Sąd zamienił ograniczenie wolności na rok więzienia dla M. O. za oszustwo telefonu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 51/23

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

M. O.

Sytuacja materialna

Dotychczasowa karalność

Informacja e - (...) k.328

Karta karna - k.329-333

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Sytuacja materialna

Dotychczasowa karalność

Informacja e - (...)

Karta karna

Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby, nie kwestionowane i nie budzące żadnych wątpliwości.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec M. O. mając na uwadze jego dotychczasową, tj. 16-krotną karalność, w tym w głównej mierze za przestępstwa przeciwko mieniu, wysoce lekceważący stosunek do norm prawnych prezentowany przez oskarżonego w dotychczasowym sposobie życia i zachowania, wysoki stopień zawinienia i znacznej społecznej szkodliwości zarzucanych mu przestępstw oraz wymierzenie kary co do rodzaju i wysokości wynikających z niedostatecznego uwzględnienia okoliczności obciążających oskarżonego, w tym jego uprzedniej wielokrotnej karalności, a także faktu iż po raz kolejny działał on z zamiarem bezpośrednim nakierowanym na wyrządzenie szkody w mieniu pokrzywdzonego, co miało swój wyraz w zastosowaniu przez sąd art. 37a § 1 kk i wymierzeniu oskarżonemu zaledwie kar po 8 miesięcy ograniczenia wolności i kary łącznej zaledwie 1 roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społecznej w wymiarze 30 (dwudziestu) godzin w stosunku miesięcznym, co sprawia, że wymierzona oskarżonemu kara nie będzie spełniać żadnych celów zapobiegawczych ani wychowawczych, które kara winna osiągnąć w stosunku do oskarżonego oraz nie spełni celów prewencji ogólnej, nakazującej wzięcie pod uwagę potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Zasadny

Zarzut był zasadny.

Na wstępie podkreślić należy, że rażąca niewspółmierność oznacza znaczną dysproporcję pomiędzy wymierzoną karą, środkiem karnym lub nawiązką a taką represją, która powinna być wymierzona, aby w odczuciu społecznym uznana została za sprawiedliwą. Nie każda więc nietrafność wymiaru środka represji karnej uzasadnia zmianę orzeczenia. Zarzut rażącej niewspółmierności jest zasadny wtedy, gdy kara, środek karny lub nawiązka wprawdzie mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, ale nie uwzględnia w sposób właściwy okoliczności dotyczących sądowego ich wymiaru (art. 53–56 kk). Zarzut ten może dotyczyć wyboru rodzaju kary, środka karnego, nawiązki lub innego środka albo ich wysokości, czy też niezastosowania np. instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 143/20, rażąca niewspółmierność, zachodzi tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary.

Sąd Okręgowy podziela również pogląd Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zawarty w wyroku z dnia 3 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 211/20. Wskazano w nim, że zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Niewspółmierność więc zachodzi wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 438 pkt 4 kpk ta niewspółmierność kary musi być „rażąca”. Chodzi tu więc przy wykazaniu tego zarzutu nie o każdą różnicę co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Tym samym dopiero wykazanie rażącej niewspółmierności kary, a więc istnienia wyraźnej dysproporcji między karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary, uzasadnia korektę zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, czyn który ostatecznie przypisano oskarżonemu, to jest czyn z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, jest zagrożony karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Zważywszy na uprzednią wielokrotną karalność, przede wszystkim za przestępstwa przeciwko mieniu (z art. 278 § 1 kk oraz 279 § 1 kk), a więc podobne, za które wymierzano mu przede wszystkim kary pozbawienia wolności, brak było jakichkolwiek podstaw do tak łagodnego potraktowania oskarżonego jak uczynił to Sąd Rejonowy. Tym bardziej, że oskarżony wykorzystał sposobność, jaką było zawarcie umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej, jednocześnie podrabiając dokument w postaci umowy o pracę na dane innej osoby. Wskutek tego nie tylko uzyskał nowoczesny telefon marki i. (...) o niemałej wartości 4.530 złotych, który wraz z umową o świadczenie usług telekomunikacyjnych został mu doręczony za pośrednictwem kuriera, ale także usługi telekomunikacyjne na łączną kwotę 220,68 złotych. Powyższego nie zmienia fakt, że czyn miał miejsce w 2018 r., a więc kilka lat temu. Zarówno wcześniej, jak i później oskarżony wielokrotnie i regularnie wchodził w konflikty z prawem. Szanse, które mu dawano poprzez warunkowe zawieszanie wykonania części orzeczonych kar pozbawienia wolności, a nawet wymierzanie kar ograniczenia wolności, były bezskuteczne. Zdaniem Sądu Okręgowego jedynie pobyt w zakładzie karnym, a do tego będzie zamierzać ostatecznie orzeczona kara 1 roku pozbawienia wolności, będzie odpowiednią reakcją na przestępstwo, którego się dopuścił.

Przyznanie się oskarżonego do winy i wyrażenie skruchy nie może przemawiać za tak łagodnym potraktowaniem. Tym bardziej, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinia z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów, w której wskazano, że oskarżony podpisał się pod umową o świadczenie usług telekomunikacyjnych i podrobił umowę o pracę na dane innej osoby, jednoznacznie wskazywał na jego sprawstwo. To samo tyczyło się deklarowanych zrozumienia naganności swojego postępowania i woli zmiany swojego życia. Oskarżony musi bowiem najpierw ponieść konsekwencje popełnionego przestępstwa, a dopiero potem próbować to zrobić. Zwłaszcza, że z jego dotychczasowej postawy nie wynika, żeby uprzednia karalność przynosiła skutek i żeby był w ewentualnych postanowieniach konsekwentny. Wymierzając mu dwie kary jednostkowe 8 miesięcy ograniczenia wolności i karę łączną 1 roku ograniczenia wolności, w każdym przypadku polegające na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, Sąd Rejonowy nie rozważył wszystkich okoliczności, w tym w szczególności obciążających, które zdecydowanie przeważały nad łagodzącymi. W efekcie orzekł w sposób, którego nie dało się zaakceptować. O ile bowiem można byłoby dyskutować nad wysokością kary pozbawienia wolności, o tyle jakakolwiek kara wolnościowa, w tym ograniczenia wolności, nie wchodziła w grę, stanowiąc nie mającą w niczym oparcia i niezasłużoną promocję.

Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1-3 poprzez wymierzenie oskarżonemu kar: za pierwszy czyn 1 roku pozbawienia wolności, za drugi czyn 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności

Częściowo zasadny

Wniosek był częściowo zasadny.

Rację miał prokurator, że jedynie kara pozbawienia wolności stanowiła właściwą reakcję na czyn, którego dopuścił się oskarżony. Przemawiała za tym nie tylko dotychczasowa wielokrotna karalność, ale również okoliczności i następstwa popełnionego przestępstwa, w tym działanie w sposób przemyślany, zaplanowany i z wykorzystaniem uprzednio podrobionego dokumentu. Niemała była też wysokość szkody. W efekcie Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności.

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność kar jednostkowych ograniczenia wolności orzeczonych w pkt 1) i 2) wyroku wobec oskarżonego, jak również rażąca niewspółmierność wymierzonej oskarżonej kary łącznej w pkt 3) wyroku w wymiarze 1 (jednego) roku ograniczenia wolności, zobowiązując oskarżonego do wykonywania w okresie kary nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin miesięcznie, jako nieadekwatnej do celów kary i która to kara nieuwzględnienia całokształtu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, wprawdzie Sąd dostrzegł żal i wyrażenie skruchy przez oskarżonego, ale w powyższych okolicznościach nie uwzględnił w należyty sposób i nie nadał im właściwego znaczenia, iż oskarżony pojednał się z rodziną, przeszedł przemianę duchową, chce wrócić do społeczeństwa pracując przy tym w pełnym wymiarze pracy, jego proces resocjalizacji przebiega w sposób prawidłowy i ewoluuje w stronę pozytywnej zmiany, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia rażąco surowej kary wobec oskarżonego, która nie spełnia dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 k.k.

Niezasadny

O okolicznościach związanych z prawidłowością wymierzonej kary wskazano przy ocenie zarzutu prokuratora i nie ma potrzeby ponawiać rozważań w tym zakresie. Tym bardziej, że skoro wymierzone oskarżonemu kary, tak jednostkowe, jak i łączna, były rażąco łagodne, to nie mogły być jednocześnie rażąco surowe.

Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie wymierzonych kar jednostkowych oraz kary łącznej ograniczenia wolności i orzeczenie niższych kar jednostkowych, a także w zakresie kary łącznej.

Niezasadny

Wniosek był niezasadny.

Skoro podzielono zarzut prokuratora, czego konsekwencją było wymierzenie oskarżonemu kary surowszej, to brak było podstaw do wymierzenia kary łagodniejszej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Oskarżony popełnił nie dwa, ale jeden czyn.

Sąd Okręgowy uznał, że w sytuacji, kiedy oskarżony najpierw podrobił dokument w postaci umowy o pracę na dane innej osoby, a następnie posłużył się nim popełniając przestępstwo oszustwa, to popełnił jeden czyn, z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Wcześniejszy czyn z art. 270 § 1 kk należało uznać za współukarany uprzedni. Ostatecznie uznano zatem, że w okresie od dnia 25 lutego 2018 r. do dnia 1 marca 2018 r. w W., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził za pośrednictwem sieci teleinformatycznej (...) S.A. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie 4.750,68 złotych, na co składały się kwota 4.530 złotych tytułem telefonu komórkowego marki i. (...) 256 GB i kwota 220,68 złotych tytułem usług telekomunikacyjnych, poprzez wprowadzenie w/w pokrzywdzonej w błąd co do faktycznej tożsamości abonenta zawierającego umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych z dnia 25 lutego 2018 r. o nr (...) na dane K. W. i zamiaru spłaty zobowiązań z niej wynikających w ten sposób, że w dniu 25 lutego 2018 r. podając się za w/w osobę złożył elektroniczne zamówienie na w/w telefon i wyraził chęć zawarcia w/w umowy, a w dniu 1 marca 2018 r. odebrał od kuriera zawierającą je przesyłkę i w celu użycia za autentyczny podrobił podpis K. W. na w/w umowie, jednocześnie posługując się jako autentycznym uprzednio podrobionym przez siebie w nieustalonym dniu, jednak nie wcześniej niż w dniu 13 lutego 2018 r. i nie później niż w dniu 1 marca 2018 r., dokumentem w postaci umowy o pracę z dnia 13 lutego 2018 r. na dane K. W., której treść w zakresie zapisów ręcznych wypełnił. Jak już wyżej wskazano, ostatecznie wymierzono mu za to karę 1 roku pozbawienia wolności.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Wymierzona oskarżonemu kara

Jak już wyżej wskazano Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że wymierzone oskarżonemu kary, tak jednostkowe, jak i łączna ograniczenia wolności są rażąco niewspółmierne. Sąd Okręgowy nie wziął bowiem pod uwagę wszystkich okoliczności, w tym w szczególności obciążających, które zdecydowanie przeważały nad łagodzącymi. W efekcie orzekł w sposób, którego nie dało się zaakceptować. Dopiero ostatecznie orzeczona kara 1 roku pozbawienia wolności będzie stanowiła odpowiednią reakcję na przestępstwo, którego się dopuścił. Zważywszy na to, że Sąd Okręgowy z urzędu zmienił zaskarżony wyrok także w zakresie innym niż kara, to w pozostałej części utrzymano go w mocy.

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

M. O.

II-III

Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie na rzecz adw. M. M. kwotę 1.033,20 złote, w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Powyższe było następstwem wniosku w tym zakresie, a wysokość tych należności wynikała z § 17 ust 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. Ponadto Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa. Powyższe wynikało z faktu, że oskarżony jest pozbawiony wolności i nie uzyskuje dochodów. Tym samym obciążanie go tymi należnościami było zbędne.

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 51/23

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

zmiana

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 2

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 51/23

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

zmiana