Współwłaściciel prowadził po alkoholu. Sąd podwyższył grzywnę, bez przepadku auta

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II K 60/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. Z. E.

Sytuacja materialna oskarżonego która pogorszyła się w ostatnim okresie

Fakty uznane za nieudowodnione

------------------

--------------------------------------------------

--------------

---------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1. Kserokopie umowy zlecenia i szczegółowej listy płac w okresie od września do listopada 2025 r.

Brak podstaw do kwestionowania wiarygodności dokumentów, przedłożonych przez oskarżonego, niekwestionowanych jednak przez prokuratora.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------

------------------------------

--------------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Obraza przepisów prawa materialnego mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 2 k.k. poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie względem Z. E. przepadku równowartości pojazdu marki W. (...), którego wartość ustalono na kwotę 12.900zł pomimo tego, że Z. E. prowadził pojazd w ruchu lądowym po drodze publicznej znajdując się w stanie nietrzeźwości, gdzie wynik pierwszego badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu wynosił 0,94 mg/dm3, zaś drugiego 1,19 mg/dm3, a przy tym orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie było w przypadku oskarżonego niemożliwe lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

Niezasadny

2. Rażąca niewspółmierność kary orzeczonej wobec Z. E. za zarzucane mu przestępstwo i wymierzenie mu, przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych po 10 złotych każda, co powoduje, że tak wymierzona kara jest niewspółmiernie rażąco łagodna w stosunku do okoliczności popełnienia czynu, stopnia zawinienia oskarżonego, a także społecznej szkodliwości czynów, które to okoliczności jednoznacznie przemawiają za znacznie surowszym wymiarem wobec niego kary, przez co wyrok ten nie spełnia walorów prewencji ogólnej i indywidualnej.

Częściowo zasadny

Zarzut nr 1

Zarzut dotyczący obrazy przepisów prawa materialnego okazał się niezasadny.

W niniejszej sprawie bezsporne było, że prowadzony przez oskarżonego Z. E. samochód W. (...) nie stanowi jego wyłącznej własności, jest on jego współwłaścicielem, w związku z czym zgodnie z art. 44b § 2 k.k. możliwe było jedynie orzeczenie przepadku równoważności tego pojazdu którą – zgodnie z wyżej wymienionym przepisem – ustalono w sposób bezsporny na kwotę 12.900 zł. Nie sposób w tej sytuacji nie zauważyć, że orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku uiszczenia tej kwoty byłoby dla niego kolejnym obciążeniem finansowym obok kary grzywny i świadczenia pieniężnego o którym mowa w art. 43a § 2 k.k.

Sąd Odwoławczy nie znajduje dostatecznych przesłanek aby zakwestionować stanowisko Sądu I instancji, który uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami do odstąpienia od orzeczenia przepadku w formie pieniężnej równowartości pojazdu. Według stanowiska doktryny możliwość nieorzeczenia przepadku ze względu na wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami może być zastosowana wtedy, gdy spełnione zostaną trzy konkretne warunki: wystąpienie sytuacji o charakterze wyjątkowym, jej uzasadnienie szczególnymi okolicznościami oraz ich szczególność, przy czym to Sąd dokonuje oceny tych okoliczności, kierując się posiadaną wiedzą i doświadczeniem życiowym (por. M. Budyn-Kulik [w:]

Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2025 ). W tym kontekście zauważenia wymaga dotychczasowy stosunek do przestrzegania prawa prezentowany przez oskarżonego i jego postawa życiowa. Oskarżony, pomimo 63 lat w chwili popełnienia przestępstwa, nie był dotychczas karany przez Sąd, co nie było kwestionowane w apelacji. Nawet więc jeżeli problemem oskarżonego jest nadużywanie alkoholu ( co może wynikać z przedłożonej przez niego karty informacyjnej leczenia szpitalnego – k. 80 ), nie przekładało się to dotychczas na kierowanie pojazdami w stanie nietrzeźwości, nie zagrażało bezpieczeństwu w komunikacji. Oskarżony w postępowaniu sądowym przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, przejawiał głęboki żal oraz skruchę, co widoczne było także przed Sądem Okręgowym na rozprawie odwoławczej. Nie przedstawiono w toku postępowania dowodów kwestionujących wyjaśnienia oskarżonego, że do spożycia alkoholu w dniu zdarzenia i jazdy w stanie nietrzeźwości doszło w wyniku trudnej sytuacji osobistej, powzięcia informacji o zdradzie wieloletniej partnerki. Orzeczenie przepadku w formie możliwej w niniejszej sprawie i postulowanej w apelacji nie byłoby przy tym dodatkowym, realnym zabezpieczeniem przed jazdą oskarżonego w stanie nietrzeźwości w przyszłości, a jedynie dodatkowym obciążeniem finansowym i w tym kontekście nie sposób nie zauważyć istotnego spadku wysokości dochodów oskarżonego w ostatnim czasie, co wynika także z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu odwoławczym.

Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, Sąd Odwoławczy zgodził się z Sądem Rejonowym, iż w realiach niniejszej sprawy zaistniał „wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami” w rozumieniu art. 178a § 5 k.k., co uzasadniało odstąpienie od orzeczenia przepadku samochodu w formie orzeczenia jego równoważności.

Zarzut nr 2

Zarzut dotyczący rażącej niewspółmierności kary okazał się częściowo zasadny.

Czyn popełniony przez oskarżonego, pomimo istnienia wielu okoliczności łagodzących, jest czynem o znacznej społecznej szkodliwości, gdyż naruszał podstawowe zasady bezpieczeństwa w komunikacji i stwarzał realne zagrożenie dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu drogowego. Istotny tutaj był nie tylko stopień nietrzeźwości oskarżonego ale także czas i miejsce popełnienia przestępstwa. Kluczowe znaczenie przy ustalaniu odpowiedniej liczby stawek dziennych mają przede wszystkim okoliczności związane z samym czynem. O doborze właściwej liczby stawek dziennych w pierwszej kolejności przesądzają znaczenie i powaga popełnionego czynu, oceniane przez pryzmat jego społecznej szkodliwości (por. M. Filipczak [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Kulesza, Warszawa 2025, art. 33.). W tym kontekście kara grzywny orzeczona przez Sąd Rejonowy w wysokości 150 stawek dziennych była niewątpliwie rażąco łagodna. Sąd Odwoławczy w ramach możliwej zmiany zaskarżonego wyroku był jednak limitowany wnioskiem zawartym w apelacji, w której oskarżyciel publiczny wnioskował o podwyższenie tej kary do wysokości 250 stawek dziennych.

Natomiast przy wymiarze stawki dziennej grzywny Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę aktualne dochody sprawcy, jego sytuację osobistą i rodzinną, stan majątkowy oraz realne możliwości zarobkowe (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 20.02.2015 r., II AKa 22/15, LEX nr 1661278.). Sytuacja majątkowa oskarżonego uległa pogorszeniu w ostatnim czasie o czym już była mowa powyżej. Dochody oskarżonego uległy istotnemu pomniejszeniu co związane jest m.in. z utratą prawa do prowadzenia samochodu, o czym oskarżony wyjaśniał na rozprawie głównej. Oskarżony nie posiada znacznego majątku, a uzyskiwany przez niego udokumentowany dochód wynosił w ostatnich miesiącach 2025 r. ok. 1.500 zł. miesięcznie. Sąd Okręgowy nie znalazł w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia apelacji w części dotyczącej podwyższenia stawki dziennej grzywny, orzeczonej przez Sąd I instancji w wysokości 10 zł.

Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez:

1. wymierzenie Z. E., kary grzywny

w wymiarze 250 stawek dziennych po 20 zł każda.

2. orzeczenie wobec Z. E. przepadku równowartości pojazdu marki W. (...),to jest kwoty 12.900zł.

Częściowo zasadny

Mając na względzie argumentację przytoczoną w poprzedniej części uzasadnienia wniosek zawarty w apelacji okazał się zasadny jedynie w części dotyczącej podwyższenia ilości stawek dziennych grzywny ze 150 do 250 stawek, w pozostałej części wniosek nie był uzasadniony.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy w znacznej części, tj. poza podwyższeniem ilości stawek dziennych grzywny ze 150 do 250 stawek.

Mając na uwadze całą argumentację przedstawioną powyżej zaskarżony wyrok w wyżej opisanej znacznej części należało utrzymać w mocy.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonego Z. E. w ten sposób że w pkt. I części dyspozytywnej podwyższył orzeczoną wobec oskarżonego karę grzywny do 250 stawek dziennych przy przyjęciu że jedna stawka dzienna równa się kwocie 10 złotych.

Sąd Odwoławczy w uzasadnieniu szczegółowo przedstawił i omówił wszystkie argumenty, które przemawiały za uwzględnieniem apelacji oskarżyciela publicznego

w wyżej wymienionej części.

Bezwzględna przyczyna odwoławcza

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zasada

ne peius

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

--------------

-------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

III. Na podstawie art. 635 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w kwocie 270 zł. ( 250 zł. opłata za II instancje + 20 zł. ryczałt za doręczenia ) nie znajdując podstaw – pomimo obecnej sytuacji finansowej oskarżonego - do zwolnienia od zapłaty tak małej kwoty.

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1.

Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie co do wymiaru kary oraz przepadku.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana