Kradzieże w sklepach jako wykroczenia, nie recydywa. Kara łączna 7 miesięcy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt X K 965/24 przeciwko G. P. oskarżonemu o czyny z art. 62 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

G. P.

Uprzednia karalność

G. P.

Negatywna opinia z zakładu karnego

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dotychczasowa karalność oskarżonego

Informacja z K.

Dowód w postaci informacji z K. w odniesieniu do oskarżonego G. P. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności.

Negatywna prognoza kryminologiczna

Opinia o oskarżonym z odbywania kary pozbawienia wolności

Dowód w postaci opinii zastępcy Dyrektora ZK w odniesieniu do oskarżonego G. P.. nie budzi wątpliwości, ani w zakresie formy, ani treści. Została ona sporządzona przez uprawniony do tego podmiot w formie przewidzianej dla tej czynności. Żadna ze stron postępowania nie kwestionowała jej autentyczności i rzetelności

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1) Ad 1)

2) Ad 2)

Bez sformułowania zarzutu zakwestionowanie przeprowadzenia rozprawy bez udziału obrońcy oskarżonego

Niezasadny

Rzeczywiście w toku postępowania przygotowawczego oskarżony korzystał z pomocy ustanowionego z urzędu obrońcy, co było podyktowane wątpliwościami co do jego poczytalności w czasie popełnienia zarzucanych mu czynów (zarządzenie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II Kp 995/24). Treść opinii biegłych z dnia 20 listopada 2024 r. (k. 102-107) sprawiła, że Prokurator wystąpił do Sądu Rejonowego o stwierdzenie, że udział obrońcy w postępowaniu nie jest obowiązkowy oraz cofnięcie ustanowionego obrońcy z urzędu (wniosek z dnia 2 grudnia 2024 r. k. 111). W konsekwencji Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2024 r. uznał, że udział obrońcy oskarżonego nie jest obowiązkowy i zwolnił adw. M. M. z obowiązków obrońcy z urzędu (sygn. akt II Kp 1460/24). O tym postanowieniu podejrzany został powiadomiony. Prokurator skierował akt oskarżenia czyniąc odręczną adnotację o dacie cofnięcia obrońcy z urzędu (także na jego odpisach). Odpis tego aktu oskarżenia G. P. wraz z pouczeniami i zawiadomieniu o terminie rozprawy otrzymał 30 stycznia 2025 r. (k. 179a). Również brał udział osobiście w rozprawie i jak wynika z zapisów jej protokołu nie zgłaszał wniosków w tym zakresie. Stąd też zarzut przeprowadzenia rozprawy bez udziału obrońcy oskarżonego nie jest zasadny. Bezpodstawność zarzutów kierowanych pod adresem adw. M. M. została wyjaśniona w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. skierowanym do oskarżonego G. P. już na etapie postępowania odwoławczego (k. 245).

Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary

Niezasadny

Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że występuje wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (wyrok SN: z dnia 22 października 2007 r., (...) 75/07; z dnia 26 czerwca 2006 r., (...) 28/06; z dnia 30 czerwca 2009 r., WA 19/09). Tak orzeczona kara może być wynikiem bądź to niedostrzeżenia występującej

in concreto okoliczności istotnej z punktu widzenia dyrektywy wymiaru kary z art. 53 kk lub też nienadania im adekwatnej wagi. Wskazywane w pismach wnoszonych przez Skarżącego okoliczności nie mają takiego charakteru, zwłaszcza zaś takiego wpływu na ocenę współmierności orzeczonej kary nie ma trudna podkreślana jego sytuacja osobista, zwłaszcza zdrowotna oskarżonego, pozostająca bez związku z popełnieniem czynów poddanych prawnokarnej ocenie w zaskarżonym wyroku. Rażąca niewspółmierność kary występuje bowiem wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celów kary, ze szczególnym uwzględnieniem jej oddziaływania zapobiegawczego i wychowawczego. Nie każda zatem wadliwość rozstrzygnięcia o wymiarze kary może stanowić usprawiedliwioną podstawę odwoławczą, lecz jedynie jej kwalifikowana postać, wyrażająca się orzeczeniem kary „rażąco” niewspółmiernej. Rażąca niewspółmierność kary jest uchybieniem w zakresie konsekwencji prawnych czynu, a zatem realnie można o niej mówić wówczas, gdy suma zastosowanych kar i środków karnych, wymierzonych za popełnione przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie zapewnia spełnienia celów kary. Ponadto, orzeczona kara lub środek karny mogą być uznane za niewspółmierne, gdy nie uwzględniają w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnionego czynu, jak i osobowości sprawcy. O surowości nie decyduje sam wymiar kary, ale jej stopień wykorzystania ustawowej sankcji, która w znacznej mierze odzwierciedla stopień społecznej szkodliwości danego typu czynu zabronionego. Czyn stypizowany jako przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy

o przeciwdziałaniu narkomanii zagrożony jest wyłącznie karą pozbawienia wolności do 3 lat (dolną granicę stanowi dolna granica tego rodzaju kary – 1 miesiąc – art. 37 kk). Zważywszy zwłaszcza na ilość zakwestionowanego środka odurzającego (1,448 g substancji psychotropowej z grupy II-P w postaci 4 C.), Sąd odwoławczy uznał zarzut skarżącego za zasadny, że orzeczona wobec niego kara w wymiarze 10 miesięcy pozbawienia wolności – za przypisany mu w punkcie 1. występek z art. 62 ust. 1 ustawy

o przeciwdziałaniu narkomanii jest zbyt surowa, nie odzwierciedla bowiem w adekwatnym stopniu karygodności tego czynu, dlatego też jej wymiar Sąd obniżył do 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na ten wymiar kary miała wpływ dotychczasowa wielokrotna karalność oskarżonego i skazanie także na kary pozbawienia wolności za popełnianie w przeszłości występków także z art. 62 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt II K 1057/11). Odległość czasowa między datą uprzedniego skazania – 6 luty 2012 r.- a datą popełnienia poddanego ocenie czynu – 29 czerwca 2024 r. (brak skazań w tym okresie ponad dziesięcioletnim za tego typu czyny z ustawy

o przeciwdziałaniu narkomanii) pozwala na uznanie, że kara w wymiarze orzeczonym zaskarżonym wyrokiem była rażąco surowa, stąd też sprawiedliwe jest obniżenie jej wymiaru do 6 miesięcy pozbawienia wolności, która odzwierciedla i stopień społecznej szkodliwości (ilość posiadanych środków psychotropowych i ich rodzaj) i stopień zawinienia oskarżonego, uwzględnia dotychczasową karalność oskarżonego i nie pozostaje w sprzeczności z celami prewencji indywidualnej (zapobiegawcze i wychowawcze oddziaływanie) i generalnej (kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa) kary. Wprawdzie oskarżony podnosi, że jest osobą uzależnioną od środków odurzających, to jednak od wielu lat – jak podkreślał – „jest czysty”. Zatem poza karą zasadniczą pozostałe orzeczenia związane z przypisanym oskarżonemu występkiem są w pełni uprawnione i znajdują swoje oparcie w ustalonym stanie faktycznym i zastosowanych przepisach prawa. W tym zakresie orzeczenia te, z pkt 2 i 3 zaskarżonego wyroku, nie były kwestionowane przez oskarżonego.

W odniesieniu do drugiego z czynów również zachodziły podstawy do zmiany poprzez obniżenie orzeczonej kary jednakże z powodów, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od treści podniesionego przez oskarżonego zarzutu o rażącej surowości kary (omówione w pkt 4 uzasadnienia). W tym miejscu jednak należy zauważyć, że wymierzając wobec oskarżonego kary za przypisywane mu czyny nie można pomijać jego uprzedniej wielokrotnej karalności i skazań za różnego rodzaju przestępstwa także na kary pozbawienia wolności, popełnianie w przeszłości występków także z

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także wielokrotnie przestępstw przeciwko mieniu i ponowne ich popełnianie mimo odbywania orzeczonych za nie także kar pozbawienia wolności. Z treści opinii o oskarżonym wynika zaś, że po jego stronie brak podstaw do pozytywnej prognozy kryminologicznej, chociaż w warunkach zakładu karnego jego zachowanie nie rodziło większych zastrzeżeń. Te okoliczności jako element brany pod uwagę jako jedna z dyrektyw wymiaru kary, poza stopniem społecznej szkodliwości i zawinienia rzutowały na rodzaj i wymiar kar zasadniczych oraz brak warunków do wymierzenia kar innego niż kara pozbawienia wolności rodzaju.

O obniżenie wymierzonej kary

O ponowne przeprowadzenie postępowania

Częściowo zasadny

Wobec poprawnie przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie, zgromadzenia i przeprowadzenia kompletnego materiału dowodowego, prawidłowej jego oceny, brak jest podstaw do ponownego przeprowadzenia postępowania. Wskazywane przez Skarżącego przyczyny nie uzasadniały zarzutu wadliwości postępowania sądowego. Stąd też nie jest zasadny wniosek o ponowne przeprowadzenie postępowania. Jednocześnie w części, przy uwzględnieniu uwag z pkt 4 uzasadnienia, zasługiwał na uwzględnienie wniosek o obniżenie wymierzonej oskarżonemu kary, tj. kar jednostkowych za poszczególne czyny oraz kary łącznej orzekanej w ich miejsce, zważywszy na zasadność zarzutu podkreślającego surowość kar jednostkowych.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. Sąd odwoławczy uznał, że utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 kpk). Bezpodstawne przypisanie działania w warunkach art. 64 § 1 kk prowadzi do uznania, że takie orzeczenie, zważywszy na rażące naruszenie prawa materialnego, cechuje się rażącą niesprawiedliwością w rozumieniu art. 440 kpk.

Na wstępie należy przypomnieć, że „niesprawiedliwość orzeczenia” odnosi się nie tylko do „materialnej” niesprawiedliwości (obraza prawa materialnego), ale także do „procesowej” niesprawiedliwości (obraza przepisów postępowania), z powodu której doszło do rażących uchybień naruszających reguły rzetelnego procesu. Artykuł 440 kpk, z uwagi na swój wyjątkowy charakter, może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy popełnione przez sąd pierwszej instancji uchybienia są rażące i ponadto miały – nie tylko potencjalny, ale realny, rzeczywisty wpływ na treść wyroku. Ta „rażąca niesprawiedliwość” w rozumieniu art. 440 kpk musi być nie tylko „oczywistą” – a zatem „widoczną na pierwszy rzut oka”, „niewątpliwą” – ale też ma wyrażać poważny „ciężar gatunkowy” uchybienia, które legło u podstaw wydania orzeczenia dotkniętego „rażącą niesprawiedliwością”. Rzecz nie dotyczy każdej „niesprawiedliwości” wydanego orzeczenia, a jedynie takiej, której nie można pogodzić chociażby z zasadą rzetelnego procesu.

W realiach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy, przejmując za oskarżycielem publicznym, uznał oskarżonego G. P. za winnego popełnienia czynu z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk. Zarówno jednak z przyjętej kwalifikacji prawnej, jak i z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd przypisał oskarżonemu (nie zmieniając ani opisu zarzucanego czynu, ani jego kwalifikacji zawartych w akcie oskarżenia) popełnienie dwóch wykroczeń wyczerpujących znamiona z art. 119 § 1 kw. Takie właśnie poczynił ustalenia faktyczne, czemu dał wyraz w uzasadnieniu. Wykroczenia te pozostają w zbiegu realnym. Wobec tego, że oskarżony popełnił te wykroczenia w krótkich odstępach czasu, przy wykorzystaniu takiej samej sposobności Sąd Rejonowy uznał, że oskarżony odpowiada jak za jeden czyn zabroniony wyczerpujący znamiona przestępstwa z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk. Użyta w tym przepisie formuła „odpowiada jak za jeden czyn zabroniony” oznacza, że sprawca nie tylko w sensie „naturalnym”, ale i w świetle prawa popełnił kilka czynów zabronionych (wykroczeń), chociaż odpowiada według reguł przewidzianych dla odpowiedzialności za jeden czyn, podczas gdy z art. 12 § 1 kk wynika, że kilka czynów w sensie „naturalnym” ustawodawca uznaje za jeden czyn („uważa się za jeden czyn zabroniony”). Takich ustaleń nie kwestionuje skarżący. Również Sąd Odwoławczy nie widzi podstaw do ich kwestionowania.

Faktem niewątpliwie ustalonym jest także uprzednia karalność oskarżonego za przestępstwa przeciwko mieniu, w tym kwalifikowane z art. 278 § 1 kk, za które były orzeczone wobec niego kary pozbawienia wolności przewyższające swoim wymiarem 6 miesięcy (były także kary w niższej wysokości, a także innego rodzaju jak kara ograniczenia wolności), co znajduje potwierdzenie w informacji z K. (k. 223-241). Niewątpliwie oskarżony G. P. zakończył odbywać karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności – jak przyjęto w zarzucie aktu oskarżenia zaaprobowanego w przypisaniu zaskarżonym wyrokiem – w dniu 5 lutego 2022 r. W wypadku orzeczenia wyrokiem łącznym (takim jest wskazany w zarzucie wyrok orzekający wobec oskarżonego karę łączną pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt X K 731/17 – odpis k. 140-154) kary łącznej pozbawienia wolności, pięcioletni okres przewidywany w art. 64 § 1 kk biegnie od odbycia w całości lub w części co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności kary łącznej, przy czyn kara za przestępstwo poprzednie, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa ponownego, musi być orzeczona w rozmiarze co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności (wyrok SN: z dnia 9 maja 2011 r., V KK 130/11; z dnia 25 listopada 2010 r., V KK 331/10; z dnia 20 marca 2013 r., IV KK 51/13; z dnia 12 marca 2025 r., III KK 637/24). Wprawdzie

expresis verbis w przepisie art. 64 § 1 kk mówi się tylko o tym, by sprawca był uprzednio skazany na karę pozbawienia wolności, ale niewątpliwie ze względu na warunek faktycznego odbycia co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, to jednak nie chodzi tu o każde skazanie na karę pozbawienia wolności, lecz wyłącznie o skazanie na karę w wymiarze minimum 6 miesięcy. W rozmiarze co najmniej 6 miesięcy pozbawienia musi być orzeczona kara za przestępstwo poprzednie, do którego odnosi się podobieństwo przestępstwa ponownego (wyrok SN: z dnia 9 maja 2011 r., V KK 130/11; z dnia 26 stycznia 2006 r., IV KK 464/05).

W czynie zarzucanym i przypisanym oskarżonemu G. P. po opisie czynów popełnionych w dniach 14 listopada 2024 r. oraz 18 listopada 2024 r. i wskazaniu spowodowania łącznej wartości strat w kwocie 829,98 zł na szkodę (...) sp. z o.o. ul. (...), w dalszej części przyjęto: „przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2018 r. o sygn.. akt X K 731/17 między innymi za przestępstwo z art. 278 § 1 kk na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 6 października 2016 r. do 5 lutego 2022 r.” Jednocześnie przyjęto prawną kwalifikację czynu zarzuconego oskarżonemu z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk. Tak zakwalifikowany występek przypisał oskarżonemu Sąd Rejonowy, za który zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 278 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk wymierzył karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Tymczasem stosownie do treści art. 64 § 1 kk konieczne dla przyjęcia wymagania wobec danego oskarżonego określonej w tym przepisie recydywy specjalnej podstawowej jest nie tylko by był on już skazany za podobne przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolości i aby odbył za nie co najmniej 6 miesięcy tej kary, aby popełnił on ciągu 5 lat od odbycia kary kolejne nowe podobne umyślne przestępstwo. Tymczasem popełnione przez oskarżonego czyny nie były przestępstwami a wykroczeniami, za które w drodze fikcji prawnej – jako sprawca dwóch wykroczeń – odpowiada jak za przestępstwo. Ponieważ z art. 12 § 2 kk nie wynika, aby wykroczenia wchodzące w skład ciągu traciły swoją samoistność na gruncie prawa wykroczeń, uzasadniony jest pogląd, że pojedyncze zachowania wchodzące w skład ciągu nie stanowią przestępstwa, lecz pozostają wykroczeniami, za które odpowiedzialność jest kształtowana jak za przestępstwo. Sprawca kilku zachowań każdorazowo wyczerpujących ustawowe znamiona art. 119 § 1 kw nadal pozostaje sprawcą wykroczeń, jednakże ze względu na obowiązywanie normy z art. 12 § 2 kk traktowany jest w sferze wymiaru kary i innych środków prawnokarnej reakcji tak, jak gdyby swoim zachowaniem wypełniał on jednokrotnie znamiona przestępstwa (wyrok SN z dnia 5 marca 2025 r., I KK 25/25). Konsekwencją przypisania oskarżonemu czynu z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk (sprawstwa dwóch wykroczeń) jest niemożność zakwalifikowania tak przypisanego czynu jako popełnionego w warunkach recydywy specjalnej podstawowej, która jest stosowana tylko w wypadku popełnienia podobnych przestępstw (uprzedniego, za które odbyto karę i następczego właśnie sądzonego). Ponieważ art. 64 § 1 kk przewidujący warunki recydywy specjalnej podstawowej stanowiącej nadzwyczajną okoliczność obciążającą nie można go wykładać rozszerzająco. Taką byłaby interpretacja – prowadząca do zastosowania kwalifikacji jak w akcie oskarżenia i zaskarżonym wyroku – byłaby nieuprawnionym rozciągnięciem stosowania okoliczności obciążającej w sytuacji, gdy nowy popełniony czyn nie jest przestępstwem, tylko poprzez zastosowanie art. 12 § 2 kk określającego podstawę odpowiedzialności karnej „jak za jeden czyn zabroniony” będący przestępstwem z art. 278 § 1 kk. Wprawdzie oparty na redukcji sposób ujęcia podstawy prawnokarnej oceny zachowania sprawcy dwóch zachowań będących wykroczeniami mechanizm działania art. 12 § 2 kk powoduje przyjęcie jednego skumulowanego czynu podlegającego łącznej ocenie w wartościowaniu prawnokarne jako przestępstwo, to jednak bez użycia tego mechanizmu wszystkie zachowania sprawcy stanowiłyby odrębne wykroczenia. Sprawca kilku zachowań każdorazowo wyczerpujących ustawowe znamiona wykroczeń – z art. 119 § 1 kw – nadal pozostaje sprawcą wykroczeń, a zatem jego odpowiedzialności za czyn zakwalifikowany z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk, nie można uznać dodatkowo za spełniający warunki zaostrzonej odpowiedzialności związanej z powrotnością do przestępstwa w rozumieniu art. 64 § 1 kk.

Bezpodstawne zatem przypisanie działania oskarżonego G. P. w warunkach art. 64 § 1 kk prowadziło do uznania, że orzeczenie takie cechuje się rażącą niesprawiedliwością w rozumieniu art. 440 kpk (wyrok SN: z dnia 4 września 2014 r., V KK 222/14; z dnia 27 listopada 2023 r., II KK 472/23). Wadliwe bowiem przypisanie popełnienia czynu w warunkach takiej recydywy stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i co do zasady ma oczywiście istotny wpływ na treść wyroku. Powrotność do przestępstwa stanowi bowiem okoliczność braną pod uwagę przy wymiarze kary, a ponadto ustawodawca przewiduje możliwość wymierzenia sprawcy działającemu w warunkach art. 64 § 1 kk kary przewidzianej za dane przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę i ogranicza czasową możliwość uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia z reszty kary (wyrok SN z dnia 25 maja 2021 r., V KK 177/21). Naruszenie to miało charakter rażący (wykładnia stojąca u jego podstaw była sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu), co w oczywisty sposób miało wpływ na treść orzeczenia.

Nie ulega wątpliwości, że czyny opisane w pkt 2 komparycji wyroku, tak w dacie ich popełnienia w dniu 14 listopada 2024 r. i w dniu 18 listopada 2024 r., jak i w dacie wydania zaskarżonego wyroku (23 kwietnia 2025 r.) stanowiły wykroczenia z art. 119 § 1 kk. Ustawodawca przewidział kwotę 800 zł jako kryterium rozgraniczające wykroczenie z art. 119 § 1 kw od przestępstwa z art. 278 § 1 kk (od wejścia w życie z dniem 1 października 2023 r. nowelizacji Kodeksu wykroczeń ustawą z dnia 7 lipca 2022 r.

o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2022 r., poz. 2600). Przy orzekaniu w sprawach o czyny przeciwko mieniu, wobec których kryterium uznania takiego zachowania za przestępstwo lub wykroczenie stanowi określona w Kodeksie wykroczeń wartość, należy mieć na uwadze kwotę rozgraniczającą tzw. czyny przepołowione obowiązującą w dacie orzekania w przedmiocie odpowiedzialności za taki czyn (wyroki SN z dnia 16 marca 2019 r., V KK 14/18; z dnia 11 kwietnia 2018 r., IV KK 76/18). W realiach niniejszej sprawy tak w dacie czynów, jak i w dacie orzekania stan prawny w tej mierze był taki sam. Przepis art. 12 § 2 kk poszerza kryminalizację zawartą w kodeksie karnym wraz z wszelkimi tego konsekwencjami. Określa on bowiem podstawy odpowiedzialności karnej „jak za jeden czyn zabroniony”, w sytuacji gdy sprawca dopuścił się dwóch zachowań (czynów), z których każde stanowi realizację znamion wykroczenia. Podstawy prawnokarnej oceny zachowania sprawcy określono zatem w sposób oparty na redukcji, skoro z wielu zachowań będących wykroczeniami powstać ma jeden skumulowany oraz podlegający łącznej ocenie czyn wartościowany prawnokarnie jako przestępstwo. W konsekwencji wszelkie zachowania, które bez użycia mechanizmu z art. 12 § 2 kk stanowiłyby odrębne wykroczenia przeciwko mieniu, stają się łączną podstawą odpowiedzialności za jeden czyn będący przestępstwem (wyrok SN z dnia 7 marca 2024 r., V KK 39/24; z dnia 3 października 2023 r., V KK 280/23; z dnia 7 listopada 2023 r., V KK 278/23). Przyjęcie tego modelu gwarantuje sprawcy szeregu wykroczeń bardziej rozbudowane gwarancje procesowe. Ocena spełnienia przesłanek z art. 12 § 2 kk winna bowiem następować w toku postępowania karnego a nie postępowania wykroczeniowego, które byłoby właściwe gdyby czyny rodziły odpowiedzialność wyłącznie za wykroczenia. Literalnie „odpowiada za jeden czyn zabroniony wyczerpujący znamiona przestępstwa ten, kto w krótkich odstępach czasu, przy wykorzystaniu tej samej albo takiej samej sposobności lub w podobny sposób popełnia dwa lub więcej umyślnych wykroczeń przeciwko mieniu, jeżeli łączna wartość mienia uzasadnia odpowiedzialności za przestępstwo” (12 § 2 kk). Te warunki spełniają czyny przypisane oskarżonemu G. P.. Już ta okoliczność powoduje dla niego swoistą surowszą odpowiedzialność, bo popełniając dwa wykroczenia odpowiada jak za jedno przestępstwo w procesie karnym. Nadal jednak „popełnił dwa umyśle wykroczenia” (warunek

sine qua non uruchomienia mechanizmu redukcyjnego z art. 12 § 2 kk), a zatem nie spełnia warunków dodatkowego jeszcze obostrzenia wymiaru kary przewidzianego w art. 64 § 1 kk dla sprawców wielu umyślnych przestępstw. Tylko bowiem w sytuacji, gdy „sprawca skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany, sąd wymierza karę przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia może ją wymierzyć w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę”. W okolicznościach niniejszej sprawy brak spełnienia przesłanek przypisania oskarżonemu G. P. popełnienia zarzucanych czynów w warunkach powrotu do przestępstwa (recydywy specjalnej, szczególnej podstawowej z art. 64 § 1 kk) stąd korekta zaskarżonego orzeczenia.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w zakresie, w jakim Sąd ten uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 62 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii polegającego na tym, że oskarżony w dniu 29 czerwca 2024 roku w R., woj. (...), przy ul. (...) wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku posiadał substancje psychotropową z grupy ll-P w postaci 4 C. o wadze 1,448 grama netto. Sąd Odwoławczy zaaprobował orzeczenie środków:

1) w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 1.000 zł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (na podstawie art. 70 ust. 4a

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii),

2) w postaci przepadku na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych z wykazu dowodów rzeczowych nr (...) – poprzez zniszczenie (na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii).

Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie o uznaniu oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk polegającego na tym, że oskarżony w okresie od 14 listopada 2024 r. do dnia 18 listopada 2024 r. w R. w sklepach (...) przy ul. (...) oraz ul. (...) w krótkich odstępach czasu, przy wykorzystaniu tej samej sposobności i w podobny sposób dokonał:



w dniu 14 listopada 2024 r. w R. przy ul. (...) w sklepie (...) zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci kurtki zimowej męskiej marki C. o wartości 429,99 zł na szkodę (...) Sp. z o.o. ul. (...), (...)-(...) B.,



w dniu 18 listopada 2024 r. w R. przy ul. (...) w sklepie (...) zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci obuwia męskiego marki J. (...) o wartości 399,99 zł na szkodę (...) Sp. z o.o. ul. (...), (...)-(...) B.,

powodując łączną wartość strat w kwocie 829,98 zł na szkodę (...) Sp. z o.o. ul. (...), (...)-(...) B..

Sąd Odwoławczy zaaprobował orzeczenie na podstawie art. 46 § 1 kk zobowiązujące oskarżonego do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. ul. (...), (...)-(...) B. kwoty 429,99 zł – za skradzioną i nieodzyskaną kurtkę.

Sąd Odwoławczy zaakceptował wydane na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolnienie oskarżonego w całości od ponoszenia kosztów sądowych i obciążenie nimi Skarbu Państwa.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że nie było żadnych merytorycznych czy formalnych racji, które przemawiałyby za koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez Skarżącego, ani też powodów nakazujących uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Sąd Rejonowy wykorzystał w toku rozprawy istniejące możliwości weryfikacji tez aktu oskarżenia i twierdzeń obrony, w granicach niezbędnych dla ustalenia faktów istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy oparł orzeczenie na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym w toku poprawnie przeprowadzonego postępowania sądowego. W tym zakresie podniesione zarzuty, zwłaszcza przeprowadzenia rozprawy bez obrońcy oskarżonego, nie były zasadne. Dokonana zaś ocena dowodów mieści się w granicach zakreślonych dyspozycją art. 7 kpk. Istotne dla rozstrzygnięcia w kwestii odpowiedzialności za przypisane oskarżonemu czyny okoliczności ujawnione w toku postępowania przed Sądem Rejonowym zostały omówione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji dokonał ustaleń faktycznych opierając się na całokształcie materiału dowodowego, a wyciągając trafne wnioski poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w zakresie sprawstwa i zawinienia poszczególnych zarzucanych oskarżonemu czynów. Jednocześnie uwzględniając całokształt niebudzących wątpliwości okoliczności właściwie Sąd Rejonowy ocenił ich karygodność, jak również ich zawinienie. Przy braku podstaw do uwzględnienia zarzutów apelacji łączonych z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie postępowania, w części uwzględniając zarzut surowości orzeczonej kary Sąd Okręgowy dokonał korekty zaskarżonego orzeczenia (o czym poniżej w pkt 5.2) z przyczyn wskazanych szczegółowo w pkt 3.2 i 4 uzasadnienia.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Wobec potrzeby modyfikacji zaskarżonego orzeczenia Sądu Rejonowego w pierwszym rzędzie niezbędnym stało się uchylenie rozstrzygnięcia o karze łącznej z pkt 6 wyroku oraz o zaliczeniu na poczet kary łącznej okresu zatrzymania z pkt 7 (pkt Ia sentencji). W uwzględnieniu zarzutu surowości kary Sąd odwoławczy orzeczoną zaskarżonym wyrokiem wobec oskarżonego G. P. za przypisany w punkcie 1. występek z art. 62 ust. 1 ustawy

o przeciwdziałaniu narkomanii karę obniżył do 6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt Ib sentencji). Z przyczyn szczegółowo omówionych w pkt 4 uzasadnienia Sąd odwoławczy uznał iż oskarżony G. P. przypisanego mu przestępstwa nie popełnił w warunkach powrotu do przestępstwa w rozumieniu art. 64 § 1 kk, dlatego z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 4. wyeliminował stwierdzenie, że „czynu tego oskarżony dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2018 r. (sygn. akt X K 731/17) między innymi za przestępstwo z art. 278 § 1 kk na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 6 października 2016 r. do 5 lutego 2022r.”, jednocześnie z jego prawnej kwalifikacji Sąd wyeliminował art. 64 § 1 kk oraz uznał, że stanowi on występek z art. 278 § 1 kk w zw. z art. 12 § 2 kk i na podstawie art. 278 § 1 kk wymierzył oskarżonemu G. P. karę 5 miesięcy pozbawienia wolności (pkt Ic sentencji). W miejsce orzeczonych (zmodyfikowanych) kar jednostkowych pozbawienia wolności Sąd Odwoławczy na podstawie art. 85 § 1 kk oraz art. 86 § 1 kk orzeczone w punkcie I litera b) i c) wyroku kary jednostkowe połączył i wymierzył oskarżonemu G. P. karę łączną 7 miesięcy pozbawienia wolności, na poczet której na podstawie art. 63 § 1 kk zaliczył okres zatrzymania oskarżonego od dnia 29 czerwca 2024 r. godzina 23:00 do dnia 1 lipca 2024 r. godzina 10:40 (pkt III sentencji).

Powody dokonanej zmiany – modyfikacji orzeczonych wobec oskarżonego G. P. kar jednostkowych za przypisane mu zaskarżonym wyrokiem przestępstwa zostały opisane w punkcie 3 i 4 uzasadnienia. Obniżenie kary za popełniony występek z art. 62 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz po eliminacji warunków popełnienia drugiego z przypisanych przestępstw w recydywie specjalnej podstawowej wymierzenie kary 5 miesięcy pozbawienia wolności koniecznym stało się orzeczenie w miejsce tych nowych kar jednostkowych kary łącznej 7 miesięcy pozbawienia wolności, z zaliczeniem na jej poczet okresu zatrzymania oskarżonego, co znajduje uzasadnienie w przywołanych przepisach leżących u podstaw wydanych orzeczeń w tej mierze (pkt I i III sentencji).

Koszty procesu

Punkt IV wyroku, czyn V

W postępowaniu odwoławczym oskarżony G. P. korzystał z pomocy obrońcy ustanowionego z urzędu w osobie adw. P. O. - Kancelaria Adwokacka w R.. Ponieważ koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, ponosi Skarb Państwa, Sąd odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. O. kwotę 1.033,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu G. P. w postępowaniu odwoławczym. Wysokość zasądzonej kwoty wynika z § 17 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa dalbo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2024 r., poz. 763 ze zm.) i stanowi stawkę podstawową za obronę w sprawie karnej przed sądem okręgowym jako drugą instancją w kwocie 840 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według obowiązującej w tej mierze stawki (23%), tj. 193,20 zł.

Ponieważ zarzuty apelacji nie znalazły w pełni uzasadnienia, ani również wnioski odwoławcze nie były zasadne, stosownie do art. 636 § 1 kpk i art. 8 w zw. z art. 10

ustawy o opłatach w sprawach karnych

koszty sądowe za postępowanie odwoławcze obciążają oskarżonego. Mając jednak na względzie aktualną sytuację materialną oskarżonego Sąd odwoławczy, na podstawie art. 424 § 1 kpk i art. 17 ust. 1 ustawy

o opłatach w sprawach karnych, zwolnił oskarżonego G. P. od uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, a poniesionymi w tym zakresie wydatkami obciążył Skarb Państwa.

SSO Grażyna Artymiak

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony G. P.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 23 kwietnia 2025 r. (sygn. akt X K 965/24)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

zmiana