Sąd okręgowy uchylił umorzenie kobiety z dwoma wyrokami za gry na automatach

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 4 kwietnia 2025 roku, sygn. akt II K 841/19

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

F. J.

Stan majątkowy

Niekarana

Informacja EPUAP k.3305

Karta karna k. 3308

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Karalność sądowa oskarżonej

Sytuacja majątkowa

Karta karna

Informacja e-PUAP

Załączone dokumenty zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organy do tego uprawnione, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności tych dokumentów.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 11 § 1 kpk poprzez uznanie, iż rozpoznawanie tej sprawy jest nie uzasadnione ze względu na rodzaj i wysokość kary już wymierzonej oskarżonej

Zasadny

Apelacja Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego zasługiwała na uwzględnienie

Przeprowadzona przez Sąd Okręgowy kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia pozwala na stwierdzenie, że Sąd Rejonowy istotnie dopuścił się uchybień wskazanych we wniesionej przez naczelnika urzędu skarbowego apelacji.

Nie ulega wątpliwości, iż F. J. w swoim zachowaniem opisanym w akcie oskarżenia wypełniła znamiona czynów z art. 107 § 1 kks. Ustalenia faktyczne w tym przedmiocie i kwalifikacja prawna przyjęta przez Sąd instancji są prawidłowe. Natomiast w ocenie Sądu Okręgowego umorzenie wobec niej postępowania na postawie art. 11 § 1 k.p.k było decyzją w ustalonym stanie faktycznym niezasadną.

Podstawowe przesłanki stosowania tej instytucji określone w art. 11 § 1 k.p.k. muszą być spełnione łącznie: występek jest zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5; orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość prawomocnie orzeczonej kary za inne przestępstwo; umorzeniu nie sprzeciwia się interes pokrzywdzonego.

W niniejszej sprawie sąd dokonując oceny sytuacji procesowej obu oskarżonych tj. F. O. i F. J. , wyprowadził wobec nich tożsame wnioski, nie uwzględniając przy tym rażącej dysproporcji w liczbie dotychczasowych skazań. Powyższe doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń oraz nieprawidłowego zastosowania wobec oskarżonej F. J. regulacji prawnej z art. 11 § 1 k.p.k. Sytuacja procesowa oskarżonej wymaga zatem odrębnej oceny, z uwzględnieniem rodzaju i wymiaru wcześniej orzeczonych kar oraz rzeczywistej dolegliwości wynikającej z ich połączenia.

Niecelowość wymierzenia oskarżonemu kary prowadząca do umorzenia absorpcyjnego musi być oczywista. Dysproporcja pomiędzy karą wymierzoną za inne przestępstwo a karą spodziewaną za przestępstwo, co do którego rozważana jest kwestia umorzenia na podstawie art. 11 § 1 KPK jest więc na tyle drastyczna, że wymierzanie tej kary nie ma sensu zarówno ze względu na społeczne oddziaływanie kary, jak i ze względu na prewencję indywidualną (zob. R.A. Stefański, Umorzenie absorpcyjne postępowania odstępstwem od zasady legalizmu, w: J. Czapska (red.), Zasady procesu karnego, s. 503).

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku oskarżonego F. O. , z uwagi na liczbę dotychczasowych skazań ujawnionych w KRK, w tym również za przestępstwa skarbowe z art. 107 kks, orzeczenie kary nie znajduje uzasadnienia celowości. Odmiennie przedstawia się jednak sytuacja oskarżonej. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż Sąd Rejonowy dokonując analizy karalności F. J. dokonywał jej na podstawie danych z KRK z dnia 18 października 2024 r., gdzie widniał tylko jeden prawomocny wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim w sprawie II K 748/20, gdzie została wymierzona kara łączna 160 stawek dziennych grzywny po 100 zł każda stawka za 3 czyny z art. 107 § 1 kks. Zarzuty były analogiczne jak w sprawie niniejszej i dotyczyły w organizowania gier hazardowych na automatach. Sąd Rejonowy porównując zakres czasowy stawianych F. J. zarzutów oraz przedmiot obu spraw uznał, że można przyjąć, że oba postępowania powinny toczyć się łącznie i za wszystkie czyny winna być wymierzona jedna kara łączna. Kara zawnioskowana przez oskarżyciela w niniejszym postepowaniu ( 30 stawek dziennych po 150 zł każda stawka za każdy z czynów) mogłaby zostać objęta karą łączną z karą w postępowaniu II K 748/20. W ocenie Sądu Rejonowego wysokość kary orzeczonej w sprawie II K 748/20 jak i rodzaj i wysokość kar zawnioskowanych w niniejszej sprawie można uznać, że wymierzenie kary w sprawie niniejszej byłoby oczywiście niecelowe.

W ocenie Sądu Okręgowego wywód Sądu Rejonowego nie był zasadny i zastosowanie instytucji umorzenia absorpcyjnego było w niniejszej sprawie nieuprawnione, albowiem brak było ku temu wystarczających podstaw. Wysokość kar, które mogłyby zostać orzeczone w przedmiotowym postepowaniu, miałby znaczenie dla wymiaru kary łącznej, a tym samym nie sposób uznać, że kara ta zostałaby w całości pochłonięta przez kary orzeczone uprzednio, przy wydaniu wyroku łącznego. W ocenie Sądu Okręgowego w sytuacji oskarżonej istnieje celowość ścigania za przestępstwa zarzucane w niniejszym postępowaniu. Zasadne jest twierdzenie, iż w sytuacji oskarżonej umorzenie postepowania może naruszać społeczne poczucie sprawiedliwości.

Należy również podkreślić, iż z danych uzyskanych z KRK według stanu na dzień 7 maja 2026 r. wynika, że w obecnej sytuacji oskarżona była skazana dwoma wyrokami, przy czym w jednym z nich orzeczono wobec niej karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 180 zł, natomiast w drugim – karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 100 zł. W tych okolicznościach nie sposób uznać, iż brak jest celowości prowadzenia postępowania, wynikające z niecelowości ukarania sprawcy z uwagi na jej uprzednią karalność.

Jak słusznie podniósł Naczelnik (...) Urzędu G.-Skarbowego w O. w apelacji, Sąd umarzając postępowanie przeciwko F. J. na podstawie art. 11 § 1 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks nie uwzględnił też faktu, iż w stosunku do oskarżonej mogą być orzeczone środki karne. Sąd nie wziął też pod uwagę, że oskarżona może nadal prowadzić działalność gospodarczą związaną z grami hazardowymi. Nie uwzględnił też możliwości orzeczenia względem oskarżonej środka karnego określonego w art. 222 pkt. 5 kks a mianowicie zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, wykonywania określonego zawodu lub zajmowania określonego stanowiska.

Weryfikacja niecelowości orzeczenia kary wobec oskarżonego opiera się na analizie w realiach konkretnej sprawy układu relacji spodziewanej kary za występek, w związku z którym toczy się postępowanie i którego miałoby dotyczyć umorzenie absorpcyjne, do kary (jej rodzaju i wysokości), która została oskarżonemu wymierzona prawomocnym wyrokiem skazującym. Analizowany warunek jest spełniony, jeżeli zachodzi drastyczna dysproporcja jakościowa (rodzaj kary) lub ilościowa (wysokość kary) pomiędzy karą prawomocnie orzeczoną wobec oskarżonego oraz prognozowaną karą, która byłaby orzeczona, gdyby nie umorzono absorpcyjnie postępowania (Z. Gostyński, S. Zabłocki [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2004, s. 252).

Należy również zwrócić uwagę, iż z brzmienia przepisu art. 39 § 1 kks wyraźnie wynika, że Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa skarbowe do ich sumy, ale kara to nie może przekroczyć 1080 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności, albo 15 lat pozbawienia wolności. Mając na uwadze dotychczasowe skazania oskarżonej (2 wyroki skazujące) podnieść należy, że orzeczona w niniejszej sprawie kara wpłynęłaby na wysokości kary łącznej. Tym bardziej jest to uzasadnione, że w niniejszej sprawie oskarżona miała dopuścić się więcej niż jednego czynu.

uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu

Zasadny

Z uwagi na zasadność zarzutu zasadny był także skorelowany z nim wniosek.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Art. 437 § 2 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 11 § 1 k.p.k. Sąd fakultatywnie może umorzyć postępowanie z uwagi na niecelowość karania ze względu na rodzaj i wysokość kary orzeczonej już za inne przestępstwo, przy spełnieniu ustawowego wymogu, by postępowanie dotyczyło występku zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 5. Wymagane jest tu istnienie dysproporcji pomiędzy rodzajem i wysokością kary już orzeczonej prawomocnie za inne przestępstwo a karą, która zostałaby orzeczona w postępowaniu podlegającym umorzeniu. Jak wskazuje się w judykaturze niecelowość jako przyczyna umorzenia absorpcyjnego, musi mieć w realiach konkretnej sprawy charakter oczywisty. Ustalając ją należy za punkt odniesienia przyjąć rodzaj i wysokość kary orzeczonej prawomocnie za inne przestępstwo (przestępstwa). Słusznie przyjmuje się, że ustalenie oczywistej niecelowości karania wymaga analizy przyszłych skutków ukarania między innymi w perspektywie ewentualnego wyroku łącznego. Uzasadnione przypuszczenie orzeczenia w ewentualnym wyroku łącznym kary łącznej na zasadzie absorpcji lub wymierzenia kary łącznej nieznacznie przekraczającej karę już prawomocnie orzeczoną, pozwala na przyjęcie oczywistej niecelowości karania, uzasadniającej umorzenie absorpcyjne.

Na gruncie niniejszego postępowania, nie istnieją formalne przesłanki z art. 11 § 1 k.p.k., Wobec oskarżonej według danych widniejących w karcie karnej - aktualnej na dzień 7 maja 2026 roku zapadły 2 wyroki prawomocne skazujące za czyny z art. 107 § 1 k.k.s., które zostały popełnione w przybliżonym okresie do czynów, o które jest oskarżona w niniejszej sprawie. Przy czym w jednym z nich orzeczono wobec niej karę grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 180 zł, natomiast w drugim – karę grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 100 zł.

Z dyspozycji art. 39 § 1 k.k.s. wynika, że Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa skarbowe do ich sumy, ale kara ta nie może przekroczyć 1080 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności, albo 15 lat pozbawienia wolności. Mając na uwadze dotychczasowe skazania oskarżonej tylko na karę grzywny w nieznacznej wysokości ponieść należy, że orzeczona w niniejszej sprawie kara grzywny może wpłynąć na wysokość orzeczonej kary łącznej w ewentualnym wyroku łącznym. Zestawiając kary dotychczas orzeczone z grożącą karą grzywny uzasadnione jest twierdzenie, że te wnioskowana w niniejszym postępowaniu kara grzywny nie zostałyby pochłonięte, a więc byłaby możliwa do egzekwowania. Sąd nie jest związany stanowiskiem oskarżyciela co do wysokości grzywny, kara winna uwzględniać karalność oraz wielość przestępczych zachowań przypisanych sprawcy i w żaden sposób nie może zbliżać się do dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Z aktualnego wydruku KRK, wynika, że orzeczony wymiar kar, nie przekracza na tym etapie maksymalnego wymiaru kary łącznej, który mógłby być orzeczony wobec oskarżonej w przypadku wydania wobec niej wyroku łącznego.

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Sąd Rejonowy, ustalając ponownie stan faktyczny przedmiotowej sprawy, powinien dokonać pełnej, kompleksowej, a także zgodnej z dyrektywami płynącymi z art. 4 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przede wszystkim analizy karalności, uwzględniając przy tym okoliczności podnoszone w niniejszym uzasadnieniu. Pozwoli to uniknąć sądowi I instancji niedopuszczalnej dowolności, co zaowocuje wydaniem prawidłowego, pozbawionego błędów rozstrzygnięcia merytorycznego.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

F. J.

Zasądzono na rzecz adw. U. J. kwotę 1033, 20 wraz z podatkiem Vat tytułem obrony oskarżonej z urzędu, której kosztów nie uiszczono w części ani w całości. Wynagrodzenie zostało przyznane na zasadach ogólnych wynikających z właściwych przepisów ustawy oraz stosowanego rozporządzenia.

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Dotyczącej umorzenia postępowania przeciwko oskarżonej F. J.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Wnioski

Uchylenie