Sąd uchylił nawiązki dla dwóch oskarżonych o kłusownictwo, bo nie przywłaszczyli ryb

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Giżycku II Wydziału Karnego z dnia 30 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt II K 321/26.

Podmiot wnoszący apelację

X oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

oskarżyciel posiłkowy

oskarżyciel prywatny

obrońca

oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

inny

Kierunek i zakres zaskarżenia

w całości

na korzyść

co do winy

X na niekorzyść

X w części

co do kary

Punkt X wyroku

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia

albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej

czynu przypisanego oskarżonemu

Punkt X wyroku

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada

prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść

orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego

zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

Wnioski

uchylenie

X zmiana

2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI

PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu

z pkt 2.1.1

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu

z pkt 2.1.

albo 2.1.2

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH

ZARZUTÓW I WNIOSKÓW

Oskarżyciel publiczny zarzucił w swojej apelacji obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 27c ust. 3 pkt 1b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, polegającą na orzeczeniu wobec oskarżonych nawiązki w wysokości po 1000 zł, podczas gdy z treści wskazanego przepisu wynika, iż nawiązka winna zostać orzeczona w wysokości od pięciokrotności do dwudziestokrotności wartości przywłaszczonych ryb, która to wartość w powyższym wypadku wyniosła 975,60 zł, przy czym wskazana obraza przepisu powoduje, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu.

zasadny

częściowo zasadny

X niezasadny

Zarzut apelacji prokuratora, jako oczywiście bezzasadny, nie zasługiwał na uwzględnienie. Wniesienie tego środka odwoławczego pozwoliło równocześnie dokonać reformacji zaskarżonego orzeczenia w kierunku dla oskarżonych korzystnym, o czym w dalszej części uzasadnienia. Nim przyjdzie się zmierzyć z zarzutem apelacji warto zwrócić uwagę na wadliwie skonstruowany postulat o zmianę zaskarżonego orzeczenia. Wniosek apelacji nie odnosi się bowiem do każdego z oskarżonych z osobna i nie wiadomo ostatecznie, czy skarżący domagał się orzeczenia jednej nawiązki od obydwu oskarżonych, czy też od każdego z nich odrębnej, jakby unikając wyraźnego stanowiska w przedmiotowej kwestii. Jak się ostatecznie okazało nie miało to żadnego znaczenia dla prawidłowego orzekania w postępowaniu odwoławczym, albowiem nie było podstawy prawnej do orzekania nawiązki.

In concreto oskarżonym został postawiony zarzut popełnienia czynu z art. 27c ust. 1 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym, a mianowicie, że działając wspólnie i w porozumieniu nie będąc uprawnionymi do rybactwa, za pomocą sieci rybackich typu wonton dokonali połowu ryb gatunku szczupak, lin, leszcz i płoć o łącznej wartości 975,60 zł na szkodę (...) (...) w D. (...)

Analizując przepisy wskazanej ustawy nie ma wątpliwości, że ustawa o rybactwie śródlądowym uznaje za przestępstwo bądź wykroczenie samo łowienie ryb bez uprawnień. Wynika to jednoznacznie z treści słowa „poławia” na oznaczenie czynności wykonawczej sprawcy czynu użytego m.in. w art. 27c ust. 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy. Oznacza to, że osoba nieuprawniona do rybactwa popełnia przestępstwo z chwilą ustawienia rybackich narzędzi lub urządzeń połowowych, choćby niczego nie złowiła. Jest to zatem przestępstwo formalne.

Przepisy ustawy rybackiej, prócz kar orzekanych w razie skazania za przestępstwo, przewidują również obligatoryjne środki karne. W razie skazania za przestępstwa stypizowane w art. 27c ust. 1, sąd orzeka na podstawie art. 27c ust. 2 o podaniu orzeczenia o skazaniu do publicznej wiadomości, na koszt skazanego. Jednoznaczne sformułowanie tego przepisu pozwala stwierdzić, że skazanie za którekolwiek przestępstwo musi powodować w każdym wypadku orzeczenie tego środka karnego. Ponadto, na podstawie art. 27c ust. 3 tej ustawy, także w razie skazania za przestępstwa z ust. 1 tego przepisu, sąd dodatkowo orzeka, odpowiednio, przewidziane w tym przepisie inne środki karne:

1) na rzecz pokrzywdzonego:

a) obowiązek naprawienia szkody, na wniosek tego pokrzywdzonego, lub

b) uprawnionego do rybactwa nawiązkę w wysokości od pięciokrotnej do dwudziestokrotnej wartości przywłaszczonych ryb.

O ile treść przepisu art. 27c ust. 3 ustawy rybackiej nie pozostawia wątpliwości co do obligatoryjności orzekania („sąd orzeka”) również tych środków karnych, o tyle użycie w nim klauzuli „odpowiedniego” stosowania tych przepisów wskazuje, że obligatoryjność tych środków nie jest bezwzględna w odniesieniu do każdego z wymienionych w art. 27c ust. 1 przestępstw i oznacza, że w przypadku popełnienia któregokolwiek z tych przestępstw, sąd nie ma obowiązku orzekania wszystkich czterech środków karnych łącznie. Posługiwanie się bowiem formułą „odpowiedniego” stosowania przepisów prawa do przypadków nieuregulowanych w nich wprost, stanowi zabieg mający na celu skrócenie tekstu prawnego, co oczywiście nie zawsze jest w pełni precyzyjne i konsekwentne. Powszechnie przyjmuje się, że pojęcie "odpowiedniego" stosowania może oznaczać, w zależności od konkretnego przypadku: nakaz stosowania przepisu wprost, czyli bez żadnej zmiany; nakaz stosowania przepisu z pewnymi zmianami; brak możliwości stosowania w ogóle danego przepisu do określonego wypadku, z uwagi na bezprzedmiotowość regulacji lub sprzeczność z innymi przepisami (por. Z. Siwik, Systematyczny komentarz do ustawy karnej skarbowej. Część ogólna, Wrocław 1993, str. 58 i n.; P. Kardas (w:) Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. A. Zoll, Warszawa 2008, t. II, s. 156).

W odniesieniu do omawianego przepisu „odpowiedniość” oznacza, że in concreto należy uwzględniać specyfikę układu procesowego, w którym dany przepis ma być zastosowany. Nie chodzi o stosowanie jednakowych środków karnych za różne czyny, ale o orzekanie tylko takich środków karnych, które będą właściwe dla osiągnięcia celu, jakim jest właściwa represja karna w odniesieniu do danego sprawcy za popełnienie konkretnego czynu. Faktyczna dolegliwość odpowiedzialności wyznaczana jest bowiem nie tylko przez kary, ale również przez środki karne (por. W. Radecki, Ocena prawna kłusownictwa rybackiego, Prokuratura i Prawo z 2011 r., z. 9, str. 5 i nast.). Obligatoryjność orzekania środków karnych wskazanych w art. 27c ust. 3 zależy więc od szeregu czynników, w tym m. in. od rodzaju i sposobu popełnienia przestępstwa, wyrządzonej szkody, czy też tego, kto jest sprawcą czynu.

Wskazane w art. 27c ust. 3 pkt 1 ustawy o rybactwie śródlądowym środki kompensacyjne w postaci obowiązku naprawienia szkody i nawiązki określone zostały w sposób alternatywny. Obowiązek naprawienia szkody orzekany jest, inaczej niż na gruncie art. 46 k.k. (wobec którego analizowany przepis stanowi lex specialis), tylko na wniosek pokrzywdzonego na jego rzecz. W przypadku gdy pokrzywdzonym jest uprawniony do rybactwa i nie złożył on wniosku o naprawienie szkody, która związana jest z przywłaszczeniem ryb, sąd ma obowiązek orzec na jego rzecz nawiązkę w wysokości od pięciokrotnej do dwudziestokrotnej wartości przywłaszczonych ryb. W sytuacji gdy sprawca nie spowoduje żadnej szkody i nie przywłaszczy ryb, wówczas orzeczenie środka kompensacyjnego wymienio-nego w art. 27c ust. 3 pkt 1 wymienionej ustawy stanie się bezprzedmiotowe.

Istotne jednakże jest tutaj brzmienie przepisu nakazującego orzec nawiązkę na rzecz uprawnionego do rybactwa. Ustawodawca wskazał, że ową nawiązkę orzeka się w wysokości od pięciokrotnej do dwudziestokrotnej wartości

przywłaszczonych ryb. Rozróżnić bowiem należy sytuację, w której kłusownik rybacki nie tylko „łowił”, ale i „złowił”, a następnie przywłaszczył sobie to, co złowił.

Jak wskazał Sąd Okręgowy w Olsztynie w orzeczeniu z dnia 7 sierpnia 2013 r. (sygn. akt VII Ka 509/13), przywłaszczając nielegalnie złowione ryby sprawca takiego czynu zawsze popełnia, w zależności od ich wartości, wykroczenie lub przestępstwo na szkodę określonego pokrzywdzonego. Jak już wspomniano powyżej, ustawa o rybactwie śródlądowym za przestępstwo uznaje samo nielegalne poławianie ryb i gdyby zamiarem ustawodawcy było również karanie przywłaszczenia nielegalnie złowionych ryb, to stosowne określenie znalazłoby się w poszczególnych przepisach karnych przedmiotowej ustawy. Wówczas dopiero mielibyśmy do czynienia z ustawą szczególną wyłączającą stosowanie ustawy ogólnej. Skoro taka sytuacja nie ma miejsca, to problem odpowiedzialności karnej za przywłaszczenia nielegalnie złowionych ryb należy rozwiązać w oparciu o przepisy to normujące, czyli w tej sprawie - art. 278 § 1 lub § 3 k.k.

Sąd a quem podziela pogląd, że czyn polegający na nielegalnym połowie ryb i następnie ich przywłaszczeniu przy wartości przekraczającej na dzień dzisiejszy 800 zł, należy kwalifikować kumulatywnie z art. 27c ust. 1 pkt 2 ustawy o rybactwie śródlądowym i z art. 278 § 1 lub § 3 k.k. W niniejszej zaś sprawie sprawcy przestępstwa dokonali wyłącznie nielegalnego połowu ryb, jednakże nie dopuścili się ich przywłaszczenia. Skoro zaś nie dokonali przywłaszczenia ryb, to nie można było orzec nawiązki z art. 27c ust. 3 pkt 1b ustawy o rybactwie śródlądowym. W przepisie tym jest bowiem mowa, jak już zostało wyłuszczone we wcześniejszym wywodzie, o nawiązce w wysokości wskazanej wartości

przywłaszczonych ryb. Skoro zaś sprawcy nie dokonali przywłaszczenia złowionych ryb, to nie było podstawy do orzekania od nich nawiązek. Z uwagi na powyższe, Sąd Okręgowy uznał zgłoszony zarzut apelacji jako chybiony.

Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie na podstawie art. 27c ust. 3 pkt 1b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym nawiązki na rzecz pokrzywdzonego(...) (...) w D. (...) w wysokości pięciokrotnej wartości przywłaszczonych ryb – 4.878 zł, zaś w pozostałym zakresie pozostawienie zaskarżonego wyroku bez zmian.

zasadny

częściowo zasadny

X niezasadny

Nieuwzględnienie wniosku wynika z uznania zarzutu apelacyjnego za bezzasadny w stopniu oczywistym.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1. Sąd z urzędu stwierdził zaistnienie uchybień z art. 440 k.p.k., skutkujących zmianą wyroku Sądu I instancji w części.

Motywy zostały wskazane w punkcie 3.

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Sądu I instancji tak co do winy, jak też kary, zmieniając wyłącznie rozstrzygnięcie dotyczące punktu 4 zaskarżonego wyroku, tj. orzeczonych nawiązek.

Motywy zostały wskazane w punkcie 3.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Zmiana wyroku Sądu I instancji w ten sposób, że uchylono rozstrzygnięcie z pkt 4 o nawiązkach.

Sąd Okręgowy dostrzegając mankamenty orzeczenia sądu a quo polegające na niezasadnym orzeczeniu nawiązki od oskarżonych na podstawie art. 27c ust. 3 pkt 1b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, działając z urzędu na podstawie art. 440 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1a k.p.k. wskutek rażącej obrazy przepisu art. 27c ust. 3 pkt 1b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, w zw. z art. 437 § 2 k.p.k. zmienił w tym zakresie zaskarżony wyrok, uchylając rozstrzygnięcie z pkt 4 wyroku o orzeczeniu nawiązek.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

art. 437 § 2 k.p.k.

Konieczność umorzenia postępowania

art. 437 § 2 k.p.k.

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt

rozstrzygnięcia

6. KOSZTY PROCESU

Punkt

rozstrzygnięcia

Punkt II wyroku

Wobec nieuwzględnienia apelacji oskarżyciela publicznego, stosownie do dyspozycji art. 636 § 1 k.p.k. Sąd Okręgowy kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążył Skarb Państwa.

7. PODPIS

ZAŁĄCZNIK DO FORMULARZA UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejowego w Giżycku z dnia 30 czerwca 2026 roku, w sprawie II K 321/26

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Wnioski

Zmiana