Sąd umorzył sprawę ojca oskarżonego o szarpanie syna, uznając czyn za znikomy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 1 lipca 2025r. w sprawie II K 1006/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Oskarżyciel publiczny zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia wynikający z nienależytej oceny materiału dowodowego, w tym szczególności z pominięcia przy wyrokowaniu zeznań świadka funkcjonariusza policji M. R., świadka D. J. oraz L. S. oraz wyjaśnień samego oskarżonego złożonego, w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Jeleniej Górze a także nie przywiązaniu należytej wagi do materiału dowodowego w postaci zdjęcia obrazującego obrażenia pokrzywdzonego oraz notatki urzędowej funkcjonariusza policji co sprowadziło do ustalenia, że oskarżony nie popełnił zarzuconego mu przestępstwa z art 217§łkk podczas gdy rzetelne i prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne wynikające z zebranego materiału dowodowego, ocenione swobodnie i uwzględnieniem zasad określonych w art 7 kpk nawet mimo wycofania zeznań przed sadem przez świadków: N. I., W. L., A. L. prowadzą do wniosków przeciwnych.

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzuciła:

1). błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na niesłusznym przyjęciu, że brak jest podstaw do uznania, iż oskarżony P. I. dopuścił się naruszenia nietykalności cielesnej małoletniego O. I., podczas gdy z zebranych w sprawie dowodów, w szczególności: zeznania świadków L. S., D. J., M. R., M. P., wynika jednoznacznie, że do zachowania oskarżonego na szkodę małoletniego doszło, a ich zeznania w sposób spójny i konsekwentny wskazują na fakt uderzenia dziecka przez oskarżonego w plecy.

2). obrazę przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez:

- bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego, mimo że są one sprzeczne z logicznym i spójnym materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu,

nieuwzględnienie, że wyjaśnienia oskarżonego stanowią przyjętą przez niego linię obrony, nastawioną na postawienie siebie w lepszym świetle, i nie znajdują potwierdzenia w relacjach świadków.

Zasadny

Częściowo zasadny

Niezasadny

Zawarty w apelacji oskarżyciela publicznego zarzut, podobnie jak i korelujący z nim zarzut 1, sformułowany w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jest częściowo zasadny. W sytuacji skorzystania przez N. I., W. i A. L. oraz samego pokrzywdzonego O. I. z prawa do odmowy składania zeznań materiał dowodowy pozostaje w przedmiotowej sprawie nader szczupły i sprowadza się w zasadzie do zeznań M. R. i L. S.. Pierwszy z nich podczas wykonywanej interwencji widział na ciele pokrzywdzonego jedno zaczerwienione miejsce na jego plecach i uzyskał odeń zapewnienie, że spowodował je uderzeniem jego ojciec. Ta ostatnia informacja udzielona została jednak po uprzedniej wypowiedzi W. L., która, wedle zeznań świadka, wywierała podczas rozpytywania presję na małoletniego O.. Co równie istotne, pokrzywdzony okazywał także inne części swojego ciała wywodząc, że był w nie bity przez ojca, niemniej jednak prowadzący rozpytanie policjant żadnych śladów uderzeń nie zaobserwował. Druga z wymienionych podała, że pokrzywdzony oznajmił policjantom, że został przez ojca uderzony za to, że nie chciał posprzątać mieszkania a nadto, że został on oblany niezidentyfikowaną substancją, zaś sam oskarżony stwierdził, że z pokrzywdzonym ,,porozmawiał po rodzicielsku”. Z relacji tych wynika, że żaden ze świadków nie widział inkryminowanych zdarzeń, zaś wiedzę na ich temat czerpali oni jedynie z twierdzeń O. I.. To spostrzeżenie jest istotne, jeśli wziąć pod uwagę zeznania D. J.. Świadek ten w toku postepowania przygotowawczego także zeznał, że pokrzywdzony uskarżał mu się na to, że został uderzony przez ojca i że sytuacja taka zdarzyła się po raz kolejny. W jurysdykcyjnej fazie postępowania D. J. podał jednak- a brak jest powodu, by zeznaniom tym odmówić waloru wiarygodności- że w terminie późniejszym O. I. diametralnie sprostował swoją relację. Stwierdził on bowiem, że krytycznego dnia pokłócił się z bratem i ,,uciekł z domu”, zaś aby uniknąć odpowiedzialności ,,zrzucił wszystko” na ojca. Jeśli zważyć, że pokrzywdzony nieprawdziwie zapewniał funkcjonariusza policji M. R. o uderzeniach także w inne, niż plecy części ciała i wywodził o oblaniu go cieczą przez oskarżonego, co również nie zostało przez żaden obiektywny dowód potwierdzone, to złożone przez D. J. w toku rozprawy głównej zeznania w ocenie Sądu odpowiadają prawdzie i wskazują, że P. I. krytycznego dnia nie uderzył syna. Wydanie przez Sąd Rejonowy wyroku uniewinniającego było jednak wadliwe. Sąd ten pominął, że oskarżony w swoich wyjaśnieniach przyznał się do tego, że szarpnął pokrzywdzonego za to, że ten nie chciał wykonać polecenia sprzątnięcia pokoju i użycia preparatu medycznego. P. I. nie wykluczył zarazem, że dziecko- wskutek owego szarpnięcia- uderzyło o ścianę. Oskarżony nie miał przy tym żadnego powodu, by składać nieprawdziwe, obciążające samego siebie wyjaśnienia a co za tym idzie należy przydać im walor wiarygodności. Znacząco korelują one z zeznaniami M. R. i L. S., pozostają także zgodne ze złożonymi na rozprawie zeznaniami D. J.. Skoro tak, to oskarżony bez wątpienia naruszył nietykalność cielesna swojego małoletniego syna, wyczerpując tym samym ustawowe znamiona, opisane w art. 217 § 1 kk, co czyni zarzut 2 apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego niezasadnym. Podnieść jednak należy, że chociaż doszło do naruszenia dobra prawem chronionego poprzez naruszenie nietykalności cielesnej dziecka, to nie można jedynie tego elementu brać pod uwagę przy ocenie powinności kształtowania prawnokarnej reakcji. Nie oznacza to, że takie zachowania jest aprobowane przez sąd, niemniej jednak w przedmiotowej sprawie brak podstaw do penalizacji zachowania oskarżonego w tym zakresie. Stosowanie kar cielesnych wobec dzieci niewątpliwie godzi w ważne dobra, takie jak między innymi nietykalność cielesna, wolność i cześć (godność) człowieka, a także należyte traktowanie w rodzinie. Z drugiej strony, musi istnieć pewien dopuszczalny margines tolerancji dla pewnej kategorii zachowań, w przypadku których konieczność ponoszenia odpowiedzialności karnej rodziłaby argument irracjonalności regulacji prawnych. Bezsprzecznie inkryminowany czyn ojca pokrzywdzonego realizuje znamiona przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej, niemniej jednak, mając na uwadze zrozumiałe trudności wychowawcze z pokrzywdzonym ( takie jak w przypadku niemal każdego dziecka w tym wieku) Sąd uznał, że społeczna szkodliwość tego pojedynczego czynu w oparciu o kryteria wskazane w art. 115 § 2 k.k., głównie sposób i okoliczności popełnienia czynu, postać zamiaru i motywację sprawcy - jest znikoma. Nie można przy tym tracić z pola widzenia tego, że żaden z członków rodziny oskarżonego, w tym i sam pokrzywdzony, nie był zainteresowany jego ukaraniem. Wymownym tego przejawem jest fakt skorzystania przez wszystkich uprawnionych, w tym pokrzywdzonego, z prawa do odmowy składania zeznań. Tym samym jedynie oskarżyciel publiczny i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego (wbrew woli samego oskarżyciela) pozostaje zainteresowany penalizacją dokonanego działania. Nie można przy tym tracić z pola widzenia tego, że wedle wiarygodnych zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oskarżony wykonuje swoje obowiązki ojcowskie dobrze, wozi go do szkoły i na zajęcia pozalekcyjne, wspólnie z nim spędza wakacje, jeździ z nim na rowerze. W tej sytuacji karanie oskarżonego a nawet jedynie przypisanie mu przestępstwa za popełniony przezeń spontanicznie, pod wpływem emocji i jednorazowo czyn stanowiłoby zaprzeczenie podstawowych celów prawnokarnej reakcji państwa, bo mogłoby doprowadzić do znacznego osłabienia więzi pomiędzy oskarżonym i jego synem.

uchylenie wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Niezasadny

Podniesione w apelacjach zarzuty okazały się częściowo zasadne o tyle, że niezbędne było przypisanie oskarżonemu sprawstwa w zakresie art. 217 § 1 kk. Zgodnie jednak z zawartą w art. 454 § 1 kpk regułą ne peius sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na okoliczności, opisane w art. 17 § 1 pkt 3 kpk do skazania nie doszło, co umożliwia wydanie orzeczenia reformatoryjnego.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że Sąd ustalił sprawstwo oskarżonego i wobec znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu postępowania umorzył.

Przyczyny zmiany zaskarżonego wyroku podane zostały wyżej.

Koszty procesu

Punkt II wyroku

Orzeczenie o kosztach postępowania wydane zostało na podstawie art. 632pkt 2 kpk.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie