Pożyczkodawca nie musi płacić kar za wypłaty kolejnych transz i windykację. Sąd zmienił decyzję UOKiK

Decyzją z dnia 29 grudnia 2020 r. nr (...) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również jako: „

Prezes UOKiK”, „Organ”, „pozwany”):

I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1076 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B., uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działania (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. polegające na:

1. dokonywaniu na rzecz konsumentów, którzy zawarli umowy pożyczek i otrzymali z tego tytułu środki pieniężne, kolejnych wypłat środków pieniężnych na podstawie zawartych umów pożyczek po podjęciu przez ww. Spółkę jednostronnej decyzji, w sposób mogący naruszać dobre obyczaje, z uwagi na dokonywanie wypłat bez ponownej oceny zdolności kredytowej konsumentów, a także bez uzyskania zgody konsumentów na otrzymanie dodatkowych środków w terminach i na warunkach określonych przez ww. Spółkę, która to zgoda powinna być wyrażona poprzez podpisanie dokumentu określającego warunki udzielenia kolejnej wypłaty sporządzonego zgodnie z wymaganiami art. 30 w związku z art. 29 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, co stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2070) i godziło w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszało art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 11 marca 2016 r.,

2. żądaniu od konsumentów, których umowy zostały przez ww. Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia:

a.

pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu ubezpieczenia za okres po rozwiązaniu umowy,

b.

dopłaty z tytułu pobieranych odsetek za udzielone pożyczki do maksymalnej wysokości odsetek wyliczonych dla całkowitych kwot Pożyczek Pierwotnych i / lub całkowitych kwot pożyczek Kolejnych Wypłat,

c.

pokrycia kosztu czynności windykacyjnych ww. Spółki wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek,

d.

zapłaty opłat za monity sms, telefoniczne, upomnienia pisemne lub wezwania do zapłaty wysyłane do konsumentów, do maksymalnej kwoty określonej w umowie, oddzielnie w związku ze spłatą każdej raty,

co stanowiło praktykę naruszającą dobre obyczaje i tym samym stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godziło w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszało art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdził zaniechanie ich stosowania z dniem 11 marca 2016 r.,

3. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieumieszczenie w umowach pożyczek gotówkowych informacji, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach wypowiedzenia umowy co godziło w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszało art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 11 marca 2016 r.,

4. pobieraniu przez (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w B. od konsumentów świadczenia pieniężnego z tytułu objęcia Pożyczkobiorców ubezpieczeniami grupowymi w związku z udzielaniem pożyczek i kolejnych wypłat, w wysokości naruszającej dobre obyczaje z uwagi na jego nieadekwatność do kosztów ponoszonych przez ww. Spółkę będącą ubezpieczającym oraz pożyczkodawcą, co stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godziło w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszało art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 11 marca 2016 r.

II. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B.,

uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie polegające na żądaniu od konsumentów, których umowy zostały przez ww. Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia, pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umów, co stanowi praktykę naruszającą dobre obyczaje i tym samym stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania.

III. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów nałożył na (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w B. obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, o których mowa w pkt I i II niniejszej decyzji poprzez opublikowanie oświadczenia o treści:

„W związku z wydaniem decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr (...) z dnia 29.12.2020 r., niniejszym uprzejmie informujemy, iż (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w B. stosowała wobec konsumentów praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów polegające na:

pkt 1.1 sentencji decyzji: dokonywaniu na rzecz konsumentów, którzy zawarli umowy pożyczek i otrzymali z tego tytułu środki pieniężne, kolejnych wypłat środków pieniężnych na podstawie zawartych umów pożyczek po podjęciu przez (...) SA jednostronnej decyzji, w sposób mogący naruszać dobre obyczaje, z uwagi na dokonywanie wypłat bez ponownej oceny zdolności kredytowej konsumentów, a także bez uzyskania zgody konsumentów na otrzymanie dodatkowych środków w terminach i na warunkach określonych przez Spółkę, która to zgoda powinna być wyrażona poprzez podpisanie dokumentu określającego warunki udzielenia kolejnej wypłaty sporządzonego zgodnie z wymaganiami art. 30 w związku z art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim,

pkt 1.2 sentencji decyzji: żądaniu od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia:

a.

pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu ubezpieczenia za okres po rozwiązaniu umowy,

b.

dopłaty z tytułu pobieranych odsetek za udzielone pożyczki do maksymalnej wysokości odsetek wyliczonych dla całkowitych kwot Pożyczek Pierwotnych i / lub całkowitych kwot pożyczek Kolejnych Wypłat,

c.

pokrycia kosztu czynności windykacyjnych Spółki wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek,

d.

zapłaty opłat za monity sms, telefoniczne, upomnienia pisemne lub wezwania do zapłaty wysyłane do konsumentów, do maksymalnej kwoty określonej w umowie, oddzielnie w związku ze spłatą każdej raty,

pkt 1.3 sentencji decyzji: naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieumieszczenie w Umowach pożyczek gotówkowych informacji o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach wypowiedzenia umowy,

pkt 1.4 sentencji decyzji: pobieraniu przez (...) SA od konsumentów świadczenia pieniężnego z tytułu objęcia Pożyczkobiorców ubezpieczeniami grupowymi w związku z udzielaniem pożyczek i kolejnych wypłat, w wysokości naruszającej dobre obyczaje z uwagi na jego nieadekwatność do kosztów ponoszonych przez Spółkę będącą ubezpieczającym oraz pożyczkodawcą,

których zaniechanie stosowania stwierdzono z dniem 11 marca 2016 r., oraz praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt. II sentencji decyzji polegającej na żądaniu od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umów, której nakazano zaniechanie.

Szczegółowe informacje dostępne są w decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr (...) z dnia 29.12.2020 r. opublikowanej na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl.

Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa Urzędu mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa Urzędu, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie”.

Oświadczenie, o którym mowa powyżej (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w B. opublikuje - w terminie 14 dni - od dnia uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji, na swój koszt, na swojej stronie internetowej, która na dzień wydania decyzji mieści się pod adresem www.proficredit.pl/ (na stronie głównej wykorzystywanej w trakcie obowiązku publikowania) w ten sposób, że:

a.

treść przedmiotowego oświadczenia będzie dostępna i utrzymana na tej stronie internetowej przez okres 6 miesięcy od dnia zamieszczenia przedmiotowej informacji na stronie internetowej,

b.

tekst powyższego oświadczenia będzie wyjustowany oraz wpisany czarną czcionką (kod szesnastkowy RKT #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RKT #ffffff),

c.

tekst zostanie zamieszczony w górnej części strony głównej domeny proficredit.pl bez możliwości zamknięcia informacji przez użytkownika; oświadczenie ma być widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (oświadczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera),

d.

wielkość czcionki powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej, tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 2,5 cm z każdej strony,

e.

fragment oświadczenia o treści „na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod tym adresem www.uokik.gov.pl" powinien być zamieszczony w formie hiperłącza (linka) do niniejszej decyzji.

IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w B., płatne do budżetu państwa, kary pieniężne:

1. za praktykę zakwestionowaną w pkt 1.1 sentencji decyzji w wysokości: 817 360 złotych,

2. za praktykę zakwestionowaną w pkt 1.2.a sentencji decyzji w wysokości: 408 680 złotych,

3. za praktykę zakwestionowaną w pkt l.2.b sentencji decyzji w wysokości: 408 680 złotych,

4. za praktykę zakwestionowaną w pkt l.2.c sentencji decyzji w wysokości: 408 680 złotych,

5. za praktykę zakwestionowaną w pkt l.2.d sentencji decyzji w wysokości: 408 680 złotych,

6. za praktykę zakwestionowaną w pkt 1.3 sentencji decyzji w wysokości: 408 680 złotych,

7. za praktykę zakwestionowaną w pkt 1.4 sentencji decyzji w wysokości: 817 360 złotych,

8. za praktykę zakwestionowaną w pkt II sentencji decyzji w wysokości: 544 906 złotych,

z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

V. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciążył (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w B. kosztami ww., postępowania w sprawie o stwierdzenie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, zobowiązując tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 39 złotych, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.

(decyzja Prezesa UOKiK z dnia 29.12.2020 r. k. 6-39 akt sąd.)

Odwołanie od powyższej decyzji złożył (...) S.A. z siedzibą w B. (dalej również jako: „

powód”, „odwołujący”, „Spółka”), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

[co do pkt 1.1 sentencji Decyzji]

1. art 27 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 Ustawy oraz w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym („u.p.n.p.r.”), a także w zw. z art 30 i art. 29 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim („u.kk.” lub „UKK”) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu za nieuczciwą praktykę rynkową dokonywania przez (...) na rzecz konsumentów, którzy zawarli umowy pożyczek i otrzymali z tego tytułu środki pieniężne, Kolejnych Wypłat na podstawie zawartych umów pożyczek, rzekomo w sposób mogący naruszać dobre obyczaje, a to z uwagi na dokonywanie tych KW na podstawie jednostronnej decyzji (...), bez ponownej oceny zdolności kredytowej konsumentów oraz bez uzyskania ich zgody na dokonanie KW i rzekomo z naruszeniem art. 30 w zw. z art. 29 u.k.k., w sytuacji, gdy (a) w przypadku umów pożyczek przewidujących możliwość Kolejnej Wypłaty nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 UKK, które w toku realizacji umowy pożyczki uzasadniałyby konieczność przeprowadzania ponownej oceny zdolności kredytowej (art. 40 ust.2 UKK) czy też kierowania przez Spółkę do konsumentów żądania przedstawienia zaktualizowanych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej konsumenta (art. 40 ust. 1 UKK); (b) Spółka dokonywała oceny zdolności kredytowej konsumenta wielokrotnie, zarówno przed zawarciem umowy pożyczki, jak i przed wypłatą Kolejnej Wypłaty; (c) konsument wyrażał pisemną zgodę na otrzymywanie KW poprzez podpisanie z powodem umowy pożyczki przewidującej możliwość Kolejnej Wypłaty, a UKK ani też inne przepisy nie nakładają na kredytodawcę obowiązku uzyskania dodatkowej zgody na piśmie celem realizacji postanowienia umownego (tu: przewidującego możliwość Kolejnej Wypłaty), którego ważność nie została zakwestionowana.

2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 84 Ustawy poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, wskutek nieprzeprowadzenia w sposób prawidłowy oceny dowodów, a także wskutek błędnej oceny dokumentów złożonych przez powoda w toku postępowania przed Prezesem UOKiK i nie uzupełnieniu analizy dowodów o zeznania świadków, co w efekcie polegało na błędnym uznaniu, iż powód nie przeprowadzał oceny zdolności kredytowej pożyczkobiorców na etapie poprzedzającym dokonanie kolejnych wypłat środków pieniężnych na podstawie umów pożyczek przewidujących takie wypłaty (dalej jako „KW” lub „Kolejna Wypłata”) (przy zastrzeżeniu, iż zgodnie z poprzednim zarzutem, taka formalna ocena zdolności kredytowej nie była w tym przypadku prawnie wymagana), w sytuacji, w której analiza taka była każdorazowo przeprowadzana, była sformalizowana i wielostopniowa, oraz w sytuacji, gdy analiza zdolności kredytowej pożyczkobiorców była efektywna, tj. prowadziła do tego, że Kolejne Wypłaty nie zawsze były dokonywane - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało oparciem Decyzji na błędnie ustalonym stanie faktycznym i w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem zaistnienia przesłanek materialnoprawnych, na których oparta została Decyzja;

[co do pkt 1.2 lit. a.-d. sentencji Decyzji]

3. art. 27 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 Ustawy oraz w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym uznaniu za nieuczciwą praktykę rynkową żądania przez (...), od konsumentów, których umowy zostały przez (...) rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia:

i.

pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu ubezpieczenia za okres po rozwiązaniu umowy pożyczki (umowy o kredyt konsumencki), w sytuacji, w której (a) okres ochrony ubezpieczeniowej określony w umowach ubezpieczenia grupowego był niezależny od rzeczywistego stanu spłaty pożyczki przez konsumenta i trwał on do dnia, w którym miała nastąpić spłata ostatniej raty pożyczki zgodnie z pierwotnym kalendarzem spłat; (b) umowa ubezpieczenia zawarta pomiędzy powodem i (...), ani również żadna z umów zawartych pomiędzy poprzednikiem prawnym Spółki a (...)(obecnie: (...) S.A. (...); dalej (...)) nie przewidywały postanowień, które wypowiedzenie przez powoda umowy o kredyt konsumencki wiązały z ustaniem ochrony ubezpieczeniowej świadczonej na rzecz ubezpieczonych kredytobiorców; (c) brak jest przepisów prawa obowiązującego w okresie, w którym powód oferował swoim klientom możliwość przystąpienia do ubezpieczenia w ramach opisanych powyżej umów grupowego ubezpieczenia, które przewidywałyby ustanie ochrony ubezpieczeniowej po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę umowy o kredyt konsumencki; (d) zgodnie z umową pożyczki, z tytułu objęcia kredytobiorcy ochroną ubezpieczeniową w ramach umowy ubezpieczenia z (...) lub (...) kredytobiorca był zobowiązany do zwrotu na rzecz kredytodawcy kosztów ubezpieczenia w wysokości równej składce ubezpieczeniowej, do której zapłacenia na rzecz zakładu ubezpieczeń był zobowiązany kredytodawca; (e) w każdym przypadku roszczenie powoda dotyczyło zwrotu kwoty pożyczki, z której składka ubezpieczeniowa została już zapłacona za cały okres ubezpieczenia (niezależny od okresu, na który została zawarta umowa o kredyt konsumencki, na który to okres objęcia ochroną ubezpieczeniową wypowiedzenie umowy pożyczki nie miało żadnego wpływu);

ii.

dopłaty z tytułu wynagrodzenia umownego za udzielone pożyczki do maksymalnej wysokości odsetek wyliczonych dla całkowitych kwot Pożyczek Pierwotnych lub całkowitych kwot KW (zdefiniowanych powyżej), w sytuacji, w której nie było to sprzeczne z dobrymi obyczajami, bowiem (a) pobieranie dopłat stanowiło prawnie dopuszczalną konstrukcję, zgodnie z którą w przypadku, gdy klient spłacał raty zgodnie z kalendarzem spłat, klient ponosił niższe koszty kredytu, bowiem wynagrodzenie umowne uzgodnione między Spółką i pożyczkobiorcą było niższe niż dopuszczalne odsetki maksymalne, ale w sytuacji jednak, gdy z winy klienta umowa została wypowiedziana, Spółka żądała różnicy wynikającej z wynagrodzenia, które mogła naliczyć zgodnie z umową pożyczki oraz z art. 359 §21 kc.; (b) pobieranie ww. dopłaty w przypadku wypowiedzenia umowy pożyczki przez Spółkę wprost wynikało z treści umowy pożyczki i objęte było treścią przekazanego konsumentowi formularza informacyjnego, a więc konsument został o tym poinformowany jeszcze przed zawarciem umowy pożyczki; (c) ww. dopłata była instrumentem służącym zapobieżeniu po stronie Spółki negatywnym konsekwencjom związanym z nieprawidłowym działaniem dłużnika (swoistym instrumentem stymulującym do prawidłowego wykonania ciążących na nim zobowiązań) a instrument ten może istnieć obok zastrzeżonych w umowie odsetek za opóźnienie dłużnika; (d) pobieranie dopłat stanowiło szeroko rozumiane działanie polegające na premiowaniu zachowania klienta, który terminowo spłacał raty pożyczki, a takie „korzystniejsze traktowanie” nie powinno być jednak należne kredytobiorcy, który popada w zwłokę;

(...).

pokrycia kosztu czynności windykacyjnych (...) wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek, w sytuacji, w której (a) wysokość kosztów czynności windykacyjnych została obliczona przy uwzględnieniu uśrednionych kosztów ponoszonych corocznie przez Spółkę w zakresie działań windykacyjnych oraz faktycznej liczby działań dokonywanych przez Spółkę w stosunku do klientów zalegających ze spłatą. Natomiast ustalenie maksymalnego poziomu kosztów (tj. 20 % z pozostałej do zapłaty całkowitej kwoty) jakim Spółka mogła obciążyć konsumenta z tytułu podejmowanych czynności windykacyjnych miało przede wszystkim charakter informacyjny; (b) wprowadzenie ww. maksymalnego poziomu kosztów działało na korzyść konsumenta - stanowiło dobrowolną rezygnację Spółki z pobierania opłat za część czynności windykacyjnych, które faktycznie musiała podjąć w związku z niewykonywaniem przez konsumenta jego obowiązków wynikających z umowy pożyczki.

iv.

zapłaty opłat za monity SMS, telefoniczne, upomnienia pisemne lub wezwania do zapłaty wysyłane do konsumentów, do maksymalnej kwoty określonej w umowie, oddzielnie w związku ze spłatą każdej raty, w sytuacji, w której (a) Spółka racjonalizując dziania windykacyjne minimalizowała ich koszty, a tym samym koszty przenoszone na konsumentów poprzez podejmowanie czynności w stosunku do całego zobowiązania pieniężnego istniejącego w danym momencie, a nie do każdej zaległej raty z osobna. Spółka pobierała opłaty od konsumentów tylko za czynności windykacyjne, które były faktycznie wykonywane; (b)wprowadzenie wysokości maksymalnej opłat za działania windykacyjne ma charakter ochronny względem konsumenta, a także spełnia kryteria jasności i jednoznaczności. Klient ma możliwość określenia maksymalnych kosztów, które wiążą się z nieuregulowaniem przez niego wymagalnych zobowiązań. Okoliczności tej w żaden sposób nie zmienia, wbrew twierdzeniom Prezesa UOKiK, fakt, że czynności windykacyjne są podejmowane w stosunku do poszczególnych zobowiązań przeterminowanych; (c) co do zasady Spółka włącza dodatkowe działania windykacyjne w razie stwierdzenia bezskuteczności któregokolwiek z poprzednich działań i dalszego istnienia zadłużenia przeterminowanego; (d) z danych posiadanych przez Spółkę wynika, że maksymalny koszt czynności windykacyjnych naliczonych przez (...) z tytułu zaległości jednej raty nie przekroczył nigdy - względem żadnego klienta - kwoty wyższej niż 45 złotych; (e) Ponadto, Spółka informuje, że w rzeczywistości nigdy nie pobierała od konsumentów opłat za monity sms i monity telefoniczne; (f) Spółka co do zasady nie podejmowała odrębnych działań (tj. nie stosowała monitów sms i telefonicznych, upomnień pisemnych lub wezwań do zapłaty) odrębnie w stosunku do poszczególnych rat pożyczki, w sytuacji, gdy zaległość w spłacie obejmowała więcej niż jedną ratę, lecz podejmowała ww. działania w odniesieniu do całości zadłużenia łącznie;

[co do pkt 1.3 sentencji Decyzji]

4. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 Ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 19 u.k.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rzekomego naruszania przez (...) obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, tj. rzekomego braku informowania konsumentów, którzy zawierali umowy pożyczek gotówkowych, o warunkach wypowiedzenia umów, tj. z rzekomym naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 19 u.k.k., w sytuacji, w której (a) umowy pożyczki zawierane przez Spółkę były umowami zawartymi na czas oznaczony i nie stanowiły kredytu odnawialnego, a tym samym Spółka nie była zobowiązana do umieszczenia w treści takiej umowy pożyczki informacji o możliwości jej wypowiedzenia (tj. nie spoczywał na powodzie obowiązek, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 UKK tj. określenia w umowie warunków rozwiązania umowy przewidzianych w art. 42 i 43 UKK), co znajduje potwierdzenie w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dn. 30.01.2019 r. sygn. INSK 9/18 - wydanego w sprawie prowadzonej pomiędzy powódką i Prezesem UOKiK; (b) Spółka pomimo braku (w okresie czasu, którego dotyczy niniejsze postępowanie) ustawowego obowiązku zamieszczania „warunków rozwiązania umowy” w treści umowy pożyczki, powód zamieszczał we wzorcach umów pożyczki informację o m.in. możliwości odstąpienia od umowy pożyczki w trybie regulowanym w art. 53 i 54 UKK, możliwości dokonania całkowitej wcześniejszej spłaty w trybie regulowanym w art. 48 i nast. UKK, dodatkowej umownej możliwości rezygnacji z otrzymania Kolejnych Wypłat, bez podania przyczyny, odbywającej się przez złożenie przez konsumenta oświadczenia w formie pisemnej lub poprzez czynności konkludentne, tj. faktyczny zwrot przez konsumenta środków otrzymanych tytułem Kolejnej Wypłaty na rachunek bankowy powoda;

[co do pkt 1.4 sentencji Decyzji]

5. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 Ustawy w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym uznaniu za nieuczciwą praktykę rynkową pobierania przez (...) od konsumentów świadczenia pieniężnego z tytułu objęcia pożyczkobiorców ubezpieczeniami grupowymi w związku z udzielaniem pożyczek i KW (zdefiniowanych powyżej), w wysokości, która zdaniem Prezesa UOKiK naruszała dobre obyczaje z uwagi na rzekomą nieadekwatność do kosztów ponoszonych przez (...) będącą ubezpieczającym i pożyczkodawcą, w sytuacji, w której (a) Spółka nie występowała wobec konsumentów jako agent ubezpieczeniowy, lecz posiadała status prawny ubezpieczającego w umowach ubezpieczenia grupowego a przyznawane ubezpieczającym w ubezpieczeniach grupowych wynagrodzenie z tytułu oferowania oraz obsługi ubezpieczenia stanowiło powszechną praktykę rynkową, niekwestionowaną w orzecznictwie oraz doktrynie; (b) szeroki katalog obowiązków wynikających z umów ubezpieczenia nie pozwala na przyjęcie, że wynagrodzenie należne ubezpieczającemu powinno przedstawiać się na poziomie podobnym co wynikająca z umowy o kredyt konsumencki opłata przygotowawcza; (c) konsument co najmniej dwukrotnie był informowany przez pożyczkodawcę o wysokości kosztu ubezpieczenia - raz na etapie składania wniosku o udzielenie pożyczki, raz na etapie zawierania umowy pożyczki, w tym wyciąg z umowy ubezpieczenia przewidujący zakres uprawnień kredytobiorców jako ubezpieczonych stanowił załącznik do umowy pożyczki; (d) koszt ubezpieczenia wskazywany każdorazowo w umowie o kredyt konsumencki był równy ustalonej przez zakład ubezpieczeń składce ubezpieczeniowej w badanych przez Prezesa UOKiK umowach ubezpieczenia grupowego (jej załącznikach); (e) w stanie prawnym obowiązującym w czasie oferowania przez powoda kredytobiorcom przystąpienie do ubezpieczenia dopuszczalne było pobieranie przez ubezpieczającego wynagrodzenia za oferowanie ubezpieczenia oraz obsługę ubezpieczenia w ramach umów ubezpieczenia grupowego; (f) Decyzja nie zawiera żadnej analizy dotyczącej kosztów, które ponosiła Spółka z tytułu oferowania oraz obsługi ubezpieczenia świadczonego na rzecz kredytobiorców w ramach umów grupowego ubezpieczenia zawartych z (...) oraz (...);

[co do pkt II sentencji Decyzji]

6. art. 26 ust. 1 Ustawy w zw. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 Ustawy i art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na bezpodstawnym uznaniu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, a jednocześnie nieuczciwą praktykę rynkową, żądania od konsumentów, których umowy zostały przez (...) rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia, „pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umów” (s. 2 Decyzji), w sytuacji, w której (a) wynagrodzenie umowne należne (...) na podstawie umowy pożyczki było kwotowo z góry określone i w sposób wyraźny zakomunikowane konsumentowi w ramach umowy pożyczki; (b) wynagrodzenie to miało charakter świadczenia jednorazowego, a nie jak błędnie ustalił Prezes UOKiK, świadczenia okresowego, i tym samym (...) mógł dochodzić zapłaty tego wynagrodzenia w pełnej wysokości również za okres po wcześniejszym rozwiązaniu umowy pożyczki wskutek jej wypowiedzenia przez (...) z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia przez konsumenta, o czym wprost stanowił ust. 1.8 w zw. z ust. 11.2 umowy pożyczki; (c) gdyby nawet przyjąć - z najdalej idącej ostrożności - że zastrzeżone w umowie pożyczki wynagrodzenie umowne ma charakter świadczenia okresowego i stanowi odsetki, to brak jest podstaw prawnych, aby przyjąć, że (...) nie może dochodzić od konsumenta kwoty należnego mu wynagrodzenia za okres po wcześniejszym rozwiązaniu umowy wskutek jej wypowiedzenia przez (...), a zakres dochodzonego dotychczas przez (...) wynagrodzenia umownego był zasądzany przez Sądy powszechne orzekające w sprawach indywidulanych;

[co do pkt III sentencji Decyzji]

7. art 26 ust. 2 i 4 w zw. w zw. z art 27 ust. 4 Ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne nakazanie powodowi usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zobowiązanie powoda do opublikowania oświadczenia o treści wskazanej w pkt III sentencji Decyzji, w sytuacji, w której: (a) w konsekwencji podniesionych wcześniej zarzutów i braku podstaw do uznania działań powoda, opisanych w pkt I-II sentencji Decyzji, za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, nie było również podstawy do nakazania powodowi usuwania ich skutków, w szczególności poprzez nakazywanie powodowi publikacji jakichkolwiek oświadczeń przewidzianych w art. 26 ust. 2 Ustawy, a także w sytuacji, w której (b) treść i forma publikacji oświadczenia nakazanego w Decyzji nie są odpowiednie do usunięcia skutków zarzucanych powodowi w Decyzji naruszeń prawa, a także są nieproporcjonalne, nadmiernie dolegliwe i będą skutkować długofalowym naruszeniem interesów powoda; (c) treść i charakter oświadczenia nakazanego (...) do publikacji wykraczają poza granice środków koniecznych do usunięcia trwałych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów (nawet gdyby przyjąć, że w ogóle do takich doszło w stanie faktycznym sprawy, czemu (...) zaprzecza);

[co do pkt IV sentencji Decyzji]

8. art. 106 ust. 1 pkt 4 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na powoda kar pieniężnych, w sytuacji, w której w ogóle nie było podstaw do ich nałożenia w jakiejkolwiek kwocie, z uwagi na wynikający z wcześniej podniesionych zarzutów brak podstaw do zakwalifikowania działań przypisanych powodowi do kategorii praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;

9. art. 106 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 83 Ustawy i art. 6 i 8 kpa poprzez ich błędne zastosowanie, w szczególności związane z naruszeniem naczelnych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego w postaci zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i zasady proporcjonalności, a to poprzez przyjęcie jako podstawy do wydania kar pieniężnych nałożonych na Spółkę, obrotów Spółki z 2019 r., co było formalnie możliwe wyłącznie dzięki temu, iż Decyzja wydana została w dniu 29 grudnia 2020 r., czyli pod sam koniec roku kalendarzowego, w których teoretycznie możliwe było nałożenie kar w oparciu o dane z 2019 r.; tymczasem gdyby Organ wydał Decyzję na początku stycznia 2021 r., ustalenie kar zgodnie z art. 106 ust. 1 Ustawy w oparciu o obroty Spółki z 2020 r. musiałoby prowadzić do nałożenia na Spółkę kar o wiele mniejszych, z uwagi na powiązany z pandemią SARS-CoV-2 istotny spadek przychodów Spółki w 2020 r. w porównaniu z 2019 r. - co z kolei stanowiło nieproporcjonalne działanie Prezesa UOKiK i skutkowało zawyżeniem kar nałożonych na Spółkę;

10. art. 111 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 1 pkt 4 Ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie przy ustaleniu kwot bazowych, na podstawie których Prezes UOKiK ustalił wysokość kar nałożonych na Spółkę w pkt IV sentencji Decyzji, że zarzucone Spółce w pkt 1.1-1.4 i w pkt II sentencji Decyzji praktyki były „długotrwałe”, bo trwające nieco ponad rok (od 27 lutego 2015 r. do 11 marca 2016 r.) (zob. np. s. 64 Decyzji), co miało wpłynąć na przyjęcie określonej wysokości kwot bazowych do wyliczenia kar pieniężnych, w sytuacji, w której Prezes UOKiK nie miał żadnych podstaw w materiale faktycznym, w szczególności w braku porównawczych danych dot. innych praktyk dotyczących kształtowania wzorców umów na rynku finansowym do uznania, iż praktyka trwająca 1 rok była „długotrwała”, a konkluzja taka kłóci się z wnioskami wynikającymi z obserwacji praktyki rynków finansowych i jest arbitralna;

11. art. 111 ust. 4 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 106 ust. 1 pkt 4 Ustawy poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu za okoliczność obciążającą faktu, iż zarzucane Spółce praktyki miały skutek na obszarze całego kraju, a także na arbitralnym, nieuprawnionym i nieproporcjonalnym przyjęciu, iż powinno to skutkować podwyższeniem przyjętych kwot bazowych aż o 20%, w sytuacji, w której na rynku usług udzielania pożyczek pieniężnych, na którym działa powód, stosowanie jednakowych wzorców umów na terenie całego kraju jest nie tylko powszechną praktyką i nie jest niczym szczególnym, ale wręcz jest wymogiem prawnym podyktowanym koniecznością niedyskryminacyjnego traktowania konsumentów zamieszkałych w całym kraju, a korzystających z usług takich podmiotów, a tym samym w sytuacji, w której powód nie mógł być dodatkowo karany za stosowanie przypisanych mu praktyk na terytorium całego kraju;

12. art. 111 ust, 2-4 w zw. z art. 106 ust. 1 pkt 4 Ustawy poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym obliczeniu kwot kar pieniężnych nałożonych na powoda, co polegało na niezgodnym z zasadami arytmetyki i błędnym obliczeniu przyjętych przez Prezesa UOKiK współczynników uwzględniających przyjęte przez Prezesa UOKiK okoliczności łagodzące (-30%) i obciążające (+20%) (...), a to poprzez ustalenie, że owe współczynniki obniżały przyjętą kwotę bazową w sumie o 10% (tj. jako rzekomy rezultat odejmowania: 30-20), w sytuacji, w której prawidłowym, tj. zgodnym z zasadami matematyki wynikiem mnożenia procentów powinno być obniżenie przyjętej kwoty bazowej każdorazowo o 16% - co w konsekwencji doprowadziło do zawyżenia nałożonych na powoda kar względem przyjętych za podstawę Decyzji kwot bazowych i współczynników w pkt IV. 1 i IV.7 sentencji Decyzji każdorazowo o 54.490,48 zł, w pkt IV.2, IV.3, IV.4, IV.5 i IV.6 każdorazowo o 27.245,24 zł, tj. łącznie, w całym pkt IV sentencji Decyzji o 225.204,55 zł;

13. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa w zw. z art. 83 Ustawy poprzez uchybienie zasadom sporządzenia decyzji administracyjnej przy wydaniu Decyzji, w tym zasadom sporządzenia uzasadnienia decyzji administracyjnej, co polegało w szczególności na zaniechaniu wyjaśnienia, w jaki sposób (tj. w jak dużym stopniu) czynnik rzekomej „długotrwałości” praktyk zarzuconych Spółce w pkt 1.1-1.4 i w pkt II sentencji Decyzji, wpłynął na wysokości kwot bazowych kar pieniężnych ustalonych w pkt IV sentencji Decyzji - co w konsekwencji skutkuje wadliwością Decyzji, gdyż pozbawia Sąd możliwości weryfikacji podstaw ustalenia i nałożenia na Spółkę kar pieniężnych, a w tym samym skutkuje nieważnością Decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W związku z powyższym, powód wniósł o:

1. uchylenie Decyzji w całości z uwagi na wydanie Decyzji z rażącym naruszeniem prawa, którego nie da się konwalidować na etapie postępowania odwoławczego;

- ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku:

2. zmianę punktu IV Decyzji poprzez obniżenie kary pieniężnej nałożonej na powoda do kwoty nie wyższej niż łącznie 1.000,- (jeden tysiąc) złotych; oraz

- a także ewentualnie, jedynie na wypadek nieuwzględnienia wniosku z pkt (C) 1) powyżej i niezależnie od wniosku z pkt (C) 2) powyżej, także:

3. zmianę Decyzji w części, tj. w pkt. III, poprzez wykreślenie fragmentu oświadczenia: „Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa Urzędu mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego.

Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa Urzędu, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie

Ponadto, niezależnie od powyższego, wniósł o:

1. stwierdzenie na podstawie art. 479

31a § 3 zd. 2 kpc, że Decyzja została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa;

2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według spisu kosztów, który zostanie złożony na rozprawie, a w razie jego niezłożenia, według norm przepisanych przy czym w każdym wypadku kosztów zastępstwa procesowego według 6-krotności stawki minimalnej, ze względu na znaczny wkład pełnomocników powoda w wyjaśnienie sprawy i ze względu na wartości przedmiotu sprawy, a co najmniej w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, zgodnie z § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800) wraz oraz z odsetkami ustawowymi w wysokości odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym te koszty zostaną zasądzone, do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na powyższe, Prezes UOKiK wniósł o:

1. oddalenie odwołania w całości,

2. oddalenie wniosków powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w petitum odwołania w zakresie wnioskowanym przez Prezesa Urzędu,

3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

4. rozpoznanie sprawy na rozprawie (art. 148

1 § 3 kpc),

5. rozpoznanie sprawy także w razie nieobecności pozwanego na rozprawie,

6. odstąpienie od wyznaczenia posiedzenia przygotowawczego (art. 205

4 § 3 kpc);

7. a w razie wyznaczenia posiedzenia przygotowawczego (art. 205

4 § 1 kpc), o zwolnienie strony pozwanej od obowiązku osobistego stawiennictwa na posiedzeniu przygotowawczym (art. 205(5) § 3 kpc),

8. na podstawie art. 132 § 1

3 kpc strona pozwana oświadcza, że nie wyraża zgody na doręczanie pism drogą elektroniczną.

Strony postępowania podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

(protokół z rozprawy z dnia 6.10.2023 r. k. 329-331 akt sąd., protokół z rozprawy z dnia 17.02.2025 r. k. 394-408 akt sąd., pismo powoda z dnia 18.03.2025 r. k. 419-430 akt sąd., pismo pozwanego z dnia 18.03.2025 r. k. 433-436v akt sąd., pismo pozwanego z dnia 12.05.2025 r. k. 446-449 akt sąd., protokół z rozprawy z dnia 9.06.2025 r. k. 453-454 akt sąd.)

Sąd Okręgowy Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) S.A. w B. jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka prowadzi działalność polegającą na udzielaniu pożyczek gotówkowych od dnia 27 lutego 2015 r. (jak również kredytów konsumenckich). Do dnia 10 marca 2016 r. Spółka zawierała umowy pożyczek gotówkowych, które określały warunki udzielenia pożyczek pierwszych, a także kolejnych wypłat tzw. KW.

Przedsiębiorca realizuje również umowy pożyczek zawarte przez konsumentów z (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o., które to umowy zostały przeniesione do majątku Spółki. Przeniesienie nastąpiło w dniu 18 grudnia 2014 r. poprzez podział (...) Sp. z o.o. przez wydzielenie z jej praw i obowiązków wynikających ze stosunków prawnych łączących ją z klientami i przeniesienie do spółki działającej pod firmą (...) Sp. z o.o. zgodnie z art. 531 § 1 k.s.h.

W wyniku połączenia w dniu 26 lutego 2015 r. (...) Sp. z o.o. z (...) S.A. na zasadzie sukcesji uniwersalnej, wszelkie prawa i obowiązki wynikające ze stosunków prawnych łączących klientów z (...) Sp. z o.o. zostały na podstawie art. 494 § 1 k.s.h. przeniesione do spółki działającej pod firmą (...) S.A.

Przeniesienie praw i obowiązków z (...) Sp. z o.o. do (...) Sp. z o.o. (końcowo do (...) S.A.) dotyczyło wierzytelności z tytułu umów pożyczek jak i wierzytelności z tytułu umów pożyczek objętych tytułami wykonawczymi.

(...) S.A. w wyniku sukcesji prawnej ma realizować jako pożyczkodawca i wierzyciel przejęte umowy w pełnym zakresie tj. przyjmowanie wpłat rat, wypowiadanie umów, działania windykacyjne, postępowania sądowe, wnioski o egzekucję. Przekazanie umów Spółce przejmującej dotyczyło umów i wierzytelności wymienionych w planie podziału. Dnia 18 grudnia 2014 r. podział stał się skuteczny w stosunku do klientów (...) Sp. z o.o., zaś skutkiem połączenia z (...) Sp. z o.o. z od dnia 26 lutego 2015 r. Spółka przejęła jej obowiązki.

(pismo (...) S.A. z dnia 14.09.2015 r. wersja jawna k. 19-24 akt adm., pismo (...) S.A. z dnia 14.09.2015 r. k. 25-30v akt adm., umowa pożyczki gotówkowej z dnia 17.07.2013 r. wraz z załącznikami k. 484-494 akt adm., pismo (...) S.A. z dnia 9.04.2020 r. k. 2998-3001 akt adm., pismo (...) S.A. z dnia 21.05.2020 r. k. 3097-3098 akt adm.)

Spółka realizuje umowy pożyczek (również jako następca prawny (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o.) zawierane z konsumentami, które przewidują dokonywanie tzw. Kolejnych Wypłat (dalej również jako: „KW”). Spółka w okresie od dnia 26 lutego do dnia 10 marca 2016 r. udzielała konsumentom Kolejnych Wypłat,

Umowa pożyczki gotówkowej KW składała się z informacji dotyczących pożyczki pierwotnej jak i Każdej Kolejnej Wypłaty. Dane dotyczące umowy pożyczki gotówkowej były przedstawiane w tabeli zawartej w umowie pożyczki. Przykładowa tabela zawrta jest np. w umowie

pożyczki gotówkowej nr (...)- (...) z dnia 10.09.2015 r. zawartej na k. 159 akt admin.

Umowa pożyczki gotówkowej odnosząca się do tzw. „Kolejnych Wypłat” zawierała przede wszystkim takie postanowienia umowne jak:

1.8.

„Za udzielenie Pożyczki Pierwotnej Pożyczkobiorca zobowiązywał się zapłacić Pożyczkodawcy wynagrodzenie umowne (4) wynikające z Rocznej Stopy Oprocentowania (RSO) wynoszącej (8) Wynagrodzenie umowne (4) liczone jest od całkowitej kwoty pożyczki (1b)”.

2.4.

„(RSO) Roczna Stopa Oprocentowania Pożyczki Pierwotnej wynosi (8)* i jest niezmienna w całym okresie trwania umowy pożyczki”.

2.5. „Opłata przygotowawcza, tj. opłata za czynności faktyczne związane z rozpatrzeniem wniosku, przygotowaniem oraz zawarciem niniejszej umowy oraz udzieleniem Pożyczki Pierwotnej w wysokości (1a)* wynosi (3)*”.

3. Kolejne Wypłaty

3.1.

„

W przypadku spłaty przez Pożyczkobiorcę każdych

12 rat odpowiednio, Pożyczki pierwotnej lub Kolejnej Wypłaty, przy pożyczkach

z pierwotnym terminem spłaty 12 i 18 miesięcy, albo terminowej spłaty 18 rat odpowiednio, Pożyczki Pierwotnej lub Kolejnej Wypłaty przy pożyczkach

z pierwotnym terminem spłaty 24 miesięcy,

albo terminowej spłaty każdych 24 rat odpowiednio, Pożyczki Pierwotnej lub Kolejnej Wypłaty przy pożyczkach

z pierwotnym terminem spłaty 36 miesięcy, albo terminowej spłaty 36 rat odpowiednio, Pożyczki Pierwotnej lub Kolejnej Wypłaty dla pożyczek z

pierwotnym terminem spłaty 48 miesięcy, Pożyczkodawca przekaże Pożyczkobiorcy kolejną kwotę w wysokości (11a)* (dalej zwaną „Kolejną Wypłatą”).

3.2.

„

Pożyczkobiorca zobowiązany jest ponieść Koszt (12)* związany z ubezpieczeniem udzielonej Kolejnej Wypłaty, który zostanie potrącony z Kolejnej Wypłaty (11a)*”.

3.3.

„

Kolejna Wypłata będzie zrealizowana przelewem bankowym na rachunek Pożyczkobiorcy do 5 (pięciu) dni roboczych

od dnia terminowej spłaty ostatniej z rat warunkujących uzyskanie prawa do Kolejnej Wypłaty zgodnie z p. 3.1”.

3.4.

„

Ilość Kolejnych Wypłat dla Pożyczek Pierwotnych z terminem spłaty 12, 18, 24 i 36 miesięcy wynosi 3, dla Pożyczek Pierwotnych z terminem spłaty 48 miesięcy wynosi 2

”.

3.5.

„

Za każdą Kolejną Wypłatę Pożyczkobiorca zobowiązuje się zapłacić Pożyczkobiorcy wynagrodzenie umowne (13)* wynikające z Rocznej Stopy Oprocentowania (RSO) Kolejnej Wypłaty (17)*. Wynagrodzenie umowne liczone jest od kwoty środków Kolejnej Wypłaty wypłaconych na konto Pożyczkobiorcy (11b)*”.

3.6.

„Pożyczkobiorcy przysługuje prawo do rezygnacji z Kolejnej Wypłaty bez podania przyczyny”.

3.7.

„Rezygnacja może zostać złożona w formie pisemnej, w sposób określony w p. 10.1 niniejszej umowy - przed dniem Kolejnej Wypłaty określonej p. 3.1 niniejszej umowy lub poprzez zwrot środków Kolejnej Wypłaty w terminie 30 dni od daty pisma określonego w p. 4.1. Uprawnienie Pożyczkobiorcy do rezygnacji z Kolejnej Wypłaty jest dodatkowym uprawnieniem Pożyczkobiorcy i nie uchybia pozostałym jego uprawnieniom, wynikającym z niniejszej umowy”.

1.1.

„Pożyczkobiorca zobowiązuje się spłacić Pożyczkodawcy całkowitą kwotę do zapłaty w odniesieniu do każdej Kolejnej Wypłaty (19)* - określoną zgodnie z treścią art. 5 p. 8 UKK, będącą sumą całkowitej kwoty Kolejnej Wypłaty (11b)* oraz całkowitego kosztu Kolejnej Wypłaty (15)* - na podany w Części A Umowy pożyczki rachunek bankowy Pożyczkodawcy w (18)* ratach miesięcznych, w wysokości raty Pożyczki Pierwotnej i z terminem zapłaty (dzień miesiąca) poszczególnych rat jak rat Pożyczki Pierwotnej, to jest (14)*, każda płatna wg. aktualnego Kalendarza Spłat, który Pożyczkodawca wyśle wraz z informacją o Kolejnej Wypłacie Pożyczki Pierwotnej w terminie 2 dni roboczych od daty Kolejnej Wypłaty”.

5.1.

„Umowę Pożyczki zawiera się na czas udzielenia Pożyczki Pierwotnej i Kolejnych Wypłat aż do całkowitego spłacenia wszystkich zobowiązań Pożyczkobiorcy wynikających z niniejszej umowy”.

5.2

„Pożyczkodawcy przysługuje prawo odstąpienia od Kolejnej Wypłaty, w przypadku jeżeli Pożyczkobiorca nie spłaca pożyczki zgodnie z obowiązującą umową pożyczki lub zalega ze spłatą raty bądź rat lub ocena ryzyka dokonana przez Pożyczkodawcę jest negatywna”.

5.3 „

Odstąpienie od Kolejnej Wypłaty, przysługujące Pożyczkodawcy w przypadku wystąpienia okoliczności określonych w p. 5.2, zostanie wysłane na piśmie do Pożyczkobiorcy najpóźniej do 2 dni roboczych po upływie daty spłaty raty określonej w p. 3.1. (dniu raty określonym Kalendarzem spłat, w którym Pożyczkobiorca ma dokonać spłaty ostatniej raty, zgodnie z p 3.1.)”.

9.2. „

Pożyczkobiorca, Pożyczkobiorca (Partner) i Poręczyciel zobowiązują się w przypadku zmiany jakichkolwiek danych teleadresowych przekazanych Pożyczkodawcy w związku z niniejszą umową, zaistniałą zmianę zgłosić Pożyczkodawcy najpóźniej do 10 dni roboczych od powstania takiej okoliczności”.

10.1.

„Pożyczkobiorca ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy pożyczki w terminie 14 dni od dnia zawarcia niniejszej umowy. Odstąpienie od umowy pożyczki następuje poprzez złożenie przez Pożyczkobiorcę pisemnego oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy pożyczki (ze względów dowodowych), w powyższym terminie. Oświadczenie powinno zostać złożone w siedzibie Pożyczkodawcy lub siedzibie Biura Regionalnego Pożyczkodawcy. Dla zachowania 14 dniowego terminu wystarczające jest wysłanie oświadczenia o odstąpieniu przed jego upływem. Aktualny rejestr adresów biur regionalnych pożyczkodawcy dostępny jest u Pożyczkodawcy, na stronie www.proficredit.pl, w każdym biurze pożyczkodawcy, u każdego doradcy finansowego oraz każdego pośrednika kredytowego działającego na rzecz Pożyczkodawcy lub można go uzyskać dzwoniąc na infolinię Pożyczkodawcy: 801 700 999. W przypadku umów zawieranych na odległość termin do złożenia przez Pożyczkobiorcę oświadczenia o odstąpieniu od umowy zaczyna biec dopiero od dnia doręczenia kredytobiorcy podpisanego przez obie strony egzemplarza umowy”.

10.2

„W razie spełnienia świadczenia przez Pożyczkodawcę przed upływem terminu do odstąpienia Pożyczkobiorca zobowiązany jest do zwrotu otrzymanych środków bez nieuzasadnionej zwłoki, ale nie później niż w terminie do 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu”.

10.3 „

W przypadku zwrotu środków w terminie określonym w p 10.2 z wyłączeniem sytuacji określonej w p 10.5 Pożyczkobiorca zobowiązany jest do zapłaty odsetek (8)* w wysokości 0,39 zł naliczonych od całkowitej kwoty pożyczki (1 b)* za każdy dzień za okres od dnia wypłaty pożyczki do dnia zwrotu wypłaconych mu środków”.

10.4 „

Pożyczkodawca w terminie 7 dni po zaksięgowaniu zwróconych przez Pożyczkobiorcę środków wezwie Pożyczkobiorcę do zapłaty w terminie 7 dni należnych Pożyczkodawcy odsetek dziennych, z zastrzeżeniem że w przypadku braku płatności wypełni weksel i będzie dochodzić należności przed sądem. W przypadku braku zaksięgowania kwoty określonej w p. 10.2 Pożyczkodawca wezwie Pożyczkobiorcę do zapłaty w terminie 7 dni należnych Pożyczkodawcy środków z zastrzeżeniem, że w przypadku braku płatności wypełni weksel i będzie dochodzić należności przed sądem”.

10.5 „

W przypadku zwrotu przez Pożyczkobiorcę wypłaconych środków oraz złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy w terminie 14 dni od zawarcia niniejszej umowy, Pożyczkobiorca nie ponosi żadnych kosztów”.

10.6. „

W razie odstąpienia od umowy Pożyczkobiorca nie ponosi kosztów opłaty przygotowawczej”.

10.7. „

W przypadku skorzystania przez Pożyczkobiorcę z prawa do odstąpienia od umowy pożyczki - odstąpienie to jest skuteczne z dniem jego złożenia do Pożyczkodawcy, także wobec umowy ubezpieczenia stanowiącej zabezpieczenie spłaty pożyczki”.

10.8. „

W przypadku braku zwrotu środków określonych p. 10.2 i/lub braku zapłaty środków określonych w p. 10.3 niniejszej umowy Pożyczkodawca wezwie Pożyczkobiorcę, Pożyczkobiorcę (Partnera) i Poręczyciela do zapłaty w terminie 7 dni, z zastrzeżeniem że w przypadku braku płatności może wypełnić weksel stanowiący załącznik do niniejszej umowy i wezwać do jego wykupu w terminie 10 dni. oraz dochodzić na tej podstawie zobowiązania przed sądem”.

11.1 „

Jeżeli Pożyczkobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, Pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30 dniowego terminu i wypełnić weksel po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania”.

11.2. „Pożyczkodawca w przypadku wypowiedzenia umowy ma prawo na wekslu in blanco wpisać datę i miejsce zapłaty oraz kwotę nie przekraczającą kwoty należnej Pożyczkodawcy do zapłaty z tytułu pozostałej niespłaconej części pożyczki, wynagrodzenia umownego oraz naliczyć i wpisać:

a) dla całkowitej kwoty Pożyczki Pierwotnej i/lub całkowitej kwoty pożyczki Kolejnej Wypłaty (Kolejnych Wypłat) - maksymalną wysokość odsetek umownych, na poziomie czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego z dnia zawarcia niniejszej umowy tj. 10,00% w stosunku rocznym (art. 359 § 2(1) kodeksu cywilnego) i/lub

b) kwotę w wysokości do 20 (dwudziestu) procent z pozostałej do zapłaty całkowitej kwoty do zapłaty tytułem poniesionych kosztów windykacji, nie więcej jednak niż faktycznie poniesione przez Pożyczkodawcę koszty tej windykacji i/lub

c) kwotę wynikającą z tabeli opłat zawartą w p. 19.4 niniejszej umowy - punkt 8.9 i 10 tabeli”.

13.2. „

W przypadku gdy Pożyczkobiorca zalega z zapłatą jakiegokolwiek terminowego zobowiązania pieniężnego wynikającego z niniejszej umowy, Pożyczkodawca ma prawo podjąć następujące działania windykacyjne: monity telefoniczne (w tym również za pomocą krótkich wiadomości tekstowych SMS oraz automatycznych wiadomości głosowych), upomnienie pisemne, informując każdorazowo Pożyczkobiorcę o wymaganym zadłużeniu, określając warunki spłaty. Działania windykacyjne podejmowane są dla każdego istniejącego zobowiązania terminowego z osobna. W przypadku identycznego adresu Pożyczkobiorcy oraz Pożyczkobiorcy(Partnera), poszczególne upomnienia są wysyłane w jednym egzemplarzu na wspólny adres (pobierana jest jedna opłata). Niedotrzymanie przez Pożyczkobiorcę warunków umowy pożyczki, skutkuje podjęciem przez Pożyczkodawcę czynności windykacyjnych wymienionych w p. 13 niniejszej umowy, przy czym włączanie dodatkowych działań windykacyjnych następuje w razie stwierdzenia bezskuteczności któregokolwiek z poprzednich działań i dalszego istnienia zadłużenia przeterminowanego. Za wskazane czynności Pożyczkodawca pobiera opłaty zgodnie z tabelą opłat, wskazaną w p. 19.4 z tym zastrzeżeniem, iż opłaty zostaną naliczone w wysokości nie większej niż 80 zł w odniesieniu do każdego terminowego zobowiązania pieniężnego wynikającego z umowy. Upomnienia pisemne przesyłane są listem zwykłym za wyjątkiem wypowiedzenia umowy pożyczki”.

13.3.

„Pożyczkodawca może dodatkowo podjąć inne działania windykacyjne, w tym działania terenowe w szczególności na adresach wskazanych w umowie przez Pożyczkobiorcę. Pożyczkobiorcę (Partnera). Poręczyciela oraz w miejscu ich zatrudnienia, jak i na adresie aktualnego miejsca pobytu Pożyczkobiorcy, Pożyczkobiorcy (Partnera), Poręczyciela”.

16.1. „

Pożyczkobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie”.

16.2. „

Pożyczkodawca w terminie 14 dni od dnia dokonania spłaty pożyczki w całości dokona rozliczenia i zwrotu kosztów - części wynagrodzenia umownego oraz części kosztów ubezpieczenia - które dotyczą okresów, o który skrócono czas obowiązywania umowy lub okresów wcześniejszej spłaty poszczególnych rat pożyczki”.

16.3. „

Zwrot kosztów ubezpieczenia nastąpi zgodnie z rozkładem ryzyka w całym okresie, w którym Pożyczkobiorca zgodnie z niniejszą umową miał być objęty ochroną ubezpieczeniową”.

16.4. „

W przypadku wcześniejszej spłaty w okresie 12 kolejnych miesięcy kwoty większej niż 13 000,00 zł Pożyczkodawca może z należnego się pożyczkobiorcy zwrotu części kosztów potrącić prowizje w wysokości:

a) 1% wcześniej spłaconej części pożyczki - jeżeli okres między datą spłaty pożyczki, a ustalonym terminem spłaty pożyczki przekracza jeden rok,

b) 0,5% wcześniej spłaconej części pożyczki - jeżeli okres między datą spłaty pożyczki, a ustalonym terminem spłaty pożyczki nie przekracza jednego roku.

16.5.

„Należna Pożyczkodawcy prowizja nie może być wyższa niż należna mu część wynagrodzenia umownego za okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy oraz nie może być wyższa niż bezpośrednie koszty Pożyczkodawcy związane z tą spłatą”.

16.6. „

W przypadku dokonania częściowej wcześniejszej spłaty pożyczki wysokość kolejnych rat miesięcznych do spłacenia ustalonych w Kalendarzu Spłat nie ulega zmianie. Rozliczenie częściowej wcześniejszej spłaty pożyczki nastąpi w terminie 14 dni od dnia dokonania spłaty pożyczki w całości”.

16.7. „

Sposób zaliczania wpłat wskazany w Kalendarzu Spłat nie wpływa na rozliczenie i zwrot części wynagrodzenia umownego oraz części kosztów ubezpieczenia należnych Pożyczkobiorcy w związku z wcześniejszą spłatą kredytu, częściową albo w całości”.

16.8. „

Opłata przygotowawcza, jako opłata, która nie zależy od okresu obowiązywania umowy, nie podlega zwrotowi”.

17.1.

„Pożyczkobiorca, Pożyczkobiorca (Partner) wyrażają zgodę na skorzystanie z zastrzeżonej na ich rzecz ochrony ubezpieczeniowej na warunkach określonych w Umowie Grupowego (...) (Umowa Ubezpieczenia) zawartej pomiędzy (...). S A. z siedzibą w W. przy ul. (...) i (...) S.A., na podstawie Szczególnych Warunków (...) przyjętych uchwałą Zarządu (...) S.A. Nr (...) w okresie trwania ochrony równą kwocie aktualnego na dzień zdarzenia Ubezpieczonego salda zadłużenia z tytułu Umowy pożyczki pozostającego do spłaty w dniu zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego z zastrzeżeniem postanowień §5 ust.2 oraz § 6 ust. 3-4 SWU, obejmującej swoim zakresem: 1) śmierć Ubezpieczonego. 2) całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku lub choroby”.

17.2. „

Pożyczkobiorca, Pożyczkobiorca (Partner) zobowiązują się do pokrycia kosztów opłacenia składki ubezpieczeniowej należnej z tytułu Umowy Ubezpieczenia, która to składka będzie opłacona jednorazowo po zawarciu i wypłaceniu kwoty pożyczki (Ubezpieczający zobowiązany jest do przekazania składki ubezpieczeniowej w wysokości (2)* na rzecz (...)S.A., przy czym upoważniają Ubezpieczającego do potrącenia kwoty należnej z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia z kwoty udzielonej pożyczki (la)*; upoważnienie to dotyczy również potrącenia kwoty należnej z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia (12)* w przypadku podniesienia ich poziomu zadłużenia w przyszłości w stosunku do (...) S.A. w wyniku Kolejnej Wypłaty kwoty udzielonej Kolejnej Wypłaty (11 a)*”.

17.5.

„Pożyczkobiorca, Pożyczkobiorca (Partner) oświadczają, że doręczono im i zapoznali się z treścią Szczególnych Warunków Ubezpieczenia wskazanych w pkt 17.1”.

(pismo (...) S.A. z dnia 14.09.2015 r. k. 25-30v akt adm., pisma (...) S.A. z dnia 10.09.2015 r., 2.03.2015 r., 8.06.2015 r., 17.07.2015 r., 4.05.2015 r., 15.05.2015 r. k. 40, 41, 43, 45, 47, 49 akt adm., pisma konsumentów k. 42, 44, 46, 48, 50 akt adm., umowa pożyczki gotówkowej nr (...)- (...) z dnia 10.09.2015 r. wraz z załącznikami k. 159-171v akt adm., a także inne umowy pożyczki gotówkowej zawierane pomiędzy (...) S.A. a konsumentami k. 177-189v, 216-227, 252-262, 281-293, 303-313, 347-359, 484-494, 521-532, 580-590, 634-644, 682-693, 744-754, 767-775, 794-803, 840-848, 866-875, 888-897, 910-916, 947-955, 1009-1017, 1042-1050, 1088-1096, 1123-1131, 1141-1150, 1159-1168, 1314-1320, 1363-1369, 1383-1391, 1398-1404, 1426-1432, 1439-1447, 1470-1476, 1483-1489, 1492-1498, 1503-1509, 1523-1529, 1565-1571, 1679-1685, 1713-1722, 1726-1732, 1736-1745, 1755-1763, 1766-1772, 1829-1837, 1840-1846, 1902-1908, 1937-1943, 2101-2109, 2125-2134, 2176-2185, 2196-2204, 2214-2223, 2241-2249, 2275-2283, 2304-2312, 2331-2338, 2351-2358, 2369-2376, 4282-2490, 2500-2508, 2518-2526, 2536-2544, 2554-2562, 2573-2581, 2591-2599, 2608-2616, 2627-2635, 2644-2652, 2662-2670, 2680-2688, 2697-2705, 2714-2723, 2733-2741, 2759-2766, 2790-2798, 2822-2832, 3002-3010, 3012-3017, 3032-3041, 3043-3049, 3062-6069 akt adm., pismo spółki z dnia 1.03.2016 r. k. 723-725 akt adm.)

Konsument nie otrzymywał przed dokonaniem „Kolejnej Wypłaty” informacji o zamiarze jej dokonania oraz nie był pytany czy chce uzyskać dodatkowe środki, w ramach KW.

(pisma konsumentów kierowane do powoda m.in. k. 42, 44, 369, 386, k. 420, 422-423, 435, 438, 447-448 akt adm.)

Umowy zawierane z konsumentami nie przewidywały możliwości ich zakończenia przez kredytobiorców w wyniku wypowiedzenia w trakcie ich realizacji.

(pisma powoda np. k. 43, 44, 47, 368, 387, 397, 424 akt adm.)

Pożyczkobiorcy byli dodatkowo objęci ubezpieczeniami grupowymi świadczonymi przez:

1. (...) S.A. (...) (dalej jako: „

(...)”);

2. (...) S.A. (dalej jako: „

(...)”).

Od 11 marca 2016 r. spółka nie umożliwia swoim klientom przystąpienia do grupowego ubezpieczenia na życie.

(pismo powoda z dnia. 20.07.2016 r. k. 1950-2020 akt adm., pismo powoda z dnia 21.08.2017 r. k. 2472-2479v akt adm.)

Na koszty ubezpieczeń ponoszone przez konsumentów z tytułu objęcia ich ubezpieczeniem grupowym składały się:

1. wartość wynagrodzenia wypłacanego spółce;

2. inne wielkości skalkulowane przez towarzystwa.

Wysokość wynagrodzenia wypłacanego powodowi w związku z objęciem pożyczkobiorcy ubezpieczeniem zależała od wielkości określanych przez towarzystwa jako koszt ubezpieczenia / składka ubezpieczeniowa ubezpieczeń. Wynagrodzenie należne powodowi zostało określone w sposób ryczałtowy.

(pismo powoda z dnia. 20.07.2016 r. k. 1950v akt adm.)

Konsumenci w wyniku zawarcia umowy ze spółką zobligowani byli do poniesienia kosztu składki ubezpieczeniowej.

(

np. umowa pożyczki z dnia 11.03.2013 r. k. 2331-2338 akt adm.)

Warunki ubezpieczeń były zawarte w umowach zawartych pomiędzy powodem a (...). Załączniki nr 1 do umowy pożyczki zawierały postanowienia odnoszące się do warunków ubezpieczenia (...) oraz (...).

(pismo powoda z dnia. 20.07.2016 r. k. 1950-2020 akt adm., załącznik nr 1 do Umowy pożyczki gotówkowej nr (…) z dnia (…) k. 2356-2357 akt adm., załącznik nr 1 do Umowy pożyczki gotówkowej nr … z dnia …. k. 2481-2481v akt adm.)

Spółka stosowała własne reguły weryfikacji spłaty pożyczek dokonywanych przez klientów. Spółka przy pomocy analityków, udzielała klientom Kolejnych Wypłat na podstawie własnych procedur.

Etapy procesu realizacji tzw. „Kolejnych Wypłat”:

1. Identyfikowanie umów, w których Spółka powinna była wypłacić KW (m.in. weryfikacja posiadanych informacji o ewentualnych uprzednich odstąpieniach od KW lub o rezygnacji z nich);

2. Weryfikowanie spłaty pożyczki umowy pierwotnej oraz ocena sytuacji pożyczkobiorcy;

3. Decydowanie o wypłaci pożyczkobiorcy KW bądź o odstąpieniu pożyczkodawcy od KW.

Szczegółowy opis prowadzonego procesu został szczegółowo przedstawiony przez powoda w trakcie postępowania administracyjnego a następnie potwierdzony w trakcie rozprawy.

(pismo powoda z dnia 14.10.2016 r. k. 2063-2074 akt adm., zeznania świadków J. K. (k. 395-403), M. K. (k. 403-405), E. K. (k. 405-407) oraz M. D. (k. 440-441)

Spółka nie prowadziła w formie papierowej archiwum procesu zdolności finansowej klientów realizowanego przed udzieleniem KW. Prowadziła je w formie elektronicznej. Spółka nie zapewniła procedury kontroli decyzji samodzielnie podejmowanych przez pracowników spółki.

(pismo spółki z dnia 14.12.2015 r. wersja niejawna k. 206-209 akt adm.., pismo powoda z dnia 14.10.2016 r. k. 2063-2074 akt adm., pismo powoda z dnia 21.08.2017 r. k. 2472-2479v akt adm., zeznania świadka E.K. k. 406 akt sąd.)

Spółka przed zawarciem umowy z potencjalnym pożyczkobiorcą dokonywała oceny ryzyka kredytowego w poniższy sposób:

1. Weryfikowała zobowiązania potencjalnego pożyczkobiorcy w zewnętrznej bazie danych z (...) S.A.;

2. Weryfikowała informacje znajdujące się w wewnętrznej bazie spółki (dotyczyło to osób, które uprzednio korzystały z oferowanych produktów spółki);

3. Wykorzystywała system kart scoringowych firm (...);

4. Oceniała zdolności kredytowe na podstawie dokumentów i informacji przedłożonych przez potencjalnego pożyczkobiorcę.

Nowy klient, aby uzyskać pożyczkę musiał spełniać następujące warunki:

1. Musiał mieć ukończone 18 lat i nie mógł mieć ukończonych 75 lat;

2. Musiał posiadać ważny dokument tożsamości (dowód osobisty / paszport);

3. Musiał posiadać stałe zameldowanie na terytorium RP;

4. Musiał osiągać dochód z tytułu umowy o pracę, świadczeń emerytalno-rentowych bądź z umowy cywilno-prawnej;

5. Musiał zostać zweryfikowany w (...) S.A. i nie posiadać nadmiernego zadłużenia w stosunku do innych wierzycieli;

6. Musiał zostać sprawdzony w wewnętrznych bazach informacyjnych spółki;

7. Musiał osiągać minimalny punkt scoringowy oceny punktowej (system kart scoringowych firmy (...));

8. Musiał posiadać zdolność płatniczą obliczaną koeficjentem (...);

9. Nie mógł posiadać zajęć komorniczych.

Ocena zdolności finansowej pożyczkobiorców przed przyznaniem KW byłą realizowana po podstawie informacji znajdujących się w wewnętrznej bazie spółki.

(pismo spółki z dnia 14.12.2015 r. wersja niejawna k. 206-209 akt adm., zeznania świadka J.K. k. 396, 398, 401, zeznania świadka S.P. k. 452 akt sąd.)

Spółka nie weryfikowała statusu rachunku bankowego konsumenta. Brak tej weryfikacji nie powodował wstrzymywania wypłaty.

(zeznania świadka J.K. k. 398 akt sąd., zeznania świadka M.K. k. 405 akt sąd., zeznania świadka E.K. k. 407 akt sąd.)

Spółka wysyłała do klientów pisma informujące o realizacji KW oraz kalendarz spłaty rat, w formie listu poleconego, za pośrednictwem operatora pocztowego (Poczty Polskiej).

(pisma spółki do konsumentów m.in. k. 34-37, 376-376v, 399-403, 2393-2393v akt adm.)

Spółka kierowała do pożyczkodawców pisma dotyczące kolejnej wypłaty bez informacji o kwocie wypłacanej na konto oraz bez informacji o koszcie ubezpieczenia.

(np. pismo powoda z dnia 26.02.2015 r. k. 376-376v akt adm.)

Po dokonaniu przelewu środków, konsumenci otrzymywali od Spółki stosowne pismo informacyjne.

(pisma konsumentów k. 416 akt adm., pismo spółki z dnia 14.12.2015 r. wersja niejawna k. 206-209 akt adm., zeznania świadka J.K. k. 397, )

Konsumenci kierowali do spółki reklamacje w sprawie przelania środków na rachunki zablokowane przez komorników, na zamknięte rachunki bankowe

(pisma konsumentów m.in. k. 48, 50, 375, 398, 426, 428 akt adm., pismo spółki z dnia 14.12.2015 r. wersja jawna k. 204-205v akt adm., pismo spółki z dnia 14.12.2015 r. wersja niejawna k. 206-209 akt adm.)

Konsumenci mieli utrudnioną możliwość uaktualnienia aktualnego stanu zadłużenia, z uwagi na nieterminowe spłaty uprzedniej pożyczki.

(pismo spółki z dnia 27.05.2015 r. k. 413 akt adm., pism konsumenta k. 414 akt adm.)

Pożyczkodawcy mieli możliwość rezygnacji z KW, a nie z kontynuowania umowy i jej wypowiedzenia. Rezygnacja z KW nie określała warunków wypowiedzenia.

(np. umowa pożyczki gotówkowej nr … z dnia … k. 159-164 akt adm.)

Spółka żądała od konsumentów, którzy nieterminowo spłacali raty, których umowy zostały rozwiązane, dopłaty z tytułu pobieranych odsetek za udzielone pożyczki do maksymalnej wysokości odsetek wyliczonych dla całkowitej kwoty pożyczek pierwotnych i/lub całkowitych kwot pożyczek KW.

(pismo spółki z dnia 1.03.2016 r. k. 723-725 akt adm.)

Zgodnie z postanowieniami umowy, spółka miała możliwość żądania od konsumentów, których umowy zostały przez spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pokrycia kosztu czynności windykacyjnych. Spółka z powyższego uprawnienia nie skorzystała.

(pismo spółki z dnia 1.03.2016 r. k. 723-725 akt adm.)

Spółka miała prawo wypowiedzieć zawartą umowę oraz zrezygnować z dokonania KW. Konsument mógł skierować do spółki oświadczenie o rezygnacji z KW i miał prawo odstąpić od umowy pożyczki po jej zawarciu.

(pismo powoda z dnia 25.03.2016 r. k. 1305-1313 akt adm.)

Spółka wystosowywała wezwania do zapłaty do konsumentów, którzy zalegali z płatnościami.

(wezwania do zapłaty k. 234-236, 319-341, 364-367, 497-499, 538-564, 594-620, 647-662, 697-701, 757-758, 781-783, 807-809, 852-855, 881-882, 926-938, 964-968, 1021-1025, 1056-1072, 1102-1104, 1375-1377, 1393-1396, 1407-1425, 1449-1458, 1481, 1514-1521, 1532-1536, 1573-1574, 1698-1711, 1751-1753, 1848, 1910-1918, 2745-2751, 2770-2772, 2803-2805, 2836-2845 akt adm.)

Powód z dniem 11 marca 2016 r. wprowadził nowe warunki umów pożyczek, które nie przewidywały KW oraz objęcia konsumentów grupowym ubezpieczeniem. Zmiany również objęły postanowienia dot. Kosztów, które winien ponieść konsument z tytułu nieterminowej spłaty pożyczki.

(umowy pożyczki zawierające nowe warunki k. 2021-2056 akt adm., pismo powoda z dnia 14.10.2016 r. k. 2063-2074 akt adm.), pismo (...) S.A. z dnia 9.04.2020 r. k. 2998-3001 akt adm., umowa pożyczki gotówkowej nr B/… z dnia … k. 2394-2429 akt adm.)

Wynagrodzenie przysługujące spółce za przystąpienie konsumentów do ubezpieczenia grupowego kilkukrotnie przewyższało wysokość opłaty przygotowawczej. Spółka uzyskiwała korzyści z tytułu zaciągnięcia przez pożyczkobiorców pożyczek nie tylko z tytułu oprocentowania pożyczek, ale także z wynagrodzenia pokrywanego przez konsumentów.

(pismo powoda z dnia 14.10.2016 r. k. 2063-2074 akt adm.)

Spółka żądała od pożyczkobiorców, których umowy zostały przez spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki, zapłaty świadczeń pieniężnych mających na celu pokrycie kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umowy.

(pismo spółki z dnia 1.03.2016 r. k. 723-725 akt adm., np. umowa pożyczki gotówkowej nr … z dnia … k. 840-860 akt adm.)

Spółka wypłacała KW osobom, które nieterminowo spłacały zawartą z pożyczkodawcą umowę.

(pismo powoda z dnia 25.03.2016 r. k. 1305-1313 akt adm.)

Prezes UOKiK w dniu 29 grudnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z podejrzeniem podejmowania przez (...) S.A. w B., bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

(postanowienie Prezesa UOKiK z dnia 29.12.2017 r. k. 2-12 akt adm.)

Przedsiębiorca o wszczęciu postępowania administracyjnego został zawiadomiony pismem z dnia 29 grudnia 2017 r. W odpowiedzi z dnia 31 stycznia 2018 r. na wszczęcie postępowania Spółka przekazała stanowisko w sprawie zakresu wszczęcia oraz dodatkowe wyjaśnienia.

(zawiadomienie Prezesa UOKiK z dnia 29.12.2017 r. k. 13-14 akt sąd., pismo powoda z dnia 31.01.2018 r. k. 2912-2934 akt sąd.)

Postanowieniem Prezesa UOKiK z dnia 24 czerwca 2020 r. zostało zakończone zbieranie materiału dowodowego. Spółka w odpowiedzi na ww. pismo podtrzymała swoją argumentację, złożyła wyjaśnienia i uzupełniła zgromadzony materiał dowodowy.

(postanowienie Prezesa UOKiK z dnia 24.06.2020 r. k. 3106-3106v akt adm., pismo powoda z dnia 6.07.2020 r. k. 3117-3204 akt adm.)

Obrót spółki w 2019 r. wyniósł 412 808 497,95 zł.

(pismo powoda z dnia 8.06.2020 r. k. 3102-3104 akt adm.)

Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje:

Odwołanie Spółki częściowo zasługuje na uwzględnienie.

Bezspornym w sprawie jest, że przedsiębiorca udzielał pożyczek konsumentom, zawierając z nimi umowy pożyczki na podstawie wzorów umów opisanych w stanie faktycznym. Poza sporem jest także fakt, że zapisy wskazanych umów nie zostały zakwestionowane w innych postępowaniach toczących się przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako abuzywne. Bezspornym jest również fakt, że przedsiębiorca zaniechał stosowania umów pożyczek z kolejnymi wypłatami z dniem 11 marca 2016 r.

Sąd na wstępie chciałby podkreślić, że od czasu kiedy Spółka podpisywała umowy pożyczek kwestionowane w przedmiotowej sprawie przez Prezesa UOKiK, minęło 10 lat. Przez ten okres znacznie zmieniło się spojrzenie na ochronę Konsumenta, szczególnie co do kredytu konsumenckiego i podobnych instrumentów stosowanych przez firmy zwane potocznie „parabankami”. Miało na to wpływ szczególnie orzecznictwa TSUE, które ukształtowało model ochrony konsumenta znacznie bardziej rygorystyczny niż jeszcze 5-8 lat wcześniej. Będzie to miało swoje odzwierciedlenie także w tym uzasadnieniu. Bardzo trudno bowiem orzekając obecnie w sprawie umów zawieranych ponad 10 lat temu, odrzucić dzisiejszą perspektywę.

Mając na uwadze treść oraz formę odwołania Sąd odniesie się odpowiednio do kolejnych punktów Decyzji oraz zarzutów stawianych tym punktom przez powoda oraz odpowiednio do kar nałożonych za kolejne delikty.

Wskazać jedynie należy, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej „u.o.k.k.”) zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k. wskazuje zaś, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji.

Niewątpliwie powód jest Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.o.k.k. i spółka podlega rygorom ustawy, a jej działania mogą być oceniane przez pryzmat zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sąd nie ma także wątpliwości, że Prezes UOKiK miał prawo podejmowania działań w celu ochrony przez takimi praktykami Spółki, słusznie uznając, że sprawa ma charakter publicznoprawny. Sąd w pełni podziela przy tym stanowisko Organu wyrażone w pkt B.1 Decyzji (k. 12 akt sprawy) i nie będzie go ponownie przytaczał. Także co do definicji przeciętnego konsumenta, przyjętej w przedmiotowej sprawie przez Organ, Sąd w pełni podziela stanowisko opisane w punkcie B.2.2.b Decyzji.

Punkty I.1 i IV.1 Decyzji

Prezes UOKiK uznał, że dokonywanie przez Spółkę kolejnych wypłat środków pieniężnych („KW”) stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, bowiem (i) decyzja dotycząca wypłaty KW była dokonywana bez ponownej oceny zdolności kredytowej konsumenta oraz (ii) Spółka nie uzyskiwała przed dokonaniem KW dodatkowej zgody konsumentów na wypłatę środków w terminach i na zasadach określonych przez (...).

Prezes UOKiK wskazał, że działanie to stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym („Praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu.”), naruszała bowiem wymagania zawarte w art. 30 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Sąd podziela argumentację przedstawioną przez Organ oraz karę nałożoną na przedsiębiorcę w związku z popełnieniem deliktu administracyjnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że bez znaczenia jest fakt nie wykazania aby w związku z zarzucaną w pkt I.1 niedozwoloną praktyką naruszającą zbiorowy interes konsumentów, Organ nie określił, ani nie wskazał abuzywności zapisu wzoru umowy stosowanego przez Spółkę. Należy wskazać, że nie chodziło w tym miejscu o nieprawidłowe zapisy wzorca umowy, ale zaniechania ustalenia ze strony Spółki zdolności kredytowej konsumenta przy kolejnej wypłacie oraz braku uzyskania zgody od konsumenta na wypłatę dodatkowych środków na warunkach określonych przez przedsiębiorcę. Sąd w pełni podziela przy tym zapatrywania Organu wyrażone w punkcie C.1 uzasadnienia Decyzji.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, to nie są one trafne. Umowa pożyczki została zdefiniowana w art. 710 k.c. Umowa ta nie wprowadza do prawa definicji kolejnej wypłaty, definicji takiej nie zawierają ani przepisy prawa bankowego ani ustawy o kredycie konsumenckim. Dlatego też wskazać należy, że umowa podpisywana przez powoda z konsumentami była znacznie trudniejsza w realizacji i jej percepcji przez konsumenta niż standardowa umowa pożyczki. Jak słusznie wskazał Organ umowa ta oprócz zapisów standardowych zawierała zapisy dotyczące:

- możliwość dokonania na rzecz Pożyczkobiorcy tzw. Kolejnych Wypłat (pkt. 3.1. umowy, karta nr 3013 i nast. akt adm.)

- Kolejne Wypłaty dokonywane były na podstawie decyzji podejmowanej przez Pożyczkodawcę, a Pożyczkobiorca mógł co najwyżej zrezygnować z Kolejnej Wypłaty (pkt. 3.3, 3.6 i 3.7.),

- udzielenie Kolejnej Wypłaty i przelanie środków pieniężnych na konto Pożyczkobiorcy (konsumenta) nie wymagało wyrażenia przez niego zgody na zwiększenie zadłużenia w momencie uruchomienia Kolejnej Wypłaty (pkt. 3.4), a o uruchomieniu KW Pożyczkodawca informował Pożyczkobiorcę post factum,

- udzielenie Kolejnej Wypłaty nie było zależne od terminowego dokonania spłaty całego wcześniej zaciągniętego zobowiązania (pkt. 3.1.),

- umowa nie precyzowała konkretnej daty zakończenia umowy (o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia),

- termin zakończenia umowy był zależny do dokonania lub nie Kolejnych Wypłat przez Pożyczkodawcę, od terminu ich dokonania, a ogólna klauzula stanowiła, że umowa wiąże strony do momentu spłaty zobowiązań przez konsumenta(pkt. 5.1).

Powód stoi na stanowisku, że w przypadku zawieranych umów, zawierających „KW”, z góry została określona wartość całkowita kredytu, która obejmowała Wypłatę Pierwotną i Kolejne Wypłaty. A ponieważ całkowita kwota pożyczki nie ulegała zmianie w toku realizacji umowy, to poprzez wypłatę KW nie następowało zwiększenie bieżącego zadłużenia konsumenta. W związku z tym nie zachodziły ustawowe przesłanki do badania oceny zdolności kredytowej konsumenta, o których mowa w art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim.

Przeprowadzone przez Sąd dowody z dokumentów obrazują jednak odmienny stan faktyczny niż prezentowany przez odwołującego się. Przede wszystkim, zdaniem Sądu, umowy proponowane i zawierane z konsumentami określały tylko wysokość Pożyczki Pierwotnej i wysokość Kolejnej Wypłaty. Na dzień zawierania umowy nie było jednak wiadome, czy do wypłaty KW w ogóle dojdzie, czy zrealizowana zostanie tylko jedna KW czy też wszystkie, jakie były możliwe do zrealizowania. W orzecznictwie dominuje pogląd, który w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że „całkowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta (np. wyroki w sprawach XVII AmA 124/14 z dnia 03.12.2015, VI ACa 560/16 - z dnia 15.12.2017, VII ACa 879/17 - z dnia 30.10.2017, I NSK 9/18 z dnia 30.01.2019 r.). Zdaniem Sądu nie można również przyjąć, że KW było wypłatami kolejnych transz przyznanego wcześniej kredytu, nie wynika to z zawieranych z konsumentami umów pożyczki.

Zgodnie z treścią art. 40 ustawy o kredycie konsumenckim:

„1. W przypadku zmiany całkowitej kwoty kredytu, w czasie obowiązywania umowy o kredyt konsumencki, konsument jest zobowiązany do przedstawienia, na żądanie kredytodawcy, dokumentów i informacji dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej.

2. W przypadku znacznego zwiększenia całkowitej kwoty kredytu kredytodawca jest zobowiązany do przeprowadzenia ponownej oceny zdolności kredytowej konsumenta, zgodnie z art. 9.”.

Obowiązek oceny zdolności kredytowej konsumenta przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki wynika z art. 8 ust. 1 dyrektywy 2008/48/WE. Obowiązek oceny zdolności kredytowej ciąży na wszystkich podmiotach udzielających kredytów konsumenckich, a więc bankach, (...)oraz instytucjach pożyczkowych i przewidziany został w art. 9 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Z art. 9 ust. 2 ustawy wynika, że ocena zdolności kredytowej dokonywana jest na podstawie informacji uzyskanych od konsumenta lub na podstawie informacji pozyskanych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy. Artykuł 40 ustawy o kredycie konsumenckim transponuje art. 8 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE, który obliguje państwa członkowskie do zapewnienia, że jeżeli strony uzgodniły zmianę całkowitej kwoty kredytu po zawarciu umowy o kredyt, kredytodawca uaktualni będące w jego posiadaniu informacje finansowe dotyczące konsumenta, a w przypadku znaczącego wzrostu całkowitej kwoty kredytu przeprowadzi ocenę zdolności kredytowej konsumenta przed podniesieniem kwoty kredytu. Polska transpozycja jest w tym zakresie prawidłowa. Dyrektywa 2008/48/WE nie precyzuje, w jaki sposób kredytodawca ma uaktualnić posiadane informacje finansowe dotyczące konsumenta, niemniej wydaje się, że przyjęcie w tym kontekście mechanizmu takiego jak w art. 40 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, który zakłada, że kredytodawca - działając z należytą starannością zawodową i w duchu idei odpowiedzialnego kredytowania - zażąda przedstawienia odpowiednich informacji i dokumentów od konsumenta, jest wystarczające. (tak: Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz. opublikowano w: Zobowiązania. Tom V. Przepisy pozakodeksowe. Komentarz pod red. prof. dr hab. Piotr Machnikowski, C.H. Beck 2025)

O ile przed zawarciem umowy potencjalny pożyczkobiorca był szczegółowo (i zgodnie z przepisami) badany co do jego zdolności kredytowej i oceny zdolności finansowej (fakt ten jest w sprawie bezsporny), to przed przyznaniem Kolejnej Wypłaty analiza nie była już tak szczegółowa i była realizowana wyłącznie na podstawie informacji odnotowanych we własnej bazie danych Spółki, w tym na podstawie analizy sposobu spłaty pożyczki przez danego pożyczkobiorcę (dowód: karty nr 207- 208 akt admin., zeznania świadków J. K., k. 396 akt sądowych, M. K., k. 404 akt sądowych i E. K., k. 406 akt sądowych). Zeznania świadków wskazują, że ocena zdolności finansowych klienta przy wypłacie KW nie była tak szczegółowa jak na etapie zawierania umowy pożyczki i była realizowana w zasadzie na podstawie danych znajdujących się w bazie danych Spółki, w tym szczególnie na podstawie analizy dotychczasowej historii spłat. Świadek J. K. zeznał, że ocena zdolności na podstawie baz zewnętrznych mogła być dokonana wyłącznie za zgodą klienta, która była ograniczona czasowo do 30 dni, nie odnosiła się więc do wypłaty KW, a Spółka nie zwracała się o taką zgodę przed wypłatą KW (k. 398 akt sądowych). Spółka nie występowała także do klienta o weryfikacje konta bakowego przed wypłatą KW (k. 398 akt sądowych). Świadkowie M. K. i E. K. wskazały, że pracownicy przygotowujący wypłatę KW wyszukiwali w wewnętrznych bazach danych informacji o tym, czy klient nie utracił pracy, czy odbiera korespondencje, czy istnieje wiedza o zajęciach komorniczych. Danych nie pozyskiwano ze źródeł zewnętrznych. (k. 403-404, 406 akt sądowych). Sąd stoi na stanowisku, że takie zachowanie nie wypełnia obowiązku wynikającego z art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim (w brzmieniu obowiązującym w okresie przed 11 marca 2016 r.). Należy mieć na uwadze, że od momentu wypłaty pożyczki do czasu KW sytuacja finansowa konsumenta mogła się zmienić i stać się gorsza, nie spełniać warunków pozwalających na posiadanie zdolności kredytowej. A takie sytuacje miały miejsce, o czym świadczą skargi składane przez konsumentów, którzy otrzymali KW, mimo np. zajęcia komorniczego. Jak słusznie podnosił Prezes UOKiK ustawodawca nałożył obowiązek dokonania oceny zdolności kredytowej wyłącznie na kredytodawcę. Obowiązek badania zdolności kredytowej przez bank (lub inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów) oznacza jednocześnie publicznoprawny zakaz udzielania kredytów podmiotom, które nie posiadają zdolności kredytowej (tak Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 27 marca 2014 r., sygn. C-565/12, w sprawie „Skutecznego, proporcjonalnego i zniechęcającego charakteru sankcji z tytułu naruszenia obowiązku przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej”). Ocena przyjętych procedur musi być dokonywana z uwzględnieniem celu, któremu ma służyć, czyli udzielenia kredytu konsumentowi, który realnie rokuje spłatę swojego zadłużenia. Sąd podziela stanowisko Organu, że powód miał przygotowane procedury sprawdzenia klienta przed wypłatą KW, ale były to procedury zbyt wąskie (małe, łagodne), aby wypełnić obowiązek z art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim.

W tym miejscu należy także zwrócić uwagę, że klient Powoda mógł otrzymać KW, także wówczas, gdy nie wywiązał się z terminowej płatnością raty pierwotnej pożyczki, mimo zapisu pkt 3.1 umowy. Pożyczkodawca założył jednak, że nawet konsumenci opóźniający spłatę o 60 dni mogli otrzymać kolejne środki na podstawie tej samej umowy (karty nr 1305-1312, 1313, 2474-2477, 2482-2624 akt admin.). Świadczy to zdaniem Sądu o jednostronnej decyzji Spółki, a tym samym nie zapewniało konsumentom ochrony ich interesów przed uzyskaniem KW w sytuacji, gdy nie są w stanie dokonać ich spłaty, lub też nie potrzebują kolejnych środków, których otrzymanie wiąże się z koniecznością ponoszenia dalszych kosztów z tego tytułu. Sąd zgadza się z Organem, który wskazał, że dokonywanie wypłat bez uzyskania zgody konsumentów na otrzymanie dodatkowych środków w terminach i na warunkach określonych przez Spółkę, która to zgoda powinna być wyrażona poprzez podpisanie dokumentu określającego warunki udzielenia kolejnej pożyczki sporządzonego zgodnie z wymaganiami ustawy o kredycie konsumenckim, narusza zbiorowe interesy konsumentów i stanowi delikt wskazany w art. 24 ust.1 u.o.k.k.

Jak wyżej wskazano KW mogło być wypłacane (i jak wskazuje powód było) osobom zalegającym ze spłata raty pożyczki pierwotnej. Kolejna dokonana bez zgody klienta wypłata powodowała, iż konsumenci mieli utrudnioną możliwość ustalenia aktualnego stanu zadłużenia, ponieważ na tę kwotę składały się wielkości wynikające z Kwoty Pierwotnej, koszty związanych z powstałym zadłużeniem, KW oraz związane z nią koszty. Spółka nie neguje, że spłata KW miała inne warunki (oprocentowanie) niż pierwotna pożyczka. Harmonogram spłaty KW nie odnosił się jasno do poszczególnych elementów udzielonej pożyczki, w tym kosztów ubezpieczenia.

Powyższe jednoznacznie, zdaniem Sądu, wskazuje, że konsument nie był poinformowany przy podpisywaniu umowy o „całkowitej kwocie kredytu” (łącznie z KW), nie był przed wypłatą KW pytany o zgodę na jej wypłatę, nie była także sprawdzona przez pożyczkodawcę zdolność kredytowa przed wypłata KW zgodnie z art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim.

Dlatego też Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem Prezesa UOKiK, który wskazał, ze zgodnie z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim, konsument ma prawo na piśmie otrzymać warunki, na jakich ma być spłacana pożyczka. Analiza okoliczności wypłacania Kolejnych Wypłat wykazała, że powinny one być dokonywane w sposób tożsamy, jak w przypadku Pożyczki Pierwotnej, a więc po przeprowadzeniu czynności wymaganych przy zawarciu umowy. Art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, iż umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Dlatego też Spółka powinna wypełnić obowiązek udzielania informacji, o jakich mowa w artykule 30 ww. ustawy przed dokonaniem Kolejnej Wypłaty, a konsument przez podpisanie dokumentu wyrażałby chęć skorzystania z przedstawionej mu oferty. W ocenianym przypadku Przedsiębiorca nie wykonywał tego obowiązku przed dokonaniem KW, co umożliwiłoby konsumentowi podjęcie decyzji o skorzystaniu z możliwości zwiększenia zadłużenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie może zgodzić się z twierdzeniami powoda, wskazującego, że przy wypłacie KW nie zachodziły przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o kredycie konsumenckim powodującej potrzebę dokonania ponownego badania zdolności kredytowej klienta. Jak wskazano KW nie zawierała się w „całkowitej kwocie kredytu” wynikającej z umowy i niosło za sobą obowiązek wynikający z art. 40. Nadto jak wyżej wskazano badanie zdolności kredytowej dokonywane przez Powoda przy wypłacie KW nie wypełniało obowiązków wynikających z art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim. Nadto konsument, wbrew przepisom ustawy nie musiał wyrazić zgody na wypłatę KW. To wszystko powodowało, że Spółka dokonywała wypłat KW z naruszeniem art. 29 i 30 ustawy o kredycie konsumenckim.

Zachowanie takie wypełniało przesłanki nieuczciwych praktyk rynkowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd w pełni podziela stanowisko Prezesa UOKiK, że działanie takie było sprzeczne z dobrymi obyczajami. Niewątpliwie konsument powinien mieć możliwość wyrażenia zgody na wypłatę kolejnej pożyczki, powinien mieć możliwość oceny czy dodatkowe środki są mu w tej chwili niezbędne, a przede wszystkim czy będzie miał z czego spłacić zadłużenie. W tej sytuacji pozbawienie konsumenta takiej możliwości jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, działanie takie bowiem może wywołać błędne przekonanie konsumenta co do treści umowy i naruszyć równorzędność stron umowy. Przede wszystkim zaś, zdaniem Sądu prowadzi do zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta. Trudniej bowiem pozbyć się środków, które wpłynęły już na konto konsumenta, niż wcześniej rozważnie ocenić czy środki takie są potrzebne, a przede wszystkim czy, mając na uwadze oprocentowanie (oraz inne opłaty), będzie z czego dokonać ich spłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Organ prawidłowo opisał naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wskazany w pkt I.1 skarżonej Decyzji oraz przypisał jego naruszenie Powodowi.

Sąd uznał również, że kara wymierzona za to naruszenie, a wskazana w pkt IV.1 Decyzji jest prawidłowa. Sąd podziela ogólne rozważania dotyczące wymierzonej kary, a zawarte w pkt IV uzasadnienia Decyzji. Sąd nie stwierdził przy tym naruszenia zasad wymiaru kary opisanych w art. 106 i 111 u.o.k.k. przez Organ, a także zasad uznania administracyjnego. Sposób miarkowania kary został szczegółowo opisany w skarżonej Decyzji, opisano także przyjęte okoliczności łagodzące i obciążające i ich wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Poziom nałożonej kary jednostkowej, ale także łączny wszystkich kar wymierzonych przedsiębiorcy nie przekroczył górnej granicy określonej ustawą.

Na uznanie nie zasługuje zarzut wydania decyzji w końcu roku 2019, a nie w roku 2020, co miało zdaniem powoda wpływ na jej wymiar. Jest to zarzut nie zasługujący na uwagę i nie mający, zdaniem Sądu oparcia w przepisach prawa. Także Sąd nie znajduje uzasadnienia dla zarzutu nieprawidłowego przyjęcia długotrwałości praktyki. Prezes UOKiK kształtując politykę karania za naruszenia ustawy przyjął w stosunku do naruszenia zbiorowych interesów konsumenta okres ponad rocznej praktyki, jako czyn długotrwały i znajduje to odzwierciedlenie w wydawanych Decyzjach, zostało także uznane w orzecznictwie sądowym. Skarżący nie wskazał Decyzji, w której Organ przyjął inną zasadę, nie wyjaśnił także dlaczego wobec niego przyjęta przez Prezesa UOKiK polityka miałaby zostać zmieniona. Oznacza to, że uznaniowość Organu w tej mierze nie została naruszona. Niewątpliwie, zdaniem Sądu opisana powyżej praktyka miała znaczny zasięg terytorialny, co wynika z faktu prowadzenia przez Spółkę działalności, w tym występowania skutków praktyki, na obszarze całego kraju. Uwzględniając tą okoliczność Prezes Urzędu prawidłowo podwyższył kwotę bazową kary. Podobnie prawidłowo, jako okoliczność łagodzącą obniżającą kwotę bazową Organ uznał zaniechanie kwestionowanej praktyki jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie ww. praktyki Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 817360 złotych, a Sąd nie znalazł podstaw do jej obniżenia.

pkt I.2.a i IV.2 Decyzji

Prezes UOKiK uznał, że żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki, zapłaty świadczeń pieniężnych mających na celu pokrycie kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu ubezpieczenia za okres po rozwiązaniu umowy stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd co do zasady podziela stanowisko Organu zawarte w uzasadnieniu skarżonej Decyzji na stronach 30-34.

Zdaniem Sądu zgodnie z treścią art. 830 k.c. przy ubezpieczeniu osobowym, ubezpieczający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym (§1), a w braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki. (§2). Jak słusznie wskazał Prezes UOKiK w przypadku standardowo oferowanych ubezpieczeń na życie, realizacja takiego ubezpieczenia jest przerywana w sytuacji zaniechania opłacania składek pomimo skierowania do ubezpieczonego wezwania do zapłaty składki. Natomiast w ocenianym przypadku Przedsiębiorca naliczał całą wartość opłaty z góry za założony okres odpowiadający trwaniu spłaty Pożyczki Pierwotnej lub Kolejnych Wypłat, w efekcie czego nie mogła wystąpić sytuacja zaniechania świadczenia ochrony ubezpieczeniowej pomimo chęci zaniechania opłacania składki. Jednocześnie zgodnie z art. 813 k.c. składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu, na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. Pomimo, iż w tym przypadku ubezpieczającym była Spółka pełniąca rolę pożyczkodawcy, to jednak koszty ubezpieczenia ponosił konsument. W ten sposób ubezpieczenie de facto chroniło tylko i wyłącznie powoda, natomiast konsument był faktycznie pozbawiony prawa wyboru co do kontynuowania ubezpieczenia, zmiany ubezpieczyciela. Ponieważ konsument nie dysponował żadnymi instrumentami umożliwiającymi mu doprowadzenie do skrócenia okresu ubezpieczenia, to Spółka powinna uwzględnić tę okoliczność i zaniechać żądania od konsumenta części składki za okres po rozwiązaniu umowy. Doprowadziło to do takiego stanu, że składka została naliczona jednorazowo z góry za cały okres objęcia konsumenta ochroną, a zdaniem Sądu konsumentowi w opisanych okolicznościach należało się obniżenie pozostałego do spłaty zobowiązania. Przedmiotem praktyki nie jest więc kwestia zakazu kontynuowania umowy ubezpieczenia na rzecz konsumentów po rozwiązaniu umowy pożyczki, lecz fakt bezwarunkowego żądania od konsumentów części składki za okres po rozwiązaniu umowy pożyczki. Sąd podziela stanowisko Organu, który wskazał, iż okoliczność, że Spółka nie przewidywała możliwości weryfikowania zamiaru konsumenta co do kontynuowania uczestnictwa w grupowym ubezpieczeniu świadczy o naruszeniu dobrych obyczajów w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym zarzuty podniesione przez powoda w stosunku do orzeczenia zawartego w pkt 1.2.a Decyzji nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd powziął jednakże, wobec stanowiska prezentowanego przez powoda, któremu pozwany nie zaprzeczył i nie przytoczył argumentów wskazujących na inne okoliczności, wątpliwości, czy wobec Spółki powinna zostać wymierzona kara pieniężna. Powód w trakcie postepowania przedstawił obowiązujące w okresie do zaniechania naruszeń stanowisko zawarte m.in. w raporcie Rzecznika Ubezpieczonych z dnia 13 grudnia 2017 r. „Podstawowe problemy bancassurance w Polsce); stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 21 lutego 2012 r. kierowane do banków i zakładów ubezpieczeń, a dotyczące prowizji pobieranej w systemie bancassurance; stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 7 marca 2013 r. wskazujące na praktykę pobierania prowizji przez banki w systemie bancassurance oraz uzasadnienie projektu ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Wynikający z tych dokumentów obraz standardów rynkowych obowiązujących w badanym okresie w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że przyznawane ubezpieczającym w ubezpieczeniach grupowych wynagrodzenie z tytułu oferowania oraz obsługi ubezpieczenia stanowiło powszechną praktykę rynkową, niekwestionowaną w orzecznictwie oraz doktrynie. Organ nie odniósł się do powyższego, należy więc uznać, że nie zaprzecza, iż takie stanowisko w tym okresie istniało. Sąd zgadza się, że działanie Spółki było nieprawidłowe, ale w wyżej opisanym otoczeniu doktryny oraz Organów nadzorczych nad bankami i ubezpieczycielami, trudno wymierzyć powodowi karę, jeżeli zachowanie powoda (jego poprzednika prawnego) oraz zakładów ubezpieczeń świadczących ochronę ubezpieczeniową nie odbiegało od powszechnie przyjmowanych w tym czasie zasad.

Zgodnie z art. 106 u.o.k.k. „Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną (…).”. Oznacza to, że nałożenie kary pieniężnej jest fakultatywne i stanowi emanacje uznania administracyjnego, które przysługuje Prezesowi UOKiK w zakresie nałożenia na podmiot kary. Istnieją więc przypadki, w których Organ może odstąpić od nałożenia kary, poprzestając na stwierdzeniu przez Przedsiębiorcę naruszenia. Zdaniem Sądu właśnie odnośnie naruszenia opisanego w punkcie 1.2.a Decyzji takie przesłanki zostały spełnione. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu ochrony konkurencji, dopuszcza sytuacje, w których Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, w okolicznościach gdy przedsiębiorca mógł pozostawać w błędnym przekonaniu co do bezprawności swojego zachowania (wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja 2015 r., III SK 53/14, OSNP 2017 nr 7, poz. 91, wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2016 r., III SK 21/15, OSNP 2017 nr 11, poz. 155) jeżeli w swojej działalności opierał się na zasadach powszechnie stosowanych na rynku, a także w oparciu o przesłanki znajdujące się w stanowiskach innych Organów.

Skoro więc podjęcie decyzji o takiej konstrukcji ubezpieczenia na życie i powiązanie go z umową pożyczki dokonane przez poprzednika prawnego powoda pozostawało w zgodzie z działaniami rynku (a temu stanowisku pozwany nie zaprzeczył), a także wystąpieniami organów powołanych do kontroli rynku ubezpieczeniowego (czemu także pozwany nie zaprzeczył), to powód może w takim stanie faktycznym powoływać się na wątpliwości w zakresie wykładni prawa, które uzasadniają odstąpienie od wymierzenia mu kary pieniężnej. Skoro bowiem w dacie podejmowania decyzji o wprowadzeniu takiego modelu ubezpieczenia na życie związanego z udzieloną pożyczką, pozostawał on w usprawiedliwionym przekonaniu, że działa zgodnie z przepisami prawa, to uzasadnia to nienakładanie na przedsiębiorcę kary.

Skoro więc w okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, by nałożenie kary pieniężnej - na podstawie dyskrecjonalnego uprawnienia – uzasadnione było interesem publicznym lub odpowiadało zasadzie proporcjonalności, decyzję w zakresie nałożenia na powoda kary pieniężnej za naruszenie opisane w pkt 1.2.a. Decyzji Sąd uchylił, w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkty I.2.b i IV.3 Decyzji

W tej części Decyzji Prezes UOKiK uznał, że żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki dopłaty z tytułu pobieranych odsetek za udzielone pożyczki do maksymalnej wysokości odsetek wyliczonych dla całkowitych kwot Pożyczek Pierwotnych i / lub całkowitych kwot pożyczek Kolejnych Wypłat, stanowi nieuczciwe praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd co do zasady podzielił zdanie pozwanego, ale okoliczności sprawy spowodowały, że uznał, iż brak jest podstaw do nałożenia za to działanie kary na Przedsiębiorcę.

Sąd podziela stanowisko Organu, który stwierdził, że przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, które przewidują możliwość wyższego oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, wiążą taką możliwość w stosunku do tej części zobowiązania konsumenta, która nie została uregulowana w terminie. W stosunku do części zobowiązania, które zostało prawidłowo spłacone nie ma podstaw, by różnicować sytuację konsumentów. Dodatkowe sankcje mogą być nakładane, ale w stosunku do zobowiązania przeterminowanego. Przyjęta przez powoda konstrukcja powoduje ponowne rozliczanie należności, która została już rozliczona i spłacona. Art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje, że umowa powinna określać: roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu (pkt 11) i skutki braku płatności (pkt 12). Jednakże wbrew twierdzeniom powoda zapis ten nie daje możliwości ponownego przeliczenia raty już spłaconej i jej wyższe oprocentowanie w wypadku nie spłacenia w terminie kolejnej raty. Dodać przy tym należy, że powód nie oparł swoich dywagacji na żadnym przepisie obowiązującego prawa, z którego możliwość podwyższenia oprocentowania dla rat już spłaconych mogłaby wynikać. Dlatego też zdaniem Sądu działanie powoda związane z przeliczaniem wysokości oprocentowania pożyczki w momencie wypowiedzenia umowy przez Spółkę, które powodowało zwiększenie kosztu pożyczki, jest sprzeczne z dobrym obyczajem określonym w uzasadnieniu Decyzji, w efekcie czego Spółka osiągnęła dodatkowe wynagrodzenie wynikające ze zmiany wysokości kosztu pożyczki określonego w warunkach umowy po jej rozwiązaniu. Zachowanie to zniekształcało zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta, który mógł się spodziewać, że w sytuacji nieterminowej spłaty pożyczki, Spółka będzie żądać pokrycia odsetek od należności niespłaconej, tzw. odsetek karnych, lecz nie musiał zakładać, że Spółka naliczy dodatkową wartość odsetek. Tym samym zachowanie Spółki stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową, gdyż było sprzeczne z dobrymi obyczajami i zniekształcało zachowania rynkowe konsumentów w zakresie podjęcia decyzji o uiszczeniu żądanej kwoty nawet w sytuacji, gdy żądana kwota nie była Spółce należna. Dlatego też, zdaniem Prezesa Urzędu analizowana praktyka Spółki wypełnia cechy nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Sąd uznał jednakże, że w obliczu wyroków sądów powszechnych, które zasądzały od pożyczkobiorców wskazane świadczenia, powód mógł uważać, że zmienia oprocentowanie rat spłaconych zgodnie z obowiązującym prawem. Nałożenie kary pieniężnej jest fakultatywne i stanowi emanacje uznania administracyjnego, które przysługuje Prezesowi UOKiK w zakresie nałożenia na podmiot kary. Istnieją więc przypadki, w których Organ może odstąpić od nałożenia kary, poprzestając na stwierdzeniu przez Przedsiębiorcę naruszenia. Zdaniem Sądu także odnośnie naruszenia opisanego w punkcie I.2.b Decyzji takie przesłanki zostały spełnione. Powód w swojej działalności opierał się o przesłanki wynikające z orzeczeń Sądowych w takich samych sprawach.

Wobec powyższego Decyzję (punkt IV.3) w zakresie nałożenia na powoda kary pieniężnej za naruszenie opisane w pkt I.2.b Sąd uchylił, w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkty I.2.c. i IV.4 Decyzji

W tej części Decyzji Prezes UOKiK uznał, że żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki pokrycia kosztu czynności windykacyjnych ww. Spółki wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek stanowi nieuczciwe praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Organu.

Zgodnie z postanowieniem 11.2.B umowy pożyczki, Spółka miała prawo żądać zapłaty kwoty w wysokości maksymalnie do 20% z pozostałej do zapłaty całkowitej kwoty tytułem poniesionych kosztów windykacji, przy czym nie więcej niż faktycznie poniesione przez Spółkę koszty tej windykacji. Powód wskazywał, że wysokość kosztów czynności windykacyjnych została obliczona przy uwzględnieniu uśrednionych kosztów ponoszonych corocznie przez Spółkę w zakresie działań windykacyjnych oraz faktycznej liczby działań dokonywanych przez Spółkę w stosunku do klientów zalegających ze spłatą. Natomiast ustalenie maksymalnego poziomu kosztów, jakim Spółka mogła obciążyć konsumenta z tytułu podejmowanych czynności windykacyjnych miało przede wszystkim charakter informacyjny. Wskazać przy tym należy, że żądano zwrotu ww. kosztów tylko w sytuacji naruszenia przez konsumenta warunków umowy oraz postawienia pożyczki w stan wymagalności. Klienci, którym Spółka nie wypowiedziała umowy pożyczki nie ponosili kosztów windykacji pomimo, że wobec nich w trakcie trwania umowy były prowadzone działania windykacyjne.

Sąd miał na uwadze fakt, że Prezes UOKiK nie wykazał aby wpłynęły skargi od konsumentów co do ich niewiedzy co do czynności windykacyjnych prowadzonych przez Spółkę. Opłaty windykacyjne nie stanowiły dodatkowych nienależnych obciążeń finansowych nakładanych na konsumentów, lecz ich głównym celem był zwrot kosztów na rzecz Spółki z dokonywania działań windykacyjnych. Takie działanie nie jest zabronione przepisami, a uprawnienie do zwrotu kosztów poniesionych w związku z podejmowaniem działaniami zmierzającymi do odzyskania wierzytelności zostało dopiero ograniczone treścią art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim od dnia 11 marca 2016 r., zgodnie z którym suma opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu oraz odsetek za opóźnienie nie może przekraczać poziomu maksymalnych odsetek za opóźnienie. Nie zostało przy tym wykazane, aby powód pobrał jakiekolwiek opłaty od czynności, które nie były wykonane (zeznania świadka J. K., k.395 i nast. akt sądowych), nadto ich kwota został jak wskazano wyżej ograniczona w umowie (zeznania świadka J. K.).

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw aby uznać nałożony na konsumenta obowiązek pokrycia kosztu czynności windykacyjnych ww. Spółki wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek za naruszający zbiorowe interesy konsumenta. Przedsiębiorca działał w tym zakresie w granicach prawa, a Sąd nie znalazł podstaw do uznania, aby konsument był wprowadzony w błąd tak do możliwości pokrywania kosztów windykacji, jak i jej maksymalnej wysokości. Organ nie wskazał również na jakiej podstawie przyjął, że klient nie był w stanie określić z tytułu jakich czynności windykacyjnych przedmiotowa opłata była naliczana, a konsument nie miał możliwości zweryfikowania tej kwoty. W efekcie tego Przedsiębiorca miał możliwość dowolnego określenia, z tytułu jakich czynności powstały po jego stronie koszty, które musi pokryć konsument. Są to twierdzenia nieudowodnione, nie wskazano żadnej skargi konsumenta odnoszącej się do takiego zarzutu. Organ nie wykazał również, że przytoczone powyżej zeznania świadka J. K. były nieprawdziwe. Także twierdzenia Organu, że Przedsiębiorca w sposób jednostronny, w oparciu o wyłącznie sobie znane parametry określał należność, jaką konsument był zobowiązany mu zapłacić z uwagi na wystąpienia opóźnień w spłacie rat jest gołosłowne i nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że brak było podstaw do uznania, aby działanie polegające na żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki pokrycia kosztu czynności windykacyjnych ww. Spółki wyliczonych w oparciu o pozostałe do zapłaty faktyczne całkowite kwoty pożyczek za czyn stanowiący nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Dlatego też Sądu uchylił decyzję w pkt I.2.c. w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Stwierdzenie przez Sąd braku przesłanek do ustalenia aby zachowanie przedsiębiorcy opisane w tym punkcie stanowiło delikt administracyjny, musi prowadzi c do stwierdzenia, że nie wystąpiły podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, co spowodowało uchylenie Decyzji w pkt IV.4 w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkty I.2.d i IV.5 Decyzji

W tej części Decyzji Prezes UOKiK uznał, że żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki zapłaty opłat za monity sms, telefoniczne, upomnienia pisemne lub wezwania do zapłaty wysyłane do konsumentów, do maksymalnej kwoty określonej w umowie, oddzielnie w związku ze spłatą każdej raty stanowi nieuczciwe praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem Organu.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, który podnosił, że sposób postępowania Spółki na wypadek wystąpienia zaległości w spłacie rat po stronie konsumenta został określony w umowie pożyczki. W szczególności umowa określała rodzaj czynności windykacyjnych, które mogły być podejmowane przez Spółkę wraz z jednoznacznym wskazaniem, że koszt tych czynności nie może przekraczać kwoty 80 zł w odniesieniu do każdego terminowego zobowiązania pieniężnego. Wprowadzenie wysokości maksymalnej opłat za działania windykacyjne na charakter ochronny względem konsumenta, a także spełnia kryteria jasności i jednoznaczności. Spółka wskazała przy tym, że pojęcie „zobowiązanie pieniężne” - opisane w pkt. 13.2 umowy pożyczki nie jest tożsame z pojęciem „jednej raty”. Zobowiązanie pieniężne oznacza wartość wszystkich niezapłaconych rat pożyczki, w których zapadł termin wymagalności. Spółka wskazała przy tym, że racjonalizując dziania windykacyjne minimalizowała ich koszty, a tym samym koszty przenoszone na konsumentów, poprzez podejmowanie czynności w stosunku do całego zobowiązania pieniężnego istniejącego w danym momencie, a nie do każdej zaległej raty z osobna. Prezes UOKiK nie przedstawił żadnego dowodu, aby Spółka działała inaczej niż w sposób przedstawiany w pismach procesowych oraz zeznaniach słuchanych świadków. Podobnie jako nieudowodnioną należy przyjąć tezę pozwanego twierdzącego, że konsument nie miał możliwości weryfikacji faktycznie podejmowanych czynności windykacyjnych, co przełożyło się na niemożliwość weryfikacji uprawnienia Spółki do określenia wysokości opłat, o których mowa w tym punkcie decyzji. Z przeprowadzonych w trakcie postepowania dowodów nie wynika aby Spółka odmówiła klientowi weryfikacji dokonywanych wobec niego czynności windykacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że brak było podstaw do uznania, aby działanie polegające na żądanie od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę pożyczki zapłaty opłat za monity sms, telefoniczne, upomnienia pisemne lub wezwania do zapłaty wysyłane do konsumentów, do maksymalnej kwoty określonej w umowie, oddzielnie w związku ze spłatą każdej raty za czyn stanowiący nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Dlatego też Sądu uchylił decyzję w pkt I.2.d. w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Stwierdzenie przez Sąd braku przesłanek do ustalenia aby zachowanie przedsiębiorcy opisane w tym punkcie stanowiło delikt administracyjny, musi prowadzi c do stwierdzenia, że nie wystąpiły podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, co spowodowało uchylenie Decyzji w pkt IV.5 w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkty I.3 i IV.6 Decyzji

W tej części Decyzji Prezes UOKiK wskazał na naruszenie przez Spółkę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieumieszczenie w umowach pożyczek gotówkowych informacji, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach wypowiedzenia umowy co godziło w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszało art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sąd w pełni podziela stanowisko Urzędu. W umowach, które stanowiły przedmiot analizy Prezesa UOKiK, zapisu dotyczącego warunków wypowiedzenia umowy przez konsumenta nie ma.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim: „Umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać warunki rozwiązania umowy.” Tymczasem z postanowień umowy wynikało, że „Umowę pożyczki zawiera się na czas udzielenia Pożyczki Pierwotnej i Kolejnych Wypłat aż do całkowitego spłacenia wszystkich zobowiązań Pożyczkobiorcy wynikających z niniejszej umowy.” (p. 5.1 umowy). Konsument miał prawo do rezygnacji z Kolejnych Wypłat podejmując określone czynności, tzn. mógł zrezygnować z Kolejnej Wypłaty bez podania przyczyny (pkt 3.6 umowy). Rezygnacja mogła zostać złożona w formie pisemnej przed dniem Kolejnej Wypłaty określonej p. 3.1 umowy lub poprzez zwrot środków Kolejnej Wypłaty w terminie 30 dni od daty pisma określonego w p. 4.1. (pkt 3.7 umowy). Sąd podziela przy tym stanowisko Organu, że termin złożenia rezygnacji w formie pisemnej został skorelowany ze spłatą określonej raty. Natomiast nawet w sytuacji zaniechania spłaty pożyczki, KW mogła zostać wypłacona, a dokonanie wypłaty mogło nie być zrealizowane w przewidzianych w umowach terminach spłaty poszczególnych rat. W efekcie niespójności stosowanej praktyki z warunkami umowy, konsument mógł mieć trudności w stwierdzeniu, czy ma obowiązek składania formalnej rezygnacji z KW, aby nie otrzymywać w przyszłość KW. Nadto konsument miał prawo odstąpić od umowy w określonym terminie, który był liczony od dnia zawarcia umowy (p. 10.1 umowy). Także umowa dawała Pożyczkodawcy uprawnienie do wypowiedzenia umowy w sytuacji, gdy konsument nieterminowo spłacał zobowiązania (p. 11 umowy). Brak jest natomiast zapisu o możliwości wypowiedzenia umowy przez konsumenta.

Zgodzić się także wypada z Organem, że wobec zapisów umowy z KW, złożenie przez konsumenta rezygnacji z KW nie powodowało formalnego rozwiązania stosunku umownego. Zgodnie z warunkami umowy konsument przez złożenie takiego oświadczenia informował, iż rezygnuje z KW. Jednak warunki umowy nie stanowiły, czy będzie to traktowane jako rezygnacja z wszystkich KW, czy też wyłącznie z najbliższej KW zgodnie z terminami określonymi w umowie. W efekcie tego konsument nie mógł stwierdzić, w jaki sposób Spółka oceni złożenie takiego oświadczenia, i jakie będą jego skutki. Brak zaś szczegółowego zapisu o możliwości wypowiedzenia umowy przez klienta stanowił naruszenie treści art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim.

Sąd nie może przy tym, wobec powyższego, zgodzić się z interpretacją zapisów umowy przedstawioną przez powoda, twierdzącego, że umowa była zawarta na czas oznaczony, co nie obligowało go do zamieszczania zapisów co do możliwości wypowiedzenia umowy przez klienta. Skarżący wskazał, że w dniu zawierania umowy pożyczki wiadoma była wysokość zarówno pożyczki Pierwotnej, jak i Kolejnej Wypłaty i wiadomo ile razy w czasie obowiązywania Umowy może dojść do wypłaty Kolejnej Wypłaty. Także z brzmienia punktu 5,1 umowy pożyczki wynika wprost, iż jej ramy czasowe stanowią: czas na jaki udzielona jest pożyczka Pierwotna i Kolejne Wypłaty aż do całkowitego spłacenia zobowiązań wynikających z umowy. Przedmiotowe umowy były więc zawierane na czas oznaczony tj. najpóźniej do dnia terminu spłaty ostatniej raty w ramach ostatniej Kolejnej Wypłaty.

Sąd stoi na stanowisku, że zapisy umowy nie informowały jasno i przejrzyście w jaki sposób konsument może rozwiązać umowę z KW. Zarzut dotyczy wszak obowiązku informacyjnego: jasnego i przejrzystego, a taka informacja w umowie się nie znajduje. Sąd podziela stanowisko Organu, który wskazał, że przy wykładni zakresu obowiązków przedsiębiorcy wynikających z art. 30 ust. 1 pkt. 19 ustawy o kredycie konsumenckim nie można pominąć treści art. 10 ust. 2 lit. s dyrektywy 2008/48/WE. Zgodnie z tym przepisem w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się m.in. procedurę mającą zastosowanie przy korzystaniu z prawa do rozwiązania umowy o kredyt. W ten sposób należy rozumieć określenie „warunków rozwiązania umowy" użyte w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przedsiębiorca udzielając pożyczki miał wobec tego obowiązek nie tylko określić (wymienić i zdefiniować) okoliczności uprawniające do wypowiedzenia umowy, ale także przedstawić sekwencję czynności (w tym wymagania co do formy i treści), prowadzących do rozwiązania umowy oraz opisać skutki dokonania takich czynności. Jeszcze raz należy podkreślić, że żaden punkt umowy nie precyzuje czasu jej obowiązywania w sposób jasny i zwięzły, a sposób ustalenia czasu obowiązywania konkretnej umowy dla przeciętnego konsumenta jest, zdaniem Sądu, skomplikowany. Umowa zastrzega prawo wypowiedzenia umowy tylko dla powodowej spółki, nie informując konsumenta wprost, w transparentny sposób, że jemu prawo wypowiedzenia umowy nie przysługuje. Z tego względu zarzuty powodowej spółki dot. orzeczenia zawartego w pkt. I.3. nie zasługują na uwzględnienie.

Wobec powyższego Sąd uznał, że Organ prawidłowo ustalił, że Spółka swoim powyżej opisanym zachowaniem naruszyła art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Co do wysokości kary Sąd uznał, że została ona prawidłowo zmiarkowana i odnoszą się do niego wszystkie uwagi poczynione przy omówieniu kary wymierzonej za naruszenie wskazane w punkcie I.1 i IV.1 Decyzji.

Punkt I.4 i IV.7 Decyzji

W tej części Decyzji Prezes UOKiK wskazał na naruszenie przez Spółkę zbiorowych interesów konsumentów poprzez pobieranie przez przedsiębiorcę od konsumentów świadczenia pieniężnego z tytułu objęcia Pożyczkobiorców ubezpieczeniami grupowymi w związku z udzielaniem pożyczek i kolejnych wypłat, w wysokości naruszającej dobre obyczaje z uwagi na jego nieadekwatność do kosztów ponoszonych przez ww. Spółkę będącą ubezpieczającym oraz pożyczkodawcą, co stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Sąd podziela stanowisko pozwanego.

Sąd w pełni podziela stanowisko pozwanego, że spółka była faktycznym beneficjentem świadczenia ubezpieczeniowego. To powód otrzymywał świadczenie ubezpieczeniowe, które miało pokryć niespłaconą część pożyczki. Przede wszystkim zaś podnieść należy, że 80% składki stanowiło wynagrodzenie Spółki. Oznacza to, że tylko 20 % składki ubezpieczeniowej stanowiło ekwiwalent za udzieloną ochronę ubezpieczeniową i zysk ubezpieczyciela. Nie bez znaczenia jest również, że uksztaltowanie umów pożyczki i związanych z nią umów ubezpieczenia wskazuje, że konsument nie miał żadnej wiedzy w tym zakresie, ani żadnego wpływu na kalkulację składki dokonaną przez ubezpieczyciela w porozumieniu z powodową spółką - opłacając składkę ubezpieczeniową płacił de facto Spółce dodatkowe, wysokie wynagrodzenie. W efekcie tego, świadczenie ubezpieczeniowe pokrywało m.in. wynagrodzenie Spółki wypłacane jej za doprowadzenie do przystąpienia konsumenta do grupowego ubezpieczenia. Konsumenci zawierający umowy pożyczek i przystępujący do ubezpieczeń otrzymywali informacje o koszcie ubezpieczenia. Nie byli oni jednak informowani, w jaki sposób została ukształtowana wysokość tej opłaty, a więc, jaka część była wypłacana Pożyczkodawcy, a jaką zatrzymywał ubezpieczyciel. Konsumentom podawana była wyłącznie jedna wartość. Koszt ubezpieczenia mógł zostać skredytowany poprzez potrącenie z kwoty udzielonej pożyczki, jednak jego koszt zawsze ponosili konsumenci.

Sąd podziela również stanowisko pozwanego, który wskazał, że świadczenie pieniężne, które muszą ponosić konsumenci z tytułu przystąpienia do grupowego ubezpieczenia zostało określone w sposób naruszający dobre obyczaje z uwagi na to, że obejmowało wynagrodzenie, jakie otrzymuje Spółka nieadekwatne z ponoszonymi przez nią kosztami. Wartość, którą płacą konsumenci z tytułu przystąpienia do ubezpieczenia zgodnie z zasadą dobrych obyczajów nie powinna przynosić nieuzasadnionych korzyści jednej stronie kosztem słabszego uczestnika kontraktu, którym jest konsument. Gdyby dane te zostały przedstawione konsumentowi rzetelnie i konsumenci zdawali sobie sprawę z kwot, jakie z każdego świadczenia pieniężnego ponoszonego z tytułu przystąpienia do ubezpieczenia należą się pożyczkodawcy, to mogliby podjąć inną decyzję i nie zawrzeć umowy pożyczki.

Odnosząc się zaś do zawartych w odwołaniu zarzutów Spółki dotyczących powszechnego, w okresie objętym zarzutem, formułowaniu podobnych umów przez innych przedsiębiorców, a także o czym Sąd powyżej pisał, zapatrywania na podobne umowy przez Instytucje zobowiązane do nadzoru nad instytucjami ubezpieczeniowymi, to Sąd chciałby wskazać, że ma wiedze do takich działań rynkowych (uzasadnienie do punktu I.2.a i IV.2 Decyzji). Sąd uznał jednakże, że zachodzi w tym miejscu inna sytuacja niż w zarzucie I.2.a. Sąd miał na względzie brak klarownej i jasnej informacji co do tego jaka część kosztu ubezpieczenia stanowi wynagrodzenie Spółki, a przede wszystkim o tym jak duża część, z drogiego kosztu ubezpieczenia ma przypaść de facto powodowi. Koszt ubezpieczenia pożyczki był wysoki i w porównaniu do innych kosztów niż sama pożyczka i wynagrodzenie Spółki za jej udzielenie, powinien był zostać rzetelnie przedstawiony konsumentom. Sąd, jak wyżej wskazano, podziela stanowisko pozwanego, że ustalona wysokość ubezpieczenia była nieadekwatna do kosztów Spółki związanych z udzieleniem pożyczki i jej ubezpieczeniem.

Z tego względu zarzuty powodowej spółki dot. orzeczenia zawartego w pkt. I.4. nie zasługują na uwzględnienie.

Co do wysokości kary Sąd uznał, że została ona prawidłowo zmiarkowana i odnoszą się do niego wszystkie uwagi poczynione przy omówieniu kary wymierzonej za naruszenie wskazane w punkcie I.1 i IV.1 Decyzji.

Punkty II i IV.8 Decyzji.

W tej części Decyzji Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie powoda polegające na żądaniu od konsumentów, których umowy zostały przez Spółkę rozwiązane z uwagi na nieterminową spłatę zadłużenia, pokrycia kosztów związanych z udzielonymi pożyczkami z tytułu wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umów, co stanowi praktykę naruszającą dobre obyczaje i tym samym stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Sąd, co do zasady podziela stanowisko pozwanego, jednakże uważa, że zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia powodowi kary.

Punkt 11.2 umowy stanowił, że: „Pożyczkodawca w przypadku wypowiedzenia umowy ma prawo na wekslu In blanco wpisać datę i miejsce zapłaty oraz kwotę nie przekraczającą kwoty należnej Pożyczkodawcy do zapłaty z tytułu pozostałej niespłaconej części pożyczki, wynagrodzenia umownego oraz naliczyć i wpisać (..).”. Żądana kwota stanowiła część całkowitej kwoty do zapłaty, którą konsument wpłaciłby na rzecz Spółki w sytuacji, gdyby realizował umowę zgodnie z harmonogramem. Na żądaną wartość składały się oprócz niezwróconej części udzielonej pożyczki, również część wynagrodzenia za okres po rozwiązaniu umowy pożyczki, stanowiącego oprocentowanie pożyczki. Zdaniem powoda było to typowe wynagrodzenie umowne zastrzeżone na rzecz Spółki i mimo, że jest jedynie ustalane w odniesieniu do stopy oprocentowania (na co wskazuje wprost pkt 1.8 umowy pożyczki), nie wyklucza jednorazowego charakteru wynagrodzenia umownego. Skutkiem wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorcę w związku z brakiem dokonywania spłat pożyczki przez pożyczkobiorcę, jest uprawnienie Spółki do dochodzenia zapłaty (w oparciu o weksel in blanco) kwoty niespłaconej części pożyczki oraz wynagrodzenia umownego (ustalonego kwotowo już w chwili zawarcia umowy pożyczki).

Sąd podziela argumentację pozwanego, który podnosił, że wynagrodzenie należne jest za udostępnienie kapitału przez pożyczkodawcę i możliwość korzystania z niego przez konsumenta przez określoną w umowie ilość czasu. Jednak, jeżeli pożyczkodawca decyduje o wypowiedzeniu umowy przed terminem i postawieniu kapitału pozostałego do spłaty w stan wymagalności natychmiast, to tym samym uniemożliwia korzystanie z kapitału przez pożyczkobiorcę w czasie umówionym. W związku z tym Przedsiębiorca w sytuacji rozwiązania umowy z uwagi na zaniechanie spłaty pożyczki powinien zaprzestać naliczania wynagrodzenia, a w sytuacji gdy zostało one naliczone w momencie zawarcia umowy, powinno zostać rozliczone poprzez pomniejszenie należnego świadczenia.

Mimo powyższego brak jest zdaniem Sądu podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary za przedmiotowe naruszenie.

Po pierwsze należy wskazać, że przepisy dotyczące pozaodsetkowych kosztów kredytu i sposobu ich obliczania weszły w życie z dniem 11 marca 2016 roku, a więc z dniem zaprzestania naruszenia przez powoda.

Po drugie należy zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 26 października 2021 r. wydanej w sprawie III CZP 42/20, w której wskazano, że w każdej indywidualnej sprawie podlega badaniu czy rozwiązanie umowy kredytu konsumenckiego wskutek wypowiedzenia związanego z zaległościami w spłacie pożyczki może prowadzić do obniżenia dopuszczalnego poziomu takiej prowizji.

Po trzecie powód wskazał, że posiada ponad 50 tysięcy wyroków, w których sądy w całej Polsce zasądzały wynagrodzenie zgodnie z zapisami umowy pożyczki, kwestionowanymi w skarżonej Decyzji, pozwany temu faktowi nie zaprzeczył.

Wszystkie powyższe kwestie jednoznacznie wskazują, że powód mógł stosować kwestionowane obecnie zapisy, jako zgodne z prawem. Jak już wyżej wskazano nałożenie kary pieniężnej jest fakultatywne i stanowi emanacje uznania administracyjnego, które przysługuje Prezesowi UOKiK w zakresie nałożenia na podmiot kary. Istnieją więc przypadki, w których Organ może odstąpić od nałożenia kary, poprzestając na stwierdzeniu przez Przedsiębiorcę naruszenia. Zdaniem Sądu także odnośnie naruszenia opisanego w punkcie II Decyzji (podobnie jak w punkcie 1.2.a) takie przesłanki zostały spełnione. Ponownie Sąd wskazuje, że orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu ochrony konkurencji, dopuszcza sytuacje, w których Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, w okolicznościach gdy przedsiębiorca mógł pozostawać w błędnym przekonaniu co do bezprawności swojego zachowania (wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja 2015 r., III SK 53/14, OSNP 2017 nr 7, poz. 91, wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2016 r., III SK 21/15, OSNP 2017 nr 11, poz. 155) jeżeli w swojej działalności opierał się na zasadach powszechnie stosowanych na rynku, a także w oparciu o przesłanki wynikające z orzeczeń Sądowych w takich samych sprawach.

Skoro więc w okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, by nałożenie kary pieniężnej - na podstawie dyskrecjonalnego uprawnienia – uzasadnione było interesem publicznym lub odpowiadało zasadzie proporcjonalności, decyzję w zakresie nałożenia na powoda kary pieniężnej za naruszenie opisane w pkt II Decyzji Sąd uchylił, w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkt III Decyzji

W punkcie tym Prezes UOKiK nałożył na przedsiębiorcę obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez publikację oświadczeń opisanych w Decyzji.

Sąd uznał, że obowiązek zawarty w tym punkcie jest nadmierny i nieproporcjonalny, podzielając argumentację powoda w tej kwestii.

Szczególnie zbyt daleko idącym jest nakazywanie powodowi złożenia oświadczenia o treści: „Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa Urzędu mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa Urzędu, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie”.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że duża część spraw, w których na podstawie kwestionowanych zapisów umów była już rozstrzygana przez sądy, co więcej sądy, jak wynika z niekwestionowanego przez pozwanego stanowiska powoda, rozstrzygały w przeważającej większości zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzając kwoty dochodzone na podstawie zakwestionowanych zapisów umowy. Decyzja taka jednoznacznie wprowadzałaby konsumenta w błąd. W większości spraw upłynął termin nawet do wniesienia skargi nadzwyczajnej, pozostawiając na uboczu kwestie, czy skarga taka byłaby przyjęta i kto miałby w tych sprawach orzekać.

Po wtóre mogłoby to wprowadzić w błąd konsumentów, którym roszczenia wobec Spółki mogłyby już ulec przedawnieniu, od zakończenia umowy mogło już upłynąć ponad 6 czy 10 lat.

Wreszcie zdaniem Sądu mogłoby to prowadzić do nierównego traktowania klientów spółki wobec prawa. Różnicowałoby bowiem osoby, które same dokonały spłaty przeterminowanej pożyczki, postawionej do wykonania przez powoda, a tych osób, wobec których zapadły już dawno prawomocne orzeczenia, lub tych które swoich praw nie mogą dochodzić przed sądem w wyniku przedawnienia roszczenia.

Sąd podziela przy tym stanowisko Spółki, która wskazała, że oświadczenie o treści wskazanej w pkt. III może doprowadzić do pozbawienia możliwości obrony swych praw, zwłaszcza w tej części roszczeń, które dotyczyć będą pobieranych od konsumentów świadczeń, które Prezes Urzędu uznał za nadmierne. W takim przypadku, złożenie przez powoda oświadczenia o konsekwencjach prawnych zrównanych z oświadczeniem woli, będzie skutkowało zasądzaniem na rzecz konsumentów zwrotu tych kosztów w pełnym pobranym zakresie, także w przypadku gdy ich część uznać można za uzasadnioną do pobrania, co w szczególności dotyczy kosztu ubezpieczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił pkt II Decyzji, w oparciu o przepis art. 479 § 2 k.p.c.

Punkt V Decyzji

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Prezesem UOKiK jest prawidłowe. Nadto, mimo zaskarżenia przez powoda Decyzji w całości, nie przedstawił on jakichkolwiek zarzutów dotyczących punktu V.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżoną Decyzję należy zmienić w części wskazanej w punkcie I wyroku na podstawie art. 479

31a § 3 k.p.c.

Jednocześnie, co do uchylonych części Decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona Decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 479

31a § 3 k.p.c. (pkt III wyroku).

Co do kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. (pkt IV wyroku), uznając, że każda ze stron procesu w części utrzymała się w swoich żądaniach.

SSO Dariusz Dąbrowski