Zawiadomienia sąsiada o złym parkowaniu i kradzieży leków. Sąd utrzymał uniewinnienie

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt III K 1504/23

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

1) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:

A.

art. 410 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1) k.p.k. i art. 399 § 1 k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na pominięciu części zgromadzonego materiału dowodowego, uzasadniającego - w granicach oskarżenia - zarówno zmianę kwalifikacji prawnej jak i zmianę opisu czynu zarzuconego oskarżonemu,

B.

art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., w zw. z art. 410 k.p.k. - przez bezzasadne zawężenie podstawy rozstrzygnięcia wyłącznie do opisu czynu przyjętego przez oskarżyciela publicznego, zamiast do czynu jako zdarzenia historycznego ustalonego na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, co doprowadziło do wadliwego określenia przedmiotu rozstrzygnięcia oraz zawężenia granic rozpoznania sprawy,

C. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny oraz wybiórczy, przy jednoczesnym, faktycznym pominięciu części zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza:

a) zeznań G. F.,

b) zeznań F. F.,

c) dokumentacji załączonej do zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z dnia 10 sierpnia 2022 r.,

d) dokumentacji załączonej do repliki oskarżycieli posiłkowych na odpowiedź na akt oskarżenia z dnia 8 listopada 2023 r.,

e) zeznań V. T. (wcześniej B.),

f) anonimowego pisma (k. 33),

g) zeznań X. F.,

h) zeznań C. A.,

i) nagrań znajdujących się na płycie CD (k. 66) wraz z protokołem oględzin płyty (k. 63-64)

w zakresie, w jakim wynika z nich, iż działania podejmowane przez oskarżonego miały charakter wieloaspektowy i obejmowały wiele różnych aktywności, a których wspólnym mianownikiem było ich skierowanie przeciwko pokrzywdzonym - co w ostatecznym rozrachunku doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu, podczas gdy prawidłowa analiza stanu sprawy prowadzi do wniosku przeciwnego,

D.

art. 170 § 1 pkt 2) k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na niezasadnym oddaleniu wniosku dowodowego oskarżycieli posiłkowych o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Rybniku sygn. III K 18/22 w sytuacji gdy wymienione dowody miały istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,

E.

art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na odstąpieniu od wyjaśnienia podstaw dla których przyjęto, iż fakt kierowania pism przez oskarżonego do pracodawcy G. F. nie stanowi jednego ze znamion czynu z art. 190a § 1 k.k. - a co konsekwencji wskazuje na to, iż kwestionowany wyrok został wydany przy faktycznym pominięciu części materiału dowodowego

F.

art. 424 § 1 k.p.k. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do całokształtu materiału dowodowego.

Niezasadny

2) błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegający na:

A.

niezasadnym przyjęciu, iż swoim zachowaniem oskarżony G. B. nie dopuścił się do wypełnienia znamion przestępstwa, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż kierowanie zawiadomień o wykroczeniach oraz przestępstwach stanowiło wyłącznie jeden z przejawów aktywności oskarżonego, który podejmował wiele różnorodnych działań skierowanych przeciwko pokrzywdzonym - a całościowa ocena jego zachowania wskazuje jednoznacznie, iż miało one charakter uporczywy i wzbudzały w pokrzywdzonych uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia oraz istotnie naruszały ich prywatność,

B.

niezasadnym przyjęciu, iż:

a) pisma kierowane przez oskarżonego do pracodawcy G. F. - z uwagi na brak danych osobowych pokrzywdzonego - pozostawały bez znaczenia dla wypełnienia znamion czynu zabronionego,

b) dokumentacja w postaci ogłoszeń, korespondencji i wiadomości dotyczących relacji pomiędzy stronami i działalności wspólnoty mieszkaniowej w zamieszkiwanym wspólnie bloku - z uwagi na jej polemiczny charakter - pozostawała bez znaczenia dla wypełnienia znamion czynu zabronionego, podczas gdy prawidłowa analiza całego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż oskarżony w sposób uporczywy podejmował wiele różnorodnych działań skierowanych przeciwko pokrzywdzonym, a jego postępowanie wzbudzało w wymienionych uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia oraz istotnie naruszały ich prywatność,

C. niezasadnym przyjęciu, iż informacja (...) w L. (k. 376) ma znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy stanowi ona wyłącznie dowód na to, że działania oskarżonego nie przyniosły zamierzonego przez niego skutku, bądź też działań takich nie podejmował pod własnym imieniem i nazwiskiem,

D.

niezasadnym przyjęciu, iż brak jest dowodów wskazujących w wystarczającym stopniu na to, że anonimowe zawiadomienie (k. 33) zostało sporządzone i zgłoszone przez oskarżonego, podczas gdy okoliczność ta znajduje bezpośrednie potwierdzenie w zeznaniach V. T. (wcześniej B.),

E.

niezasadnym przyjęciu, iż fakt wszczęcia postępowania przygotowawczego w następstwie zawiadomienia sformułowanego przez oskarżonego legitymizuje działania G. B., podczas gdy fakt ten stanowi w istocie okoliczność obciążającą, wpływającą na szkodliwość społeczną opisanego czynu, a przy tym pozostaje bez wpływu na ocenę tego, czy doszło do wypełnienia znamion przestępstwa,

F.

niezasadnym - a przy tym sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego oraz prawidłowego rozumowania - przyjęciu, iż brak wszczęcia postępowania karnego przeciwko oskarżonemu (bezpośrednio po umorzeniu postępowania zainicjowanego jego zawiadomieniem) legitymizuje jego działania, podczas gdy okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ustalenie, czy doszło do wypełnienia znamion przestępstwa,

Niezasadny

Apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych na uwzględnienie nie zasługiwała. Apelacja ta bowiem, mimo rozbudowanej treści, de facto sprowadziła się do postulatu rozszerzenia granic skargi oskarżyciela publicznego. W tym miejscu godzi się jedynie przypomnieć oskarżycielowi, iż zasada skargowości wyznacza granice podmiotowe i przedmiotowe rozpoznania sprawy w danym postępowaniu. Granice te określa jednak nie opis czynu zawarty w akcie oskarżenia czy też przyjęta przez uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy kwalifikacja prawna, lecz zdarzenie w znaczeniu historycznym. Podstawową – jedną z dwóch – cech zasady skargowości, jest związanie Sądu granicami podmiotowo-przedmiotowymi. Gwarancja działania Sądu w granicach tożsamości czynu i w konsekwencji ocena istnienia pierwotnego uprawnienia do oskarżenia, oceniana jest bowiem jedynie w ramach tego, jaki zakres tego zdarzenia objęto postępowaniem karnym, a nie tego co objęte nim mogłoby zostać albo powinno. W przedmiotowej sprawie granice podmiotowo-przedmiotowe (zdarzenie historyczne) obejmują wyłącznie zawiadomienia o popełnianych przez pokrzywdzonych wykroczeniach związanych z nieprawidłowym parkowaniem oraz zawiadomienie o popełnionym przestępstwie kradzieży leków. Ocena innych zachowań oskarżonego leży już poza granicami skargi oskarżyciela publicznego i uwzględnienie ich stanowiłoby ewidentne wyjście poza granice zaskarżenia.

Oceniając zaś zachowania oskarżonego objęte skargą oskarżyciela słusznie Sąd Rejonowy uznał, iż nie wyczerpują one znamion przestępstw stypizowanych w art. 190 a § 1 k.k. i art. 234 k.k. Bezspornym jest, iż zawiadomienia o popełnionych wykroczeniach znalazły swój epilog w Sądzie poprzez uznanie pokrzywdzonego za winnego złego parkowania i wymierzona mu za to została kara nagany. Niezależnie zatem od intencji oskarżonego, było to wypełnienie obywatelskiego nakazu zawiadamiania o naruszeniu prawa i nie sposób traktować tego jako złośliwego nękania.

Również zarzut naruszenia art. 234 k.k. jest chybiony. W zakresie zawiadomienia o kradzieży leków, sąd odwoławczy podziela ocenę sądu I instancji. Do zaistnienia odpowiedzialności z art. 234 k.k. konieczne jest, aby zawiadamiający miał świadomość, że jego doniesienie jest fałszywe. Z materiału dowodowego (w tym z treści pism oskarżonego) jasno wynika, że G. B. był głęboko przekonany o nieprawidłowościach w szpitalu i złożył doniesienie z subiektywnego poczucia obowiązku obywatelskiego, a nie w celu pomówienia F. F. i G. F.. Postępowanie w sprawie kradzieży leków zostało zresztą umorzone przez prokuraturę, co potwierdza brak jednoznacznych dowodów na przestępczy charakter jego działania.

Sąd I instancji prawidłowo zastosował wykładnię celowościową przepisu art. 234 k.k. Zastosowanie przez sąd I instancji zasady in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.) było w tym wypadku jak najbardziej uzasadnione, a apelacja nie zdołała skutecznie tej oceny podważyć. Ocena ta mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a nie dowolności. Wbrew twierdzeniom skarżącego sąd I instancji nie pominął żadnych istotnych dowodów, a jedynie przypisał im inną, logiczną wagę.

W końcu wspomnieć należy, iż koncepcja winy na gruncie kodeksu karnego z 1997r. zakłada normatywną teorię winy, a zatem odwołuje się do oceny naruszeń sfery powinnej danej normy. Jest to jakościowo odmienna teoria od obowiązującej na gruncie kodeksu karnego z 1969r., który zakładał teorię normatywno-psychologiczną. Aktualnie kodeks karny odwołuje się wyłącznie do oceny zachowań sprawcy, a nie do sfery jego przeżyć i emocji, tymczasem jak się wydaje, autor apelacji argumentując tezy skargi najwyraźniej odwołuje się właśnie do anachronicznych już sfer przeżyć i emocji sprawcy.

Generalnie zarzuty i argumenty apelacji miały charakter czysto polemiczny i sprowadziły się do prostej negacji ocen i ustaleń sądowych i zastępowania ich ocenami i wnioskami własnymi, w żadnym zaś razie nie podważają one trafności rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego. Mając powyższe na uwadze i uznając analizę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd Rejonowy za prawidłową, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku.

Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, na zasadzie art. 427 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych zwrotu kosztów postępowania - w tym i zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych.

Niezasadny

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych zawrotu kosztów postępowania wobec całkowitej bezzasadności argumentów i zarzutów apelacji nie mógł zostać uwzględniony.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. III K 1504/23.

W świetle zebranego i prawidłowo ocenionego przez sąd I instancji materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że oskarżony nie dopuścił się przypisanego mu przestępstwa. Mając powyższe na uwadze i uznając analizę materiału dowodowego dokonaną przez sąd rejonowy za prawidłową, sąd okręgowy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Sąd odwoławczy uznał za zasadne obciążenie oskarżycieli posiłkowych kosztami udziału obrońcy G. B. w postępowaniu odwoławczym. Skoro apelacja została wniesiona wyłącznie na niekorzyść oskarżonego i została przez sąd odwoławczy uznana za bezskuteczną, to oskarżyciele posiłkowi, jako inicjatorzy tego postępowania, winni ponieść koszty obrony, które poniósł uniewinniony w I instancji (zgodnie z art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.), kwota 420 złotych od każdego z oskarżycieli posiłkowych wynika z minimalnych stawek wynagrodzenia adwokackiego w sprawach karnych. Również zasądzenie od oskarżycieli posiłkowych na rzecz Skarbu Państwa wydatków i opłat za postępowanie odwoławcze związane jest z nieuwzględnieniem środka odwoławczego.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt III K 1504/23

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie