Trzy litry ponad normę spalania w wojskowym aucie. Kierowca nie zapłaci 18,66 zł

Powód Skarb Państwa – Jednostka Wojskowa nr (...) w W. wniósł o zasadzenie od Ł. J. kwoty 18,66 zł tytułem odszkodowania za szkodę w mieniu służbowym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 lutego 2024 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany jest odpowiedzialny za szkodę w wyżej wskazanej kwocie z powodu zbyt dużego zużycia paliwa na pojeździe O. (...).

(pozew – k. 1-5)

W dniu 26 kwietnia 2024 roku Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o sygn. akt VI Np 19/24 w którym nakazał pozwanemu zapłatę na rzecz powoda dochodzonej kwoty z kosztami zastępstwa procesowego.

(nakaz zapłaty – k. 32)

Od powyższego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwany wniósł sprzeciw, wnosząc o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu podał, że nie jest winny zbyt dużego zużycia benzyny, ponieważ we wrześniu 2023 roku poruszał się pojazdem w ruchu miejskim, co skutkowało większym zużyciem paliwa. Poza tym dwaj inni kierowcy którzy poruszali się tym samym O. (...) we wrześniu 2023 roku, również przekroczyli normy zużycia benzyny ustalone przez powoda.

(sprzeciw – k. 36-37)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany pełnił służbę wojskową na stanowisku kierowcy w kompanii transportowej w Jednostce Wojskowej nr 2420 w W.. Odpowiadał materialnie za przydzielony samochód i paliwo do niego. Jednostka Wojskowa nr (...) jest oddziałem gospodarczym, który zaopatruje w mienie i sprzęt Jednostkę Wojskową nr 2420 i żołnierzy pełniących tam służbę.

(okoliczności niesporne)

Na koniec każdego miesiąca Szef (...) Pędnych kontroluje zużycie paliwa tankowanego do samochodów służbowych. Pozwanemu powierzono we wrześniu 2023 roku do użytkowania i wykonywania obowiązków pojazd O. (...) nr rej (...). Pozwany w tym miesiącu spalił tym pojazdem 3 litry benzyny samochodowej ponad wymiar. Powód sporządził protokół szkody nr (...), w którym wskazał, że pozwany zużył 3 litry ponad normę zużycia benzyny samochodowej i oszacował wartość szkody na kwotę 18,66 zł (3 litry x 6,22 zł).

We wrześniu 2023 roku pozwany pojazdem O. (...) poruszał się krótkimi trasami, po mieście, z włączoną klimatyzacją. Jeździł 5 dni po W., trasy miały około 5-6 kilometrów. Inny kierowca, który również poruszał się tym samochodem we wrześniu 2023 roku, miał także zwiększone zużycie paliwa. Inne pojazdy, którymi poruszał się pozwany, nie miały zwiększonego zużycia paliwa, mógł on na nich wypracować nawet oszczędności paliwa.

W październiku 2023 roku doszło do serwisowania (wymiany lub naprawy) takich elementów samochodu O. (...) użytkowanego we wrześniu 2023 roku przez pozwanego jak: katalizator, sonda lambda.

(dowód: protokół szkody – k. 11; zestawienie – k. 9-10; zeznania świadka Ł. K. (1) – k. 105 – 105 verte; zeznania pozwanego Ł. J. – k. 105 verte – 106, karta ewidencji przeglądów technicznych i wykonywania czynności okresowych pojazdu mechanicznego – k. 53 – 57)

U powoda obowiązywała norma zużycia benzyny samochodowej dla O. (...) litrów, a dla silnika 1,6 – 13 litrów. Obowiązywała od 30 października 2017 roku i została wprowadzona decyzją Ministra Obrony Narodowej.

(decyzja nr (...)/Log./P4 Ministra Obrony Narodowej – k. 43v-44)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawach, a także zeznań świadka Ł. K. (1) i pozwanego Ł. J., które Sąd uznał za wiarygodne w całości, są ze sobą spójne, a ponadto brak jest materiału dowodowego w sprawie, który kwestionowałby ich wiarygodność.

Sąd zważył, co następuje:

Powyższe powództwo zasługiwało na oddalenie w całości.

Zgodnie z art. 491 ustawy z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025r., poz. 825) żołnierze w czynnej służbie wojskowej oraz żołnierze rezerwy ponoszą odpowiedzialność majątkową za szkody wyrządzone w mieniu Skarbu Państwa znajdującym się w dyspozycji jednostek wojskowych oraz innych jednostek organizacyjnych i komórek organizacyjnych, w których żołnierze pełnią służbę, wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych. Z kolei na podstawie art. 493 tej ustawy żołnierz, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych ze swojej winy wyrządził szkodę w mieniu, o którym mowa w art. 491, ponosi odpowiedzialność majątkową w granicach rzeczywistej straty i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda.

Z powyższej regulacji wynika, że dla skutecznego dochodzenia odszkodowania od żołnierza powód powinien udowodnić rozmiar szkody, fakt niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków służbowych, który miał do tej szkody doprowadzić, związek przyczynowy pomiędzy tym faktem, a powstaniem szkody, a nade wszystko zawinienie po stronie pozwanego.

Jak wskazuje się w doktrynie: „Niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków służbowych przez żołnierza polega na tym, że działa on w sposób sprzeczny z ciążącym na nim obowiązkiem służbowym lub nie podejmuje działania, pomimo że powinien to uczynić. Przepisy nie różnicują obowiązków służbowych, których naruszenie może być podstawą odpowiedzialności majątkowej żołnierza. W związku z tym żołnierz ponosi odpowiedzialność majątkową za szkodę wskutek naruszenia każdego obowiązku służbowego, wynikającego zarówno z zakresu obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym, jak i z przepisów prawa, regulaminów, instrukcji, rozkazów i poleceń przełożonych itd.” (E. Krempeć [w:]

Obrona Ojczyzny. Komentarz, wyd. II, red. H. Królikowski, LEX/el. 2024, art. 493).

W niniejszej sprawie pozwany argumentował, że prawidłowo wykonywał rozkazy, które dotyczyły jazdy w mieście, po krótkich odcinkach, w korku, gdzie spalanie jest wyższe. W tym celu pozwany wnioskował o nadesłanie rozkazów, jakie były do niego kierowane, jednak powód, na którym ciążył ciężar udowodnienia wszelkich przesłanek odpowiedzialności majątkowej żołnierza, nie dostarczył tego materiału dowodowego. Tym samym w ocenie Sądu nie zostało wykazane, aby pozwany nie wykonał rozkazu, bądź wykonał go nienależycie. Rozkaz bowiem obejmował wykonanie przewozu z określonego miejsca do innego miejsca, powód nie wykazał, aby taki rozkaz nie został wykonany.

Ponadto, powód powoływał się, że przy wykonywaniu rozkazów pozwany spalił zbyt dużo paliwa, jeżdżąc nieekonomicznie. Pozwany kontrował, że były to jazdy w trybie miejskim, z kolei powód odpowiedział, że uwzględnił to poprzez zwiększone limity spalania dla danego samochodu. Jednakże Sąd miał na uwadze, że owe limity spalania, normy eksploatacyjne, są uogólnione dla każdego samochodu danej marki, którym dysponuje powód. Nie są one konkretnie odnoszone do danego samochodu i jego stanu technicznego z chwili eksploatacji. Sąd miał zaś na uwadze, że pozwany zwykle jeździł innym samochodem, na którym nie miał tzw. dodatkowych przepałów ponad normę, taka sytuacja pojawiła się dopiero przy samochodzie O. (...), który był przez pozwanego użytkowany tylko kilkukrotnie. Skoro w stale przydzielonym pozwanemu samochodzie nie ma nadmiarowego zużycia paliwa, a w tym okazjonalnie tylko przez niego kierowanym samochodzie w krótkim czasie pojawiło się takie zużycie, to Sąd uznał, że wiarygodna jest wersja pozwanego, który wskazuje po pierwsze na krótkie trasy, a po drugie na zły stan techniczny samochodu. Faktycznie z dołączonej przez powoda do akt sprawy karty ewidencji przeglądów technicznych i wykonywania czynności okresowych danego pojazdu wynika, że w październiku 2023 roku doszło do naprawy lub wymiany katalizatora. Choć cała treść wpisu nie jest czytelna, to widać wyraźnie powołanie się na katalizator w kolumnie o tytule „Wykonanie czynności okresowych i wymiany elementów eksploatacyjnych wg instrukcji fabrycznej lub wymiana podzespołów” (k. 56 verte a.s.). Przemawia to za uznaniem, że doszło do wymiany katalizatora. Jednocześnie nie uszło uwadze Sądu, że miało to miejsce w kolejnym miesiącu (październik 2023 roku) po miesiącu, w którym samochód ten kierowany przez pozwanego wykazał nadmiarowe zużycie (wrzesień 2023 roku). Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, że wadliwy katalizator może doprowadzić do zwiększenia spalania. We wpisie na k. 56 verte a.s., jest również wymieniona sonda lambda, której uszkodzenie również prowadzi do zwiększonego spalania. Jednocześnie powód, na którym ciążył ciężar dowodu, nie wykazał przyczyn, dla których doszło do wymiany, czy też serwisowania tych elementów, ani jakie miały one uszkodzenia, jaki był ich wpływ na zwiększone spalanie. Tymczasem również z zeznań świadka Ł. K. (2) wynika, że tylko na tym konkretnym samochodzie miał on zwiększone spalanie, a na pozostałych samochodach, którymi jeździ taka sytuacja nie występuje. W ocenie Sądu wszystko powyższe przemawia za uznaniem, że powód nie wykazał nienależytego wykonywania obowiązków przez pozwanego w postaci nieekonomicznej jazdy samochodem O. (...), ponieważ w rzeczywistości to nie sposób jazdy pozwanego, ale zły stan techniczny oraz specyfika tras wpłynęły na zwiększone spalanie.

Wobec powyższego, nie została przez powoda udowodniona podstawowa przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej żołnierza, czyli niewykonanie lub nienależyte wykonanie jego obowiązków. Powyższa argumentacja przemawia też przeciwko przypisaniu pozwanemu jakiejkolwiek winy, powód bowiem nie udowodnił, że nadmiarowe zużycie paliwa wynikało z zawinionego działania lub zaniechania pozwanego. W ocenie Sądu w rzeczywistości bowiem nadmiarowe zużycie paliwa wynikało ze złego stanu technicznego i konieczności odbywania tras w zakorkowanym mieście, pozwanemu nie sposób tutaj niczego zarzucić, a w szczególności powód nie udowodnił żadnej winy po jego stronie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając powództwo, wobec braku udowodnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego.

Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa koszty poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa w toku postępowania, mając na uwadze, że strona powodowa jest zwolniona z ponoszenia tych kosztów.