Sąd oddalił odwołania w sprawie ubezpieczenia rekrutera, uznając umowę o pracę za pozorną

Decyzją z dnia 11 lutego 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w M. stwierdził, że L. X. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 października 2024 r.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że L. X. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz skorzystania z wypłaty zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku macierzyńskiego od wyższej podstawy. Na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy Zakład stwierdził, że umowa o pracę zawarta między L. X. a (...) spółką z o.o. jako zawarta dla pozoru jest nieważna i ubezpieczona z tego tytułu nie podlega ubezpieczeniom społecznym.

(decyzja - k. 91-96 akt ZUS)

Płatnik składek (...) spółka z o.o. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Skarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności, błędne i niekompletne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz w rezultacie błędną kwalifikację prawną sprowadzającą się do uznania, że przedmiotowa umowa o pracę zawarta z ubezpieczoną L. X. jest umową pozorną i nieważną, tj. zarzucił zwłaszcza:

a) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i zw. z art. 80 k.p.a., 81 k.p.a., 82 k.p.a., a także art. 8 k.p.a.:



poprzez niepodjęcie w toku postępowania kontrolnego czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszczętej z urzędu sprawy, zaniechanie zebrania i wnikliwego rozpatrzenia całego dostępnego organowi stanowiska i wyjaśnień płatnika, a także zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań osób posiadających realną wiedzę na temat zamiaru stron przy zawieraniu umowy i na temat przebiegu pracy ubezpieczonej, a zarazem działanie wbrew zasadzie pogłębionego zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,



poprzez naruszenie reguł swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) poprzez wnioskowania w oparciu o kryteria wybiórcze, w tym niewłaściwe rozumienie i nieadekwatne do indywidualnych okoliczności rozstrzyganej sprawy oczekiwania, aby przedstawione dowodu przybierające formę materialną (dokumentową lub korespondencję e-mail) były niewystarczające dla uwiarygodnienia nawiązania stosunku pracy,

b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 usus z zw. z art. 2 i 22 § 1 k.p. i art. 65 § 2 oraz art. 83 § 1 k.c.



poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonych okolicznościach, a z całą pewnością w całokształcie okoliczności, jaki wynika z analizy zgromadzonego materiału, stron nie łączył stosunek pracy, a między płatnikiem a ubezpieczona nie urzeczywistniły się podstawowe charakterystyczne dla stosunku pracy elementy, jak podporządkowanie organizacyjne i służbowe;



poprzez bezpodstawne odstąpienie od badania stron, jaki towarzyszył im przy zawarciu umowy, a w to miejsce automatyczne niejako przypisanie stronom zawartej umowy o pracę działania pozornego, a więc zignorowanie przez organ rentowy uwzględnienia wszelkich przesłanek do zatrudnienia po stronie pracodawcy (w tym: potrzeba gospodarcza, kontynuacja wsparcia osobowego w zw. z wakatem stanowisko po odejściu innej osoby, wola zapewnienia warunków świadczenia pracy za wynagrodzeniem), jak i wszelkich przesłanek do zabiegania o zatrudnienie po stronie pracownika (w tym: doświadczenie w podobnej pracy biurowej, sytuacja osobista, zdrowotna i imperatyw specjalnej dbałości o trwałość i pewność relacji zawodowych, jednoznaczna chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy).

Mając powyższe na uwadze płatnik składek wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że płatnik zawarł umowę o pracę z ubezpieczoną, w konsekwencji, czego ubezpieczona L. X. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 października 2024 r. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o.

(odwołanie płatnika składek - k. 3-8)

W odpowiedzi na odwołanie płatnika składek organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie płatnika składek - k. 40-41)

L. X. również złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, zaskarżając ją w całości. Wniosła o jej uchylenie oraz ustalenie, że podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 października 2024 r. jako pracownik u płatnika składek (...) spółki z o.o. Skarżąca podkreśliła, że jej zatrudnienie w spółce nie miało na celu uzyskania tytułu do ubezpieczeń, lecz podjęcie nowej pracy zgodnej z jej doświadczeniem. Odwołująca wyjaśniła, że w 2024 r. była zatrudniona na stanowisku pracownika sklepu w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej, planowała zmianę pracy i gdy otrzymała informację od płatnika, iż poszukują rekrutera, zdecydowała się na zmianę pracy; u dotychczasowego pracodawcy wzięła urlop płatny i miała odejść z tej pracy pod koniec października. Wnioskodawczyni podkreśliła, że firmę (...) spółkę z o.o. znała już wcześniej, ponieważ w 2021 r. pracowała w innej spółce (...) spółce z o.o. spółce komandytowej, również jako rekruter. Podała, że pracę podjęła 1 października 2024 r., zaś w połowie października dowiedziała się, że jest w ciąży i otrzymała zwolnienie lekarskie. Zatrudniając się u płatnika składek nie wiedziała, że jest w ciąży.

(odwołanie ubezpieczonej - k. 3-4 akt VIII U (...))

W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonej organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie ubezpieczonej - k. 5-6 akt VIII U (...))

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(postanowienie - k. 9 akt VIII U (...))

Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, działające w imieniu płatnika składek członkinie zarządu A. P. (1) i L. B. poparły odwołanie, natomiast pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych - zarówno od płatnika jak i od ubezpieczonej.

(stanowiska końcowe stron e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:47:30 - 00:51:08 - koperta k. 227)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik składek (...) spółka z o.o. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 7 czerwca 2019 r. pod numerem (...). Siedziba spółki mieści się w M., przy ul. (...). Przeważającym przedmiotem działalności spółki jest działalność usługowa związana z administracyjną obsługą biura. Spółka zajmuje się również specjalistycznym oraz niespecjalistycznym sprzątaniem budynków i obiektów przemysłowych. W spornym okresie prokurentem spółki był U. O..

(odpis z KRS - k. 9-14)

W październiku 2024 roku członkami zarządu spółki byli O. P. oraz O. T.. W 2025 r. doszło do zmian w strukturze zarządczej spółki i funkcje te objęły A. P. (1) oraz L. B..

(bezsporne)

Płatnik składek zajmuje się ogólnie sprzątaniem. Są to powierzchnie biurowe, urzędy albo osoby prywatne. Wśród pracowników sprzątających jest bardzo duża rotacja, w związku z czym rekrutacja na te stanowiska jest prowadzona w sposób ciągły. Spółka bierze udział w przetargach.

(zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek A. P. (1) e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:35:57-00:44:46 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:05:55-00:33:39 - koperta k. 184,)

W dniu 31 lipca 2024 r. płatnik składek zawarł z L. B. umowę zlecenia, na mocy której ta zobowiązała się od 1 sierpnia 2024 r. zajmować się czynnościami związanymi z social mediami, rekrutacją pracowników (rozmowami kwalifikacyjnymi, poszukiwaniem nowych pracowników i zleceniobiorców) oraz do wystawiania ogłoszeń o pracę na terenie województwa (...). Strony tej umowy ustaliły dla zleceniobiorczyni wynagrodzenie w wysokości 5000 zł brutto za miesiąc wykonywania zlecenia.

(umowa zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r. - k. 17-18)

W dniu 30 września 2024 r. wskazane wyżej podmioty zawarły aneks do umowy zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r., na mocy którego doszło do zmiany zakresu obowiązków L. B. - od dnia 1 października 2024 r. miała ona zajmować się: wysyłaniem ofert handlowych, wysyłaniem ofert dotyczących przetargów, dbaniem o wizerunek firmy, poszukiwaniem możliwości na pozyskiwanie klientów, wysyłaniem informacji w mediach społecznościowych na temat wygranych przetargów.

(aneks z dnia 30 września 2024 r. - k. 19)

L. B. zajmując się rekrutacją umieszczała ogłoszenia o pracę na portalu (...), szukała również pracowników na S.. Ustalała dane kandydatów i ich numery przekazywała A. P. (1) (telefonicznie, sms-owo, bądź na jej adres e-mail). Miała dowolność w zakresie decyzji, gdzie umieścić ogłoszenie o pracę. Następnie przestała zajmować się rekrutacją, a zaczęła przetargami. Nadal jednak w zakresie jej obowiązków pozostały social media. L. B. pracowała hybrydowo, głównie z domu, rzadziej pojawiała się w biurze. W październiku 2024 r. głownie, czyli w 80 % pracowała zdalnie.

(przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Prokurent płatnika - U. O. jest synem V. O., która pracuje w spółce od 2018 r. na stanowisku asystentki biura w oparciu o umowę zlecenia, a do jej obowiązków należy m.in. zawieranie umów z pracownikami.

(zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

U. O. pozostaje w nieformalnym związku z L. X., ma z nią dzieci.

(zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

L. X. posiada wykształcenie średnie. Jest technikiem usług kosmetycznych.

(kwestionariusz osobowy - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni)

W 2021 r. L. X. pracowała w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej na stanowisku rekrutera. To zatrudnienie trwało ok. 2 lata. Spółka komandytowa została sprzedana i powstała spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

Bezpośrednio przed spornym zatrudnieniem wnioskodawczyni od 5 czerwca 2024 r. była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik (...) spółki z o.o. spółki komandytowej, zatrudnionym w wymiarze pół etatu. Skarżąca miała zawartą umowę z tą spółką na okres od 5 czerwca 2024 r. do 4 grudnia 2024 r.

(zaświadczenia - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

Wnioskodawczyni dowiedziała się o możliwości podjęcia pracy w (...) spółce z o.o. od V. O. (matki swojego partnera).

(zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

L. X. i V. O. jako reprezentująca (...) spółkę z o.o. podpisały datowany na 1 października 2024 r. dokument - umowę o pracę na czas określony od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r., na podstawie którego L. X. miała być zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku rekrutera za wynagrodzeniem 6000 zł brutto miesięcznie. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano siedzibę płatnika.

(umowa o pracę z dnia 1 października 2024 r. - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 50 akt ZUS)

Wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni we wskazanym dokumencie - umowie o pracę została ustalona powyżej wynagrodzeń innych osób zatrudnianych przez płatnika składek. U. O. zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej w pełnym wymiarze czasu pracy jako koordynator miał przyznane wynagrodzenie niższe – 4666 zł brutto miesięcznie. Żaden inny rekruter w spółce nie był zatrudniony w oparciu o umowę o pracę. (wykaz zatrudnionych - k. 67- 69)

W spornym okresie odwołująca miała trójkę dzieci, jedno z nich pozostawało pod opieką rodziców w domu, pozostała dwójka chodziła do przedszkola.

(zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

W (...) spółce z o.o. spółce komandytowej wnioskodawczyni pracowała według grafiku, który był ustalany wcześniej, na miesiąc. Pracowała w różnych godzinach, nie codziennie.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

Przed 1 października 2024 r. wnioskodawczyni nie rozwiązała umowy o pracę łączącej ją z (...) spółką z o.o. spółką komandytową.

(zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

W październiku 2024 r. ubezpieczona nie korzystała w (...) spółce z o.o. spółce komandytowej z urlopu wypoczynkowego.

(pismo z (...) Sp. z o.o. Sp. k. - k. 96)

Do zadań skarżącej podczas pracy u płatnika miało należeć: wystawianie ogłoszeń, aktywne pozyskiwanie nowych pracowników, prowadzenie wywiadów telefonicznych i spotkań rekrutacyjnych, wystawianie postów na media społecznościowe, budowanie bazy potencjalnych pracowników, prowadzenie działań mających na celu budowanie i wzmacnianie wizerunku pracodawcy oraz raportowanie raz w tygodniu.

(pisemny zakres obowiązków - k. 46 akt ZUS)

Orzeczeniem lekarskim z dnia 25 września 2024 r. ubezpieczona została uznana za zdolną do podjęcia pracy u płatnika składek. Orzeczenie zostało wydane na podstawie skierowania z dnia 23 września 2024 r.

(orzeczenie lekarskie - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 36 akt ZUS)

Płatnik wystawił dokument potwierdzający, że ubezpieczona w dniach 1-2 października 2024 r. przeszła szkolenie wstępne z zakresu BHP.

(karta szkolenia BHP - k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni, k. 34 akt ZUS)

Płatnik składek założył także dla skarżącej akta osobowe, w których znajdują się m.in. zaświadczenia z (...) Sp. z o.o. Sp. k. z dnia 24 października 2024 r. i 31 października 2024 r., w których wskazano, że L. X. jest zatrudniona w tej spółce na podstawie umowy o pracę, ma odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; umowa o pracę została zawarta na czas określony od dnia 5 czerwca 2024 r. do 4 grudnia 2024 r., a skarżąca została zatrudniona na stanowisku pracownik sklepu, zaś w okresie od 16 października do 13 listopada 2024 r. przebywa na zwolnieniu chorobowym, za które otrzyma wynagrodzenie chorobowe. W aktach osobowych wnioskodawczyni nie znajduje się natomiast pisemny zakres obowiązków.

(załączone akta osobowe wnioskodawczyni)

Numer telefonu wskazany w stopce dwóch wiadomości e-mail zatytułowanych jako (...) podpisanych nazwiskiem ubezpieczonej należał do L. B. - od początku zatrudnienia tej osoby – od sierpnia 2024 r.

(wiadomości e-mail - k. 33-34, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Odwołująca otrzymała od płatnika wynagrodzenie za październik 2024 r. na wskazany przez nią numer rachunku bankowego.

(potwierdzenie dokonania przelewu - k. 44 akt ZUS, rachunek - k. 30 akt ZUS)

Od 16 października 2024 r. ubezpieczona stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej na okres ciąży. Niezdolność trwała aż do chwili porodu.

(bezsporne, a nadto (...) k. 83-92, zestawienie wszystkich nieobecności - k. 93, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

W dniu 16 października 2024 r. skarżąca była w 10 tygodniu ciąży bliźniaczej.

(dokumentacja medyczna - k. 153)

Z dniem 3 listopada 2024 r. zakres obowiązków L. B. został zmieniony na zakres obowiązków wskazany w umowie zlecenia z dnia 31 lipca 2024 r. Poszerzono go ponownie o obowiązki ubezpieczonej.

(aneks nr (...) z dnia 31 października 2024 r. - k. 20, przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227, przesłuchanie występującej w imieniu płatnika składek A. P. (1) e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:35:57- 00:44:46 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:05:55- 00:33:39 - koperta k. 184, zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184, zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

Od tego czasu L. B. zajmowała się nie tylko rekrutacjami, ale również przetargami i social mediami.

(zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184)

Spółka nie widziała potrzeby, żeby zatrudniać nowego pracownika na miejsce wnioskodawczyni, ponieważ L. B. dobrze radziła sobie ze wszystkim.

(zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205)

W marcu 2025 r. płatnik składek zawarł umowę zlecenia z nową osobę odpowiedzialną za rekrutację - P. B..

(zeznania występującej w imieniu płatnika składek L. B. e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:44:46-00:47:22 - koperta k. 227 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym e-protokół rozprawy z dnia 28 sierpnia 2025 r. 00:33:39-00:49:09 - koperta k. 184, zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205, zeznania świadka P. B. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 01:03:03- 01:09:56 - koperta k. 205)

Na stanowisku rekrutera nikt nie został zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę.

(zeznania świadka V. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:07:42-00:36:52 - koperta k. 205, zeznania świadka U. O. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 00:36:52-01:03:03 - koperta k. 205)

P. B. poświęca ok. 4 godzin dziennie na pracę dla płatnika składek. Pracuje wyłącznie zdalnie. Podpisuje listę obecności w domu. Nie sporządza żadnych dokumentów papierowych.

(zeznania świadka P. B. e-protokół rozprawy z dnia 6 listopada 2025 r. 01:03:03- 01:09:56 - koperta k. 205)

L. X. i działająca w imieniu płatnika składek podpisały z datą 26 marca 2025 r. kolejny dokument nazwany umową o pracę, na podstawie której wnioskodawczyni miała zostać zatrudniona na czas określony od 1 kwietnia 2024 r. do 31 grudnia 2025 r. Warunki umowy były tożsame, jak w umowie z dnia 1 października 2024 r.

(umowa o pracę z dnia 26 marca 2025 r. k. bez numeru załączonych akt osobowych wnioskodawczyni)

W dniu 9 kwietnia 2025 r. ubezpieczona urodziła dwie córki. Ojcem dzieci jest U. O..

(odpisy skrócone aktów urodzenia - k. 102-103)

W dniu 20 kwietnia 2025 r. ubezpieczona złożyła wniosek o urlop macierzyński od 9 kwietnia do 11 listopada 2025 r. oraz o urlop rodzicielski od 12 listopada 2025 r. do 7 lipca 2026 r.

(wniosek - k. 80, zeznania wnioskodawczyni e-protokół rozprawy z dnia 15 stycznia 2026 r. 00:04:49 - 00:35:57 - koperta k. 227)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie, wskazanych powyżej dokumentów, a także częściowo w oparciu o przesłuchanie wnioskodawczyni, występujących w imieniu płatnika składek A. P. (1) oraz L. B. oraz świadków – jednak tylko w takim zakresie, w jakim posłużyły do poczynienia ustaleń.

Sąd nie dał wiary twierdzeniom odwołujących i świadków, iż kwestionowana przez ZUS umowa o pracę zawarta pomiędzy L. X. a (...) Sp. z o.o. była fatycznie realizowana, bowiem twierdzenia te nie znajdują potwierdzenia w pozostałym dostępnym materiale dowodowym.

Na wstępie - odnosząc się do przedłożonej w sprawie dokumentacji wskazać należy, iż dokumentacja osobowa potwierdza jedynie fakt formalnego jej sporządzenia, a nie jest dowodem faktycznego istnienia pomiędzy stronami stosunku pracy. Przy tym podkreślić należy, iż już w samej dokumentacji osobowej dotyczącej rzekomego zatrudnienia wnioskodawczyni odnotować należy nieścisłości. Po pierwsze w aktach osobowych ubezpieczonej znajduje się orzeczenie lekarskie o zdolności do podjęcia pracy u płatnika składek z dnia 25 września 2024 r. Z jego treści wynika, iż zostało wydane na podstawie skierowania na wstępne badania lekarskie z dnia 23 września 2024 r. Natomiast świadek V. O. w toku trwania przedmiotowego postępowania zeznała, że zawierała umowę o pracę z wnioskodawczynią, wysyłała ją do lekarza i miało to miejsce na początku października 2024 r.

Dalej zauważenia wymaga, że część dokumentów dotycząca spornego zatrudnienia została wypełniona różnymi długopisami (PIT-2, oświadczenie rodzica, kwestionariusz dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie, kwestionariusz osobowy dla pracownika, informacja dotycząca dostarczania świadectw szkolonych i świadectwa pracy, deklaracja o rezygnacji z dokonywania wpłat do ppk). Mianowicie podpisy wnioskodawczyni zostały sporządzone długopisem o niebieskim wkładzie, zaś daty dopisane zostały długopisem z czarnym wkładem.

Nadto – jak zostało to ustalone w toku trwania postępowania wyjaśniającego przed ZUS - płatnik składek przedłożył pisemny zakres obowiązków skarżącej, mający stanowić załącznik do umowy o pracę z dnia 1 października 2024 r. Co istotne, dokumentu tego nie ma w przedłożonych przed Sądem oryginalnych aktach osobowych odwołującej. W aktach osobowych znajdują się natomiast zaświadczenia z (...) spółki z o.o. spółki komandytowej z dnia 24 października 2024 r. oraz 31 października 2024 r., a więc dokumenty wystawione dopiero po kilku tygodniach od zawarcia spornego stosunku pracy, co więcej, już po stwierdzeniu niezdolności do pracy wnioskodawczyni przypadającej na okres ciąży.

Rozpoznając sprawę Sąd uznał za niewiarygodny dokument w postaci listy obecności za październik 2024 r., z którego wynika, iż ubezpieczona wykonywała pracę w godzinach i liczbie godzin miesięcznych tam wskazanych. Zgodnie z wpisami na ewidencji czasu pracy skarżąca miała świadczyć pracę w dni robocze w okresie od 1 do 15 października w godzinach 8:00-16:00. Podkreślić jednak należy, iż zapisy w listach obecności nie pokrywają się nawet z twierdzeniami samych stron i świadków V. O. oraz U. O.. Wszyscy oni zeznali bowiem, że odwołująca nie miała stałych godzin pracy, mogła pracować z domu, w różnych godzinach - tak jak miała możliwość, ponieważ miała wtedy trójkę małych dzieci. Sama skarżąca podnosiła, że rano mogła pracować ok. 2h, potem mogła dorobić te godziny wieczorem. Znamiennym jest jednak, że ubezpieczona nie pamięta, w jakich okolicznościach podpisywała listę obecności, nie pamięta gdzie do tego doszło - czy miało to miejsce codziennie czy jednorazowo. Podnosiła również, że mogła wskazywać godziny pracy dla spółki, a nie godziny „od do”.

Przechodząc do dalszej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zauważenia wymaga, iż zgodnie z umową o pracę zawartą zarówno w dniu 1 października 2024 r., jak i 26 marca 2025 r. odwołująca miała wykonywać swoje obowiązki w siedzibie płatnika składek. Natomiast z zeznań stron i świadków V. O. oraz U. O. jednoznacznie wynika, iż wnioskodawczyni wykonywała swoje obowiązki przede wszystkim z domu. Choć osoby te podnosiły również, że odwołująca pojawiała się w biurze to nawet jedna osoba nie potrafiła konkretnie wskazać, ile razy miało to miejsce, w jakich konkretnie dniach ani, na ile godzin. Co więcej, oni sami nie znajdowali się w tym czasie w biurze, więc nawet nie mogli widzieć wnioskodawczyni przy pracy.

Dodatkowo, odnosząc się do treści złożonych w sprawie odwołań warto zauważyć, że płatnik składek w swoim środku zaskarżenia podnosił, że zatrudnienie wnioskodawczyni wiązało się z kontynuacja wsparcia osobowego w związku z wakatem na stanowisku po odejściu innej osoby. Z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie wynika jednak, aby taki wakat rzeczywiście powstał. Wszystkie osoby zeznające w przedmiotowej sprawie wskazywały, że L. X. miała przejąć obowiązki L. B..

Podkreślenia również wymaga, iż brak jest dowodów na to kiedy i jakie konkretnie czynności wnioskodawczyni realizowała na rzecz płatnika. W toku trwania przedmiotowego postępowania strony na potwierdzenie wykonywania pracy przez skarżącą przedłożyły jedynie dwie wiadomości e-mail, które miały stanowić raport z wykonanych przez ubezpieczoną zadań, jak również wypełnione dokumenty dotyczące kandydatów do zatrudnienia w spółce.

Zauważyć jednak należy, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, że zostały one przygotowane przez ubezpieczoną. W większości znajduje się na nich nieczytelny podpis, a jeszcze na kolejnym podpis L. B.. Co jednak najistotniejsze - wnioskodawczyni sama przyznała, że nie przekazywała A. P. (1) żadnych dokumentów papierowych, korespondowały mailowo.

Znamiennym jest również to, iż - choć na przedłożonych wydrukach korespondencji e-mail widnieje nadrukowany podpis wnioskodawczyni - to jednak - jak wynika z zeznań L. B. - wskazany w stopce numer telefonu od początku należał tylko do niej. Powyższe wyklucza więc, by mogła się nim posługiwać skarżąca.

Ponadto zauważyć należy, iż choć w zakresie obowiązków wnioskodawczyni wymieniono zajmowanie się social mediami to z zeznań L. B. jednoznacznie wynika, iż od 1 października 2024 r. to nadal ona, a nie wnioskodawczyni, się tym zajmowała.

Za niezrozumiałe uznać zatem należy, dlaczego odwołująca w wiadomości e - mail z dnia 8 października 2024 r. stanowiącej raport z wykonanych przez nią obowiązków miałaby wskazywać, że „posty na FB oraz na insta też wystawiła”.

Przechodząc dalej zaznaczenia wymaga, że strony nie przedstawiły żadnych wiadomości e-mail, w których wnioskodawczyni miałaby pisać do A. P. (2) o umówionych spotkaniach, ani ustalać, kiedy będzie pracować zdalnie, chociaż na takie wiadomości wskazywała A. P. (1) w trakcie swoich zeznań.

Podkreślić również należy, że wnioskodawczyni nie otrzymała od płatnika komputera służbowego, chociaż niewątpliwie sprzęt ten był niezbędny byłby jej do wykonywania powierzonych sporną umową prac.

Znamiennym w przedmiotowej sprawie jest również, że świadkowie nie potrafili konkretnie wskazać, czym zajmowała się ubezpieczona, ani w jakich godzinach. Potrafili jedynie wskazać ogólny zakres jej obowiązków. Nikt nie wiedział, ile kandydatów do pracy odwołująca pozyskała. Natomiast ubezpieczona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zgłosiła wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka chociaż jednego kandydata, z którym miała prowadzić wstępny proces rekrutacyjny.

Sąd nie dał również wiary zeznaniom ubezpieczonej, w których wskazywała, że A. P. (1) przyjeżdżała do niej pod dom i wnioskodawczyni zdawała jej relację z wykonanej pracy. Tym bardziej, że A. P. (1) w zasadzie nie wiedziała, czym wnioskodawczyni miała się zajmować. Zauważyć bowiem należy, iż w trakcie składania informacyjnych wyjaśnień wskazywała, że odwołująca była odpowiedzialna również za przetargi. Nie można także pomijać, że skarżąca miała mieć pełną dowolność, gdzie wstawia ogłoszenia o pracę i jak pozyskuje pracowników.

Nawet zaś gdyby dojść do przekonania, iż pewne czynności w zakresie rekrutacji wnioskodawczyni podejmowała w domu, nie sposób kwalifikować tego jako wykonywanie umowy o prace, lecz co najwyżej jako pomoc partnerowi, który zajmował w spółce będącej płatnikiem stanowisko prokurenta.

W sprawie niesporne jest, że w dokumencie nazwanym „umową o pracę” przewidziano zatrudnienie wnioskodawczyni za najwyższym wynagrodzeniem w spółce (tj. 6000 zł brutto miesięcznie), nawet partner wnioskodawczyni - U. O. zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej w pełnym wymiarze czasu pracy jako koordynator zarabiał mniej, tj. 4666 zł brutto miesięcznie.

Ponadto – jak wynika z materiału dowodowego - żaden inny rekruter nie był zatrudniony przez płatnika składek, ani wcześniej ani później, w oparciu o umowę o pracę. Zanim bowiem skarżąca miałaby podjąć pracę jej obowiązki wykonywała L. B., która – nota bene - mając szerszy zakres obowiązków (social media, piastując jednocześnie funkcję członka zarządu) była zatrudniona w oparciu o umowę zlecenia za wynagrodzeniem miesięcznym 5000 zł brutto miesięcznie.

Zauważyć również należy, że z zeznań A. P. (1) i V. O. wynika, że to A. P. (1) decydowała o formie zatrudnienia pracownika i jego wynagrodzeniu. Jednak U. O. wskazywał, że było to zależne nie tylko od A. P. (1), ale również od niego. Tym samym to on miałby decydować o wynagrodzeniu swojej partnerki i matki swoich dzieci.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

(t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350, dalej: ustawa systemowa) pracownicy, to jest osoby pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Według art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania na ryzyko pracodawcy za wynagrodzeniem.

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku III AUa 433/2005, Wspólnota 2007/25/51).

Podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).

W przedmiotowej sprawie organ rentowy stanął na stanowisku, iż umowa o pracę zawarta między ubezpieczoną a płatnikiem składek została zawarta dla pozoru, celem uzyskania kolejnego tytułu do ubezpieczeń społecznych oraz skorzystania z wypłaty zasiłku chorobowego, a następnie zasiłku macierzyńskiego od wyższej podstawy.

Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie, następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 roku (

sygn. akt III UKN 258/00, opubl. OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa.

W sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa

(wyrok SN z dnia 2 lipca 2008 roku, sygn. akt II UK 334/07, opubl. K.).

Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie o sygn. akt II UK 204/09

(Lex nr 590241), iż o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.

Z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 43/10

(Lex nr (...)) wynika, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, to podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 74/10

(Lex nr (...)) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 w/w ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa sens istnienia umowy o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy tym wszak założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p. Tym samym nie można byłoby czynić odwołującej zarzutów, że zawarła kolejną umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych od wyższej podstawy, pod tym wszakże warunkiem, że na podstawie kwestionowanej umowy realizowałaby zatrudnienie o cechach pracowniczych.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, iż prawo nie zabrania zatrudniania kobiet w ciąży, a sama ciąża nie powoduje automatycznie niezdolności do pracy. Fakt pozostawania w ciąży w kontekście pozorności umowy może mieć znaczenie jedynie wtedy, gdyby ciąża w momencie zawarcia umowy o pracę w sposób oczywisty wykluczałaby możliwość świadczenia pracy przez pracownicę

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 lutego 2016 r. III AUa 859/15).

Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet jeśli głównym powodem jest chęć uzyskania zasiłku macierzyńskiego bądź odpowiednio wysokiego zasiłku, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeśli umowa faktycznie jest realizowana

(wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi - VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2022 r. VIII U 1950/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 62/21).

Reasumując - w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p.. Należy przypomnieć, że pozorność umowy o pracę zachodzi także wówczas, gdy praca jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. Znaczenie ma faktyczne niewykonywanie pracy albo jej wykonywanie jednak w realiach nie korespondujących z właściwościami pracowniczymi

(por. wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie - VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 sierpnia 2022r., VII U 323/22).

Ocena, czy praca jest wykonywana na podstawie łączącego strony stosunku pracy, zależy przy tym od okoliczności konkretnej sprawy dotyczących celu, do jakiego zmierzały strony, oraz zachowania elementów konstrukcyjnych stosunku pracy, w tym w szczególności cechy podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy

(por. wyrok SN z dnia 8 lipca 2009 r, I UK 43/09, z dnia 12 maja 2011 r, II UK 20/11, oraz wyrok SA Łódź z dnia 17-09-2019 III AUa 39/19).

Elementem akcentowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest też ustalenie, czy dana relacja zobowiązaniowa jest stosunkiem pracy, czy też strony łączy inny stosunek prawny, zależy nie od nazwy zawartej umowy, a od oceny cech tej umowy, nie tylko zapisanych w samej umowie, ale przed wszystkim zawartych w sposobie jej wykonywania

(por. wyrok SN z dnia 11 września 1997 roku w sprawie II UKN 232/97, OSNAP 1998/ 13/407; wyrok SN z dnia 25 kwietnia 1997 roku w sprawie II UKN 67/97, OSNAP 1998/2/57).

Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że nie nazwa umowy, ale jej treść i sposób wykonywania decydują o zakw

[…]