Pisanie artykułów pod nazwą umowy o dzieło to usługa, odwołania płatnika oddalone

Decyzją z dnia (...) r. o nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że M. B. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od (...) r. do (...) r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z o.o. z siedzibą w Ł. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu.

Zdaniem ZUS, M. B. w okresie od (...) r. do (...) r. nie wykonywała na rzecz płatnika składek (...).PL (...). z o.o. umów o dzieło, lecz wykonywała umowy o świadczenie usług/umowy zlecenia.

(decyzja - k. 79-81 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Decyzją z dnia (...) r. o nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że A. G. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od (...) r. do (...) r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z o.o. z siedzibą w Ł. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu.

Zdaniem ZUS, A. G. w okresie od (...) r. do (...) r. nie wykonywała na rzecz płatnika składek (...).PL (...). z o.o. umów o dzieło, lecz wykonywała umowy o świadczenie usług/umowy zlecenia.

(decyzja - k. 80 verte -82 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Decyzją z dnia (...) r. o nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że E. S. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z o.o. z siedzibą w Ł. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu.

Zdaniem ZUS, E. S. w okresie od (...) r. do (...) r. nie wykonywała na rzecz płatnika składek (...).PL (...). z o.o. umów o dzieło, lecz wykonywała umowy o świadczenie usług/umowy zlecenia.

(decyzja - k. 64 verte - 66 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Decyzją z dnia (...) r. o nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że K. T. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od (...) r. do (...) r. jako zleceniobiorca u płatnika składek (...). (...) z o.o. z siedzibą w Ł. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu.

Zdaniem ZUS, K. T. w okresie od (...) r. do (...) r. nie wykonywała na rzecz płatnika składek (...).PL (...). z o.o. umów o dzieło, lecz wykonywała umowy o świadczenie usług/umowy zlecenia.

(decyzja - k. 66 verte - 68 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Odwołania od powyższych decyzji złożył płatnik składek (...). (...) z o.o.

z siedzibą w Ł., będąc reprezentowaną przez radcę prawnego, zaskarżając powyższe decyzje w całości i domagając się ich zmiany, poprzez uznanie, że płatnik prawidłowo ustalił podstawę wymiaru składek, objętych kwestionowanymi decyzjami oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonym decyzjom płatnik składek zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji poprzez uznanie, że zainteresowane wykonywały umowę o świadczenie usług, gdy w istocie wykonywały umowę o dzieło,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 627 k.c. i art. 750 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że płatnika i zainteresowane łączyły w spornym okresie umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło,

b) art. 56 k.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że sposób wykonywania umowy musi być zawsze szczegółowo opisany w jej treści, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisu powinno doprowadzić do ustalenia, że sposób wykonywania umowy może również wynikać z przyjętej praktyki.

Płatnik składek podniósł, że:

1) żadna z zakwestionowanych umów o dzieło nie stanowiła samoistnej podstawy do realizacji na jej podstawie określonego dzieła. Jako umowa ramowa, stwarzała natomiast podstawę prawną do składania w oparciu o nią kolejnych zamówień, określając wzajemne prawa i obowiązki stron związane z ich realizacją,

2) konkretyzacja przedmiotu umowy następowała każdorazowo na podstawie zindywidualizowanego zamówienia, określającego konkretne cechy zamawianego dzieła,

3) do każdego zamówienia dołączane były szczegółowe wytyczne, określające skonkretyzowane kryteria, którym miało ono odpowiadać,

4) po przygotowaniu dzieła przez wykonawcę, było ono weryfikowane przez osobę wyznaczoną przez płatnika, pod kątem spełnienia przez nie kryteriów wskazanych w zamówieniu,

5) jeżeli dzieło nie odpowiadało oczekiwanym kryteriom, zamawiający zwracał się do wykonawcy o dokonanie w nim odpowiednich korekt,

6) akceptacja dzieła była uzależniona od ostatecznego spełnienia przez dzieło kryteriów i wytycznych, zgodnie z którymi miało być ono wykonane,

7) po ostatecznej akceptacji dzieła przez zamawiającego, wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie, które było związane wyłącznie z wykonaniem skonkretyzowanego przedmiotu umowy objętego danym zamówieniem. Na jego przyznanie wysokość nie miały wpływu jakiekolwiek czynniki związane z samym procesem tworzenia dzieła, takie jak nakład pracy wykonawcy lub poziom jego staranności w procesie tworzenia dzieła.

W ocenie odwołującego kwestionowanie charakteru prawnego zawartych umów było więc nieuprawnione.

(odwołanie - k. 3-4 verte, k. 3-4 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 3-4 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 3-4 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

W odpowiedzi na odwołania, organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, a także o zasądzenie od płatnika kosztów według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty od płatnika składek.

(odpowiedź na odwołanie - k. 7-8 verte, k. 7-8 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 7-8 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 7-8 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 22.04.2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U (...), Sąd postanowił połączyć, na podstawie art. 219 k.p.c. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt VIII U (...) ze sprawą VIII U (...) i obie sprawy rozpoznać łącznie pod numerem sprawy VIII U (...).

(postanowienie– k. 15 w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 22.04.2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U (...), Sąd postanowił połączyć, na podstawie art. 219 k.p.c. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt VIII U (...) ze sprawą VIII U (...) i obie sprawy rozpoznać łącznie pod numerem sprawy VIII U (...).

(postanowienie– k. 15 w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 22.04.2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U (...), Sąd postanowił połączyć, na podstawie art. 219 k.p.c. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt VIII U (...) ze sprawą VIII U (...) i obie sprawy rozpoznać łącznie pod numerem sprawy VIII U (...).

(postanowienie– k. 15 w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

Zainteresowane: A. G., K. T. stawiły się na rozprawie w dniu 24.07.2025 r., złożyły zeznania, lecz nie zajęły stanowiska w sprawie.

(rozprawa z dnia 24.07.2025 r. e-protokół 00:02:01-00:03:57 - płyta CD – k. 54)

Na rozprawie w dniu 20.10.2025 roku – bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w n/n sprawie - pełnomocnik płatnika poparł odwołania, a pełnomocnik ZUS wniósł o ich oddalenie. Zainteresowane: M. B., E. S. nie stawiły się i nie zajęły stanowiska w sprawie.

(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 20.10.2025 r. e-protokół 00:00:28-00:01:23 – płyta CD – k. 90)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek (...). (...) z o.o. z siedzibą w Ł. prowadzi działalność, której przedmiotem w przeważającym zakresie jest działalność portali internetowych.

(bezsporne, a nadto odpis z KRS - k. 6-6 verte i w załączonych do sprawy aktach)

Część strony D. (...) jest związana z poradnictwem. Treści tworzone są przez autorów, z którymi są zawierane umowy o dzieło lub B2B. Nabór na autorów odbywa się w ten sposób, że najpierw przeprowadzana jest wstępna rozmowa z kandydatem, taka osoba proszona jest o przygotowanie tzw. tekstu wstępnego. Jeśli tekst uzyskiwał aprobatę, dział HR zlecał utworzenie umowy.

(zeznania świadka P. J. złożone na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół – 00:34:16 – 00:43:42 – płyta CD – k. 54, protokół z rozprawy z dnia 23.04.2025 r. w sprawie sygn. akt VIII U (...) z zeznaniami P. J. załączony do akt niniejszej sprawy – k. 48 verte - 50)

Płatnik składek, jako zamawiający, zawarł z

A. G.

umowę nazwaną przez strony „umową o dzieło” w dniu (...) roku na okres od dnia (...) r. do (...) r.

Przedmiot umowy został określony, jako: stworzenie na zlecenie zamawiającego artykułów na wskazane przez zamawiającego tematy, obejmujące treści medyczne.

Co do odbioru artykułów ustalono, że: stworzony zgodnie z wytycznymi artykuł zostanie przekazany do odbioru w terminie wskazanym w zleceniu, w terminie 7 dni od otrzymania artykułu zamawiający dokona jego weryfikacji, a następnie dokona odbioru lub zgłosi uwagi, w przypadku uwag miały być usunięte w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia; odbiór był rozumiany jako potwierdzenie należytego wykonania umowy, a dowodem odbioru jest potwierdzenie należytego wykonania umowy przesłane przez zamawiającego drogą elektroniczną na adres twórcy;

Zgodnie z umową co do praw autorskich: twórca zobowiązywał się przenieść na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do stworzonych artykułów

Ustalono też wynagrodzenie: za stworzenie 1 artykułu oraz przeniesienie praw autorskich 254,00 brutto, płatne z dołu do 12 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym zamawiający odebrał artykuły.

(kserokopia umowy z zał. załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej – k. 66 verte – 68 i na płycie CD (koperta) – k. 32, tematy do opracowania, artykuły, korespondencja e-mailowa, artykuły – na płycie CD (koperta) – k. 59)

A. G., w okresie realizacji w/w umowy, u płatnika (...).PL (...). z o.o. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. zgłoszenie przez innych płatników składek z tytułu umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie (...) r. do (...) r. A. G. przebywała na urlopie wychowawczym.

(bezsporne)

Płatnik składek nie zgłosił A. G.:

- do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego na okres (...) r.(...) r., (...) r. - (...) r.

- do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na okres (...) r. - (...) r. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług. Płatnik składek nie obliczał i nie rozliczał za A. G. składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

(bezsporne, protokół kontroli - k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej, zeznania zainteresowanej A. G. na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół 00:58:26 w związku z 00:17:43-00:24:45 – płyta CD – k. 54 )

A. G. z kwestionowanego tytułu osiągnęła przychód:

- (...) r. –(...) zł;

- (...) r. –(...) zł;

- (...) r. –(...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. –(...) zł;

- (...)r. – (...) zł;

- (...) r. – (...)zł

- (...) r. – (...) zł

- (...)r. –(...)zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...)zł

-(...)r. – (...) zł;

- (...) r. –(...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. –(...) zł;

- (...) r. – (...) zł.

(listy płac – k. 49 verte-65 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej i na płycie CD (koperta) – k. 32, protokół kontroli k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Płatnik składek, jako zamawiający, zawarł z

E. S.

umowę nazwaną przez strony „umową o dzieło” w dniu (...) roku na okres od dnia (...) r. do (...) r.

Przedmiot umowy został określony, jako: stworzenie na zlecenie zamawiającego artykułów na wskazane przez zamawiającego tematy, obejmujące treści medyczne.

Co do odbioru artykułów ustalono, że: stworzony zgodnie z wytycznymi artykuł zostanie przekazany do odbioru w terminie wskazanym w zleceniu, w terminie 7 dni od otrzymania artykułu zamawiający dokona jego weryfikacji, a następnie dokona odbioru lub zgłosi uwagi, w przypadku uwag miały być usunięte w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia; odbiór był rozumiany jako potwierdzenie należytego wykonania umowy, a dowodem odbioru jest potwierdzenie należytego wykonania umowy przesłane przez zamawiającego drogą elektroniczną na adres twórcy;

Zgodnie z umową co do praw autorskich: twórca zobowiązywał się przenieść na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do stworzonych artykułów

Ustalono też wynagrodzenie: za stworzenie 1 artykułu oraz przeniesienie praw autorskich 159,00 brutto, płatne z dołu do 12 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym zamawiający odebrał artykuły.

(kserokopia umowy z zał. załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej i na płycie CD (koperta) – k. 32)

E. S. w okresie realizacji w/w umowy na rzecz (...). (...) sp. z o.o.:

- w okresie od (...) r. do (...) r. oraz od (...) r. posiadała inny tytuł do albo obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i była zgłoszona z tytułu umowy o pracę u innych płatników składek.

- w okresie od (...) r. do (...) r. oraz od (...) r. do (...) r. w/w nie posiadała innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

(bezsporne)

Płatnik składek nie zgłosił E. S.:

- do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na okres (...) r. do (...) r. oraz od (...) r. do (...) r.

- do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego na okres (...) r. do(...) r. i od (...) r. do (...) r.

W/w nie została poprawnie zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego a także nie została wyrejestrowana z wymienionych ubezpieczeń od następnego dnia po wygaśnięciu umowy.

Płatnik składek nie obliczał i nie rozliczał za ubezpieczoną składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

(bezsporne, protokół kontroli - k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

E. S. z kwestionowanego tytułu osiągnęła przychód:

- (...) r. – (...)zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...)r. – (...) zł;

- (...)r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł

- (...) r. – (...) zł

(listy płac – k. 50 verte-57 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej i na płycie CD (koperta) – k. 32, protokół kontroli k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Płatnik składek, jako zamawiający, zawarł z

K. T.

umowy nazwane przez strony „umowami o dzieło”:

- w dniu (...) roku na okres od dnia (...) r. do (...)r.

- w dniu (...) r. na okres od dnia (...) r. do (...) r.

Przedmiot umów został określony, jako: stworzenie na zlecenie zamawiającego artykułów na wskazane przez zamawiającego tematy, obejmujące treści medyczne.

Co do odbioru artykułów ustalono, że: stworzony zgodnie z wytycznymi artykuł zostanie przekazany do odbioru w terminie wskazanym w zleceniu, w terminie 7 dni od otrzymania artykułu zamawiający dokona jego weryfikacji, a następnie dokona odbioru lub zgłosi uwagi, w przypadku uwag miały być usunięte w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia; odbiór był rozumiany jako potwierdzenie należytego wykonania umowy, a dowodem odbioru jest potwierdzenie należytego wykonania umowy przesłane przez zamawiającego drogą elektroniczną na adres twórcy.

Zgodnie z umowami co do praw autorskich: twórca zobowiązywał się przenieść na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do stworzonych artykułów

Ustalono też wynagrodzenie: za stworzenie 1 artykułu oraz przeniesienie praw autorskich 192,00 brutto, płatne z dołu do 12 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym zamawiający odebrał artykuły.

(kserokopia umów z zał. załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej- k. 60-63, k. 55 verte-57 i na płycie CD (koperta) – k. 32, korespondencja e-mailowa, artykuły – na płycie CD (koperta) – k. 59)

K. T., w okresie realizacji w/w umów, u płatnika (...).PL (...). z o.o. posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. zgłoszenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

(bezsporne, zeznania zainteresowanej K. T. na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół 00:54:20 w związku z 00:04:04-00:16:05 – płyta CD – k. 54 )

K. T. nie została poprawnie zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz nie została wyrejestrowana z wymienionych ubezpieczeń od dnia następnego po wygaśnięciu umowy.

Płatnik składek nie obliczał i nie rozliczał za K. T. składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

(bezsporne, protokół kontroli - k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej, zeznania zainteresowanej K. T. na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół 00:54:20 w związku z 00:04:04-00:16:05 – płyta CD – k. 54)

K. T. z kwestionowanego tytułu osiągnęła przychód

-(...) r. – (...) zł;

-(...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

-(...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł.

(listy płac – k. 49-53 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej i na płycie CD (koperta) – k. 32, protokół kontroli k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Płatnik składek, jako zamawiający, zawarł z

M. B.

umowę nazwaną przez strony „umową o dzieło” w dniu (...) roku na okres od dnia (...) r. do (...) r.

Przedmiot umowy został określony, jako: stworzenie na zlecenie zamawiającego artykułów na wskazane przez zamawiającego tematy, obejmujące treści medyczne.

Co do odbioru artykułów ustalono, że: stworzony zgodnie z wytycznymi artykuł zostanie przekazany do odbioru w terminie wskazanym w zleceniu, w terminie 7 dni od otrzymania artykułu zamawiający dokona jego weryfikacji, a następnie dokona odbioru lub zgłosi uwagi, w przypadku uwag miały być usunięte w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia; odbiór był rozumiany jako potwierdzenie należytego wykonania umowy, a dowodem odbioru jest potwierdzenie należytego wykonania umowy przesłane przez zamawiającego drogą elektroniczną na adres twórcy;

Zgodnie z umową co do praw autorskich: twórca zobowiązywał się przenieść na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do stworzonych artykułów

Ustalono też wynagrodzenie: za stworzenie 1 artykułu oraz przeniesienie praw autorskich 185,20 brutto, płatne z dołu do 12 dnia następnego miesiąca po miesiącu, w którym zamawiający odebrał artykuły.

(kserokopia umowy z zał. załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej – k. 74 verte - 76 i na płycie CD (koperta) – k. 32)

M. B. w okresie realizacji w/w umów u płatnika (...).PL (...). z o.o. z siedzibą w Ł. była zgłoszona przez innego płatnika składek z tytułu umowy zlecenia, z którego w m-cu (...) osiągnęła wynagrodzenie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, w m-cu (...) wynagrodzenie wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. zgłoszenie przez innego płatnika składek z tytułu umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy od dnia (...) r.

Płatnik składek nie zgłosił M. B.:

- do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego na okres 01.05.2021 r. -31.03.2022 r.,

- do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na okres 01.04.2021 r. - (...) r. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług.

Płatnik składek nie obliczał i nie rozliczał za M. B. składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

(bezsporne, protokół kontroli - k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

M. B. z kwestionowanego tytułu osiągnęła przychód:

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

-(...) r. –(...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

-(...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

-(...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

- (...) r. – (...) zł;

(listy płac – k. 49-64 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej i na płycie CD (koperta) – k. 32, protokół kontroli k. 1-29 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot. ww. ubezpieczonej)

Spółka (...).PL prowadzi stronę internetową „doz.pl”. Treści tworzone są przez autorów, z którymi spółka albo zawierała umowy nazywane umowami o dzieło, albo współpracowała na zasadach B2B. Z osobami piszącymi artykułu na rzecz (...).PL tworzona była umowa ramowa w formie umowy o dzieło. Umowa nie zawierała bardzo dokładnych szczegółów, tylko zalecenie, że ma powstać dzieło w formie artykułu. Płatnik określał ramy czasowe, w których artykuł miał powstać. Przy zawieraniu umów ubezpieczone nie wiedziały, co będzie przedmiotem artykułów, ani ile ich będzie. Dopiero później otrzymały wiadomość - e-mail z informacją, co powinien zawierać artykuł i jak długi powinien być. Tematy różniły się długością akapitów, znaków. Po wybraniu tematu, pracownica płatnika kontaktowała się z ubezpieczonymi mailowo i zlecała konkretny temat – przedstawiała tytuł artykułu, dołączała frazy kluczowe, tworzyły szczegółowy szkielet. Po nadesłaniu artykułu był on sprawdzany, czy merytorycznie jest wszystko w porządku. Wygładzanie stylistyczne należało do redaktora. Mógł on wprowadzić drobne zmiany merytoryczne. Po ocenie artykułu trafiał on na stronę. Wynagrodzenie było określone stawką od artykułu. Przy czym zależało też od ilości pracy, bowiem gdy artykuł zawierał więcej znaków, wynagrodzenie było proporcjonalnie zwiększane.

(zeznania świadka P. J. złożone na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół – 00:34:16 – 00:43:42 – płyta CD – k. 54, protokół z rozprawy z dnia 23.04.2025 r. w sprawie sygn. akt VIII U (...), w tym z zeznaniami P. J. załączony do akt niniejszej sprawy – k. 48 verte – 50 i k. 67-69 , protokół rozprawy z dnia 11.04.2025 r., sygn. akt VIII U (...) – k. 62-64 verte, protokół rozprawy z dnia 14.04.2025 r., sygn. akt VIII U (...) – k. 65-66 verte)

Autor tekstu miał wybór czy pisząc artykuły chce współpracować ze spółką (...).PL na podstawie umowy o dzieło czy umowy B2B. Założenia obu umów były takie same, pod tym względem nie różniły się niczym. W trakcie trwania umowy możliwym było dokonanie jej zmiany na umowę B2B.

(zeznania świadka P. J. złożone na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół –00:43:42 – płyta CD – k. 54, protokół z rozprawy z dnia 23.04.2025 r. w sprawie sygn. akt VIII U (...) z zeznaniami P. J. załączony do akt niniejszej sprawy – k. 48 verte – 50)

Płatnik składek nie zawierał umów B2B z ubezpieczonymi.

(pismo – k. 58, przykładowe umowy B2B zawarte z M. T. (sprawa VIII U (...)) – k. 70-77)

Zainteresowana K. T. systematycznie pisała artykuły medyczne. Z wykształcenia jest dietetykiem. Przy zawieraniu umów nie wiedziała, co będzie przedmiotem artykułów, ani ile ich będzie. Zamówienia otrzymywała w formie e- mail, gdzie był podany temat główny, paragrafy i słowa kluczowe. Napisany artykuł w pliku przesyłała do redaktora. Przy umowie, którą podpisywała online nikt nie dawał jej informacji zwrotnej, czy wszystko jest dobrze. Nie wiedziała w jaki sposób artykuł był weryfikowany. Wynagrodzenie było przesyłane na konto, było uzależnione od ilości znaków, chyba, że tekst przekraczał liczbę znaków.

(zeznania zainteresowanej K. T. na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół 00:54:20 w związku z 00:04:04-00:16:05 – płyta CD – k. 54)

Zainteresowana A. G. również pisała artykuły medyczne w ramach zawartej umowy, lecz na tematy związane z badaniami laboratoryjnymi. W momencie zawierania umowy ubezpieczona nie znała tematów, na jakie miała pisać, nie wiedziała również ile artkułów mają napisać przez okres trwania umowy. Miała bezpośredni kontakt ze zleceniodawcą. Zgłaszała jeśli temat, na który miała napisać artykuł dotyczył innej dziedziny niż miała przypisaną. A. G. otrzymywała na e- mail tematy wraz ze słowami kluczowymi. Wynagrodzenie było uzależnione od ilości znaków. W przypadku większych tekstów wynagrodzenie wzrastało proporcjonalnie. Przy umowie nikt nie dawał jej informacji zwrotnej, czy wszystko jest dobrze. Po ocenie artykułu trafiał on na stronę internetową.

(zeznania zainteresowanej A. G. na rozprawie w dniu 24.07.2025 r. e-protokół 00:58:26 w związku z 00:17:43-00:24:45 – płyta CD – k. 54)

Powyższy stan faktyczny jest, w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia, bezsporny pomiędzy stronami. Okoliczności faktyczne zostały ustalone w oparciu o dokumentację załączoną do akt sprawy, a także o zeznania zainteresowanych: A. G. oraz K. T., świadka P. J., który także został przesłuchany w sprawie o sygn. akt VIII U (...), a z której to sprawy protokół włączony został w poczet materiału dowodowego w niniejszej sprawy. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się także protokołach z rozpraw z innych spraw, tj. o sygn. VIII U (...) z dnia 11.04.2025 r., VIII U (...) z dnia 14.04.2025 r., dotyczących tożsamych spraw, jak niniejsza, lecz z udziałem innych ubezpieczonych uznając, że przeprowadzenie tego rodzaju dowodu nie narusza zasady bezpośredniości (art. 235 § 1 k.p.c.). Nadto, nie były, też, podważane matematyczne wyliczenia podstawy wymiaru składek określone w zaskarżonych decyzjach ZUS. Natomiast spór, w niniejszej sprawie, ma charakter prawny, co do istoty kwestionowanych umów, co będzie przedmiotem rozważań w dalszej części uzasadnienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołania podlegają oddaleniu.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 350, dalej: „ustawa systemowa”) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Z mocy art. 13 pkt 2 ustawy systemowej zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy systemowej każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy systemowej – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesłanie w wyznaczonym terminie deklaracji rozliczeniowej, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacanie składek za dany miesiąc.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 (to jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe zleceniobiorców, stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenie rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2.

Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2017 roku (Dz.U. z 2017 r. poz. 1831) dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej „raportem korygującym”, oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej „deklaracją korygującą”, uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat - od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy. Z powyższego wynika, że podstawę wymiaru składek, stanowi przychód faktyczny wypłacony w danym miesiącu.

Do ustalenia zaś podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których wyżej mowa, z mocy art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2024 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 146), stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Ust. 5 art. 81 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei wymieniony ust. 6 art. 81 przewiduje, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2007 roku w sprawie III UK 133/06 (Legalis nr 99242), stosunek ubezpieczenia społecznego nie jest stosunkiem prawnym ukształtowanym dowolnie w drodze umownej, lecz obowiązek ubezpieczenia społecznego, wynika z przepisów prawa. Nawiązanie stosunku ubezpieczenia społecznego, następuje wraz ze ziszczeniem się obowiązku ubezpieczenia, jako wyraz zasady automatyzmu prawnego, będąc wtórnym wobec stosunku podstawowego.

Dokonując oceny umów zawartych przez płatnika z ubezpieczonymi należy wskazać, że zarówno umowa zlecenia, jak i umowa o dzieło, to podstawowe kontrakty usługowe, konkurencyjne w stosunku do umowy o pracę. Różnica między tymi dwoma rodzajami umów jest dla podmiotów zatrudniających bardzo istotna, bowiem wiąże się z różnymi konsekwencjami prawnymi, a także finansowymi. I tak np. podczas, gdy umowy o dzieło rodzą określone obowiązki z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych odnośnie naliczania i odprowadzania składek ubezpieczeniowych tylko wówczas, gdy są zawierane z własnymi pracownikami, to umowy zlecenia pociągają za sobą skutki ubezpieczeniowe bez względu na to, z kim są zawierane - z własnym pracownikiem, czy z osobą z zewnątrz (art. 6 ust. 1 punkt 4 ww. ustawy systemowej). Zatem jeśli dana umowa zostanie błędnie uznana nie za umowę o dzieło, ale za umowę zlecenia, to naliczenie w stosunku do niej składek na ubezpieczenia społeczne będzie niedozwolone, podobnie jak brak naliczenia składek w przypadku umowy zlecenia, która niewłaściwie została zakwalifikowana jako umowa o dzieło.

Stosownie do treści art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zgodnie z treścią przepisu art. 750 k.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Ma to miejsce wtedy, gdy przedmiotem umowy jest dokonywanie czynności faktycznych, natomiast umowa taka nie jest unormowana w przepisach dotyczących innych umów np. agencyjnej, komisu itp. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 października 2013 roku, III AUa 401/13).

Zgodnie zaś z treścią art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Umowę o dzieło zalicza się do kategorii „umów rezultatu” i przeciwstawia umowie zlecenia - jako „umowie o staranne wykonanie usługi”. W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu.

Celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady. Wymaga podkreślenia, że przedstawiony zespół cech konstytutywnych występować musi łącznie (A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Tymczasem umowa zlecenia takiego rezultatu - jako koniecznego do osiągnięcia - nie akcentuje. Elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia nie jest zatem wynik, lecz starania podejmowane w celu osiągnięcia tego wyniku (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 1993 roku III AUr 357/93; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2006 roku, III AUa 1700/05; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1967 roku, I CR 500/66).

Natomiast cechą konstytutywną dzieła jest samoistność rezultatu, która wyraża się przez niezależność powstałego rezultatu od dalszego działania twórcy oraz od osoby twórcy. Z chwilą ukończenia dzieła staje się ono niezależną od twórcy, autonomiczną wartością w obrocie (W. Czachórski, Zobowiązania, 2007, s. 463; A. Brzozowski, Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wady dzieła, Warszawa 1986, s. 15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 maja 2013 roku III AUa 1136/12).

Dokonując kwalifikacji konkretnej umowy należy w pierwszej kolejności badać, czy świadczenie będące przedmiotem zobowiązania ma cechy dzieła. Dzieło stanowi zawsze zjawisko przyszłe, jest czymś, co w chwili zawarcia umowy nie istnieje, lecz ma dopiero powstać w jakiejś określonej przyszłości. Rezultat, na jaki umawiają się strony, musi być z góry określony i może przyjmować zarówno postać materialną, jak i niematerialną. Cechą konstytutywną umowy o dzieło jest, aby rezultat ten był obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Dzieło musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Podkreślenia także wymaga, że celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie lub zaniechanie), która przy zachowaniu należytej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu. W umowie o dzieło chodzi zawsze o osiągnięcie umówionego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności.

W umowie zlecenia można zaś wskazać rezultat, który powinien być osiągnięty, a podejmujący zlecenie powinien podejmować starania by go osiągnąć. Jednak w odniesieniu do umowy zlecenia po pierwsze nie da się określić zamierzonego rezultatu w sposób pewny, a po drugie nie sposób przewidzieć, w jakim stopniu zostałby on osiągnięty.

W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienia doprowadziły do konkretnego, w przyszłości, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa zlecenia nie akcentuje tego rezultatu, jako koniecznego do osiągnięcia, nie wynik zatem (jak w umowie o dzieło), lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku, są elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia, to jest przedmiotem istotnym (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 1993 roku, III AUr 357/93).

Sposób wykonania dzieła pozostawiony jest w zasadzie uznaniu przyjmującego zamówienie, byleby dzieło miało przymioty ustalone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Przyjmujący zamówienie nie ma także, co do zasady, obowiązku osobistego wykonania dzieła, chyba że wynika to z umowy lub charakteru dzieła (np. dzieło artystyczne). Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu zawsze obciąża przyjmującego zamówienie. Przy czym odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2000 roku, II UKN 386/99).

Z umową rezultatu mamy do czynienia wtedy, gdy spełnienie świadczenia przez dłużnika polega na doprowadzeniu do określonego efektu. W tego typu umowach jedynie taki stan będzie uznany za wykonanie zobowiązania. Z kolei z umową starannego działania jest związany obowiązek dłużnika działania w sposób sumienny w kierunku osiągnięcia danego rezultatu, przy czym już samo sumienne działanie jest spełnieniem świadczenia, niezależnie czy ostatecznie zostanie osiągnięty zamierzony rezultat czy nie.

Należy podkreślić, że umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1 k.c., art. 629 k.c., art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt obiektywnie osiągalny i pewny.

Zobowiązanie z art. 627 kc polega na wykonaniu nie jakiegokolwiek dzieła, ale na realizacji dzieła oznaczonego. Nie ma przy tym wątpliwości, że „oznaczenie” następuje pierwotnie w trakcie układania postanowień umownych. Nie można zrealizować dzieła, jeśli nie zostało ono umownie wytyczone. W przeciwnym razie niemożliwe będzie poddanie „dzieła” sprawdzianowi w zakresie wad fizycznych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2023 r., I USK 239/22).

Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy lub dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Takie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2000 roku, IV CKN 152/00).

Poza rezultatami materialnymi, istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Dzieło musi być możliwe do zweryfikowania już na etapie podpisania umowy, musi mieć charakter niestandardowy, niepowtarzalny, wypełniać kryterium twórcze, indy

[…]