Przedawnienie zakończyło sprawę T. D. o nierzetelne faktury z lat 2014 i 2015

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Sądu Rejonowego w Piasecznie z 22.07.2025 r., sygn. II K 675/21

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczY

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

T. D.

niekaralność

Fakty uznane za nieudowodnione

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Karta karna

Treść nie była kwestionowana.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1) obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku, a w szczególności:

-

art. 7 k.p.k.

polegający m.in. na tym, że Sąd Rejonowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób dowolny i jednostronny, z naruszeniem zasad logicznego i prawidłowego rozumowania bez koniecznej, wnikliwej i wszechstronnej analizy każdego z dowodów oddzielnie i we wzajemnym powiązaniu, a więc w kierunku niekorzystnym dla oskarżonej, nie mając ku temu żadnych podstaw w materiale dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania nieuprawnionych ustaleń faktycznych, które nie mogą stanowić podstawy przypisania oskarżonej czynu zarzucanego aktem oskarżenia,

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mający wpływ na jego treść poprzez przyjęcie:

- za podstawę ustaleń okoliczności, w tym zdarzeń gospodarczych dokumentowanych fakturami VAT, wynikających z Decyzji nr (...) Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 30 września 2016r. (k. 2 i nast.), wydanej w oparciu o Protokół badania ksiąg podatkowych z dnia 21.06.2016r. (k. 1202 i nast.), w sytuacji gdy wymienione dokumenty nie zostały skutecznie doręczone - na ostatni wskazany przez oskarżoną urzędowi adres tj. W., ul. (...) (k. 1166- 1169) - wydanych z naruszeniem art. 193 § 7 i 8 ordynacji podatkowej, a zatem w oparciu o Decyzję dotkniętej wadą, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 i art. 247 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej;

- że spółki (...), (...), (...), (...) wystawiły na rzecz spółki (...) w 2014 i 2015 r. faktury VAT na łączną kwotę netto 5.493.539 zł podczas gdy wskazana kwota nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto w zakresie wskazanych podmiotów jest sprzeczna z opisem czynu przypisanym oskarżonej zaskarżonym orzeczeniem;

- że D. N. co do przypisanego jej czynu działała umyślnie w zamiarze bezpośrednim,

a w konsekwencji swym zachowaniem wyczerpała ustawowe znamiona czynu z art. . 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k.s. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, rozważony w sposób wnikliwy i wszechstronny, we wzajemnym powiązaniu, przy uwzględnieniu zasad logicznego i prawidłowego rozumowania, nie daje podstawy do czynienia takich ustaleń.

Niezasadny

Ad. 1

Zarzut nie jest zasadny. Przekonanie o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k., jeśli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść osoby oskarżonej, jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (tak np.: postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lipca 2006 r., sygn. II KK 12/06; wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2004 r., sygn. WK 26/03). Jeżeli strona podejmuje próby wykazania naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, to nie wystarczy, że odwoła się do rozbieżności, przemilczeń, czy będzie afirmować korzystne dla oskarżonego okoliczności. Strona musi wskazać na konkretne błędy faktyczne lub logiczne w rozumowaniu sądu, niezgodności oceny z wiedzą oraz doświadczeniem życiowym (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15.4.2014 r., sygn. II AKa 60/14).

Jeżeli skarżący kwestionuje dokonaną przez sąd ocenę dowodów to zarzut obrazy art. 7 k.p.k. powinien sformułować w taki sposób, aby z jego treści wynikała istota obrazy tego przepisu w danej sprawie, tj. w treści zarzutu należy wskazać jaki konkretnie dowód (czy dowody) został przez sąd oceniony dowolnie oraz - co istotne - w czym ta dowolność się przejawiała. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 marca 2023 roku w sprawie II AKa 487/21, LEX nr 3519530).

W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał konkretnych dowodów, których ocenę kwestionuje. Innymi słowy nie określił, który dowód został oceniony przez sąd rejonowy jako wiarygodny, choć powinien być uznany za niewiarygodny, bądź też który dowód został uznany za niewiarygodny, choć powinno być odwrotnie. W konsekwencji skarżący nie wskazał konkretnych błędów w ocenie poszczególnych dowodów.

W uzasadnieniu apelacji skarżący zdaje się również zarzucać obrazę art. 424 § 1 k.p.k. Zdaniem sądu okręgowego sąd rejonowy sprostał wymaganiom określonym w tym przepisie. Z kolei skarżący nie wskazał którego konkretnie elementu uzasadnienia określonego w art. 424 § 1 k.p.k. sąd rejonowy nie umieścił.

Pamiętać należy ponadto, że nawet poważne wady pisemnego uzasadnienia wyroku nie mogą być utożsamiane z samym wyrokiem i same w sobie nie oznaczają, że wadliwe jest również objęte nim rozstrzygnięcie (wyrok Sądu Najwyższego z 7.4.2004 r., sygn. V KK 239/03, OSNwSK 2003, Nr 1, poz. 1797)

Ad. 2

Zarzut nie jest zasadny. O błędzie w ustaleniach faktycznych można mówić, kiedy wynika on bądź to z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd „braku”), bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd „dowolności”). Przyjmuje się, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku powinien zmierzać do wykazania, jakich konkretnie uchybień w zakresie logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd, oceniając zebrany materiał dowodowy. Sama możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu orzekającego odmiennego poglądu w kwestii ustaleń faktycznych, opartego na innych dowodach aniżeli te, na których oparł się tenże sąd nie może prowadzić do wniosku, że rzeczywiście sąd ten dopuścił się przy wydaniu wyroku omawianego uchybienia (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 30.12.2019 r., sygn. II AKa 55/19). Ten zarzut mógłby zostać skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdyby w zaskarżonym wyroku poczyniono ustalenia faktyczne nie mające jakiegokolwiek oparcia w przeprowadzonych dowodach, albo gdyby określonych ustaleń nie poczyniono pomimo, że z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowodów określone fakty jednoznacznie wynikały (tak wyrok Sądu Najwyższego z 8.7.2020 r., sygn. I KA 5/20; A. Sakowicz (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2023).

Ocena dowodów dokonana przez sąd rejonowy co do zasady nie wykazuje ani błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu), ani logicznej (błędności rozumowania i wnioskowania). Nie jest też sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy. Wbrew stanowisku obrońcy doręczenie oskarżonej określonych w zarzucie dokumentów nie stanowiło przesłanki do uznania bezprawności czynu. Oskarżona posługiwała się fakturami VAT nie odzwierciedlającymi faktycznych transakcji. Doręczenie wskazanych dokumentów było wtórne w stosunku do działań oskarżonej.

Obrońca kwestionuje również umyślność działania oskarżonej. Nie wskazał jednakże żadnych argumentów na to, że ustalenie sądu rejonowego w tym zakresie jest błędne.

Trzeba podkreślić, że sama tylko możliwość przeciwstawienia ustaleniom dokonanym w zaskarżonym wyroku odmiennego poglądu, który jest uzasadniony odpowiednio dobranym materiałem dowodowym, nie świadczy jeszcze, że sąd, dokonując tych ustaleń, popełnił błąd (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6.8.2004 r., sygn. II AKa 112/04, KZS 2004, Nr 7–8, poz. 60).

Jako niezasadny należało uznać zarzut w części dotyczącej spółek (...) (...), (...)&(...), (...). Uzasadnienie sądu rejonowego rzeczywiście zawiera zdanie „Firmy te wystawiły na rzecz Spółki (...) w 2014 i 2015r. faktury VAT na łączną kwotę netto 5.493.539 złotych”. Zdanie to istotnie nie koreluje z treścią wyroku tego sądu z którego wynika, że poniższe spółki wystawiły dla (...) Sp. z o.o. nierzetelne faktury na kwoty:

(...) Sp. z o.o. w III kwartale 2014 roku na kwotę netto 4.424.265,93 zł oraz w IV kwartale 2014 roku na kwotę netto 1.555.035,49 zł,

(...) Sp. z o.o. w I kwartale 2015 roku na kwotę netto 252.517,20 zł,

(...) Sp. z o.o. w III, IV kwartale 2014 roku oraz w I kwartale 2015 roku na kwoty netto odpowiednio: 2.721.351,23 zł, 6.507.397,40 zł, 1.293.780,22 zł,

(...) Sp. z o.o. w I kwartale 2015 roku na kwotę netto 914.239,06 zł.

Tak więc wartość nierzetelnych faktur wystawionych przez powołane spółki dla (...) Sp. z o.o. jest wyższa niż zsumowana w uzasadnieniu wyroku.

Pamiętać jednak należy, że w orzecznictwie słusznie wskazano, iż „ustalenia faktyczne” będące podstawą dokonywanej subsumcji pod normy prawa karnego znajdują się w wyroku, nie zaś w pisemnym jego uzasadnieniu (wyrok Sądu Najwyższego z 31.01.2013 r., II KK 70/12, LEX nr 1294448, wyrok Sądu Najwyższego z 18.06.2003 r. sygn. IV KKN 101/00). Uzasadnienie jest bowiem wtórne do wyroku i błędy w nim poczynione nie mogą mieć żadnego wpływu na tenże wyrok. Z kolei kwoty narażenia określonej w wyroku sądu rejonowego - 1.257.411,56 zł, sąd okręgowy nie może podwyższyć, choćby wynikało to z materiału dowodowego. Nie może bowiem, przy braku apelacji na niekorzyść oskarżonej, czynić ustaleń faktycznych na jej niekorzyść.

W niniejszym zarzucie obrońca zdaje się zarzucać również obrazę przepisu prawa materialnego – poprzez użycie zwrotu „w konsekwencji swym zachowaniem wyczerpała ustawowe znamiona czynu z art. . 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.k.s. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.”. Zarzut taki nie jest zasadny. Obraza prawa materialnego polega na wadliwym jego zastosowaniu lub niezastosowaniu w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Nie ma więc obrazy prawa materialnego, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych (wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 2024 r., sygn. I KK 438/23). Innymi słowy obraza prawa materialnego ma charakter samoistny w tym sensie, że zarzut ten może być podnoszony tylko wówczas, gdy skarżący akceptuje poczynione przez sąd ustalenia faktyczne. Dziwi więc podnoszenie zarzutów obrazy przepisów postępowania, błędów w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa materialnego.

W niniejszej sprawie sąd rejonowy co do zasady dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod przepisy ustawy karnej skarbowej. Popełnił jedynie błąd w zakresie niezastosowania art. 2 § 2 k.k.s., co sąd okręgowy dostrzegł z urzędu. Kwestia ta została zważona w pkt 4.1 uzasadnienia.

Uwadze sądu okręgowego nie umknął również fakt, że sąd rejonowy przyjął, iż oskarżona wypełniła swym zachowaniem przestępstwo którego elementem kwalifikacji prawnej jest art. 76 § 2 k.k.s., a więc przyjął, że kwota narażona na nienależny zwrot podatku jest małej wartości. Wynika to zarówno z treści wyroku (kwalifikacja prawna), jak i z treści uzasadnienia do niego (gdzie sąd rejonowy umieścił treści odnoszące się do małej wartości kwoty narażonej). Co więcej, analogiczne ustalenie miało miejsce w poprzednim, uchylonym wyroku sądu rejonowego z 6 listopada 2020 r. sygn. akt II K 582/19. Wobec braku apelacji na niekorzyść oskarżonej (zarówno od wyroku będącego przedmiotem niniejszego postępowania, jak i poprzedniego z 6 listopada 2020 r. sygn. akt II K 582/19), wykluczone jest dokonanie przez sąd okręgowy ustaleń co do kwoty narażonej na uszczuplenie poprzez jej powiększenie, czy też zmiana kwalifikacji prawnej czynu m. in. na art. 76 § 1 k.k.s.

zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie D. N. od popełnienia czynu przypisanego jej zaskarżonym wyrokiem;

Niezasadny

Zarzuty nie były zasadne.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Sąd okręgowy z urzędu zbadał kwestię przedawnienia przypisanego oskarżonej czynu. Zważył co następuje.

Przestępstwo opisane w art. 76 § 2 w zw. z § 1 k.k.s. (tak należy rozumieć zastosowaną przez sąd rejonowy kwalifikację prawną) zagrożone jest jedynie karą grzywny.

Z kolei przestępstwo z art. 62 § 2 k.k.s. jedynie taką karą zagrożone było do 31.12.2016 r.

Stosując zatem przepisy względniejsze, a więc te obowiązujące do 31.12.2016 r. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. należało uznać, że czyn przypisany oskarżonej w myśl art. 44 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 w zw. z § 5 k.k.s. przedawnił się (przy uwzględnieniu wszczęcia postępowania karnego w dniu 19.09.2018 r.) w dniu 31.12.2025 r.

Okoliczność powinna zostać wzięta pod uwagę z urzędu.

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność umorzenia postępowania

Art. 437 § 2 k.p.k.

Wobec ustalenia, że zastosowanie powinny mieć przepisy k.k.s. obowiązujące do 31.12.2016 r. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. jako względniejsze dla oskarżonej, przypisane przestępstwo uległo przedawnieniu. Postępowanie należało zatem umorzyć.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

6. Koszty Procesu

Punkt II wyroku

Wobec nieuiszczenia przez oskarżoną kosztów pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu w postępowaniu odwoławczym i złożeniu przez obrońcę stosownego wniosku, sąd okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. W. 840 zł powiększone o podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej urzędu w postępowaniu odwoławczym. Kwotę obliczono według stawki minimalnej.

Punkt III wyroku

Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania kosztami sądowymi za obie instancje obciążono Skarb Państwa.

PODPIS

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie z 22.07.2025 r., sygn. II K 675/21

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana