Sąd utrzymał wyrok za kradzież biżuterii i nawiązki po 15 tys. zł dla pokrzywdzonych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 16 marca 2026 roku, sygn. akt II K 376/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

A.-(...) S.

Stan majątkowy

Karana

Informacja e-PUAP, k. 460

Dane o karalności z KRK, k. 462-464

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Sytuacja majątkowa oskarżonej

Karalność sądowa oskarżonej

Informacja e-(...), k. 460

Dane o karalności z KRK, k. 462-464

Załączone dokumenty urzędowe zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentów.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Obraza prawa materialnego, a to art. 46 § 2 k.k. poprzez przyjęcie, iż ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie co do wartości skradzionego mienia wskazują możliwość ,,zastępczego” zasądzenia na rzecz pokrzywdzonych w sprawie nawiązek po 15.000 zł każda podczas gdy wysokość szkody w świetle opinii biegłego rzeczoznawcy nie pozostawia w tym względzie wątpliwości i co istotne pozostaje daleko niższa także przy uwzględnieniu zwrotu części przedmiotów przez oskarżoną A. S. pokrzywdzonym;

2. rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonej kary pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci nawiązki wskazując na nadmierną ich surowość i zarazem wysokość zwłaszcza w obliczu szeregu okoliczności podmiotowo łagodzących w postaci niezwłocznego przyznania się oskarżonej do popełnienia przedmiotowej w sprawie kradzieży, zwrotu części przywłaszczonych przedmiotów oraz ich rzeczywistej wartości ponad trzykrotnie pomniejszonej w stosunku do wartości określonej zarówno w akcie oskarżenia jak i poprzednim wyroku skazującym z dnia 21.08.2023 r., a także obecnej sytuacji majątkowej i zarobkowej oskarżonej zdecydowanie uniemożliwiającej jej uiszczenie obu nawiązek w tak znacznej kwocie.

Niezasadny

Apelacja obrońcy oskarżonej A. – (...) S. nie zasługiwała na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty, zarówno obrazy prawa materialnego, jak i rażącej niewspółmierności kary oraz środka kompensacyjnego, okazały się niezasadne. W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia któregokolwiek z wniosków apelacyjnych, a zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.

Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a zgromadzony materiał dowodowy ocenił zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k. Ocena ta jest wszechstronna, logiczna i zgodna ze wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Sąd I instancji prawidłowo ustalił zarówno okoliczność popełnienia przez oskarżoną przypisanego jej czynu, jak i wartość wyrządzonej szkody.

Nie budzi zastrzeżeń ustalenie, że w dniu 23 czerwca 2023 r. oskarżona A.-(...) S., działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnią córką, weszła do domu pokrzywdzonego I. J. (1), a następnie dokonała zaboru w celu przywłaszczenia znajdującej się tam biżuterii. Ustalenia te znajdują oparcie przede wszystkim w zeznaniach I. J. (1) i A. G., które Sąd Rejonowy zasadnie uznał za wiarygodne, a także w wyjaśnieniach samej oskarżonej, która przyznała się do dokonania kradzieży, wskazała na udział swojej córki oraz podała, że skradzione przedmioty zbyła. Sąd Rejonowy trafnie odmówił natomiast wiary tej części wyjaśnień oskarżonej, w której kwestionowała ona zabór wszystkich przedmiotów wskazywanych przez pokrzywdzonych. W tym zakresie jej wyjaśnienia pozostawały w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z zeznaniami pokrzywdzonych.

Prawidłowo Sąd I instancji ustalił również wartość szkody. Nie przyjął bowiem wskazanej w akcie oskarżenia kwoty 70.000 zł, lecz – opierając się na opinii biegłego z zakresu wyceny przedmiotów – ustalił ją na kwotę nie mniejszą niż 19.210 zł. Tym samym przyjął jedynie taką wartość mienia, która znajdowała dostateczne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Nie jest zasadny pierwszy z zarzutów apelacji, którym obrońca zarzucił Sądowi I instancji obrazę art. 46 § 2 k.k., wskazując na nieprawidłowość orzeczenia wobec oskarżonej nawiązek w wysokości po 15.000 zł na rzecz każdego z pokrzywdzonych. Argumentacja skarżącego opiera się na założeniu, że skoro Sąd Rejonowy ustalił wysokość szkody na kwotę 19.210 zł, to łączna wysokość nawiązek nie powinna przekraczać tej kwoty, a właściwym rozstrzygnięciem powinno być zobowiązanie oskarżonej do naprawienia szkody w tej wysokości. Stanowiska tego nie można podzielić.

Przede wszystkim wysokość szkody majątkowej nie jest tożsama z zakresem dopuszczalnej kompensacji w ramach nawiązki. Nawiązka, o której mowa w art. 46 § 2 k.k., stanowi środek kompensacyjny, którego wysokość nie musi odpowiadać matematycznie ustalonej wysokości szkody majątkowej. Przy jej określeniu sąd może uwzględniać również rozmiar doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy.

Sąd Rejonowy wskazał przy tym okoliczności uzasadniające przyjętą wysokość nawiązek. Zwrócił uwagę nie tylko na wartość utraconego mienia, ale także na szczególny charakter naruszenia, jakiego dopuściła się oskarżona. Dokonała ona kradzieży w miejscu zamieszkania pokrzywdzonych, a zatem w przestrzeni szczególnie związanej z poczuciem bezpieczeństwa każdego człowieka. Ponadto zabrane przedmioty stanowiły biżuterię, która poza wartością materialną mogła mieć dla pokrzywdzonych również wartość sentymentalną. Nie można zatem podzielić stanowiska obrońcy, że samo ustalenie wartości szkody na kwotę 19.210 zł wykluczało orzeczenie nawiązek w łącznej wysokości 30.000 zł. Nie zachodzi tu bowiem prostą zależność pomiędzy wysokością ustalonej szkody a wysokością nawiązki.

Nie zasługuje również na uwzględnienie argument, że Sąd Rejonowy powinien był zamiast nawiązek orzec obowiązek naprawienia szkody. Wybór środka kompensacyjnego w realiach niniejszej sprawy nie prowadził do naruszenia art. 46 § 2 k.k., a skarżący nie wykazał, aby orzeczenie nawiązek w ustalonej wysokości pozostawało poza granicami przewidzianymi przez ustawę.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonej oskarżonej kary jednego roku pozbawienia wolności oraz nawiązek po 15.000 zł na rzecz każdego z pokrzywdzonych.

Rażąca niewspółmierność kary występuje wówczas, gdy sąd pierwszej instancji w jaskrawy sposób nie skoreluje wymierzonej kary ze stopniem winy, społecznej szkodliwości czynu oraz z celami kary (M. Gabriel-Węglowski,

Rażąca niewspółmierność kary jako przyczyna odwoławcza od wyroku , LEX/el. 2014.). Działanie takie skutkuje nieproporcjonalnością tej kary w takim stopniu, że dotychczas wymierzoną karę można byłoby nazwać ,,rażąco” niewspółmierną w stopniu nie dającym się zaakceptować. Trzeba podkreślić, że zmiana zaskarżonego wyroku z powodu rażącej niewspółmierności orzeczonej kary może mieć miejsce dopiero, gdy wskazana zostanie wyraźna dysproporcja między karą wymierzoną przez sąd I instancji, a karą jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2004 roku, sygn. akt II AKa 514/04).

W niniejszej sprawie tego rodzaju dysproporcja nie zachodzi. Sąd Rejonowy prawidłowo uwzględnił zarówno okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonej, jak i okoliczności ją obciążające. Po stronie okoliczności uwzględniono jej częściowe przyznanie się do popełnienia czynu oraz zwrot części skradzionych przedmiotów. Okoliczności te nie zostały zatem przez Sąd i instancji pominięte, jak zdaje się sugerować apelujący.

Jednocześnie zasadnie uwzględniono okoliczności obciążające, w szczególności uprzednią karalność oskarżonej oraz fakt, że przestępstwa dopuściła się wspólnie z nieletnią córką. Sąd Rejonowy miał zatem podstawy do przyjęcia, że dotychczasowa reakcja karna nie doprowadziła do oczekiwanej zmiany postawy oskarżonej i przestrzegania przez nią porządku prawnego.

Wbrew stanowisku obrońcy, okoliczności dotyczące trudnej sytuacji życiowej i materialnej oskarżonej, jej sytuacji rodzinnej oraz konieczności zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny nie mają takiego znaczenia, jakie nadaje im skarżący. Okoliczności te mogą być uwzględniane przy wymiarze kary, lecz nie mogą prowadzić do pominięcia pozostałych dyrektyw wymiaru kary, w tym stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu oraz potrzeby realizacji celów zapobiegawczych i wychowawczych.

Nie można również podzielić stanowiska, że samo przyznanie się oskarżonej do winy i zwrot części przedmiotów uzasadniały zastosowanie art. 37a § 1 k.k. i wymierzenie kary ograniczenia wolności. Okoliczności te stanowiły niewątpliwie element oceny postawy oskarżonej, jednak nie niwelowały znaczenia okoliczności obciążających, w szczególności jej uprzedniej karalności i sposobu działania.

Nie ma przy tym decydującego znaczenia podnoszona w apelacji okoliczność, że w stosunku do wcześniejszego, uchylonego wyroku w obecnym rozstrzygnięciu przypisano oskarżonej węższy zakres odpowiedzialności oraz przyjęto znacznie niższą wartość szkody. Wymiar kary w niniejszym postępowaniu musiał zostać ustalony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności dotyczących czynu ostatecznie przypisanego oskarżonej, a nie poprzez mechaniczne odniesienie do kary orzeczonej w poprzednim wyroku. Nie istnieje zasada, zgodnie z którą obniżenie wartości szkody lub eliminowanie jednego z zarzucanych czynów musi automatycznie skutkować proporcjonalnym obniżeniem kary.

W ocenie Sądu Okręgowego kara jednego roku pozbawienia wolności nie jest karą rażąco surową. Uwzględnia ona charakter czynu, sposób jego popełnienia, wartość skradzionego mienia, działanie wspólnie z osobą nieletnią oraz uprzednią karalność oskarżonej. Jednocześnie Sąd Rejonowy uwzględnił okoliczności korzystne dla oskarżonej, nie nadając im jednak znaczenia prowadzącego do wniosku, że kara o charakterze wolnościowym będzie wystarczająca. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że wymierzona oskarżonej kara pozbawienia wolności jest rażąco niewspółmierna do stopnia jej winy oraz społecznej szkodliwości przypisanego jej czynu.

Za niezasadną należało również uznać tę część zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., która odnosiła się do wysokości orzeczonych nawiązek. Jak już wskazano, ustalenie przez Sąd Rejonowy wysokości szkody na kwotę 19.210 zł nie oznaczało, że wysokość nawiązek musiała zostać ograniczona do tej właśnie kwoty. Przy ich orzekaniu Sąd I instancji uwzględnił nie tylko rozmiar szkody majątkowej, ale również krzywdę pokrzywdzonych wynikającą z naruszenia ich poczucia bezpieczeństwa oraz zaboru przedmiotów mających dla nich również znaczenie osobiste i sentymentalne. Podnoszona przez obrońcę aktualna sytuacja majątkowa i zarobkowa oskarżonej również nie może prowadzić do uznania wysokości nawiązek za rażąco niewspółmierną. Okoliczność ta może mieć znaczenie na etapie wykonywania orzeczenia, natomiast nie decyduje o rozmiarze kompensacji należnej pokrzywdzonym. Nie można bowiem utożsamiać możliwości majątkowych sprawcy z rozmiarem doznanej przez pokrzywdzonych szkody i krzywdy.

W rezultacie brak jest podstaw do przyjęcia, że zarówno kara pozbawienia wolności, jak i orzeczone nawiązki są rażąco niewspółmierne w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k.

1. zmiana zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonej przy zastosowaniu dyspozycji art. 37a § 1 k.k. kary ograniczenia wolności oraz środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody w kwocie 19.210 zł;

2. uchylenie zapadłego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Podniesiona w apelacji argumentacja nie mogła spowodować uchylenia, ani zmiany w wyroku w żądanym zakresie z przyczyn wskazanych wyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 16 marca 2026 roku, sygn. akt II K 376/25

Mając na uwadze powyższą argumentację, nie podzielając żadnego z zarzutów apelacyjnych, Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy stwierdzając ponadto, że nie jest on dotknięty wadami, które powinny być brane pod uwagę przez Sąd odwoławczy z urzędu.

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

(...)

(...)

(...)

-

Sąd na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżoną od kosztów sądowych, przejmując je na rachunek Skarbu Państwa, uznając iż przemawia za tym jej sytuacja majątkowa.

SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonej

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana