Spółka chciała wznowienia przez postanowienie TSUE o karze. Sąd oddalił odwołanie od decyzji URE

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 20 września 2024 r., Nr (...), wydaną w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1, art. 145aa., art. 147 oraz 150 § 1 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wznowionego na wniosek z dnia 27 marca 2024 r. złożony przez (...) S.A. w J., odmówił uchylenia decyzji Prezesa URE z dnia 27 marca 2017 r., znak (...), w sprawie umorzenia spółce świadectw pochodzenia energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółka, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji Powód zarzucił:

dokonanie przez Prezesa URE błędnej wykładni treści postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23, polegającej na przyjęciu, iż postanowienie to nie ma wpływu na treść decyzji Prezesa URE z dnia 27 marca 2017 r., znak (...) w rozumieniu art. 145aa § 1 k.p.a. i tym samym nie stanowi podstawy do uchylenia tejże decyzji, podczas gdy postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 odnosi się do całego systemu pomocy państwa wdrożonego przez krajowego ustawodawcę bez uprzedniego uzyskania decyzji końcowej Komisji Europejskiej tj. z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie zaś wyłącznie do możliwości nałożenia kary pieniężnej na podmiot zobowiązany za okres poprzedzający wydanie przez Komisję Europejską decyzji końcowej stwierdzającej zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym.

Mając na uwadze powyższe, Spółka wniosła o:

1. zmianie zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji Prezesa URE z dnia 31 marca 2016 r., znak (...),

2. zasądzenie od pozwanego Prezesa URE na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwany Prezes URE wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 27 marca 2017 r., znak (...) (dalej również jako „decyzja pierwotna”, „decyzja nr 1”) Prezes URE umorzył (...) S.A. w J. świadectwo pochodzenia:

o nr (...) na ilość energii elektrycznej 1076,000 MWh,

co miało miejsce w celu realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii w zakresie, o którym mowa w art. 190 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za drugie półrocze 2016 r. Przedmiotowa decyzja została wydana na wniosek Powoda.

(decyzja k. 4, wniosek k. 2-3 akt adm.)

W dniu 11 stycznia 2024 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-220/23 wydał postanowienie w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na spółkę (...) sp. z o.o. z powodu nieprzestrzegania obowiązku w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectwa pochodzenia, któremu to obowiązkowi podlega ona w ramach systemu wsparcia dla producentów energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych znajdujących się na terytorium Polski.

(okoliczność bezsporna)

Pismem z dnia 27 marca 2024 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Prezesa URE decyzji pierwotnej, a następnie o wydanie przez Prezesa URE decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

(wniosek k. 20 - 23 akt adm.)

Postanowieniem z dnia 24 maja 2024 r., Prezes URE wznowił postępowanie administracyjne celem zbadania, czy przywołane przez Powoda orzeczenie TSUE ma wpływ na treść decyzji pierwotnej.

(postanowienie k. 25-27 akt adm.)

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wznowieniowego, Prezes URE decyzją z dnia 20 września 2024 r., Nr (...) odmówił uchylenia decyzji pierwotnej.

(decyzja k. 31-33 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody, których wiarygodność i moc dowodowa nie budziły zastrzeżeń.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie jest niezasadne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w oparciu o przesłanki szczegółowo wymienione w tym przepisie. Przy czym, w myśl art. 145aa § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanej decyzji. Z kolei na podstawie art.145aa § 2 k.p.a. „

w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej”.

Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 oraz 145a-145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.

W myśl natomiast art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.

W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 145aa § 1 k.p.a. stanowi o możliwości żądania wznowienia postępowania także wówczas, gdy wydane zostało orzeczenie TSUE, które ma wpływ na treść wydanej decyzji. Doktryna jako podstawę wydania orzeczenia wskazuje powstanie takiej wadliwości rozstrzygnięcia, że uwzględnienie wykładni przedstawionej przez TSUE wymusza wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. Tym samym wpływ wyroku TSUE na decyzję zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób istotny (R. Hauzer, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, Legalis). Co więcej „

Wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym postępowania administracyjnego, służącym weryfikacji decyzji ostatecznej, ze względu na wady kwalifikowane wskazane w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa, art. 145b KPA. Postępowanie to stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 KPA) i z tego względu konieczne jest restrykcyjne podejście przy wykładni przepisów regulujących przebieg tego postępowania, w tym do przepisów regulujących dopuszczalność jego wszczęcia”. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r., II SA/Kr 1351/23, Legalis nr 3044820)

Przechodząc do

meritum sprawy wskazać należy, że wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145aa § 1 k.p.a. Powód powołał się na wydane przez TSUE w dniu 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 postanowienie. Jak wynika z uzasadnienia tegoż orzeczenia wniosek o jego wydanie w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE.

Tytułem wstępu nakreślić należy, że postawione TSUE pytanie prejudycjalne pojawiło się w odniesieniu do polskiego systemu świadectw pochodzenia wprowadzonego w 2005 r. i mającego na celu wspieranie producentów energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych w Polsce. Jak wskazał TSUE w uzasadnieniu swojego postanowienia: Zdaniem Komisji (Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 2 sierpnia 2016 r. C(2016) 4944 final) system ten stanowi pomoc wchodzącą w zakres zastosowania art. 108 ust. 3 TFUE, ale władze polskie dokonały zgłoszenia tego systemu dopiero w 2013 r., ponieważ zakładały początkowo, że taki system nie może zostać uznany za pomoc państwa. Decyzją końcową z dnia 2 sierpnia 2016 r. Komisja uznała ten system za zgodny z rynkiem wewnętrznym, poddając jednoczesnej krytyce jego przedwczesne wprowadzenie w życie. Jednocześnie z postanowienia TSUE w sposób jasny wynika, że przedstawione pytanie dotyczyło zgodności z prawem Unii kary pieniężnej wymierzonej przedsiębiorstwu, które nie wywiązało się w szczególności z obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia dla całości energii elektrycznej jaką sprzedało, który to obowiązek – zgodnie z decyzją końcową z dnia 2 sierpnia 2016 r. – bezspornie stanowi część tego samego systemu pomocy państwa.

W świetle poczynionych przez TSUE rozważań na zadane mu pytanie TSUE udzielił odpowiedzi, że art. 108 ust. 3 zdanie ostatnie TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wymierzeniu przedsiębiorstwu kary pieniężnej za naruszenie obowiązku stanowiącego część środka pomocy państwa wprowadzonego w życie przed wydaniem przez Komisję decyzji końcowej, stwierdzającej zgodność tej pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli dane naruszenie nastąpiło w okresie poprzedzającym wydanie tej decyzji.

Odnosząc się w tym miejscu do przywołanej już powyżej Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 2 sierpnia 2016 r. C(2016) 499 final (dalej również jako „

Decyzja”, „

Decyzja KE”, „

Decyzja końcowa”) podkreślić należy, że stwierdzono w niej, iż przy wprowadzaniu systemu świadectw pochodzenia mających na celu wspieranie producentów energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych w Polsce doszło do naruszenia postanowień art. 108 ust. 3 TFUE, albowiem do jego (systemu) zgłoszenia doszło dopiero w 2013 r., tj. przed wydaniem właściwej decyzji Komisji Europejskiej. Powyższe wynikało z błędnego założenia, iż ww. system nie może zostać uznany za pomoc państwa. W treści Decyzji wskazano jednak wprost, że „

Komisja wyraża ubolewanie, że Polska wprowadziła w życie system ŚP wspierający wytwórców energii elektrycznej z OZE z naruszeniem postanowień art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komisja na podstawie niniejszej oceny zdecydowała jednak nie zgłaszać zastrzeżeń co do środków pomocy (zarówno polskiego systemu ŚP w celu wsparcia odnawialnych źródeł energii, jak i zmniejszenia obciążeń związanych z OZE dla odbiorców energochłonnych) z uwagi na fakt, że są one zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komisja przypomina Polsce, że wszelkie zmiany dotyczące tych środków pomocy wymagają zgłoszenia”.

W kontekście powyższego słusznie zatem Organ uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 nie ma wpływu na treść pierwotnej decyzji w rozumieniu art. 145aa § 1 k.p.a. i tym samym nie stanowi podstawy do jej uchylenia.

Przywołane postanowienie TSUE dotyczy bowiem wprost niedopuszczalności nakładania kary pieniężnej za okres poprzedzający wydanie przez Komisję Europejską Decyzji końcowej stwierdzającej zgodność pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym, co w tym przypadku miało miejsce 2 sierpnia 2016 r., a nie jak podnosi to Powód obowiązku nabywania i przedstawiania Prezesowi URE do umorzenia świadectw pochodzenia energii elektrycznej z OZE, o którym mowa w art. 9a ust. 1 i 9 (początkowo ust. 8) Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania pierwotnej decyzji.

Nie można również tracić z pola widzenia, że decyzja pierwotna została wydana na wniosek Powoda, a celem jej wydania była realizacja obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii w zakresie, o którym mowa w art. 190 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za drugie półrocze 2016 r, poprzez umorzenie stosownych świadectw pochodzenia. Bezsprzecznie zatem decyzja pierwotna dotyczyła odrębnego postępowania administracyjnego, aniżeli postępowanie na kanwie, którego zapadło postanowienie TSUE z dnia 11 stycznia 2024 r. w sprawie C-220/23 (wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie tegoż obowiązku). Podstawą wydania decyzji pierwotnej był art. 65 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 1 i 2 w zw. z art. 52 ust. 1 i art. 190 ust. 2 pkt 1 oraz w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, a więc była to inna podstawa, aniżeli podstawa decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej. Konsekwentnie, zasadnie Organ posługując się dyrektywą wykładni wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. uznał, że postanowienie TSUE, na które powołuje się Spółka nie ma wpływu na pierwotną decyzję w rozumieniu art. 145aa § 1 k.p.a.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że podniesiony przez Spółkę zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że orzeczenie TSUE stanowiące podstawę skargi Powoda dla wznowienia postępowania, dotyczy wymierzenia przedsiębiorstwu energetycznemu kary pieniężnej, a nie jest sprawą dotyczącą realizacji obowiązku umarzania świadectw pochodzenia energii z OZE co w konsekwencji doprowadziło Organ do słusznej konstatacji o braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie wskazanej przez Powoda.

Stwierdzając zatem brak podstaw do uchylenia decyzji pierwotnej na podstawie art. 145aa § 1 k.p.a. Organ w sposób prawidłowy orzekł o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art.151 § 1 ust. 1 k.p.a.). Skoro bowiem nie stwierdzono w niniejszej sprawie istnienia przesłanek pozytywnych wznowienia postępowania z formalnego punktu widzenia należało odmówić wznowienia postępowania (co zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. nastąpiło po zbadaniu przyczyn wznowienia postępowania). Twierdzenie zaś Powoda jakoby Organ winien wydać decyzję stwierdzającą, że decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem prawa jest chybione. Założenie to całkowicie pomija bowiem dyspozycję art. 151 § 2 k.p.a., który znajduje zastosowanie wówczas, gdy zastosowaniu art. 151 § 1 k.p.a. stoi na przeszkodzie przepis art. 146 § 1 k.p.a., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 479

53 § 2 k.p.c. oddalił odwołanie Powoda.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Koszty zastępstwa procesowego zostały ustalone w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) na 720,00 zł.

SSO Dariusz Dąbrowski