Przepływomierze miały być wadliwe. Sąd utrzymał wyrok za oszustwo na fakturze

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 18 października 2024 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt II K 1188/23.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia i błędne przyjęcie, że oskarżony dopuścił się popełnienia przypisanego mu czynu, podczas gdy nie popełnił przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.

Niezasadny

Apelacja jest bezzasadna.

Sposób sformułowania zarzutu oraz jego uzasadnienie utrudniają, czy też czynią niemożliwym szerszą polemikę z nim. Taki sposób przedstawienia zarzutów zobowiązywał sąd odwoławczy do poczynienia kilku uwag natury czysto teoretycznej.

Błąd w ustaleniach faktycznych może mieć dwie postacie, tj. błędu „braku” albo błędu „dowolności” W obu przypadkach to uchybienie dotyczy sytuacji, gdy prawidłowo ujawniono dowody stanowiące podstawę orzeczenia, a także dokonano prawidłowej ich oceny. Oznacza to, że sąd, ustalając stan faktyczny, wziął pod uwagę wszystkie dowody ujawnione w postępowaniu, gdy orzekał na rozprawie – ujawnione na tym forum (art. 410), a także prawidłowo je ocenił (art. 7).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wywodzi się zasadnie, że ustalenia faktyczne nie zawsze muszą bezpośrednio wynikać z konkretnych dowodów. Mogą one także wypływać z nieodpartej logiki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli owa sytuacja jest tego rodzaju, że stanowi oczywistą przesłankę, na której podstawie doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, iż dane okoliczności faktyczne istotnie wystąpiły (zob. np. wyroki SN: z 4.10.1973 r., III KR 243/73, LEX nr 18711; z 2.12.2008 r., III KK 221/08, LEX nr 495316; z 16.07.2013 r., WA 15/13, LEX nr 1341300).

Wreszcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że ustaleniem natury faktycznej, a nie pojęciem z dziedziny ocen czy też wartości, jest określenie strony podmiotowej czynu, a więc także przyjęcie lub nieprzyjęcie działania sprawcy ze „z góry powziętym zamiarem”. Zamiar sprawcy jest bowiem elementem faktycznym jako zjawisko obiektywnej rzeczywistości odnoszące się do przebiegu procesów psychicznych. Dlatego też uchybienia w zakresie oceny elementów strony podmiotowej czynu, w tym też odnoszące się do przyjęcia zamiaru czy też jego postaci, mogą być traktowane wyłącznie jako błąd w ustaleniach faktycznych (por. postanowienia SN: z 3.10.2011 r., V KK 96/11, LEX nr 1044083; z 29.03.2007 r., IV KK 32/07, OSNwSK 2007, poz. 751; wyroki SN: z 4.04.2011 r., III KK 280/10, LEX nr 811897, z 18.01.2022 r., V KK 423/21, LEX nr 3370258).

Mając w polu widzenia powyższe uwagi, zważyć należało, że:

z lakonicznego uzasadnienia apelacji wynika, że zdaniem obrońcy, oskarżony nie popełnił zarzuconego mu przestępstwa, gdyż brak było po jego stornie znamion strony podmiotowej – oskarżony nie działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. Nadto faktura Vat numer (...), na kwotę 22.035,21 złotych dotyczyła zamówienia towaru pod konkretne, duże zamówienie. Dostarczony przez pokrzywdzoną spółkę towar był z kolei wadliwy i niesprawny, co jak należy zakładać, miało spowodować odmowę uiszczenia należności. Nadto skarżący, jeszcze w petitum apelacji zaznaczył, co jest dla sądu odwoławczego niezrozumiałe, że stan faktyczny opisany w wyroku nie dotyczy faktury, co do której braku płatności przypisano oskarżonemu popełnienie zarzuconego mu czynu.

Tak dekodując zarzut apelacji, nie ma racji skarżący, że stan faktyczny opisany w wyroku (w istocie w jego uzasadnieniu) nie dotyczy faktury, co do której braku płatności przypisano oskarżonemu popełnienie zarzuconego mu czynu.

Tudzież sąd I instancji sporządził pisemne motywy zaskarżonego wyroku, które czynią zadość dyrektywom zawartym w art. 424 k.p.k. Obszerne ustalenia faktyczne zaprezentowane w sekcji oznaczonej 1.1.1, dotyczą wyłącznie faktury VAT (...) wystawionej dla przedsiębiorstwa prowadzonego przez oskarżonego(...) przez (...) sp. z o.o., w dniu 10 września 2015 roku, a opiewającą na kwotę 22.035,51 złotych. Faktura ta dotyczy zdarzeń opisanych w czynie przypisanym oskarżonemu w zaskarżonym wyroku (pięciu przepływomierzy), co nie budziło jakichkolwiek wątpliwości. Odmienne twierdzenia autora apelacji mogą wynikać tylko z niezbyt uważnej lektury uzasadnienia wyroku jak i samego wyroku.

Nie poparte żadnymi przekonującymi argumentami, bynajmniej nie ujawnił ich skarżący w apelacji, były jego twierdzenia, że oskarżony nie działał z zamiarem bezpośrednim kierunkowym, co miało uniemożliwić przypisanie mu sprawstwa przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.

Nie bez kozery w sekcji uzasadnienia oznaczonej numerem 1.1.2, sąd I instancji precyzyjnie opisał wcześniejsze kontakty handlowe oskarżonego z (...) sp. z o.o. Na tej podstawie bowiem w sposób wręcz precyzyjny sąd rejonowy zweryfikował linię obrony oskarżonego. W. K. utrzymywał bowiem, że wcześniej wykonał zamówienie dla (...) Sp. z o.o. w L., na potrzeby którego zakupił od (...) sp. z o.o. osiem przepływomierzy, które miały okazać się wadliwe. Stąd w późniejszym czasie, czyli właśnie w dniu 25 sierpnia 2015 roku, zamówił kolejne pięć przepływomierzy, które były przedmiotem czynności sprawczej opisanej w czynie zarzuconym oskarżonemu. Najprościej rzecz ujmując oskarżony próbował przekonać, że cała sprawa ma charakter nienależytego wykonania tego wcześniejszego zobowiązania, stąd nie ma opcji, aby przypisywać mu sprawstwo oszustwa. Jak jednak zaznaczono, tę linię obrony sąd I instancji zweryfikował. Wyświetlone zostało, że nie ma ona nic wspólnego z rzeczywistością, a przepływomierze będące przedmiotem pierwszej transakcji (opisanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sekcji 1.1.2), były sprawne i nie miały związku z tymi, których dotyczyła faktura z dnia 10 września 2015 roku numer (...). Tej faktury oskarżony nie uregulował. Wywodzenie w apelacji, że ostatnio wskazana faktura dotyczyła innego zamówienia realizowanego przez oskarżonego dla (...), nie miało znaczenia i nie mogło wpłynąć w żaden sposób na rozstrzygnięcie. Z ustaleń sądu I instancji wynika bowiem dokładnie to samo. Jakże nieprzekonujące są twierdzenia autora apelacji, że przepływomierze, za które wystawiono fakturę z dnia 10 września 2015 roku numer (...) były niesprawne i jak należy wywodzić, dlatego oskarżony nie uiścił należności. Wątkiem tym również zajmował się sąd I instancji, wykazując w sposób jednoznaczny, że narracja autora apelacji jest całkowicie chybiona. Sąd odwoławczy podziela takie oceny sądu I instancji, które wynikają z przywołanych dowodów i nie będzie tych argumentów powielał, zaś obrońcę należy odesłać do lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku i w tym zakresie. Nadto co interesujące, narracja przypuszczona w apelacji wprost podważa wcześniejszą linię obrony oskarżonego, którą zupełnie obalił sąd rejonowy.

Wreszcie, co w sprawie najważniejsze, sąd rejonowy w sposób należyty wykazał, że oskarżonemu przyświecał zamiar bezpośredni oszustwa. Sytuacja finansowa jego przedsiębiorstwa w lipcu 2015 roku świadczyć mogła o jego niewypłacalności, o czym przekonywała już tylko dokumentacja z ZUS oraz Urzędu Skarbowego (k.115 – 134). Zasadnie również w tym zakresie sąd I instancji zwrócił uwagę na zachowanie się oskarżonego, a wynikające z wiadomości mailowych wymienianych z przedstawicielami (...) sp. z o.o. Bez wątpienia nie było wówczas mowy o tym, że dostarczony towar był niesprawny, a wręcz przeciwnie. Oskarżony starał się przekonywać, że uiści należności, przeciągając w czasie termin zapłaty, aż wreszcie zerwał kontakt z wierzycielami. Zaprezentował więc w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zachowanie się oskarżonego było charakterystyczne dla osób, które działają od początku z zamiarem niewywiązania się ze zobowiązania, co stanowi zarazem o znamionach oszustwa z art. 286 § 1 k.k.

Dalszych zarzutów brak w apelacji, czy to w petitum, czy to w jej uzasadnieniu. Stąd sąd odwoławczy nie ma obowiązku czynienia dalszych rozważań, skoro brak przesłanek ku temu, tych z art. 440 i 439 k.p.k.

Niezasadny

Wniosek apelacji o uchylenie zaskarżonego wyroku, w świetle art. 437 § 2 k.p.k., jest całkowicie bezzasadny.

Przepis ten przewiduje w zdaniu drugim, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Co w tej sprawie wyjątkowo oczywiste, żadna z tych sytuacji nie miała miejsca.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 18 października 2024 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt II K 1188/23.

Z uwagi na to, że zarzuty apelacji okazały się chybione, brak było przesłanek z art. 439 k.p.k. oraz sąd nie dostrzegł potrzeby działania z urzędu w trybie art. 440 k.p.k. i 455 k.p.k., zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy (art. 433 § 1 k.p.k. i art. 437 § 1 k.p.k.).

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

II. Z uwagi na ujawnienie się przesłanek z art. 624 § 1 k.p.k., oskarżonego zwolniono z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania za II instancję.