Wpisana do CEIDG firma bez przychodów. Sąd zmienił decyzję ZUS za 2019 r.

Decyzją z 28 stycznia 2025 r. nr (...) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. stwierdził, że K. S. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) w okresie od 15 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. (k. 12 akt rentowych).

Pismem z 27 lutego 2025 r. K. S. odwołał się od ww. decyzji. W uzasadnianiu odwołania podniósł, że działalność gospodarczą zgłosił osobiście w Urzędzie Gminy 15 października 2019 r., jednak z powodu szeregu problemów osobistych, zdrowotnych i finansowych nigdy faktycznie jej nie prowadził. Wskazał, że 24 grudnia 2019 r., podczas wizyty na sali obsługi klientów ZUS, sporządzono dokumenty ZFA, ZUA oraz DRA za trzy miesiące, jednak nie jest on w stanie odtworzyć okoliczności tego zdarzenia ani potwierdzić swojej świadomości przy podpisywaniu tych dokumentów, z uwagi na zmagający się wówczas z nim problem alkoholowy oraz podejmowane próby leczenia odwykowego. Odwołujący się podniósł również, że przed wyjazdem za granicę - podjętym w celu poprawy sytuacji życiowej i zdrowia psychicznego - zlecił znajomemu dopełnienie formalności związanych z zamknięciem działalności w Urzędzie Gminy, czego ten jednak nie wykonał, o czym odwołujący się dowiedział się dopiero z korespondencji ZUS. Wyjaśnił, że niezwłocznie po powzięciu tej informacji, 21 listopada 2024 r., osobiście złożył w Urzędzie Gminy wniosek o wykreślenie działalności ze skutkiem od jej rejestracji. Podniósł ponadto, że od 15 października 2019 r. nie osiągnął żadnych przychodów z tytułu tej działalności, co zostało potwierdzone zaświadczeniem Urzędu Skarbowego dołączonym do akt sprawy, oraz że nie jest jego intencją uchylanie się od jakichkolwiek zobowiązań, a jedynie uregulowanie tych, które faktycznie dotyczą okresu rzeczywistego prowadzenia działalności (k. 3).

W odpowiedzi na odwołanie z 17 marca 2025 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że z zapisów na koncie ubezpieczonego wynika, iż za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2019 r., a więc już po dacie wstecznego zgłoszenia nieprowadzenia działalności, płatnik składek przekazywał do Zakładu deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA, co w ocenie organu świadczy o formalnym zorganizowaniu działalności gospodarczej. Zdaniem organu rentowego okoliczność ta podważa wiarygodność informacji zawartej we wniosku o zmianę wpisu w CEIDG z 21 listopada 2024 r., jakoby działalność gospodarcza nie została faktycznie podjęta. Organ rentowy powołał się na przepisy art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także na definicję działalności gospodarczej zawartą w art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, wskazując, że działalność gospodarcza wymaga spełnienia kryteriów zorganizowania, zarobkowości i ciągłości. Organ powołał się również na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z 4 stycznia 2008 r., sygn. I UK 208/07, oraz wyrok z 30 listopada 2005 r., sygn. I UK 95/05), zgodnie z którym nie każda przerwa w wykonywaniu działalności gospodarczej uzasadnia wyłączenie z obowiązku ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy wskazał ponadto, że z uwagi na zakończenie przez ubezpieczonego prowadzenia poprzedniej działalności gospodarczej 21 sierpnia 2019 r. oraz rozpoczęcie kolejnej działalności od 15 października 2019 r., nie mógł on kontynuować tzw. ulgi na start i podlegać wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, w związku z czym uznał, że podlegał on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) w okresie od 15 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. (k. 6).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

1 października 1998 r. K. S. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą K. S. P.H.U. (...), której przedmiotem była sprzedaż detaliczna pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach (k. 18). Tego samego dnia - 1 października 1998 r. - nastąpiło zakończenie jej prowadzenia, a wpis działalności w CEIDG został wykreślony 31 grudnia 2012 r. (k. 18).

2 stycznia 2013 r. odwołujący zarejestrował działalność gospodarczą pod nazwą K. S. (...), której przedmiotem były usługi związane z zagospodarowaniem terenów zieleni. 7 grudnia 2015 r. działalność została wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej (k. 20).

19 czerwca 2019 r. K. S. zarejestrował działalność gospodarczą o nazwie P.H.U. (...) K. S.. Jej przedmiotem był transport drogowy towarów (k. 22). W tym samym dniu elektronicznie został złożony dokument ZUS ZZA (k. 32).

21 sierpnia 2019 r. K. S. zaprzestał prowadzenia działalności P.H.U. (...) K. S. (k. 22) i tego samego dnia złożył wniosek o wykreślenie z CEIDG (k. 46). 22 sierpnia 2019 r. działalność została wykreślona z CEIDG (k. 22).

15 października 2019 r. K. S. złożył wniosek o wpis do CEIDG działalności PHU (...) K. S. (k. 74), a 21 listopada 2024 r. wniósł o jej wykreślenie, wskazując jako powód „nie podjęto działalności” (k. 70).

23 grudnia 2019 r. w ZUS złożył dokument zgłoszeniowy ZUS ZZA zgłaszając się od 15 października 2019 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 05 40 (k. 34).

24 grudnia 2019 r. K. S. złożył dokumenty:

-

ZUS ZWUA wyrejestrowując się od 1 stycznia 2020 r, z ubezpieczenia zdrowotnego (kod tytułu ubezpieczenia 0540) (k. 35),

-

ZUS ZUA zgłaszając się od 1 stycznia 2020 r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych, wypadkowego), dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia (kod tytułu ubezpieczenia 0570 00) (k. 36),

-

ZUS DRA (...) (k. 39),

-

(...)

(...)

(...) (k. 40),

-

(...)

(...) (k. 41).

22 listopada 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego O. - C. wydał zaświadczenie, w którym stwierdził, że K. S. poinformował o rozpoczęciu i zakończeniu pozarolniczej działalności gospodarczej NIP (...) z dniem 15 października 2019 r. (k. 4 akt rentowych).

29 listopada 2024 r. ZUS (...) Oddział w O. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowości zgłoszenia K. S. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej NIP (...) od 15 października 2019 r. (k. 1 akt rentowych).

K. S. za lata 2019 - 2021 nie złożył do Urzędu Skarbowego O. - C. w O. zeznań podatkowych z tytułu prowadzonej działalności i nie figurował w ewidencji podatników podatku VAT (k. 6 akt rentowych).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz w aktach rentowych, w tym dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych ZUS ZFA, ZUA, ZWUA oraz deklaracji rozliczeniowych DRA, na które powołuje się organ rentowy, a także na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego potwierdzającego brak przychodów z tytułu działalności gospodarczej. Autentyczności ani treści dokumentów wskazanych przez organ rentowy Sąd nie kwestionował - okoliczności faktyczne sprawy, w tym sam fakt złożenia tych dokumentów, nie były pomiędzy stronami sporne. Spór dotyczył wyłącznie prawnej kwalifikacji tych dokumentów, tj. tego, czy ich złożenie samo w sobie świadczy o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, co Sąd ocenił w dalszej części uzasadnienia.

Sąd pominął dowód z przesłuchania stron wobec nieusprawiedliwionego niestawiennictwa odwołującego na rozprawie.

Strony nie składały w niniejszej sprawie innych wniosków dowodowych, w szczególności organ rentowy reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazywał dowodów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej przez odwołującego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Przechodząc do rozważań o zasadności odwołania w pierwszej kolejności należy odnieść się do przepisu art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych który określa podmioty podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Z kolei przepis art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne wskazane w tym przepisie, w tym zgodnie z treścią pkt 4 - osoby prowadzące pozarolniczą działalność od rozpoczęcia wykonywania działalności do zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Oczywiste jest, że ubezpieczenie społeczne nie jest celem głównym działalności gospodarczej. Celem tym jest zarobek, czyli dochód pokrywający w pełni koszty działalności, w tym ubezpieczenia społeczne, a ponadto wystarczający na utrzymanie oraz rozwój przedsiębiorcy. Wykonywanie działalności polega na powtarzalności podjętych działań, które podporządkowane są regułom zysku i opłacalności. Ubezpieczenia społeczne są wówczas jedynie pochodną takiej działalności.

Zatem w świetle powyższej regulacji tytułem do ubezpieczenia, czyli okolicznością, która powoduje konieczność ubezpieczenia społecznego jest fakt prowadzenia działalności gospodarczej.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że podstawą do powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym gospodarczej, co oznacza, że wykonywanie tej działalności, to rzeczywista działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (por. wyroki SN z: 25 listopada 2005r., sygn. akt I UK 80/05, 14 września 2007r., sygn. akt III UK 35/07, 18 lutego 2009r., sygn. akt II UK 207/08).

W rezultacie, nie ma wątpliwości, że prowadzenie działalności gospodarczej o tyle stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom, o ile faktycznie ubezpieczony działalność tę wykonuje (por. wyrok SN z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II UK 295/16).

Skoro więc podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jest pochodną prowadzenia działalności gospodarczej, to a contrario nie podlega przymusowi ubezpieczenia z tego tytułu osoba nie prowadzącą działalności gospodarczej - w realiach sprawy osobą taką jest K. S..

Samo zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, jak i sama treść składanych deklaracji rozliczeniowych, nie przesądza o faktycznym wykonywaniu działalności gospodarczej, a stanowi jedynie o dopełnieniu formalnych obowiązków związanych z jej zarejestrowaniem.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd ustalił, że odwołujący się w spornym okresie od 15 października do 31 grudnia 2019 r. nie zawarł żadnej umowy z kontrahentem, nie wynajął lokalu ani nie nabył środków trwałych na potrzeby działalności, nie zatrudnił pracowników, nie wystawił żadnej faktury, nie prowadził jakiejkolwiek działalności reklamowej ani marketingowej, a rachunek bankowy związany z działalnością nie odnotował żadnego obrotu. Co więcej, nie zostało wykazane aby odwołujący podjął choćby czynności o charakterze przygotowawczym - nie prowadził żadnych rozmów z potencjalnymi kontrahentami ani w sprawie najmu lokalu - co czyni ustalenie braku faktycznego prowadzenia działalności tym bardziej jednoznacznym. Odwołujący się nie osiągnął w spornym okresie żadnego przychodu, co zostało potwierdzone zaświadczeniem Urzędu Skarbowego znajdującym się w aktach sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na obalenie wynikającego z wpisu do CEIDG domniemania faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Wbrew stanowisku organu rentowego, sam fakt złożenia 24 grudnia 2019 r. dokumentów ZUS ZUA, ZWUA oraz trzech deklaracji rozliczeniowych DRA, podobnie jak wcześniejsze elektroniczne zgłoszenie ZUS ZZA z 23 grudnia 2019 r., nie może być utożsamiany z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej - dokumenty te, zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem, świadczą wyłącznie o dopełnieniu formalnych obowiązków rejestracyjno - rozliczeniowych, a nie o rzeczywistym podejmowaniu działań zarobkowych. Organ rentowy błędnie zakwalifikował samo istnienie tych dokumentów jako dowód "zorganizowania formalnego" utożsamianego z prowadzeniem działalności, pomijając, że z pozostałego materiału dowodowego - w szczególności z zaświadczenia Urzędu Skarbowego potwierdzającego brak jakichkolwiek przychodów - jednoznacznie wynika, iż działalność gospodarcza w spornym okresie nie była faktycznie wykonywana.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 477

14 § 2 KPC zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w O. z 28 stycznia 2025 r. nr (...), stwierdzając, że K. S. w okresie od 15 października do 31 grudnia 2019 r. nie podlegał ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

sędzia (del.) Magdalena Pytel