Sąd utrzymał wyrok za przestępstwo skarbowe, apelacja obrońcy oddalona

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 2 kwietnia 2025 r.,

sygn. akt II K 736/22 w sprawie X. F. (1).

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

obraza prawa materialnego, to jest przepisu art. 173 § 1, 2 k.k.s. poprzez prowadzenie postępowania karnego przeciwko oskarżonemu X. F. (1), w trybie postępowania w stosunku do nieobecnych, pomimo iż w postępowaniu niniejszym organ nie wykazał dostatecznych starań w celu ustalenia miejsca zamieszkania oskarżonego a wina sprawcy lub okoliczności popełnienia czynu zabronionego budziły wątpliwości.

Niezasadny i

1. 1.

Apelacja obrońcy oskarżonego nie zawiera argumentacji, która mogłaby podważyć prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisu art. 173 § 1 czy 2 k.k.s.

2. Zgodnie treścią kwestionowanego przepisu postępowanie o przestępstwo skarbowe może toczyć się podczas nieobecności oskarżonego, jeżeli przebywa stale za granicą albo gdy nie można ustalić jego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Unormowania tego nie stosuje się między innymi jeżeli wina sprawcy lub okoliczności popełnienia czynu zabronionego budzą wątpliwości.

3. Jak wynika z prawidłowych ustaleń sądu pierwszej instancji X. F. (1) jako udziałowiec spółki (...) sp. z.o.o. oraz udziałowiec i prezes spółki (...) sp. z o.o. od połowy 2013 roku mieszkał w hotelu przy ul. (...) w H..

4. W dniu 13 czerwca 2018 roku obyła się kontrola skarbowa w tymże obiekcie, w trakcie której oskarżony oświadczył, że mieszka i żywi się w hotelu (...), który jest zarządzany przez spółkę, w której jest prezesem zarządu oraz że nie ponosi z tego tytułu żadnych kosztów. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi nieskładania przez oskarżonego zeznań podatkowych urząd skarbowy podjął czynności analityczne i oskarżony został powiadomiony o toczącym się postępowaniu. W dniu 17 września 2018 roku wysłano do niego wezwanie na adres ul. (...) w H. do złożenia w terminie 7 dni od daty odebrania wezwania zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata, w których nieodpłatnie mieszkał i żywił się w hotelu prowadzonym przez (...) sp. z o.o. w likwidacji i obecnie (...) sp. z o.o. (k. 36).

5. Jak wynika z adnotacji sporządzonej na podstawie art. 177 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa oskarżony w dniu 26 września 2018 roku stawił się do urzędu skarbowego w związku z wezwaniem z dnia 17 września 2018 roku. Zwrócił się wówczas z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia zeznań podatkowych i odniesienia się do wezwania. Nowy termin ustalono na 19 października 2018 roku.

6. W dniu 19 października 2018 roku X. F. (1) poinformował, że do tego dnia nie zdołał odnieść się do wezwania z uwagi na duży natłok obowiązków i zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu na załatwienie sprawy do końca 2018 roku. Ostateczny termin ustalono na 5 listopada 2018 roku, z uwagi na termin udzielenia odpowiedzi do KAS.

7. W dniu 5 listopada 2018 roku X. F. (1) złożył pismo zatytułowane wyjaśnienia, że nie otrzymywał, tudzież nie uzyskał dochodów wynikających z pobytu w hotelu (...) a obecnie hotelu (...). Jego pobyt w hotelu był wynikiem potrzeb spółki, nie otrzymał żadnego dochodu, czy dywidendy z tytułu prowadzonej działalności spółek. W wyjaśnieniu podał również, zdał sobie sprawę że jego sytuacja płatnika podatku jest odmienna, niestandardowa i wymaga indywidualnego spotkania z naczelnikiem urzędu skarbowego, zwracając się w piśmie o wyznaczenie takiego spotkania. Podał także, że w razie dodatkowych pytań lub wyjaśnień pozostaje do dyspozycji.

8. W związku z niezłożeniem przez oskarżonego żądanej dokumentacji organ podatkowy przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie weryfikacji oświadczenia i ustalenia źródeł utrzymania oskarżonego pod kątem przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.

9. W dniu 7 stycznia 2021 roku wydano decyzje określające zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok w wysokości 100.689 zł, za rok 2016, 2017 i 2018 w wysokości po 11.770 zł. Wszystkie cztery decyzje zostały wysłane na adres zamieszkania oskarżonego X. F. (1) przy ul. (...) w H.. Przesyłka po dwukrotnej awizacji wróciła nieodebrana. Adres, na który skierowano korespondencję był adresem z rejestracyjnego systemu informatycznego urzędu skarbowego, aktualnym od 12 grudnia 2017 roku (k. 192) oraz adresem, pod którym oskarżony odebrał wezwanie z dnia 17 września 2018 roku. Innego adresu oskarżony nie podał, pomimo trzykrotnego kontaktowania się z pracownikiem urzędu skarbowego, był to zatem ostatni adres znany urzędowi skarbowemu.

10. W dniu 16 kwietnia 2021 roku postanowiono o wszczęciu dochodzenia o przestępstwa z art. 54 § 2 k.k.s., przedstawieniu zarzutów X. F. (1) i wysłano wezwanie do osobistego stawiennictwa w dniu 10 maja 2021 roku w Urzędzie Skarbowym w H. w charakterze podejrzanego. Wezwanie wysłano na adres ul. (...) w H. – wróciło z adnotacją „zwrot nie podjęto w terminie”. W dniu 10 maja 2021 roku ponownie wezwano oskarżonego wystawiając wezwanie na 31 maja 2021 roku – wezwanie dwukrotnie awizowane wróciło z adnotacją „zwrot nie podjęto w terminie”.

11. W dniu 1 czerwca 2021 roku oskarżyciel zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w H. o doręczenie wezwania do osobistego stawiennictwa do urzędu skarbowego w dniu 21 czerwca 2021 roku. Zwrócono się również o sporządzenie szczegółowej notatki, jeśli oskarżony zmienił miejsce zamieszkania i o ustalenie aktualnego adresu zamieszkania bądź adresu dla doręczeń w kraju.

12. W dniu 14 czerwca 2021 roku policja poinformowała, że korespondencja nie została doręczona z uwagi na to, że oskarżony nie mieszka pod wskazanym adresem, podczas czynności służbowych nie ustalano aktualnego miejsca zamieszkania.

13. W dniu 21 czerwca 2021 roku zwrócono się do Narodowego Funduszu Zdrowia, Urzędu Miasta H. oraz Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podanie posiadanych ewentualnych danych adresowych bądź miejsca pobytu X. F. (1). Tego samego dnia zwrócono się Straży Granicznej o podanie informacji, czy oskarżony przekraczał granicę Polski.

14. W dniu 30 czerwca 2021 roku Prezydent Miasta H. odpowiedział, iż na podstawie dostępnych rejestrów X. F. (1) przebywa pod adresem ul. (...), (...) H..

15. W dniu 21 czerwca 2021 roku straż graniczna poinformowała, że 18 lutego 2020 roku zarejestrowano na lotnisku M. wyjazd X. F. (1) z Polski.

16. W dniu 9 sierpnia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że nie posiada w swoich zbiorach danych osoby o personaliach X. F. (1).

17. W dniu 13 października 2021 roku prokurator zatwierdził postanowienie o zastosowaniu w stosunku do oskarżonego postępowania w sprawach o nieobecnych.

18. Po skierowaniu aktu oskarżenia wszelkie zawiadomienia były wysyłane do oskarżonego na adres ul. (...), (...) H. i zawsze wracały dwukrotnie awizowane z adnotacją „zwrot nie podjęto w terminie”. Również sąd starał się ustalić aktualny adres zamieszkania oskarżonego. Jak wynika z informacji Policji pod wskazanym adresem nie mieszkał i nieustalonego nowego adresu. Również w systemie PESEL-SAD jako adres pobytu stałego od 10 grudnia 2013 roku podano ul. (...), (...) H..

19. W dniu 31 grudnia 2024 roku ustalono, że Konsul RP w T. był wystawcą ostatniego paszportu dla oskarżonego, gdyż w grudniu 2020 roku oskarżony złożył wniosek o wydanie tego dokumnetu, podając dane adresowe (...) (...), (...) (...)

20. W dniu 10 marca 2025 roku sąd uzyskał informację, że przesyłka zawiadamiająca o terminie rozprawy w dniu 14 marca 2025 roku została doręczona w dniu 4 lutego 2025 roku.

21. Powyższe ustalenia przeczą argumentacji obrońcy, że doszło do obrazy art. 173 § 1 k.k.s. Organ postępowania przygotowawczego podjął wystarczające starania w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania, czy pobytu oskarżonego. Nie ograniczył się do konkluzji, że oskarżony nie odbiera wezwań, ale także zwrócił się do Policji, Urzędu Miasta, urzędu skarbowego, ZUS-u i do Straży Granicznej celem ustalenia aktualnego adresu zamieszkania oskarżonego.

22. To wskazuje, że prawidłowo zastosowano art. 173 § 1 k.k.s. albowiem nie można było ustalić miejsca zamieszkania lub pobytu oskarżonego w kraju, a następnie ustalono, że przebywa stale za granicą.

23. Odnosząc się do kwestii określonej w art. 173 § 2 k.k.s., że trybu postępowania w stosunku do nieobecnych nie stosuje się, jeżeli wina sprawcy lub okoliczności popełnienia czynu zabronionego budzą wątpliwości podnieść należy, że apelacja obrońcy i w tym zakresie jest niezasadna.

24. Obrońca oskarżonego nie zakwestionował tego, że z tytułu pobytu w hotelu i korzystania z posiłków i napojów w restauracji, z uwagi na koszt tych usług i świadczeń, X. F. (1) uzyskał w 2015 roku nieodpłatne świadczenia o wartości 68.480 zł. Ponadto w 2015 roku oskarżony uzyskał nieujawnione przychody w kwocie 285.330 zł. Kwotę tę w 57 ratach oskarżony wpłacił na konto X. O.. Wpłaty zostały zatytułowane jako „wpłata własna”. Co więcej X. F. (1) nie wykazał wiarygodnego powodu przelanych kwot, jak i nie złożył oświadczenia podatkowego odnośnie pochodzenia kwoty wpłaconej na rachunek X. O.. X. F. (1) nie złożył do 2 maja 2016 roku zeznania podatkowego za rok 2015.

25. Z tytułu pobytu w hotelu i korzystania z posiłków i napojów w restauracji, z uwagi na koszt tych usług i świadczeń, X. F. (1) uzyskał w 2016, 2017 i 2018 roku nieodpłatne świadczenia o wartości 68.480 zł. X. F. (1) nie złożył do 2 maja 2017 roku, 30 kwietnia 2018 roku, 30 kwietnia 2019 roku zeznań podatkowych za lata 2016  2018.

26. Rację ma obrońca, że odebranie wyjaśnień od oskarżonego pozwoliłoby przedstawić jego wersję w zakresie różnych okoliczności. Ale zauważyć należy, że oskarżony podjął decyzję o nieuczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym jego obciążeń podatkowych, skoro wiedząc o toczącym się postępowaniu zignorował ten fakt i nie podał urzędowi skarbowemu aktualnego adresu dla doręczeń. Ponowić należy, że jak wynika z notatek znajdujących się w aktach sprawy w dniu 26 września 2018 roku na prośbę oskarżonego przedłużono termin na złożenie zeznań podatkowych i odniesienia się do wezwania do dnia 19 października 2018 roku, a następnie do dnia 5 listopada 2018 roku. Oskarżony sporządził skąpe w swej treści wyjaśnienia, w zasadzie niczego nie wyjaśniające. Podjął samodzielną decyzję o zakresie wyjaśnień, a nikt nie może zmusić osoby oskarżonej do innych działań, gdyż ich zakres jest zależny tylko i wyłącznie od jej woli i zaangażowania.

27. Jego wyjaśnienia są niejako obok toczącego się postępowania, gdyż nie o rozliczenia spółki, czy wypłatę dywidendy toczyło się postępowanie przed urzędem skarbowym. Oskarżony niewątpliwie uzyskiwał nieodpłatne świadczenia o wartości wyliczonej i wskazanej w kolejnych decyzjach podatkowych wydanych w jego sprawie, co do których nie złożył zeznania podatkowego. Korzystał z hotelu tak, jakby był to jego dom, adres hotelu wskazywał jako swoje miejsce zamieszkania, a więc nie ulega wątpliwości, że tam nieodpłatnie mieszkał i się żywił.

28. Reasumując apelacja obrońcy w tym zakresie jest oczywiście nie zasadna.

2. rażąca surowość orzeczonej kary w stosunku do stopnia winy oskarżonego oraz społecznej szkodliwości zarzucanych mu czynów polegającą na wymierzeniu mu kary grzywny w wymiarze 130 stawek dziennych po 100 zł.

Niezasadny

Zarzut rażącej niewspółmierności kary jest całkowicie niezasadny. Kara orzeczona oskarżonemu narusza przepisy prawa, gdyż sąd nie zastosował obligatoryjnego obostrzenia kary.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s. sąd stosuje nadzwyczajne obostrzenie kary, jeżeli sprawca popełnia dwa albo więcej przestępstw skarbowych, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z nich i każdy z tych czynów wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego określonego w tym samym przepisie, a odstępy czasu pomiędzy nimi nie są długie. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, co dostrzegł sąd okręgowy w wyroku z dnia 29 lipca 2024 roku w sprawie VI Ka 545/23 (wyrok uchylający poprzedni wyrok sądu rejonowego do ponownego rozpoznania).

Natomiast art. 38 k.k.s. stanowi, że sąd stosując nadzwyczajne obostrzenie kary wymierza karę pozbawienia wolności do roku albo karę ograniczenia wolności, jeżeli przestępstwo skarbowe jest zagrożone tylko karą grzywny przekraczającą 360 stawek dziennych, co nie wyłącza wymierzenia także kary grzywny grożącej za to przestępstwo.

Sprawca przestępstwa z art. 54 § 2 k.k.s. podlega natomiast karze grzywny do 720 stawek dziennych.

Mając powyższe na uwadze wymiar kary orzeczony w wyroku sądu rejonowego był nieprawidłowy i naruszał przepis art. 38 § 1 pkt 2 k.k.s. Wymierzenie kary grzywny jako kary zasadniczej był sprzeczne z przepisami prawa. Jakiekolwiek zmiany w tym zakresie są niemożliwe z uwagi na kierunek środka odwoławczego.

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Niezasadność zarzutów apelacyjnych.

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1

Przedmiot utrzymania w mocy

W całości

Niezasadność zarzutów apelacyjnych. Wyrok sądu pierwszej instancji prawidłowy.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

2. zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. D. L. kwotę 1239,84 zł w tym podatek VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w instancji odwoławczej – uwzględniając dwa terminy rozpraw odwoławczych, na których obrońca był obecny.

5. Koszty Procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

X. F. (1)

3. zwolniono oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

6. pODPIS

SSA (del.) Anna Kalbarczyk

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 736/22 w sprawie X. F. (1).

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie