Uniewinnienie w sprawie oszustwa na dostawach uchylone, sprawa wraca do sądu I instancji

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Lwówku Śl. z dnia 7 listopada 2025r. sygn. akt II K 523/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść wyroku poprzez błędne i przedwczesne przyjęcie, że oskarżony swoim zachowaniem nie dopuścił się zarzuconych mu czynów, podczas gdy analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych

Zasadny

2

Obraza przepisów postepowania, mająca wpływ na treść wyroku poprzez naruszenie art. 366§1 k.p.k. i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności dokonanie zbyt dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wywołanej w toku postępowania przygotowawczego opinii biegłego z zakresu księgowości, a tym samym naruszenie art. 7 k.p.k. i dokonanie oceny dowodów zbyt dowolnie, kształtując swe przekonanie bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co skutkowało niezasadnym uniewinnieniem oskarżonego.

Zasadny

Dokonana przez sąd I instancji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień oskarżonego V. L. (1) oraz opinii biegłej z zakresu księgowości nie respektuje wszystkich dyrektyw zawartych w przepisie art. 7 k.p.k. i jest ocena dowolną. W efekcie tej wadliwej oceny sąd

meriti błędnie ustali, iż zachowaniem swoim oskarżony nie wyczerpał ustawowych znamion występku z art. 286§1 k.k.

Biegła z zakresu księgowości P. H. w swojej opinii ( k. 194 ) wskazała, iż zadłużenie spółki (...) S. A. na dzień 29 grudnia 2015r. z tytułu obciążeń publicznoprawnych wynosiło 2 322 066,99zł., kwota przeterminowanych zobowiązań wobec kontrahentów na ten sam dzień wynosiła 4 044 612,25zł. Do tego jeszcze dochodziły obciążenia kredytowe. W roku 2015 spółka (...) S. A. poniosła stratę w wysokości 3 758 874,00zł. ( k. 184 ).

Z wyjaśnień oskarżonego złożonych na rozprawie w dniu 27 marca 2025r. wynika, że pod koniec 2015r. kierowana przez niego firma zaprzestała produkcji a działalność podjęli ponownie po tym jak w dniu 23 grudnia 2015 r. podpisał umowę z potencjalnym inwestorem.

Bezsporne jest to, że w dniu 29 czerwca 2016r. postanowieniem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze sygn. akt VGR 4/16 wobec (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. zostało otworzone postępowanie sanacyjne. ( odpis postanowienia k. 52 ).

Prawidłowa, logiczna uwzględniająca zasady doświadczenia życiowego ocena tych dowodów prowadzi do wniosku, iż sytuacja finansowa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. w końcówce roku 2015 była bardzo zła o czym świadczy przede wszystkim to, że nie była w stanie realizować swoich zobowiązań w terminie, posiadała liczne zadłużenie, z tytułu należności bankowych i publicznoprawnych, jak również to, że w okresie tym wstrzymano produkcję.

Ustalenia tego nie może podważyć fakt, że oskarżony w tym okresie intensywnie zabiegał o pozyskanie inwestora i dokonanie restrukturyzacji firmy.

To, że rzeczywista sytuacja firmy (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. w momencie zawierania współpracy z pokrzywdzoną w niniejszej sprawie firmą (...) Sp. Z o.o. w R. nie została przedstawiona świadczą zeznania świadka V. L. (2) ( k. 16 ). Świadek ten bowiem w swoich zeznaniach nie wskazuje aby w momencie składania zamówienia kierowana przez oskarżonego firma wskazywała na jakiekolwiek możliwości wystąpienia kłopotów z płatnością za wystawione faktury, jak też na to, że faktury zostaną opłacone przez inną firmę ( w swoich wyjaśnieniach oskarżony wskazywał, iż inwestor miał opłacać bieżące wydatki związane z produkcją ). Mało tego V. L. (2) zeznał, iż po tym gdy pracownik windykacji ich firmy próbował kontaktować się z (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. w księgowości uzyskiwał informacje, że faktury zostaną zapłacone. Po tym zaś gdy wystosowano pisma wzywające do zapłaty i próbowano skontaktować się z zarządem zarząd odsyłał ich do księgowości.

Treść tych zeznań nie wskazuje na to, że pokrzywdzona spółką znała rzeczywista kondycję finansową firmy oskarżonego a przekazanie jej towarów przez nią i w konsekwencji wystawienie faktur do zapłaty związane było z ryzykiem gospodarczym. Kwestia działania pokrzywdzonej spółki w warunkach ryzyka gospodarczego może dotyczyć jedynie trzech ostatnich faktur wystawionych na rzecz firmy prowadzonej przez oskarżonego. Faktury zostały wystawione bowiem w dniach 4 marca 2016r. ( nr (...) ), 15 kwietnia 2016r. ( nr (...) ) i 29 kwietnia 2016r. ( nr (...) ), a więc już po upływie terminu płatności wcześniej wystawionych pięciu faktur, z których ostatnia wystawiona została w dniu 19 stycznia 2016r. ( nr (...) ). Termin jej płatności upływał zatem w dniu 19 lutego 2016r. Pokrzywdzona spółka zatem realizując kolejne dostawy na rzecz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. mogła liczyć się z wystąpieniem kłopotów z płatnością za te dostawy skoro nie otrzymała jej za wcześniejsze pomimo upływu 30 dniowego terminu.

Oskarżony V. L. (1) zatem w momencie zawierania umowy z pokrzywdzoną firmą (...) Sp. z o.o. w R. nie dysponował możliwością zapłaty za zakupione u niej towary. Jak wynika z jego wyjaśnień poszukiwany przez niego inwestor miał uiszczać bieżące należności. Fakt ten jednakże nie został w żadne sposób zagwarantowany. W zebranym w sprawie materiale brak jest jakiegokolwiek dowodu, że w momencie wznowienia produkcji przez L. (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. firma ta miała zagwarantowane środki na pokrycie bieżących wydatków z nią związanych. Sąd I instancji co prawda w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołuje się na dowody w postaci „opis przedsiębiorstwa – podstawowa działalność”, „wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego”, „umowa inwestorska z dnia 23 grudnia 2015r.” znajdujące się w załączniku, które to dokumenty nie zostały przekazane do akt niniejszej sprawy wraz z przesłanymi aktami. Poza tym z treści tych dokumentów sąd

meriti wysuwa błędne ustalenia po pierwsze co do sytuacji finansowej kierowanej przez oskarżonego spółki ( zgromadzone dowody wskazują, że była bankrutem ), po drugie co do zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa oszustwa.

Oskarżony przemilczał sytuację swojej firmy decydując się na zawarcie umowy z pokrzywdzoną firmą w dniu 29 grudnia 2015r. Wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu przy przestępstwie z art. 286 § 1 k.k. zachodzi także wtedy, gdy sprawca świadomie zataił przed kontrahentem obiektywnie istniejącą sytuację, która ma wpływ na możliwość realizacji warunków wynikających z zawartej umowy, przy czym wprowadzenie w błąd może przybrać także formę przemilczenia. ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2024r., sygn. II AKa 299/23, LEX nr 3763268 ).

Sytuacja ta zaś jak już wyżej wskazano była katastrofalna a ewentualna możliwość dalszego funkcjonowania firmy oparta była o zapewnienia ewentualnego inwestora ( który w efekcie nie wsparł finansowo firmy oskarżonego ). Oskarżony mimo to zawarł z pokrzywdzona spółką umowę na dostawę towarów w sytuacji, gdy zła sytuacja finansowa kierowanej przez niego firmy nie pozwalała na bieżące regulowanie zobowiązań. W takiej sytuacji nie ma w zasadzie potrzeby wykazywania jeszcze innych okoliczności świadczących o wprowadzeniu pokrzywdzonego w błąd. ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. IV KK 403/24, LEX nr 3839987 )

O zamiarze popełnienia przestępstwa art. 286 § 1 k.k. można wnioskować także na podstawie faktów, które zaistnieją już po zdarzeniu, które kwalifikowane jest jako czyn przestępczy; te okoliczności mogą bowiem wskazywać na zamiar, jaki towarzyszył podejmowaniu określonej decyzji. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2025 r., sygn. III KS 9/25, LEX nr 3842146 )

Działania zarządu i pracowników firmy oskarżonego w momencie kiedy przedstawiciele pokrzywdzonej spółki próbowali skontaktować się z sprawie zapłaty za faktury wskazują, iż nie zmierzali oni realizować tych zaległości. Księgowość kłamała, iż zostaną one zapłacone a zarząd odsyłał do księgowości. Niedługi czas po tym firma oskarżonego złożyła do sądu wniosek o otwarcie postepowania sanacyjnego.

Reasumując stwierdzić należy, że zarzuty apelacji zasługiwały na uwzględnienie choć powołanie art. 366§1 k.p.k. w ocenie sądu odwoławczego było błędne gdyż jest to przepis o charakterze technicznym wskazującym na rolę przewodniczącego w trakcie rozprawy. Podnoszony zaś przez autorkę apelacji zarzut dotyczył faktycznie naruszenia art. 7 k.p.k.

O uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

Zasadny

Wyżej już wskazano powody, dla których sąd odwoławczy uwzględnił zarzuty apelacji wywiedzionej przez oskarżyciela publicznego. W tej sytuacji również wniosek w niej zawarty zasługiwał na uwzględnienie.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Art. 454 § 1 k.p.k.

We wcześniejszej części uzasadnienia wskazano, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez sąd I instancji oceniony wbrew kryteriom z art. 7 k.p.k. W efekcie skutkowało to błędnymi ustaleniami sądu co do braku zamiaru popełnienia przez oskarżonego przestępstwa oszustwa z art. 286§1 k.k. Zawarta w art. 454§1 k.p.k. reguła

ne peius nie pozwala na wydanie wyroku reformatoryjnego w przypadku uniewinnienia oskarżonego w sytuacji gdy zachodzi potrzeba jego skazania.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji uwzględni powyższe uwagi. Przeprowadzi postepowanie w zakresie niezbędnym do wydania wyroku. Przesłucha V. L. (2) na okoliczności zawarcia umowy ze spółką kierowaną przez oskarżonego jak również działań związanych z upominaniem się o zapłatę za przekazany towar. Rozważy też czy nie zajdzie potrzeba przesłuchania C. D., który jako pracownik działu windykacyjnego kontaktował się z firmą oskarżonego.

Koszty procesu

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Uniewinnienie oskarżonego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie