Praca hartownika w odlewni nie daje emerytury pomostowej. Sąd oddalił odwołanie

Decyzją z 18 sierpnia 2025 roku organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S.odmówił odwołującemu K. S. prawa do emerytury pomostowej na podstawie:

- art.4 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, gdyż odwołujący:

nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat oraz po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac

w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych; organ rentowy wskazał, że do stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uwzględnił zatrudnienia odwołującego od 1 lipca 1981r. do 30 czerwca 2002r. ( z wyłączeniem okresów niezdolności do pracy ) w Odlewni (...) w G., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania prac

w szczególnych warunkach nie wymienił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu

i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. oraz nie podał stanowiska pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego ministra, pod który podlega zakład pracy;

- art.4 w związku z art.49 ustawo o emeryturach pomostowych, ponieważ na dzień 1 stycznia 2009r. odwołujący nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust.1 i 3 ww. ustawy, wynoszącego co najmniej 15 lat, to jest pracy wymienionej w załączniku nr 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

W odwołaniu od decyzji odwołujący domagał się jej zmiany i przyznania prawa

do emerytury pomostowej, a także zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego od organu rentowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że spełnia przesłanki prawa do emerytury pomostowej na podstawie art.4 w związku z art.49 ustawy o emeryturach pomostowych. Podniósł, że pracę w warunkach szczególnych wykonywał w okresie zakwestionowanym przez organ rentowy. Na rozprawie w dniu 10 lutego 2026 roku odwołujący wskazał, że po 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał pracy, o której mowa w załączniku nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, a także że praca przez niego wykonywana w latach 1981 – 2002 w Odlewni (...) w G. odpowiada pracy określonej w punkcie 6 załącznika

nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji zaskarżonej, a także złożył wniosek o zasądzenie od odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący K. S.( urodzony (...) ) w dniu

10 marca 2025 roku złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej i organ rentowy decyzją zaskarżoną z 18 sierpnia 2025 roku odmówił prawa do tego świadczenia

z przyczyn wskazanych na wstępie. Organ rentowy uznał za udowodniony staż pracy odwołującego w wymiarze przekraczającym 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych,

w tym żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych.

Odwołujący od 1 września 1978 roku do 30 czerwca 2002 roku był zatrudniony

w pełnym wymiarze czasu pracy w Odlewni (...) w G. na stanowiskach: tokarza, hartownika. W okresach od 22 października do 31 grudnia 2001 roku oraz od 15 maja do 28 czerwca 2002 roku korzystał z urlopu bezpłatnego, natomiast od 16 lipca 1982 roku

do 13 kwietnia 1984 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową.

Zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach zaliczył pracę odwołującego na stanowisku hartownika od 1 lipca 1981 roku do 30 czerwca 2002 roku do pracy w warunkach szczególnych wymienionej w wykazie A dziale III poz.67 punkt 1 załącznika nr 1 do Zarządzenia nr 7 Ministra Handlu i Przemysłu Maszynowego z dnia

19 marca 1983 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego ( Dz.Urz. MHiPM Nr 3 – 5 poz.9).

Zakład zajmował się produkcją rolek, wirników, sterów do statków, detali do czołgów. Poszczególne detale tych produktów wymagały hartowania.

Praca w zakładzie wykonywana była na zmiany. Odwołujący na stanowisku hartownika przychodził do pracy na godzinę 6:00 i miał do wypalenia detale w piecu. Piec taki przejmował z poprzedniej zmiany, gdy chodził on na okrągło. Piec potrafił spalić 300 metrów na godzinę, miał 8 metrów długości i 3,5 metra szerokości. Był to piec rozpalany gazem. Miał 28 palników i trzeba było te palniki ustawiać, aby były zgodne z procesem dla danego wsadu. Cały czas trzeba było kontrolować rejestrator i piec. W miejscu gdzie pracował odwołujący były dwa piece hartownicze, które nie są piecami stalowniczymi ani odlewniczymi, a także cztery piece do obróbki cieplnej. Były to piece w obudowie stalowej, w środku były wymurowane cegłami szamotowymi. Przy piecach hartowniczych odwołujący pracował 90% czasu pracy. W trakcie dniówki odwołujący w pierwszej kolejności przygotowywał detale do hartowania. Na specjalnych kratkach ustawiał detale, które podbijał blaszkami, żeby nie pokrzywiły się w piecu. Takie podbijanie detali, w zależności jaki był to detal, czasem trwało godzinę, a czasem dłużej. Po podbiciu tych detali odwołujący brał je na suwnicę i zawoził do pieca, jeżeli przeznaczone one były do hartowania. Suwnicą układane były one na podkłady i podkładami szły do pieca. Detal w piecu musiał być od 4 do 48 godzin. Jeśli przyszły natomiast z formierni detale do upalenia, to odwołujący wiózł je do pieca i podgrzewał przez 2 godziny. Piece były ręcznie i mechanicznie sterowane. Hartowanie było przy temperaturze pieca 900 - 1100 stopni. Odwołujący musiał być wówczas ubrany w fartuch ochronny aluminiowy, kask i przyłbicę. Klapa pieca była otwierana do góry poprzez łańcuchy. Przy hartowaniu zaangażowane były zawsze dwie osoby, jedna osoba stała w ubraniu ochronnym przed piecem, a druga była u góry jako suwnicowy. Po hartowaniu był następny proces, a mianowicie odpuszczanie. Chodziło

w nim o to, aby zmniejszyć naprężenie detalu. Potem było szlifowanie detalu pod badanie twardości. Takie szlifowanie detali w zależności od tego, ile ich wyszło z pieca mogło trwać

na przykład 45 minut. Tyle obejmowało szlifowanie jednego wsadu, a na dniówce były trzy wsady. Jak detale były wyszlifowane, to były pakowane na palety i inny oddział je wywoził. Piece, przy których pracował odwołujący nie były przeznaczone do wytapiania surówki,

nie miały innego wsadu składającego się z rud metali i topników. Jak nie było detali

to odwołujący zbierał zło z upalenia do specjalnych skrzyń. Początkowo na jednej zmianie pracowało około 10 osób, ale z czasem liczba tych osób się zmniejszyła do 7 – 6, a ostatecznie do dwóch. Z tytułu wykonywania takiej pracy odwołujący miał prawo do dodatkowych 9 dni urlopu, przysługiwało mu pół litra mleka i garnek zupy.

Razem z odwołującym pracowali D. B. w latach 1996 – 2001

na stanowisku hartownika oraz J. C. w latach 1975 – 2015.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.przyznał świadkowi J. C. decyzją z 25 stycznia 2016r. prawo do emerytury pomostowej na podstawie art.4

w związku z art.49 ustawy o emeryturach pomostowych. Do pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył pracę tego świadka:

- od 2 lipca 1975r. do 31 grudnia 2008r. w Odlewni (...) w G.

na stanowisku hartownika i brygadzisty hartownika jako wymienioną w wykazie

A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach

lub w szczególnym charakterze, dziale III poz.67;

- od 8 czerwca 2015r. do 31 lipca 2015r. w. ww. zakładzie pracy na stanowisku oczyszczacza odlewów wymienionym w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych punkcie 5: „ Prace bezpośrednio przy ręcznej obróbce wykańczającej odlewy: usuwanie elementów układu wlewowego, ścinanie, szlifowanie powierzchni odlewów oraz ich malowanie na gorąco ”.

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego, aktach emerytalnych świadka J. C. oraz zeznań świadków D. B., J. C., zeznań odwołującego ( protokół elektroniczny z rozprawy z: 10 lutego 2026 roku czas 00:12:55 – 01:07:01; 21 kwietnia 2026 roku czas 00:07:00 – 00:40:14 ).

Sąd uznał, że powołany w sprawie materiał dowodowy jest spójny i pozwala

na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd miał także na uwadze, że żadna ze stron nie składała dalszych wniosków dowodowych.

Sąd zważył, co następuje:

OdwołanieK. S. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych

( tekst jednolity Dz.U. z 2024 roku, poz.1696 ) prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia

łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący

co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet

i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) uchylony,

6) po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7) uchylony.

Zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art.3 ust.1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art.4 pkt 1-4 lub art.5 - 12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

w rozumieniu art.3 ust.1 i 3.

Dla przyznania emerytury pomostowej konieczne jest, aby powyższe warunki zostały spełnione łącznie, bowiem brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przyznanie prawa

do świadczenia.

Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub przepisów dotychczasowych) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc

po 1 stycznia 2009 roku. W przypadku, kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie

nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje

się w związku z tym jedynie stażem pracy w warunkach szczególnych według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas,

gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Innymi słowy, brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej takiemu ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych

lub w szczególnym charakterze dziś nie może być kwalifikowany w taki sposób

( postanowienie Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2025 roku I USK 164/25 LEX nr 3964030 ).

Odwołujący K. S. urodził się po dniu (...)., osiągnął

w dniu (...) roku wiek emerytalny 60 lat, udowodnił wymagany co najmniej

25 – letni okres składkowy i nieskładkowy.

W rozpoznawanej sprawie odwołujący oświadczył, że nie spełnia warunków prawa

do emerytury pomostowej z art.4 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ nie posiada okresu pracy w warunkach szczególnych i o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust.1 i 2 tejże ustawy po dniu 31 grudnia 2008 roku oraz, że domaga się przyznania prawa do tego świadczenia na podstawie art.4 w związku z art.49 ustawy o emeryturach pomostowych,

po uprzednim zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia Odlewni (...) w G. od 1 lipca 1981 roku do 30 czerwca 2002 roku. Odwołujący wskazał, że wykonywał wówczas pracę na stanowisku hartownika wymienioną w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych – punkt 6. Zaznaczyć przy tym należy, że zakład pracy pracę na tym stanowisku zaliczył do pracy w warunkach szczególnych według dotychczasowych przepisów, z wykazu A działu III poz.76 stanowiącego załącznik nr 1

do zarządzenia nr 7 Ministra Handlu i Przemysłu Maszynowego z dnia 19 marca 1983 roku

w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego wystawiając świadectwo wykonywania pracy

w szczególnych warunkach.

W załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych – punkt 6 zostały wymienione: „ Prace bezpośrednio przy obsłudze wielkich pieców oraz pieców stalowniczych lub odlewniczych ”.

W ocenie Sądu odwołujący w toku postępowania nie wykazał, że w okresie objętym sporem wykonywał pracę wymienioną w tym przepisie.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika jednoznacznie,

że odwołujący nie pracował przy obsłudze pieców stalowniczych lub odlewniczych, lecz przy obsłudze pieców hartowniczych. Odwołujący wprost zeznał, że przy piecach hartowniczych pracował przez 90% czasu pracy oraz, że piece te nie były piecami stalowniczymi

czy też odlewniczymi. Jednocześnie odwołujący nie wykonywał pracy przy wielkich piecach. W pisemnym uzasadnieniu wyroku z 14 września 2018 roku ( sygnatura III AUa 1380/18, LEX nr 2571057 ) Sąd Apelacyjny w Katowicach stwierdził, że wyniki wykładni „ wielki piec ”, prowadzą do wniosku, że jest to termin techniczny oznaczający piec szybowy do wytapiania surówki ze wsadu składającego się z rud metalu i topników. Tymczasem z zeznań odwołującego wynika, że piece, przy których pracował nie były przeznaczone do wytapiania surówki, nie miały one wsadu składającego się z rud metali i topników. Jednocześnie

Sąd zwraca uwagę również i na to, że aby zaliczyć daną pracę do pracy w warunkach szczególnych musi być ona wykonywana stale, czyli codziennie i w pełnym wymiarze czasu pracy, czyli przez pełną obowiązującą pracownika dniówkę roboczą. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że odwołujący oprócz pracy przy obsłudze pieca hartowniczego zajmował się jeszcze przygotowaniem detali pod badanie twardości, dokonując ich szlifowania, co zajmowało mu – jak zeznał – nawet do 1,5 godziny dziennie ( 3x 45 minut ). Zatem

nie można nawet przyjąć, że obsługę pieca hartowniczego odwołujący wykonywał

w wymaganym pełnym wymiarze czasu pracy.

Reasumując, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że brak jest uzasadnionych podstaw do zaliczenia spornego okresu zatrudnienia odwołującego na stanowisku hartownika do pracy

w warunkach szczególnych wymienionej w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych – punkt 6. Takie stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w Katowicach

w przywołanym powyżej wyroku z 14 września 2018 roku wskazując, że praca w hartowniach wymieniona w punkcie 76 działu III wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie stanowi pracy w szczególnych warunkach określonych w punkcie 6 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Tym samym odwołujący nie wykazał na dzień 31 grudnia (...) roku koniecznego

15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze

w rozumieniu art.3 ust.1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Oznacza to, że odwołującemu nie przysługuje prawo do dochodzonego świadczenia, gdyż nie spełnił on wszystkich wymaganych przesłanek prawa do emerytury pomostowej z art.4 w związku z art.49 ustawy

o emeryturach pomostowych.

W konsekwencji powyższego Sąd na podstawie art. 477

14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego strony pozwanej Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( tekst jednolity z 2026 roku, poz.1935 ).

(-) sędzia Małgorzata Sąsiadek