Sąd dopisał K. B. świadczenie 5 tys. zł i zawęził zakaz kontaktu do dwóch pokrzywdzonych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 17 kwietnia 2025r. sygn. akt II K 1170/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1

Prokurator w swojej apelacji na zasadzie art. 438 pkt la k.p.k. i art. 427 § 2 k.p.k. wyrokowi zarzucił

- obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 43a § 2 kk poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie wobec oskarżonego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000,00 złotych, podczas gdy orzeczenia takiego świadczenia było obligatoryjne w sytuacji skazania oskarżonego za przestępstwo określone w art. 244 kk,

- obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 41 a § 1 kk poprzez jego zastosowanie i orzeczenie wobec oskarżonego zakazu kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej A. S., podczas gdy brak było możliwości orzeczenia takiego środka karnego na rzecz tej pokrzywdzonej, w sytuacji braku skazania za przestępstwo przeciwko wolności popełnionego na jej szkodę przez oskarżonego.

Zasadny

Obydwa zarzuty zawarte w apelacji prokuratora okazały się zasadne.

Art. 43a§2 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023r. przewiduje obligatoryjne orzeczenie świadczenia na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w sytuacji skazania m. in. za przestępstwo określone w art. 244 k.k.

W sytuacji, gdy sąd

meriti uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstw z art. 244 k.k. na szkodę A. S. w dniach 24 sierpnia, 9 października i 15 października 2024r. ( pkt I części dyspozytywnej wyroku ) zobligowany był do orzeczenia świadczenia na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, a którego to orzeczenia nie zawarł w treści wyroku.

Art. 41a§1 k.k. przewiduje fakultatywny zakaz kontaktowania się i zbliżania się do osoby pokrzywdzonej w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym zwłaszcza wobec osoby najbliższej.

A. S. w niniejszej sprawie występowała jako osoba pokrzywdzona tylko przestępstwem z art. 244 k.k. Wcześniej już wskazano, że przestępstwo to ( przeciwko wymiarowi sprawiedliwości ) nie jest wymienione w katalogu z art. 41a§1 k.k. Stąd też nie było możliwe orzeczenie wobec oskarżonego środka karnego polegającego na zakazie kontaktowania się i zbliżania się do pokrzywdzonej.

O zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez orzeczenie wobec oskarżonego K. B. świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000,00 złotych oraz wyeliminowanie pokrzywdzonej A. S. z kręgu osób pokrzywdzonych, wobec których orzeczono oskarżonemu zakaz kontaktowania się i zbliżania w pkt VI wyroku,

Utrzymanie wyroku w mocy w pozostałym zakresie.

Zasadny

Powyżej już wskazano na zasadność zarzutów zawartych w apelacji prokuratora. W tej sytuacji również wnioski w niej zawarte zasługiwały na uwzględnienie.

2

Oskarżony K. B. w swojej osobistej apelacji zarzucił:

1. Naruszenie prawa do obrony (art 6 k.p.k., art. 42 ust 2 Konstytucji RP) - poprzez prowadzenie rozpraw w sytuacji, gdy oskarżony nie był w stanie psychicznie aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i nie mógł skutecznie konsultować się z obrońcą z powodu ciężkiej depresji i stanów lękowych.

2. Błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na:

- nieuwzględnieniu, że oskarżony od 2021 r. znajduje się pod stałą opieką psychiatryczną oraz uczestniczy w terapii uzależnień,

- pominięciu kluczowych świadków obrony (rodzice, sąsiad, koleżanka),

- błędnej interpretacji incydentu związanego z byłą żoną jako umyślnego naruszenia zakazu, mimo że był to przejazd skrótem po wizycie u znajomej mieszkającej w pobliżu.

3. Niewłaściwe zastosowanie prawa karnego materialnego, poprzez:

- pominięcie okoliczności łagodzących: znacznego stopnia niepełnosprawności, ciężkiej choroby psychicznej, sytuacji życiowej i rodzinnej,

- niezastosowanie art. 60 § 2 k.k. mimo znacznie ograniczonej poczytalności (art. 31 § 2 k.k.).

4. Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary wobec osoby chorej psychicznie, żyjącej w skrajnym ubóstwie, opiekującej się rodzicami i niebędącej realnym zagrożeniem dla otoczenia.

Niezasadny

Ad.1

Z zebranego w sprawie materiału ( w tym również dokumentów dołączonych do osobistej apelacji oskarżonego ) nie wynika aby stan zdrowia oskarżonego stanowił przeszkodę do prowadzenia przeciwko niemu postepowania. Na obydwóch terminach rozprawy w niniejszej sprawie oskarżony się nie stawił pomimo prawidłowego zawiadomienia. Nie składał wniosku o odroczenie rozprawy. Na tych terminach był reprezentowany przez obrońcę, który również żadnego wniosku w tym zakresie nie złożył.

Ad 2

Z treści pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika, że sąd

meriti dał wiarę wszystkim dokumentom zebranym w sprawie – w tym również tym dotyczącym leczenia psychiatrycznego oskarżonego, jak i opinii sądowo psychiatrycznej. W związku z tym nie można twierdzić, iż sąd nie uwzględnił faktu, że K. B. leczy się psychiatrycznie. Tym bardziej, że sąd przyjął, iż oskarżony działał w warunkach ograniczonej poczytalności z art. 31§2 k.k.

Matka oskarżonego D. B. odmówiła składania zeznań w sprawie ( k. 104v. ). Zebrany w sprawie materiał nie wskazuje aby ojciec oskarżonego, który od dłuższego czasu przebywał w G. posiadał jakiekolwiek informacje istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Również brak jest jakichkolwiek informacji aby bliżej nie sprecyzowani „ sąsiad” i „koleżanka” wymienieni w apelacji oskarżonego dysponowali wiedzą istotną dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Z zeznań pokrzywdzonej A. S. ( k. 23, k. 121 i k. 280 v. ) wynika wprost, że w dniu 9 października 2024r. na ul. (...) oskarżony kilkukrotnie przejeżdżał koło niej skuterem. Zeznania tego świadka sąd I instancji słusznie uznał za wiarygodne gdyż są one konsekwentne, korespondują z innymi dowodami zebranymi w sprawie, w tym z zeznaniami pozostałych pokrzywdzonych. Zatem w oparciu o te dowody sąd poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne co do przebiegu zdarzenia z dnia 9 października 2024r.

Ad 3

Obraza prawa materialnego może polegać na błędnej subsumcji określonego niekwestionowanego zachowania pod przepis prawa lub na zastosowaniu określonego przepisu prawa, pomimo że ustawa nie pozwala na jego zastosowanie lub niezastosowaniu określonego przepisu prawa gdy ustawa nakazuje jego zastosowanie. Natomiast gdy ustawa stwarza tylko możliwość zastosowania określonego przepisu prawa materialnego, to przez jego zastosowanie lub niezastosowanie, sąd nie dopuszcza się obrazy przepisu prawa materialnego. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2020 r. IV KK 19/20, opublik. LEX nr 2783253 )

Przepis art. 31§2 k.k. stanowi, iż jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postepowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

W realiach niniejszej sprawy w sytuacji nieskorzystania przez sąd z przysługującej mu możliwości określonego postąpienia ( zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary ) nie może być uznane za naruszenie prawa materialnego.

Ad 4

Nie znalazł sąd odwoławczy również podstaw do twierdzenia, że zarówno orzeczone wobec oskarżonego kary jednostkowe, jak i kara łączna noszą znamiona rażąco, niewspółmiernej surowości. Trafnie sąd ten spostrzegł, iż oskarżony nie jest przestępcą incydentalnym. Był już uprzednio karany sądownie i to na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Pomimo to w dalszym ciągu wchodzi w konflikt z prawem. Słusznie sąd ten zwrócił uwagę na znaczny stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu przestępstw, znaczną skalę dolegliwości jakie swoim zachowaniem wywołał u pokrzywdzonych. Nasilenie złej woli, popełnianie przestępstw na szkodę tych samych osób nie pozwala co zauważył sąd rejonowy na pozytywną prognozę zachowania oskarżonego. Oskarżony ma świadomość własnej choroby, uzależnienia od alkoholu a mimo to nie stroni od jego używania. Dopuszczając się przypisanych przestępstw nie działał w jakiejś wyjątkowej sytuacji motywacyjnej. Słusznie zatem sąd

meriti nie znalazł podstaw do zastosowania instytucji nadzwyczajnego zagłodzenia kary. Fakt, że sąd orzekł wykonywanie orzeczonej kary pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym świadczy, iż sąd miał na względzie chorobę oskarżonego i podłoże jego zachowania.

W tej sytuacji nie sposób jest twierdzić, ze orzeczona za 6 przypisanych oskarżonemu czynów karalnych kara łączna roku pozbawienia wolności jest karą rażąco niewspółmiernie surową. Należy w tym miejscu mieć na względzie, że orzeczona kara poza oddziaływaniem bezpośrednio na osobę sprawcy musi działać ogólnoprewencyjnie, w tym odstraszająco na potencjalnych sprawców tego typu przestępstw. W związku z tym nie może ona budzić przekonań o jej łagodności.

1. Zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez:

- zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.),

- orzeczenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby.

2. Ewentualnie: uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia pominiętych dowodów.

Niezasadny

Powyżej już wskazano powody dla których sąd okręgowy nie uwzględnił zarzutów zawartych w apelacji oskarżonego K. B.. Stąd też zawarte w niej wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie.

3

Obrońca oskarżonego K. B. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. w odniesieniu do pkt I sentencji wyroku

- obrazę przepisu prawa materialnego art. 31 §2 k.k. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy sprawca w sposób ewidentny działał w warunkach znacznego ograniczenia, które w sposób znaczący wpływał na zdolność znaczenia i kierowania swoim postępowaniem, w tym zakresie w jakim działanie to obejmowało nawiązywanie z pokrzywdzoną kontaktu telefonicznego;

- rażący błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający istotny wpływ na jego treść poprzez uznanie, iż oskarżony umyślnie naruszył zakaz zbliżania się do A. S. niej na odległość nie mniejszą niż 50 metrów orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 22 listopada 2023r. zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 18 marca 20241:., w sytuacji, gdy jego zachowanie polegające na przejeżdżaniu skuterem ulicą gdzie znajduje się miejsce pracy pokrzywdzonej niewątpliwie nie stanowiło naruszenia zakazu zbliżania się, przy czym fakt, iż w danym momencie tytułem całkowitego przypadku pokrzywdzona przebywała poza budynkiem, co spowodowało, iż znalazła się w zasięgu wzroku oskarżonego nie może zostać uznane za zamiarowe łamanie zakazu zbliżania

II. w odniesieniu do pkt II sentencji wyroku

- obraza przepisu prawa materialnego art. 31 §2 k.k. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy sprawca w sposób ewidentny działał w warunkach znacznego ograniczenia, które w sposób znaczący wpływały na zdolność znaczenia i kierowania swoim postępowaniem, w tym zakresie w jakim działanie to obejmowało kontaktowanie się telefoniczne oskarżonego z Ł. i P. B.

III. w odniesieniu do pkt III sentencji wyroku:

- obraza przepisu prawa materialnego art. 31 §2 kk. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy sprawca w sposób ewidentny działał w warunkach znacznego ograniczenia, które w sposób znaczący wpływały na zdolność znaczenia i kierowania swoim postępowaniem, w tym zakresie w jakim działanie stanowiło naruszenie miru domowego.

Niezasadny

Ad. I

W odniesieniu do tego zarzutu wskazał sąd okręgowy już poprzednio, iż wszelkie ustalenia faktyczne co do przebiegu zdarzenia z dnia 9 października 2024r. z udziałem oskarżonego i pokrzywdzonej A. S. są prawidłowe. Warto przypomnieć za sądem rejonowym, iż oskarżony wiedział gdzie pracuje jego żona, został przez nią rozpoznany. Zresztą sam w swoich wyjaśnieniach nie kwestionował, że w tamtym czasie przebywał na ul. (...) a twierdził jedynie ( niewiarygodnie ), że znalazł się tam przypadkowo.

Ad II i III

Powyżej już wskazał sąd okręgowy niezasadność obrazy prawa materialnego poprzez brak zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia orzeczonej wobec oskarżonego kary. Nie ma potrzeby w związku z tym powielać tej argumentacji w tym miejscu.

- uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu w postaci naruszenia zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej;

- ukaranie oskarżonego za czyn polegający na naruszeniu zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną i wymierzenie mu kary w wymiarze dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Odnośnie pkt II wyroku wniósł o wymierzenie kary nieprzekraczającej dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Odnośnie pkt III wyroku o wymierzenie oskarżonemu kary łagodniejszego rodzaju.

Niezasadny

Powyżej już sąd odwoławczy wskazał dlaczego nie uwzględnił zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego. Tym samym wnioski tej apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Orzeczenie o sprawstwie i winie oskarżonego oraz orzeczona kara.

Wyżej już przedstawiono ustalenia faktyczne poczynione przez sąd I instancji są prawidłowe. Trafnie sąd ten przypisał oskarżonemu wyczerpanie swoim zachowaniem znamion zarzucanych mu czynów. Również kary jednostkowe orzeczone za przypisane mu przestępstwa jak i kara łączna są karami adekwatnymi do poczynionych ustaleń, uwzględniającymi wszystkie kryteria wskazane w art. 53 k.k. Jak już wcześniej wskazano słusznie nie zastosował nadzwyczajnego złagodzenia kary.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

W pkt VI części dyspozytywnej ograniczył orzeczony środek karny do pokrzywdzonych P. B. i Ł. B..

Orzekł świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Powody uwzględnienia apelacji wywiedzionej przez prokuratora wskazano już wyżej w pkt 3.1 niniejszego uzasadnienia.

Koszty procesu

Punkt III wyroku, czyn IV

Punkt V wyroku, czyn VI

Na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 616§1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 636§1 k.p.k. sąd okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych P. B., Ł. B. i J. B. kwoty po 840zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym albowiem ustanowiony przez nich pełnomocnik uczestniczył w rozprawie apelacyjnej.

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. B. kwotę 840zł. i dalsze 193,20zł. tytułem podatku od towarów i usług albowiem jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu reprezentował on w postepowaniu odwoławczym oskarżycielkę posiłkową A. S. ( ustanowiony przez niego substytut ).

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. W. M. kwotę 840zł. i dalsze 193,20zł. podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego z urzędu w postepowaniu odwoławczym.

Na podstawie art. 624§1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. sąd okręgowy zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa z uwagi na jego ciężka sytuację majątkową.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Orzeczenie o środku karnym i brak świadczenia pieniężnego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

W części

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Sprawstwo i wina oskarżonego oraz wymierzona mu kara

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Sprawstwo i wina oskarżonego oraz wymierzona mu kara

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana