Trzecia jazda pod wpływem alkoholu i dożywotni zakaz prowadzenia. Sąd utrzymał wyrok

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie

z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV K 906/24

w sprawie A. W..

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

1. karalność oskarżonego

karta karna - k. 234–237

2. stan majątkowy oskarżonego

E (...) k. 224

3. karalność za wykroczenia drogowe

ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego – k. 232

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

1, 2, 3

Karta karna, EPUAP, Ewidencja Kierowców

Dokumenty urzędowe zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów..

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

I. rażącej niewspółmierność orzeczonej kary, środka karnego oraz przepadku w stosunku do stopnia winy oskarżonego oraz społecznej szkodliwości zarzucanego mu czynu, podczas gdy stopień społecznej szkodliwości oraz względy indywidualno-prewencyjne, a zwłaszcza wymagania co do społecznego oddziaływania sankcji karnej wskazują na konieczność zastosowywania wobec oskarżonego kary rodzajowo łagodniejszej, która w należyty sposób spełni cel społecznego oddziaływania oraz zadania represyjno-wychowawcze wobec oskarżonego.

II. obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k., poprzez ich zastosowanie i orzeczenie obligatoryjnego przepadku równowartości pojazdu, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy przepis art. 178a § 5 k.k. pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności i zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej, wynikającymi z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

III. obrazy art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 42 § 3 k.k., poprzez zastosowanie wobec oskarżonego obligatoryjnego, dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 3 k.k., bez możliwości indywidualizacji tego środka karnego i bez należytej kontroli proporcjonalności, co prowadzi do orzeczenia środka karnego w sposób arbitralny, automatyczny i niepozwalający na uwzględnienie konkretnych okoliczności sprawy ani osoby sprawcy.

Niezasadne

1. Zarzut rażącej niewspółmierności kary podniesiony w apelacji jest chybiony. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stopień społecznej szkodliwości czynu, zdiagnozował okoliczności obciążające, stwierdził brak okoliczności łagodzących. Wymierzona kara spełnia swoje cele w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do oskarżonego, nie przekracza stopnia winy, który prawidłowo ustalono jako znaczny.

2. Rację miał sąd pierwszej instancji wskazując, że nie sposób dopatrzeć się okoliczności łagodzących po stronie oskarżonego. Przyznanie się oskarżonego do winy w okolicznościach jego zatrzymania i wskazania jego osoby przez świadków nie sposób uznać za element znaczący dla wymiaru kary. Nie sposób również uznać za ważkie dla wymiaru kary okoliczności podane przez obrońcę a wskazujące na problemy emocjonalne w czasie popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu. Być może oskarżony nie umiał poradzić sobie z nagromadzonymi problemami życiowymi, bo w bardzo krótkim czasie zmarł jego ojciec, utracił kontakt z dzieckiem i rozpadł się jego związek. Niemniej jednak jeżeli oskarżony nie radził sobie z trudnościami życia powinien udać się po profesjonalną pomoc, wszak był w dacie czynu prawie 40 letnim mężczyzną, o dobrym ogólnym stanie zdrowia, zatem powinien znać możliwości pomocy w kryzysowych sytuacjach.

3. W kontekście prowadzenia przez oskarżonego uporządkowanego życia – ocena sądu jest diametralnie inna aniżeli ocena obrońcy. Linia życiowa oskarżonego znajduje odzwierciedlenie przede wszystkim w jego karcie karnej, z której wynika że A. W. zaprzestał żyć w sposób zgodny z prawem od 2011 roku, czyli od 14 lat. Tego roku po raz pierwszy został skazany za czyn z art. 178a § 1 k.k., czyli za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Czyn będący przedmiotem tej sprawy nie był zatem ani pierwszym, ani jedynym czynem prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu. Sytuacja ta powtórzyła się w 2016 roku, kiedy oskarżony został ponownie skazany za czyn z art. 178a § 1 k.k. W 2020 roku został skazany przez sąd niemiecki za jazdę pod wpływem alkoholu. To wskazuje, że decyzja o prowadzeniu pod wpływem alkoholu w dniu 5 sierpnia 2024 roku nie była wyjątkiem w życiu oskarżonego, skoro podejmował tożsame decyzje trzykrotnie w latach poprzednich. To dodatkowo budzi uzasadnione wątpliwości co do tłumaczeń o trudnej sytuacji życiowej, a raczej wskazuje na utrwalony sposób postępowania oskarżonego.

4. Nie były to jedyne skazania A. W., gdyż w 2011 roku został skazany za czyn z art. 222 § 1 k.k. – naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, w 2015 roku z art. 190 § 1 k.k. czyli za groźby, w 2014 roku z art. 207 § 1 k.k. – znęcanie się i ponownie z art. 22 § 1 k.k., w 2016 roku za czyn z art. 226 § 1 k.k. za znieważenie funkcjonariusza publicznego. Te dane bynajmniej nie świadczą, że oskarżony prowadził uporządkowane życie.

5. Sąd zauważa, że oskarżony decydując się po raz kolejny prowadzić samochód będąc pod wpływem alkoholu wykazał się brakiem jakiejkolwiek samokontroli. Zresztą jego karta karna wskazuje, że taka samokontrolą nie wykazuje się od wielu lat. Sama decyzja o prowadzeniu pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu świadczy o lekceważeniu podstawowych zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz obowiązujących norm prawnych i stanowi naruszenie jednej z najbardziej podstawowych zasad bezpieczeństwa.

6. Wymierzona kara 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności jest karą wyważoną i nie nosi cech rażącej surowości. Wymierzenie kary ograniczenia wolności, o którą postuluje obrońca byłoby w sytuacji oskarżonego premiowaniem jego stylu życia. Takie kary były już wymierzane i nie przyniosły żadnej poprawy w jego zachowaniu, nie odniosły zatem skutku w nich pokładanego. Tym samym nie sposób uznać, że skutek taki odniosłaby obecnie.

7. Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie art. 42 § 3 k.k. Wbrew twierdzeniom obrońcy nie doszło do żadnego automatyzmu przy orzeczeniu dożywotniego środka karnego. W sprawie nie zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, by rozważać ewentualność odstąpienia od takiej decyzji.

8. Ustalenia w zakresie istnienia lub braku „wyjątkowego wypadku, uzasadnionego szczególnymi okolicznościami” w rozumieniu art. 42 § 3 k.k., powinny być dokonywane na gruncie konkretnej sprawy karnej, z uwzględnieniem całokształtu jej niepowtarzalnych realiów faktycznych i procesowych, dyrektyw wymiaru kary oraz okoliczności wpływających na ten wymiar, a zatem powinny dotyczyć zarówno charakteru popełnionego przestępstwa, jak i osoby sprawcy. Kryteria wskazanego „wyjątkowego wypadku” mogą spełniać następujące okoliczności, których katalog nie jest zamknięty i wymaga każdorazowo ich wykazania, a mianowicie: nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, duży stopień przyczynienia się do zdarzenia innych osób, brak wcześniejszej karalności sprawcy za przestępstwa drogowe, ustalenie, że dożywotni zakaz spowoduje dla sprawcy bardzo dotkliwe, nieproporcjonalne do czynu skutki, w tym pozbawi możliwości wykonywania zawodu.1

9. Oskarżony naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w sposób umyślny, był osobą wielokrotnie karaną za przestępstwa prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, wcześniej orzekane kary nie odniosły żadnego skutku. Nie sposób przyjąć, że dożywotni zakaz spowoduje dla oskarżonego nieproporcjonalne do czynu skutki. Wbrew twierdzeniom obrońcy, oskarżony w dacie czynu i rozprawy był bezrobotny, podejmował prace dorywcze w firmie eventowej, zatem jego życie nie było związane z zawodami wymagającymi prawa jazdy. Nawet jeżeli tak by było, oskarżony dobitnie pokazał swoimi czynami, że jest osobą nieodpowiedzialną na tyle, by móc posiadać uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

10. Tożsamo należy wskazać, że nie zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami, by sąd odstąpił od orzeczenia przepadku równowartości pojazdu mechanicznego. Zgodnie z art. 178a § 5 k.k. sąd orzeka przepadek w razie popełnienia przestępstwa określonego w § 1 lub 4, chyba że zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm

3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do takiego stężenia. Jak wynika z akt sprawy stężenie alkoholu w wydychanym przez oskarżonego powietrzu wynosiło 1,30 mg/I, a więc znacząco ponad 0,75 mg/I. Sąd prawidłowo nie dostrzegł w tej sprawie wyjątkowego wypadku, który uzasadniałby odstąpienie od orzeczenia przepadku. Jednakże orzeczenie to nie dotyczyło przepadku samego pojazdu mechanicznego prowadzonego przez oskarżonego, lecz przepadku równowartości tego pojazdu, który był własnością innej osoby, byłej partnerki oskarżonego. Wysokość równowartości pojazdu ustalona przez sąd nie była przez strony kwestionowana.

o zmianę wyroku poprzez orzeczenie kary i środka karnego w łagodniejszym wymiarze oraz nieorzekanie przepadku równowartości pojazdu.

Niezasadny

Niezasadność zarzutów apelacyjnych.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1

Przedmiot zmiany

W całości.

Niezasadność zarzutów apelacyjnych. Wyrok sądu pierwszej instancji był prawidłowy.

Koszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

2. Zwolniono oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa (art. 624 § 1 k.p.k.)

Anna Kalbarczyk

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV K 906/24, wydany w sprawie A. W..

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

1 Wyrok SN z 17.03.2022 r., III KK 234/21, OSNK 2022, nr 5, poz. 15.