Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
VII U 578/24
Sąd
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
Wydział
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
29 grudnia 2025 r.
Rozstrzygnięcie
Postępowanie umorzone
Opublikowano w portalu
3 marca 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Praca i ZUS
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
© autorzy OpenStreetMap

Praca i ZUS

Zatrudnienie u teścia bez zgłoszenia do ZUS. Sąd oddalił odwołanie w części o lata 1978-1982

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

S. L. odwoływał się od decyzji ZUS odmawiającej uwzględnienia zatrudnienia u teścia N. V. (1) w latach 1978-1982 oraz domagał się przeliczenia emerytury od 2013 r.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że zatrudnienie trwało od 1 sierpnia 1978 r. do 31 sierpnia 1982 r., a ZUS potwierdził je dopiero po złożeniu dokumentów w toku sprawy. Ubezpieczony nie przedstawił dowodów na lipiec 1978 r. ani wrzesień-grudzień 1982 r.

Rozstrzygnięcie

Sąd umorzył postępowanie w części zmienionej decyzją ZUS z 26 czerwca 2025 r. i oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.

Dlaczego

Obowiązek dowodowy spoczywał na ubezpieczonym, a przed wnioskiem z listopada 2023 r. nie przedstawił żadnych dokumentów, więc nie można przypisać ZUS błędu uzasadniającego wypłatę wyrównania za wcześniejszy okres.

Dla firm

Ciężar przedstawienia dowodów na okres zatrudnienia spoczywa na ubezpieczonym, a przeliczenie emerytury przysługuje od miesiąca złożenia wniosku z dokumentami, nie od daty przyznania świadczenia.

Więcej o sprawie

Ubezpieczony wpisał pracę u teścia w kwestionariuszu do renty w 1996 r., ale nie złożył żadnych dokumentów. Dopiero w trakcie sprawy odnalazł oryginały, które potwierdziły część okresu.

Obowiązek przedstawienia dowodów przez ubezpieczonego na poparcie zgłoszonego wniosku o świadczenie wynika bowiem z przepisów rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
Rozstrzygnięcie
Postępowanie umorzone
Sąd
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura
VII U 578/24

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Sygn. akt VII U 578/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2025r. w Warszawie

sprawy S. L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S.

o przeliczenie emerytury

na skutek odwołania S. L.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S.

z dnia 29 stycznia 2024r., znak: (...)

1. umarza postępowanie w części, w jakiej zaskarżona decyzja została zmieniona przez decyzję z 26 czerwca 2025r., znak: (...);

2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie.

sędzia Agnieszka Stachurska

Uzasadnienie

W dniu 28 lutego 2024r. S. L. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. z dnia 29 stycznia 2024r., znak: (...), w której organ rentowy odmówił przeliczenia emerytury i uwzględnienia okresu od 1 lipca 1978r. do 31 grudnia 1982r.

Uzasadniając odwołanie ubezpieczony wskazał, że 1 lipca 1978r. podjął pracę w (...) w M., którą prowadził jego teść N. V. (2). Pracę wykonywał do 31 grudnia 1982r. i w tym czasie podnosił kwalifikacje zawodowe, zdając egzamin czeladniczy

(odwołanie S. L. – k. 3 a.s.).

W odpowiedzi z dnia 13 marca 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477

(

14) § 1 k.p.c., a uzasadniając przedstawione stanowisko wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją odmówił S. L. ponownego ustalenia wysokości emerytury z uwzględnieniem okresu jego współpracy od 1 lipca 1978r. do 31 grudnia 1982r. w działalności gospodarczej prowadzonej przez teścia N. V. (1), ponieważ z informacji uzyskanych od (...) (...) w S. Wydział Poświadczeń wynika, że S. L. nie został zgłoszony do ubezpieczeń jako osoba współpracująca

(odpowiedź na odwołanie – k. 7 a.s.).

W toku postępowania, w związku z wydaniem przez organ rentowy nowej decyzji, S. L. w piśmie procesowym z 2 października 2025r. wskazał, że popiera odwołanie i wnosi o przeliczenie emerytury od dnia nabycia uprawnień do tego świadczenia, a nie jak przyjął ZUS dopiero od 1 listopada 2023r. Stanowisko to, jako ostateczne, zostało podtrzymane także w piśmie procesowym z 13 listopada 2025r.

(pisma procesowe S. L.: z 2 października 2025r. – k. 107 a.s. i z 13 listopada 2025r.– k. 121 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Teść S. V. prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...) ((...)) w miejscowości M. przy ul. (...). S. L. był zatrudniony przez teścia na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r.

(zeznania S. L. – 93 verte a.s.; dokumenty potwierdzające zatrudnienie – załącznik do akt).

W dniu 25 listopada 1996r. S. L. złożył wniosek o rentę inwalidzką. W kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych, jako jeden z okresów, wymienił okres pracy w (...) N. V. (1) w M., podając numer (...). Nie dołączył dokumentów potwierdzających to zatrudnienie

(wniosek o rentę inwalidzką, kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych - k. 1-2 tom I akt ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, prowadząc postępowanie w sprawie ww. wniosku, wystąpił do innych jednostek Zakładu o potwierdzenie okresu ubezpieczenia S. L. m.in. w związku z zatrudnieniem w (...) (...) N. V. (1)

(k. 14-15, k. 31, k. 36 tom I akt ZUS). Z uzyskanych informacji wynikało, że ww. nie był zgłoszony do ubezpieczeń we wskazanym okresie

(k. 32 tom I akt ZUS). Wobec tego, wyliczając S. L. rentę inwalidzką, a potem rentę z tytułu niezdolności do pracy, okresu tego nie uwzględniono

(bezsporne).

Decyzją z dnia 16 sierpnia 2013r. S. L. została przyznana emerytura od dnia 11 sierpnia 2013r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, z zaznaczeniem, że prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem 10 sierpnia 2013r. Organ rentowy do ustalenia wysokości emerytury uwzględniał 19 lat, 3 miesiące i 7 dni okresów składkowych i 1 rok 3 miesiące i 7 dni okresów nieskładkowych

(decyzja z 16 sierpnia 2023r. – k. 2 tom II akt ZUS).

W dniu 30 listopada 2023r. S. L. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego z uwzględnieniem zatrudniania od 1 lipca 1978r. do 31 grudnia 1982r. w (...) swojego teścia N. V. (1). Do wniosku dołączył kopię dowodu osobistego

(wniosek z dnia 30 listopada 2023r. z załącznikiem – k. 33 – 43 tom II akt ZUS).

W dniu 29 stycznia 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając wniosek S. L., wydał decyzję znak: (...), którą odmówił przeliczenia emerytury, wskazując że okres zatrudnienia od 1 lipca 1978r. do 31 grudnia 1982r., którego uwzględnienia domagał się wnioskodawca, nie może zostać uznany, ponieważ w tym okresie S. L. nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego

(decyzja z dnia 29 stycznia 2024r. – k. 47 tom II akt ZUS).

S. L. odwołał się od ww. decyzji organu rentowego

(odwołanie S. L. – k. 3 a.s.). W toku postępowania sądowego odnalazł i złożył oryginalne dokumenty dotyczące jego pracy w (...) N. V. (1). Po ich otrzymaniu, pismem z 27 czerwca 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że potwierdził podleganie do ubezpieczenia społecznego S. L. z tytułu zatrudnienia w (...) N. V. (1) w okresie od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r. S. L. po raz pierwszy figurował w deklaracji za sierpień 1978r. z datą zarejestrowania od 1 sierpnia 1978r., a po raz ostatni w deklaracji za sierpień 1982r. z datą wyrejestrowania 31 sierpnia 1982r., natomiast w deklaracjach rozliczeniowych za okres od września 1982r. do grudnia 1982r. nie był wskazany (

informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 17 czerwca 2025r. – nienumerowana karta akt ZUS; pismo ZUS z 27 czerwca 2025r., k. 98 a.s.)

W konsekwencji tych ustaleń (...) Oddział w S. w dniu 26 czerwca 2025r. wydał decyzję znak: (...), w której - rozpoznając wniosek S. L. z dnia 30 listopada 2023r. - przeliczył emeryturę od 1 listopada 2023r., tj. od dnia złożenia wniosku. Do ustalenia wysokości emerytury, po potwierdzeniu części spornego okresu zatrudnienia od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r., organ rentowy uwzględnił jako składkowy okres 24 lat, 10 miesięcy i 7 dni, zaś jako nieskładkowy okres 1 roku, 3 miesięcy i 7 dni. Do wysokości emerytury nadal nie został uwzględniony okres od 1 września 1982r. do 31 grudnia 1982r. w (...) N. V. (1) wobec braku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego. W wyniku dokonanego przeliczenia ubezpieczonemu zostało wypłacone wyrównanie za okres od 1 listopada 2023r. oraz odsetki ustawowe od 11 stycznia 2024r. do 10 lipca 2025r.

(decyzja z dnia 26 czerwca 2025r. – nienumerowaną karta akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości oraz nie była kwestionowana przez strony sporu. Dokumenty zostały więc ocenione jako zasługujące na wiarę i stanowiły podstawę poczynionych ustaleń. Sąd oparł się także na zeznaniach S. L., który wiarygodnie relacjonował okoliczności dotyczące zatrudnienia u N. V. (1) z tym jednak zastrzeżeniem, że faktyczną datą rozpoczęcia pracy przez ubezpieczonego był 1 sierpnia 1978r., nie zaś 1 lipca 1978r., zaś jako data zakończenia zatrudnienia przyjęty został dzień 31 sierpnia 1978r., a nie 31 grudnia 1982r., jak ubezpieczony zeznawał.

Odnosząc się do wskazanych dat, podanych podczas przesłuchania przez S. L., Sąd nie odnalazł w zgromadzonym materiale dowodowym wiarygodnych i wystarczających dokumentów je potwierdzających. Organ rentowy we własnym zakresie potwierdził daty zgłoszenia S. L. do ubezpieczeń społecznych przez N. V. (1), natomiast dokumenty, jakie w oryginale przedstawił ubezpieczony podczas rozprawy, potwierdzają w przeważającym zakresie sam fakt prowadzenia działalności przez teścia ubezpieczonego, opłacanie składek i podatków, natomiast w odniesieniu do pracy S. L. istotne są jedynie karty lustracji, z tym że dotyczące tylko wybranych miesięcy – września 1978r., grudnia 1978r., września 1979r., listopada 1979r. i września 1980r. Z jednej z nich, noszącej datę 29 września 1978r., wynika, że S. L. został zatrudniony od sierpnia 1978r., nie zaś od lipca 1978r. – jak wynika ze złożonych zeznań. Z kolei data 31 grudnia 1982r., podana jako data końca zatrudnienia ubezpieczonego, nie pojawia się w przedstawionych dokumentach. W ogóle co daty, w której S. L. zakończył pracę, nie ma tam żadnych danych. Datę tę natomiast potwierdza wpis w dowodzie osobistym, gdzie jako data zwolnienia znajduje się dzień 31 sierpnia 1982r. Zarazem w dowodzie osobistym w części wskazującej datę początku zatrudnienia podany jest 1 lipca 1978r., ale - jak wcześniej zostało wskazane - karta lustracji, o której była mowa, podaje, że S. L. podjął pracę od sierpnia 1978r. Ta data zgodna jest zresztą z datą, w której nastąpiło zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, Sąd oparł się w ww. zakresie na ustaleniach ZUS, wynikających z wewnętrznych poświadczeń, nie dając w tej części wiary temu, co zeznał S. L..

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Na wstępie – z uwagi na wydanie w toku postępowania nowej decyzji dotyczącej S. L. – konieczne jest przypomnienie treści art. 477

13 k.p.c., który stanowi, że zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd – przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony – powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji nie ma wpływu na bieg sprawy. W przedmiotowej sprawie organ rentowy w dniu 26 czerwca 2025r. wydał decyzję znak: (...), w której - rozpoznając ponownie wniosek S. L. - przeliczył emeryturę od 1 listopada 2023r., a do ustalenia jej wysokości, po potwierdzeniu części spornego okresu zatrudnienia, uwzględnił okres od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r. To oznacza, że w części nastąpiła zmiana zaskarżonej decyzji i uwzględnienie żądania S. L. odnośnie wskazanego, uznanego przez ZUS, okresu. W związku z tym ziściła się przesłanka z art. 477

13 k.p.c. W tej sytuacji Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku orzekł o umorzeniu postępowania, z tym że tylko w zakresie, w jakim decyzja z dnia 29 stycznia 2024r. została zmieniona decyzją z dnia 26 czerwca 2025r., gdyż wydanie wyroku stało się bezprzedmiotowe.

W konsekwencji zmiany zaskarżonej decyzji przez decyzję z 26 czerwca 2025r., ostatecznie sporną kwestią pozostawało to, czy można uwzględnić S. L. zatrudnienie w lipcu 1978r. oraz od września 1982r. do grudnia 1982r. O dowodach w tym zakresie była już mowa, wobec tego zaakcentować należy tylko to, że ubezpieczony nie przedstawił wystarczających dowodów, które w sposób pewny i bez żadnych wątpliwości potwierdziłyby, że we wskazanych – nieuwzględnionych przez ZUS miesiącach – był zatrudniony przez N. V. (1). Z dowodu osobistego wynika wprawdzie, że zatrudnienie podjął od 1 lipca 1978r., ale inne dowody, które zostały omówione, a także potwierdzenie organu rentowego, wskazują że do podjęcia zatrudnienia i zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych doszło dopiero od 1 sierpnia 1978r. Jeśli chodzi natomiast o datę końca zatrudnienia, to ubezpieczony nie przedstawił dowodów, które na taką datę by wskazywały. Z dowodu osobistego wynika, że data ta zgodna jest z tym, co przyjął organ rentowy. Z kolei odnalezione i złożone na rozprawie dokumenty, w odniesieniu do daty końca zatrudnienia, nie zawierają żadnych informacji. Sąd wobec tego – podzielając stanowisko ZUS – za bezpodstawne ocenił żądanie uwzględnienia miesięcy, które w decyzji z 26 czerwca 2025r. zostały pominięte, a więc lipca 1978r. oraz września - grudnia 1982r.

Kolejnym zagadnieniem wymagającym oceny było to, czy organ rentowy prawidłowo dokonał przeliczenia emerytury ubezpieczonego dopiero od 1 listopada 2023r., a nie – jak domagał się ubezpieczony– od dnia, w którym świadczenie emerytalne zostało mu przyznane, czyli od 11 sierpnia 2013r.

Analizując wskazane zagadnienie, podkreślić należy, że z uwagę na datę urodzenia, S. L. w 2013r. nabył świadczenie emerytalne obliczone zgodnie z treścią art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(tekst jedn. Dz. U. z 2024r., poz. 1631) – zwanej dalej ustawą emerytalną. Przepis ten stanowi w ust. 1, że emerytura wynosi: 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych, a także po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych, z uwzględnieniem art. 55. W myśl art. 15 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 tego samego przepisu przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym złożono wniosek o emeryturę lub rentę.

Na możliwość przeliczenia emerytury obliczonej według powołanych przepisów wskazuje art. 109 ustawy emerytalnej. Stanowi on, że na wniosek emeryta lub rencisty wysokość emerytury określonej w art. 53 oraz renty ulega ponownemu ustaleniu na zasadach określonych w art. 111-113 (ust. 1). Jeżeli w wyniku ponownego ustalenia emerytura lub renta jest niższa, świadczenie przysługuje w dotychczasowej wysokości (ust. 2). Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do emerytury obliczonej zgodnie z art. 24a ust. 5 i art. 54a (ust. 3).

Ponadto, zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.

Szczegółowy tryb postępowania w sprawach ustalania prawa do świadczeń pieniężnych przewidzianych w ustawie emerytalnej został określony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe

(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Stosownie do przepisu § 10 ust. 1 powyższego rozporządzenia, osoba ubiegająca się o emeryturę powinna przedstawić dokumenty stwierdzające okresy zatrudnienia uzasadniające prawo do świadczeń oraz ich wysokość. Z kolei zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. § 22 ust. 1 wskazuje natomiast, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

Zgodnie z ust. 2, jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że to na S. L. – skoro wnosił o uwzględnienie okresu od 1 lipca 1978r. do 31 grudnia 1982r. – ciążył obowiązek dostarczenia dowodów, w oparciu o które domagał się wydania przez ZUS decyzji w tym przedmiocie. Jednak obowiązkowi temu nie sprostał, bo przed datą złożenia wniosku z 30 listopada 2023r., do którego dołączył kopię dowodu osobistego, nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby być podstawą uwzględnienia wskazanego okresu. Kiedy występował o rentę inwalidzką w 1996r., jak i potem, nie składał dokumentów, które wskazywałyby na fakt jego pracy u N. V. (1).

Organ rentowy dopiero po złożeniu dowodów w trakcie toczącego się postępowania sądowego uwzględnił część spornego okresu, tj. od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r., za który to okres płatnik składek N. V. (1) składał do organu rentowego deklaracje rozliczeniowe, wykazując pracowniczy tytuł S. L. do ubezpieczeń społecznych. Wcześniej takiej możliwości nie było, gdyż organ rentowy nie dysponował wystarczającymi dowodami pozwalającymi na takie potwierdzenie, a regułą jest, iż to wnioskodawca - domagając się ustalenia prawa i wysokości emerytury - powinien dostarczyć organowi rentowemu wszelkie niezbędne dokumenty. W tej kwestii warto przywołać pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2019r.

(

III AUa 861/18, LEX nr 2624088), w którym stwierdzono, że organ rentowy nie musi prowadzić szczególnego postępowania zmierzającego do poszukiwania dowodów, które mogłyby ewentualnie prowadzić do wykazania wyższej wysokości świadczenia bądź potwierdzenia okresu zatrudnienia, a obowiązek taki spoczywa przede wszystkich na ubezpieczonym, co też oczywiście leży też w jego interesie. Obowiązek przedstawienia dowodów przez ubezpieczonego na poparcie zgłoszonego wniosku o świadczenie wynika bowiem z przepisów

rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe.

W zaistniałej sytuacji organ rentowy zasadnie dopiero od 1 listopada 2023r. (od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o przeliczenie wraz z kopią dowodu osobistego) przeliczył emeryturę S. L., uwzględniając okres od 1 sierpnia 1978r. do 31 sierpnia 1982r. Art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej wskazuje, że w razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się, poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż:

1) od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydano decyzję z urzędu, z zastrzeżeniem art. 107a ust. 3;

2) za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego.

Zawarte w art. 133 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy określenie „błąd organu rentowego” obejmuje sytuacje, w których organ rentowy miał podstawy do przyznania świadczenia, lecz z przyczyn leżących po jego stronie tego nie uczynił. Za takie przyczyny można uznać wszelkie zaniedbania tego organu, każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od tego, czy jest ona skutkiem zaniedbania, pomyłki, celowego działania organu rentowego, czy też rezultatem niewłaściwych działań pracodawców albo wadliwej techniki legislacyjnej i w konsekwencji niejednoznaczności stanowionych przepisów. Oznacza to, że przedmiotowe pojęcie obejmuje również niedopełnienie obowiązku działania z urzędu na korzyść osób uprawnionych do świadczeń emerytalno-rentowych

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. I USKP 72/23, LEX nr 3668519).

W przedmiotowej sprawie, stosując art. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, możliwe było przeliczenie emerytury ubezpieczonego począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym ubezpieczony złożył w tym zakresie wniosek, co w realiach tej sprawy nastąpiło w dniu 30 listopada 2023r. Nie było natomiast podstaw do dokonania przeliczenia emerytury od daty wcześniejszej, co zgodnie z wolą ubezpieczonego miałoby to nastąpić od 11 sierpnia 2013r., tj. od dnia przyznania mu świadczenia.

Zdaniem Sądu takie retroaktywne przeliczanie emerytury w przedmiotowej sprawie nie było niczym uzasadnione, ponieważ nie można przypisać organowi rentowemu błędu przy ustalaniu wysokości świadczenia emerytalnego. W rozpoznawanym przypadku możliwość ponownego ustalenia emerytury w wyższej niż dotychczasowa wysokości pojawiła się dopiero po złożeniu wniosku o przeliczenie przedmiotowego świadczenia i dostarczeniu przez ubezpieczonego dowodów, którymi organ rentowy nie dysponował, gdy decyzją z 16 sierpnia 2023r. przyznał emeryturę zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy. Wówczas – aż do daty złożenia w listopadzie 2023r. wniosku o przeliczenie – Zakład nie miał choćby jednego dokumentu, który potwierdzałby pracę S. L. u jego teścia. Ubezpieczony – poza wpisaniem tego okresu w wyrazie okresów składkowych i nieskładkowych, dołączonego do wniosku o rentę inwalidzką – nie przedstawił żadnych dowodów. Dopiero, składając w listopadzie 2023r. wniosek o przeliczenie emerytury dostarczył kopię dowodu osobistego, a potem w trakcie postępowania sądowego, dodatkowe dokumenty. W tej sytuacji organ rentowy – stosując art. 133 ustawy emerytalnej – prawidłowo dokonał przeliczenia świadczenia od 1 listopada 2023r. Przy oceny działania ZUS nie ma znaczenia to, że S. L. dopiero w 2023r. i później odnalazł pewne dokumenty. Ta okoliczność nie może obciążać organu rentowego, a tylko ubezpieczonego, który ubiegając się o świadczenia emerytalno – rentowe czy też wnosząc o ich przeliczenie powinien przedstawić dowody potwierdzające okresy zatrudnienia oraz osiągane zarobki.

Uwzględniając powołane okoliczności, Sąd odwołanie S. L. od decyzji z dnia 29 stycznia 2024r. – w części, w jakiej decyzja ta nie została zmieniona zgodnie z żądaniem ubezpieczonego – ocenił jako bezzasadne i oddalił je na podstawie

art. 477

14 § 1 k.p.c.

sędzia Agnieszka Stachurska

Hasła tematyczne: Wysokość emerytury

64 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 29 grudnia 2025 r.
  2. Portal: 3 marca 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.