Wyrok łączny bez wskazania objętych skazań uchylony. Sprawa wraca do Sądu Rejonowego

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II K 101/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt la, 2 i 4 k.p.k. obrońca zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 85 k.k. w zw. z art. 86 k.k. w zw. z art. 4 k.k. poprzez połączenie wyroków jednostkowych tj. wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z 28 czerwca 2023 roku w sprawie o sygn. akt II K 1346/22 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 22 sierpnia 2024 roku w sprawie o sygn. akt IIK 527/23 przy jednoczesnym braku wzięcia pod uwagę i nie połączeniu nin. wyrokiem — wyroku łącznego tj. wyroku Sądu Rejonowego w Lubaniu z 11 stycznia 2023 roku w sprawie o sygn. akt II K 233/22, podczas gdy w każdym z w/w wyroków za każde przypisane sprawcy przestępstwo wymierzono kary tego samego rodzaju tj. kary pozbawienia wolności, a zatem Sąd orzekający w I instancji w drodze wyroku łącznego winien był wziąć również pod uwagę powyższy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Lubaniu, a następnie rozłączyć wcześniej orzeczony wyrok łączny i węzłem nowego wyroku łącznego objąć wszystkie wyroki jednostkowe opisane powyżej oraz te zawierające się w przywołanym wyżej wyroku łącznym tj. wyroku Sądu Rejonowego w Lubaniu z 11 stycznia 2023 roku w sprawie o sygn. akt II K 233/22,

2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, polegającą na nieuwzględnieniu pozytywnej prognozy kryminologicznej co do skazanego oraz nie wzięciu pod uwagę właściwości i warunków osobistych sprawcy, odbywania przez niego kary w systemie programowego oddziaływania, jego poprawnego zachowania podczas pobytu w zakładzie karnym, przyjmowania postawy regulaminowej wobec przełożonych, wielokrotnego nagradzania, krytycznego podejścia do popełnionego przestępstwa;

ewentualnie

1. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary łącznej, wymierzonej przy zastosowaniu wadliwych kryteriów jej wymiaru, nie uwzględniając w należytym stopniu związku przedmiotowego czynów objawiających się bliskością czasową i rodzajową, które stały się podstawą orzeczenia kary pozbawienia wolności, jak również nie uwzględniając okoliczności dotyczących osoby skazanego, a mających wpływ na wysokość wymierzonej kary, która przejawiła się w orzeczeniu kary łącznej w wymiarze 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności tj. kary łącznej polegającej na zastosowaniu w istocie zasady kumulacji kar i nieuwzględnieniu podstawowej okoliczności łagodzącej polegającej na krytycznym podejściu skazanego do popełnionych przestępstw i gwarancji, że postawa skazanego uległa poprawie i nie popełni przestępstwa w przyszłości,

2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, polegającą na nieuwzględnieniu pozytywnej prognozy kryminologicznej co do skazanego oraz nie wzięciem pod uwagę właściwości i warunków osobistych sprawcy, odbywania przez niego kary w systemie programowego oddziaływania, jego poprawnego zachowania podczas pobytu w zakładzie karnym, przyjmowania postawy regulaminowej wobec przełożonych, wielokrotnego nagradzania, krytycznego podejścia do popełnionego przestępstwa.

Częściowo zasadny

Apelacja obrońcy skazanego o tyle jest zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w sprawie o wydanie wyroku łącznego sąd odwoławczy może orzec po raz pierwszy karę łączną, gdy w pierwszej instancji został wydany zaskarżony apelacją wyrok łączny, orzekający karę na bazie określonych skazań oraz umarzający postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie. Nie jest także wykluczone orzeczenie przez sąd odwoławczy kary łącznej w oparciu o skazania, które nie były podstawą orzeczenia kary łącznej przez sąd pierwszej instancji. (por. Uchwała SN(7) z 28.06.2018 r., I KZP 3/18, OSNKW 2018, nr 8, poz. 55). W ocenie Sądu odwoławczego w realiach niniejszej brak jest podstaw do wydania wyroku reformatoryjnego, gdyż sposób procedowania Sądu I instancji – ani protokół rozprawy, ani treść zapadłego wyroku, ani tym bardziej uzasadnienia, nie pozwala w istocie na poczynienie ustaleń faktycznych na bazie jakich orzeczeń skazujących została orzeczona kara łączna, a w jakim zakresie postępowanie to zostało umorzone.

Ostatnie zawiadomienie przesłane w trybie art. 12 b kkw (k. 123) wskazuje na sześć orzeczeń, które należałoby rozważyć, jako bazę wydania wyroku łącznego. Podobnie jak wniosek skazanego z dnia 28 grudnia 2023 r., skierowany do Sądu Rejonowego w Opolu (k. 20), choć skazany domaga się objęciem karą łączną także ukarania za wykroczenie wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze II W 100/20. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2025 r. sędzia sprawozdawca nakazuje co prawda dołączyć do akt sprawy prawomocne wyroki skazujące, wymienione pkt. od 9 – 14 (k. 146), pomijając wyrok wskazany w pkt 2 zawiadomienia, a więc Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt II K 1391/20, aby następnie wydać zarządzenie nakazujące także to orzeczenie dołączyć do akt sprawy (k. 167). Następnie Sąd zwraca się o aktualną opinię o skazanym, z której wynika że S. P. odbywał, odbywa lub ma odbywać siedem kar, orzeczonych za przestępstwa (k. 184). Następnie na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. w trybie art. 405 § 2 kpk ujawnione zostają „wszystkie protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie, które nie zostały odczytane”. W części wstępnej Sad Rejonowy jednak wskazuje jedynie dwa skazania S. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 28 czerwca 2023 r. w sprawie sygn. akt II K 1346/22 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 22 sierpnia 2024 r. w sprawie sygn. akt II K 527/23 i o ile łączy kary pozbawione wolności wymierzone skazanemu tymi wyrokami, to jednak w pkt. III części dyspozytywnej w pozostałym zakresie postępowanie umarza, nie wskazując przy tym w jakim. Treść uzasadnienia wskazuje także, że tylko te dwa wyroki były przedmiotem analizy Sądu Rejonowego (k. 198), choć w dalszej części uzasadnienia pojawia się ponownie zapis o umorzeniu postępowania „w pozostałym zakresie postępowanie umorzono” (k. 199), znów bez wskazania w jakim.

Odnosząc się przy tym do ogólnych zasad, przypomnieć należy, że w postępowaniu o wyrok łączny zasada skargowości doznaje pewnego rodzaju wyłomu, co jednoznacznie wynika z brzmienia przepisu art. 570 k.p.k. Przewidziana w nim możliwość orzekania przez sąd zarówno na wniosek jak i z urzędu, prowadzi do wniosku, że w żadnym kierunku sąd nie jest związany wnioskiem, a zatem może dokonać połączenia jednostkowych skazań w szerszym zakresie niż wnioskowany, jak również może uczynić to jedynie co do części wskazanych we wniosku skazań. Jednak fakt niezwiązania wnioskiem nie oznacza, że w takim zakresie, w jakim sąd stwierdzi brak warunków do połączenia kar objętych wnioskiem, zwolniony jest od wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Tylko wtedy, gdy w określonym zakresie bada z urzędu możliwość uwzględnienia w wyroku łącznym określonych skazań jednostkowych i w rezultacie dochodzi do wniosku, że nie są spełnione ku temu warunki, nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia. Jedynie też w takiej tylko sytuacji, zbędne jest zawarcie w części wstępnej wyroku łącznego opisu wyroków jednostkowych. Natomiast wtedy, gdy ocena tego rodzaju dotyczy wyroków jednostkowych wskazanych we wniosku osoby uprawnionej, winien orzec o umorzeniu postępowania na podstawie art. 572 k.p.k. Konieczne staje się wówczas zamieszczenie w komparycji wyroku łącznego dokładnego opisu skazań jednostkowych ze wskazaniem elementów identyfikujących je w należyty sposób. Jest to o tyle istotne, że brak w tej części wyroku łącznego, opisu skazań jednostkowych, oznacza, iż przedmiotem rozpoznania były tylko te skazania, których opis sąd zawarł w wydanym wyroku łącznym. (por. Wyrok SA w Szczecinie z 10.11.2021 r., II AKa 105/21, LEX nr 3282503). Sąd Rejonowy, wydaje się że pominął wniosek skazanego i orzekał w niniejszej sprawie z urzędu, gdyż przedmiotem rozpoznania uczynił jedynie dwa wyroki skazujące S. P. opisane w wydanym wyroku łącznym, choć jednocześnie pkt. III wyroku zdaje się temu przeczyć.

Powyższa okoliczność jest o tyle istotna, że rację ma skarżący obrońca, że przedmiotem rozpoznania winny być pozostałe wyroki skazujące i to jeszcze w szerszym zakresie niż wskazano to w apelacji. Skarżący pomija bowiem wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 23 grudnia 2022 r. sygn. akt II K 1000/21. Wyrokiem tym natomiast S. P. został skazany za ciąg przestępstw z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk, popełnionych od 26 kwietnia 2021 r. do 16 października 2021 r. na karę roku pozbawienia wolności, oraz ciąg przestępstw z art. 279 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk popełnionych od 30 kwietnia 2021 r. do nocy z 1 na 2 czerwca 2021 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że wyrok wydany wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt II K 527/23, wskazany w pkt. 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku, zapadł po uchyleniu w części wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 23 grudnia 2022 r. sygn. akt II K 1000/21.

Już tylko pobieżna analiza w niniejszej sprawie w kontekście art. 85 § 1 kk, pozwala na przyjęcie, że przestępstwa, których dopuścił się S. P. pozostawały w dwóch zbiegach realnych. Pierwszy z nich tworzy wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze w sprawie sygn. akt II K 1391/20 wydany w dniu 24 marca 2021 r., skoro przestępstwo, za które S. P. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 26 czerwca 2023 r. zostało popełnione w dniu 5 września 2020 r. Kolejny zbieg realny tworzy zaś skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubaniu sygn. akt II K 28/22 z dnia 27 kwietnia 2022 r. wszystkie bowiem ciągi przestępstw i przestępstwa, za które K. R. został skazany tym wyrokiem oraz wyrokami Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze sygn. akt II K 1000/21 i II K 527/23 zostały z kolei popełnione przed tą datą, tj. 27 kwietnia 2022 r. Wydaje się przy tym, że w zakresie w jakim wydano wyrok łączny obejmujący skazania Sądu Rejonowego w sprawach II K 1494/19 i II K 1807/19 orzeczenie to pozostaje prawomocne i brak jest podstaw ponownie do orzekania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy stosownie do art. 436 kpk ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego do wskazanych uchybień, albowiem rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych zarzutów byłoby przedwczesne.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. oraz 437 § 2 k.p.k., obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez orzeczenie wobec skazanego kary łącznej, obejmującej wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z 28 czerwca 2023 roku w sprawie o sygn. akt II K 1346/22 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 22 sierpnia 2024 roku w sprawie o sygn. akt II K 527/23, wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 24.03.2021 roku w sprawie o sygn. akt II K 1391/20, wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu z 27.04.2022 roku w sprawie o sygn. akt II K 28/22, wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 3.03.2020 roku w sprawie o sygn. akt 1494/19, wyrok Sądu rejonowego w Jeleniej Górze z 12.08.2020 roku w sprawie o sygn. akt 1807/19 i orzeczenie wobec skazanego, przy zastosowaniu zasady zbliżonej do pełnej absorpcji, kary łącznej istotnie złagodzonej tj, w wymiarze 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając przy tym skazanemu okresy wykonywania kary pozbawienia wolności, w wyżej przywoływanych sprawach.

W przypadku nieuwzględnienia pierwotnych zarzutów i wniosków obrońcy skazanego S. P. (zawartych w pkt 1 i 2 petitum apelacji) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez orzeczenie wobec skazanego kary łącznej, obejmującej wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z 28 czerwca 2023 roku w sprawie o sygn. akt II K 1346/22 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z 22 sierpnia 2024 roku w sprawie o sygn. akt II K 527/23 z zastosowaniem zasady zbliżonej do pełnej absorpcji i orzeczenie wobec skazanego kary łącznej istotnie złagodzonej tj. w wymiarze 1 roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności.

Jednocześnie wniósł o zwolnienie skazanego od ponoszenia kosztów procesu w toku postępowania przed Sadem II Instancji.

Niezasadny

Mając powyższe na uwadze brak było podstaw do uwzględnienia wniosków obrońcy.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Art. 437 § 2 k.p.k.

W sytuacji, gdy sposób procedowania Sadu Rejonowego nie pozwalał w istocie na ustalenie na bazie jakich skazań Sąd I instancji orzekł karę łączną, a w jakim zakresie postępowanie umorzył oraz prowadził do zignorowania złożonego przez skazanego wniosku w świetle przywołanej na wstępie Uchwały Sądu Najwyższego brak było podstaw do wydania orzeczenia reformatoryjnego i zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w celu przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy będzie miał na względzie wyżej poczyniony uwagi, pamiętając, że fakt niezwiązania wnioskiem skazanego o wydanie wyroku łącznego nie oznacza, że w takim zakresie, w jakim sąd stwierdzi brak warunków do połączenia kar objętych wnioskiem, zwolniony jest od wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dopiero poczynienie właściwych ustaleń faktycznych i zastosowanie art. 85 § 1 kk pozwoli na prawidłowe ustalenie zbiegów realnych i orzeczenie stosownej kary łącznej, bądź wydania orzeczenia w trybie art. 572 kpk, pamiętając o właściwym sporządzeniu komparycji wyroku łącznego i treści art. 443 kpk

Koszty procesu

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca skazanego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II K 101/25 w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana