Oskarżony zmarł przed rozpoznaniem apelacji prokuratora. Sąd umorzył postępowanie

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia (...) r. sygn. akt II K 554/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. R. R.

Oskarżony R. R. zmarł w dniu (...) roku

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Zaświadczenie Systemu PESEL-SAD

- dokument sporządzony w przepisanej formie

- sporządzony zgodnie z procedurami

- dokument niekwestionowany przez żadną ze stron

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Prokurator Rejonowy w Ostródzie zarzucił w apelacji:

1. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu, która w świetle wysokiej społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, jego nagminności, treści zarządzenia o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego z którego wynika, że R. R. dwunastokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, z czego dziewięciokrotnie w 2025 r., w tym dwukrotnie po zdarzeniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania, razi swoją łagodnością, nie daje wyrazu społecznemu poczuciu sprawiedliwości oraz nie spełnia celów prewencyjnych i wychowawczych, zarówno w odniesieniu do oskarżonego, jak i ogółu społeczeństwa;

2. rażącą niewspółmierność środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat, który w świetle wysokiej społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, jego nagminności, treści zarządzenia o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego z którego wynika, że R. R. dwunastokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, z czego dziewięciokrotnie w 2025 r., w tym dwukrotnie po zdarzeniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania, razi swoją łagodnością, nie daje wyrazu społecznemu poczuciu sprawiedliwości oraz nie spełnia celów prewencyjnych i wychowawczych, zarówno w odniesieniu do oskarżonego, jak i ogółu społeczeństwa;

3. rażącą niewspółmierność środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000 zł, który w świetle wysokiej społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, jego nagminności, treści zarządzenia o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego z którego wynika, że R. R. dwunastokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, z czego dziewięciokrotnie w 2025 r., w tym dwukrotnie po zdarzeniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania, razi swoją łagodnością, nie daje wyrazu społecznemu poczuciu sprawiedliwości oraz nie spełnia celów prewencyjnych i wychowawczych, zarówno w odniesieniu do oskarżonego, jak i ogółu społeczeństwa.

W okolicznościach tej sprawy, na etapie postępowania odwoławczego z powodu śmierci R. R. w dniu (...) roku, zmaterializowała się przeszkoda do kontynuowania postępowania karnego. Brak podmiotu procesu, jakim jest oskarżony (strona) spowodował bowiem niedopuszczalność dalszego procedowania. Wprawdzie postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się i wydany został wobec R. R. wyrok skazujący, jednak zbadanie prawidłowości tego wyroku w postępowaniu odwoławczym stało się już niemożliwe. Śmierć oskarżonego generuje bowiem

de facto bezwzględną przesłankę procesową przesądzającą o niedopuszczalności postępowania karnego - w każdym jego stadium. Aktualizuje się to również przed uprawomocnieniem się wyroku, wydanego w postępowaniu rozpoznawczym, co należy uwzględnić niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych w środkach odwoławczych zarzutów (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013 r., III KK 147/12, LEX nr 1318414, wyrok Sądu Najwyższego z 11 maja 2017 r., II KK 126/17, LEX nr 2294392).

Skoro, jak wynika z treści Zaświadczenia Systemu PESEL-SAD, oskarżony zmarł w dniu (...) roku, to zaistniała w tej sprawie bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., która generowała potrzebę uchylenia zaskarżonego orzeczenia, albowiem w takich realiach nie mogło ono uzyskać waloru prawomocności i powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Śmierć oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku pierwszoinstancyjnego wykluczała bowiem możliwość dalszego prowadzenia postępowania (v. wyrok Sądu Najwyższego z 12 marca 2020 r., IV Ko 154/19, LEX nr 3181423).

Podsumowując powyższe rozważania, stwierdzić zatem należało, że w sytuacji, gdy przed rozpoznaniem wniesionej apelacji, zaktualizowała się za sprawą śmieci oskarżonego, bezwzględna przyczyna odwoławcza, to zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej R. R. i umorzenia postępowania, stosownie do przepisów art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez wymierzenie oskarżonemu kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat tytułem próby, orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, orzeczenie środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 8000 zł, a w pozostałym zakresie utrzymanie orzeczenia w mocy.

W sytuacji zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, sąd niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, uchyla zaskarżone orzeczenie (ar 439 § 1 k.p.k.), co jest równoznaczne z brakiem podstaw do badania i oceny zasadności wniosków wynikających z apelacji.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. Śmierć oskarżonego R. R. w dniu (...) roku.

Oskarżony R. R. zmarł w dniu (...) roku, przed wniesieniem apelacji przez oskarżyciela publicznego i jej rozpoznaniem przez sąd odwoławczy.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Wystąpienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej związanej ze śmiercią oskarżonego.

Art. 439 k.p.k.

Zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej przed rozpoznaniem apelacji oskarżyciela publicznego, skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Konieczność umorzenia postępowania

Art. 437 § 2 k.p.k.

Śmierć oskarżonego powoduje konieczność umorzenia postępowania w każdym jego stadium, a więc również przed rozpoznaniem apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji i uzyskaniem przez zaskarżone orzeczenie, przymiotu prawomocności.

Koszty procesu

Punkt II wyroku

Z uwagi na umorzenie postępowania w sprawie z oskarżenia publicznego, zgodnie z przepisem art. 632 pkt 2) k.p.k., obciążono kosztami procesu Skarb Państwa