Sąd uchylił wyrok za kradzież z włamaniem i odesłał sprawę do ponownego rozpoznania

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 448/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

D. N.

Sytuacja materialna

Dotychczasowa niekaralność

Posiadanie przez oskarżonego umowy sprzedaży samochodu, z której wynikało, że w dniu 15 grudnia 2022 r. sprzedał pojazd biorący udział w zdarzeniu mężczyźnie o danych P. C.

Informacja e-PUAP

Karta karna

Informacja e-PUAP

Karta karna

Umowa sprzedaży samochodu

Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby i pomioty, nie kwestionowane i nie budzące wątpliwości

O ile nie wiadomo czy umowa dokumentuje rzeczywiste zdarzenie wywołujące skutki prawne, wymagając gruntownej weryfikacji, o tyle okoliczność jej złożenia potwierdza, że oskarżony znajdował się w jej posiadaniu.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.:

a) art. 7 kpk poprzez dokonanie przez Sąd Rejonowy dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów z wyjaśnień oskarżonego D. N. i świadka C. L., co miało ewidentny wpływ na treść orzeczenia, a to poprzez poczynienie skrajnie błędnych ustaleń faktycznych odnośnie sprawstwa oskarżonego D. N.;

b) art. 4, 7, 410 i 424 § 1 pkt 1 kpk wyrażającą się w ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, z wyeliminowaniem opinii biegłego antropologa - bez umotywowania takiego stanowiska w uzasadnieniu wyroku;

c) art. 167, 352 i art. 366 § 1 kpk poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu przez sąd dowodu z opinii biegłego antropologa na okoliczność czy osoba zarejestrowana na monitoringu z Centrum Handlowego (...) odpowiada wizerunkowi oskarżonego D. N. choć stan sprawy tego wymagał albowiem zeznania świadka w tym zakresie nie były wystarczające albowiem nie wskazał on skąd zna wizerunek oskarżonego, a także nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów uprawdopodabniających to, iż prowadził jakiekolwiek czynności z oskarżonym albo jego dotyczących.

Zasadny

Ilość, rodzaj i wzajemne powiązanie zarzutów przemawiały za ich zbiorczym omówieniem. Tym bardziej, że były zasadne.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd Rejonowy nie podjął wszystkich możliwych czynności i nie zgromadził odpowiedniego materiału dowodowego, tym samym naruszając w szczególności art. 167 kpk i 366 § 1 kpk, a ten, którym dysponował ocenił w sposób błędny, tym samym naruszając w szczególności art. 7 kpk i 410 kpk.

Na wstępie wskazać należy, że jakość nagrania z monitoringu, który zarejestrował zdarzenie, w tym jednego ze sprawców, nie była zdaniem Sądu Okręgowego na tyle dobra, żeby samodzielnie i z całą pewnością ustalić, że był nim oskarżony. Tym bardziej, że kamera znajdowała się w pewnej odległości, a mężczyzna znajdował się w ruchu. Chociaż Sąd Rejonowy uzyskał materiał porównawczy w postaci zdjęcia oskarżonego, jednak nie posiadał wiedzy specjalnej, żeby ustalić czy był uczestnikiem tego zdarzenia. W tym celu mógł i powinien dopuścić dowód z opinii biegłego antropologa. Nie uczynił tego, zastępując go innymi dowodami, które należało uznać za oczywiście niewystarczające.

Po pierwsze, oparł się na zeznaniach świadka C. L., który pojawił się na miejscu zdarzenia, przeprowadził rozpytanie i zapoznał się z nagraniem z monitoringu, a który będąc przesłuchiwany w dniu 8 maja 2023 r., a więc blisko 3 miesiące później, jak również po - jak to określił - „wnikliwej analizie policyjnej bazy danych” rozpoznał oskarżonego jako kierowcę samochodu, który brał w nim udział. Następnie, będąc przesłuchiwany w postępowaniu sądowym w dniu 8 listopada 2024 r., a więc po blisko roku i 9 miesiącach od zdarzenia, wskazał że rozpoznał oskarżonego „po dokładnym wizerunku z kamery kiedy on zbliżył się i obserwował ten samochód” (…) „na tych kamerach spod (...) było go dobrze widać”. Niestety, nie odtworzono mu tego nagrania i nie poproszono o wskazanie, w którym dokładnie było to momencie. Ponadto w/w dodał „Ja wcześniej wykonywałem z nim czynności operacyjne i jego wcześniejsze wizerunki są zbieżne z legitymowań”. Kiedy, gdzie i w jakich okolicznościach miało to miejsce - nie wiadomo. Tym bardziej, że oskarżony jest osobą niekaraną i brak dowodu na to, żeby był choćby podejrzewany o popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa. W/w świadek nic na ten temat nie powiedział.

Po drugie, Sąd Rejonowy kierował się tym, że jak ustalono w/w pojazd był zarejestrowany na oskarżonego. Tyle, że w/w wyjaśnił w postępowaniu przygotowawczym, że go sprzedał, nie pamiętając jednak kiedy i komu. Sąd Rejonowy nie zweryfikował tego faktu. Z kolei w/w świadek przyznał, iż „Ja sprawdzałem po nr rej. pojazdu i porównałem wizerunek z tym nagraniem z kamery”, de facto przyznając, że zasugerował się tą okolicznością. Tymczasem do apelacji dołączono umowę sprzedaży samochodu z dnia 15 grudnia 2022 r., z której wynikało, że od w/w dnia jego nowym właścicielem był P. C.. Co więcej, w w/w dokumencie podano adres jego zamieszkania i numer paszportu. Czy taka osoba faktycznie istnieje, czy faktycznie nabyła samochód, czy jest podobna do oskarżonego i co robiła w dniu zdarzenia - nie wiadomo.

Mając powyższe na uwadze, zgromadzony materiał dowodowy był rażąco niekompletny. Czynnościami jakie należałoby przeprowadzić były co najmniej ponowne przesłuchanie oskarżonego, ponowne przesłuchanie świadka C. L., przesłuchanie P. C., zweryfikowanie umowy sprzedaży samochodu, uzyskanie dodatkowego materiału porównawczego oskarżonego, uzyskanie materiału porównawczego P. C. oraz uzyskanie opinii biegłego z zakresu antropologii. Powyższe powodowałoby, że Sąd Okręgowy nie uzupełniałby postępowania dowodowego, ale de facto powtórzył przewód sądowy w całości, co nie jest jego rolą. Ponadto w rzeczywistości pozbawiłoby oskarżonego instancji odwoławczej, istotnie naruszając jego prawo do obrony. Sąd Okręgowy musiałby przecież ocenić tak zebrany materiał dowodowy, z czym oskarżony mógłby się przecież nie zgodzić. Do powyższego nie służyłaby potencjalna kasacja.

Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt IV KS 40/24, konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w takim stopniu, że niezbędne jest ponowienie wszystkich czynności dowodowych w sprawie. Z podstawą uchylenia wyroku, o której mowa w art. 437 § 2 zd. drugie kpk, muszą być bowiem związane takie konkretne i istotne wady postępowania, których nie może sanować samo jedynie częściowe uzupełnienie postępowania dowodowego przez instancję odwoławczą. W ocenie Sądu Okręgowego do takiej właśnie sytuacji doszło w niniejszej sprawie.

Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Częściowo zasadny

O ile zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu byłaby zdecydowanie przedwczesna, o tyle wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania zasługiwał na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano, niezbędne było przeprowadzenie przewodu sądowego w całości.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Art. 437 § 2 k.p.k.

Jak już wyżej wskazano, ilość, rodzaj i waga czynności, których nie przeprowadzono, a które należało przeprowadzić powodowały, że konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Powyższe z pewnością nie mieściło się w kategoriach uzupełnienia postępowania dowodowego. Przewód sądowy należało bowiem przeprowadzić w całości, gromadząc znacznie obszerniejszy materiał dowodowy, a następnie go oceniając, czyniąc ustalenia faktyczne i rozstrzygając o winie bądź niewinności oskarżonego.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Rejonowy powinien ponownie przesłuchać oskarżonego, w tym na okoliczność zawarcia umowy sprzedaży samochodu i tego, co robił w dniu zdarzenia, jak również świadka C. L., w tym na okoliczność czynności, podczas których miał mieć kontakt z oskarżonym i które pozwoliły mu go rozpoznać. Ponadto należałoby przesłuchać P. C. i ustalić czy zawarł umowę sprzedaży samochodu, co się z nim działo w dniu zdarzenia i gdzie w/w wówczas przebywał. W przypadku każdego z mężczyzn należałoby odtworzyć nagranie z monitoringu i zwrócić się do nich o odniesienie się do tego dowodu. W przypadku świadka C. L. konieczne byłoby też okazanie mu obu mężczyzn i ich wizerunków, jak również wskazanie na nagraniu momentu, w którym miał rozpoznać jednego ze sprawców. Ponadto niezbędne jest uzyskanie dodatkowego materiału porównawczego w przypadku oskarżonego i materiału porównawczego w przypadku P. C., który w dalszej kolejności umożliwi uzyskanie opinii biegłego z zakresu antropologii. Tak zgromadzony materiał dowodowy Sąd Rejonowy powinien poddać szczegółowej, uwzględniającej dyrektywy wynikające z art. 7 kpk, ocenie, a następnie poczynić odpowiednie ustalenia faktyczne, rozstrzygając o winie bądź niewinności oskarżonego.

Koszty procesu

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana