. To samo tyczyło się depozycji świadka 1. G.. To, że oskarżony nie decydował o przyznaniu kredytu gotówkowego nie powodowało, że nie mógł dopuścić się czynu zabronionego. Idąc tym tokiem rozumowania, to przestępstwa nie popełniałby także klient, który wprowadza bank w błąd, w tym co do swojego zatrudnienia, a co za tym idzie możliwości i zamiaru spłaty zobowiązania.

Jednocześnie wątpliwości nie budziły pozostałe rozstrzygnięcia, w tym wymierzona oskarżonemu kara grzywny, której nie sposób było uznać za niewspółmierną, jak również orzeczony wobec niego obowiązek częściowego naprawienia szkody.

Obrońca oskarżonego N. R. (1) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie Oskarżonego od zarzutu popełnienia przypisanego mu czynu.

Niezasadny

Z uwagi na niezasadność zarzutów, o czym wskazano powyżej, na uwzględnienie nie zasługiwał także skorelowany z nimi wniosek.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt III K 414/22.

Z opisanych wyżej względów zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i poczynił trafne ustalenia faktyczne, słusznie uznając oskarżonego za winnego popełnienia przypisanego mu czynu.

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

N. R. (1)

Punkt II wyroku, czyn IV

Sąd Okręgowy, na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie na rzecz adw. K. W. kwotę 1.033,20 złote, w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu. Powyższe nastąpiło na wniosek obrońcy, który stawił się na rozprawę odwoławczą.

Sąd Okręgowy, na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk, zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 600 złotych tytułem opłaty w postępowaniu odwoławczym i obciążył go wydatkami tego postępowania w części na niego przypadającej. Powyższe było naturalną konsekwencją bezzasadności apelacji obrońcy oskarżonego. Wysokość należności wynikała z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych. Oskarżony pracuje i uzyskuje dochody, a co za tym idzie jest w stanie uregulować należności w tym zakresie.

SSO Tomasz Morycz SSO Michał Chojnowski SSO Jacek Matusik

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana