Sąd utrzymał uniewinnienie kobiety, która odtrąciła telefon nagrywającego ją mężczyzny

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 8 września 2025 roku w sprawie II K 23/24.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel prywatny

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obraza przepisów postępowania mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK, art. 5 § 2 KPK i art. 424 § 1 pkt 1 KPK poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonej L. M. (1) sprowadzającą się do dania wyjaśnieniom oskarżonej w zakresie naruszenia nietykalności cielesnej pokrzywdzonego, co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonej od stawianego mu zarzutu.

Obraza przepisów postępowania mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK, art. 5 § 2 KPK poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zeznań świadka T. N. i w konsekwencji nie danie wiary zeznaniom tego świadka.

Obraza przepisów postępowania mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK, art. 5 § 2 KPK poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zeznań świadka A. H. (1) i w konsekwencji nie danie wiary zeznaniom tego świadka.

Obraza przepisów postępowania mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK, art. 5 § 2 KPK i art. 424 § 1 pkt 1 KPK poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci nagrania wideo z przebiegu zdarzenia, co skutkowało błędnym przyjęciem braku sprawstwa oskarżonej co do zarzucanego jej czynu.

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu braku sprawstwa oskarżonej L. M. (1) w popełnieniu zarzucanego czynu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy oskarżona w dniu 22 października 2023 roku w Ł. uderzyła ręką w prawy nadgarstek T. N., naruszając tym samym jego nietykalność cielesną.

Częściowo zasadny

Zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie, co pozwali uniknąć powielania tych samych rozważań i ocen.

W ustaleniach faktycznych dokonanych przez sąd I instancji należy wyodrębnić dwie sfery:

- pierwszą, odnosząca się do stosunków pomiędzy stronami, wynikającymi z angażowania przez A. H. (2) - oskarżonej w relacje pomiędzy byłymi partnerami po rozpadzie związku, w szczególności ich znaczenie ochronne dla A. H. (1) w ramach kontaktów oskarżyciela prywatnego z dzieckiem, zwłaszcza w mieszkaniu byłej partnerki;

- drugą, dotyczącą inkryminowanych zdarzeń z dnia 23 października 2023 roku w miejscu zamieszkania A. H. (1).

Przedmiotem rozważań sądu I instancji odnośnie tła przedmiotowego zajścia były nie tylko dowody obciążające oskarżonego ale również wszelkie dowody temu przeciwne, zaś dokonana ocena materiału dowodowego uwzględnia reguły procesowe sformułowane w art. 7 KPK, jest zgodna jest z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego i nie zawiera błędów logicznych. Ustalone w tym zakresie okoliczności nie były w apelacji kwestionowane. Odnoszą się do głębokiego konfliktu pomiędzy A. H. (1) a T. N., obaw A. H. (1) przed byłym partnerem, próśb o asystę oskarżonej podczas jego wizyt w mieszkaniu A. H. (1), co powodowało niechęć oskarżyciela prywatnego wobec oskarżonej i przyjmowanie wobec niej wrogich postaw.

W zakresie przedmiotowego czynu sąd I instancji oparł się przede wszystkim na dowodach osobowych, w szczególności wyjaśnieniach L. M. (1), którym depozycje A. H. (1) nie zaprzeczały. Tym samym odrzucił zeznania oskarżyciela prywatnego jako całkowicie niewiarygodne. Wprawdzie sąd ten podniósł, iż w ramach ustaleń faktycznych oparł się na załączonego do akta nagrania z tego zajścia, jednakże zdaniem sądu odwoławczego w sposób niewystarczający wykorzystał je do odtworzenia przebiegu inkryminowanych zdarzeń. Jest to dowód obiektywny, nie był kwestionowany przez strony, i powinien służyć na rozprawie głównej weryfikacji dowodów osobowych, a nie uzupełniania ich treści.

Sąd odwoławczy odtworzył przedmiotowe nagranie na rozprawie głównej i w oparciu o jego zapis, dokonał nowych ustaleń faktycznych w ramach tego czynu, które nie są w pełni tożsame z ustaleniami zawartymi w zaskarżonym wyroku w tej części.

W sytuacji kiedy sąd odwoławczy podważa przeprowadzoną przez sąd I instancji ocenę zebranych w sprawie dowodów i przyjęte na jej podstawie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku tego sądu, jego obowiązkiem jest przeprowadzenie i zaprezentowanie w uzasadnieniu wydanego przez siebie rozstrzygnięcia, odmiennej oceny dowodów zebranych w toku postępowania i skorygowanie ustaleń faktycznych. Powinien to uczynić w sposób zgodny z zasadami określonymi w art. 7 i 410 KPK. Równocześnie sąd ten powinien skonkretyzować podjęte na podstawie tej oceny owe odmienne ustalenia faktyczne, obrazujące przebieg zdarzenia.

Wynika z nich, że:

L. M. (1) w tkacie inkryminowanego zajścia siedziała za stołem. W tym czasie T. N. zakładał kurtkę. Padają kwestie na temat jego dziwnych ruchów podczas tej czynności. Po tym oskarżyciel prywatny zaczął zbliżać się do stołu i miejsca, gdzie siedziała oskarżona. Miał w ręku telefon komórkowy skierowany w stronę siedzącej. L. M. (1) mówi o nagrywaniu; pyta dlaczego T. (...) ją nagrywa, wyraża tego dezaprobatę i podkreśla, ze ma prawo tu być. Mężczyzna zbliżając się do niej zaprzeczał, by nagrywał i spytał czy ma jeszcze coś do powiedzenia.

Doszedł do rogu stołu, gdzie siedziała oskarżona z telefonem skierowanym w jej stronę. Wówczas L. M. (1) sięgnęła w jego kierunku ręką, co spowodowało na nagraniu chwilową zmianę kierunku dotychczasowego nagrywania w wyniku opuszczenia ręki trzymającej telefon. Po tym oskarżyciel prywatny niezwłocznie kontynuował nagrywanie oskarżonej. L. M. (1) zapytała się go, dlaczego ją nagrywa. On tego nie potwierdził, odsuwając się od stołu poza zasięg jej ręki, ominął stół. Ona siedziała dalej w jednym miejscu i go nie atakowała.

Zapis tego nagrania wskazuje, że:

- oskarżona nie prowokowała pokrzywdzonego;

- nie podejmowała w stosunków do niego żadnych nieakceptowalnych, czy stanowiących naruszenia porządku prawnego postaw;

- siedziała cały czas w jednym miejscu;

- to T. N. się do niej zbliżał i prowokacyjnie nagrywał ją telefonem i kłamliwie przeczył, że tego nie robi;

- L. M. (2) wyrażała wobec nagrywającego dezaprobatę dla tej czynności;

- gdy oskarżony zbliżył się do niej z telefonem ustawionym w jej kierunku, wyciągnęła swoją rękę do jego ręki i doprowadziła do chwilowego opuszczenia telefonu i zaprzestania jej kadrowania; musiała jego rękę z telefonem szarpnąć w dół;

- natychmiast po tym pokrzywdzony podniósł rękę i ponowił jej nagrywanie, odsuwając się od stołu. L. M. (2) ograniczyła się dalej do wyrażania żądań, aby przestał ją nagrywać.

Tym samym sąd odwoławczy nie podzielił ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż nie doszło pomiędzy stronami do kontaktu fizycznego

( oparty na stole telefon przez mężczyznę podczas ubierania się, L. M. (1) po wyciągnięciu ręki, położyła na stole, kamerą w dół. Oskarżyciel go podniósł i opuścił mieszkanie ).

Nagrywanie bez zgody jest dopuszczalne tylko w ograniczonych przypadkach – przede wszystkim, gdy odbywa się pomiędzy uczestnikami rozmowy, dla wykorzystania nagranie w celu ochrony własnych praw.

Odpowiedzialność prawna za nagrywanie bez zgody może wynikać z kilku przepisów:

- art. 107 KW – niepokojenie innych za pomocą środków technicznych,

- art. 23 i 24 KC – ochrona dóbr osobistych (np. wizerunku, prywatności, czci);

- art. 267 KK – zakaz nielegalnego uzyskiwania informacji, np. podsłuchiwania rozmów bez wiedzy uczestników,

- art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – zakaz rozpowszechniania wizerunku bez zgody osoby nagranej.

Kwestia legalności nagrywania innych osób zależy od okoliczności oraz celu nagrania. W tym przypadku nagrywanie oskarżonej przez pokrzywdzonego nie dotyczyła zdarzeń mających znaczenie prawne lub faktyczne. L. M. (1) nie naruszała jakichkolwiek praw pokrzywdzonego i to nagranie w tym momencie nie miało jakiegokolwiek znaczenia dowodowego. Oznacza to, że ta czynność podjęta wobec L. M. (1) przez T. N. miała charakter prowokacyjny i nękający ( filmowanie poprzez ukierunkowanie telefonu na jej osobę ), zwłaszcza że robił on to demonstracyjnie, jednocześnie zaprzeczając kłamliwie, iż wykonuje taką czynność ( art. 107 KW ). L. M. (1) stanowczo i kilkukrotnie sprzeciwiała się nagrywaniu jej osoby ( bezpodstawnym utrwalaniu jej wizerunku ), gdyż nie dawała pokrzywdzonemu żadnych powodów do takiej rejestracji i mogła rzeczywiście obawiać się – uwzględniając rodzaj wzajemnych relacji – wrogiego wykorzystywania nagrań jej osoby. Jej żądania miały więc podstawę prawną także w naruszaniu art. 23 i 24 KC – dóbr osobistych związanych prawem do wizerunku, prywatności. Przed zaatakowaniem ręki pokrzywdzonego trzymającej telefon oskarżona upewniała się, czy wykonuje tą czynność i jaki jest jej cel, a wobec robienia tego prowokacyjnie, demonstracyjnie i bez powodu, wyrażała żądania, aby jej zaniechał. Nie bez znaczenia jest, że nagrywanie na terenie prywatnym bez zgody właściciela lub nagrywanej osoby jest niedozwolone.

Oskarżyciel prywatny nie wykazał, że jego działanie nie było bezprawne, czyli że zaistniały sytuacje, gdy rejestracja jest niezbędna do ochrony żywotnych interesów osoby nagrywającej lub innych osób. Przykładowo, może to dotyczyć dokumentowania przestępstwa lub sytuacji zagrażającej bezpieczeństwu.

W konsekwencji należy uznać, że zachowanie T. N. było zamachem na wskazane dobra L. M. (2) ( prawo do prywatności, wizerunku; szczególnym przedmiotem ochrony art. 107 KW jest spokój psychiczny, czy też równowaga psychiczna człowieka, co na gruncie komentowanego przepisu wiąże się z nieodczuwaniem przykrości, zdenerwowania, rozdrażnienia itp., wolnością od celowych zachowań innych ludzi wywołujących takie uczucia ).

Na pierwszy plan wysunąć należy prawo jednostki do samodzielnego odparcia zamachu na jej dobro, jak i każde inne dobro prawne, a także społeczną pożyteczność instytucji obrony koniecznej. Jednostka musi mieć pozostawioną swobodę decyzji, czy odeprze sama zamach, zwróci się o pomoc, czy zrezygnuje z czynnej reakcji. Słusznie wskazuje się, że „osoba napadnięta nie ma obowiązku ani ratowania się ucieczką, ani ukrywania się przed napastnikiem w zamkniętym pomieszczeniu, ani też znosić napaści ograniczającej jej swobodę, lecz ma prawo odpierać zamach wszelkimi dostępnymi środkami, które są konieczne do zmuszenia napastnika do odstąpienia od kontynuowania zamachu” (wyr. SA w Poznaniu z 14.3.2000 r., II AKa 98/00, Wok. 2001, Nr 7, s. 92). Podobnie uznał SA w Krakowie w wyr. z 20.2.2012 r. (II AKa 259/11, KZS 2012, Nr 5, poz. 48):

Obrona konieczna polega na odpieraniu bezprawnego, rzeczywistego i bezpośredniego zamachu. Jej elementami składowymi są zamach i obrona. Zarówno zamach, jak i obrona muszą odpowiadać warunkom określonym w art. 25 KK. Zamach musi być rzeczywisty, bezprawny i bezpośredni, obrona, będąca wolicjonalnym odpieraniem zamachu, musi się mieścić w ramach konieczności, a ponadto sposób obrony musi odpowiadać warunkowi współmierności do niebezpieczeństwa zamachu.

Zdaniem sądu odwoławczego w tym przypadku oskarżona działała w ramach obrony koniecznej w ujęciu art. 25 § 1 KK, jako kontratypu wyłączającego bezprawność czynu, gdyż po stronie sprawcy czynu zostały spełnione wszelkie znamiona określające warunki dopuszczalności podjęcia działań obronnych, takie jak zamach, bezpośredniość i bezprawność zamachu, skierowanie zamachu na dobro chronione prawem, a także znamiona dotyczące samych działań obronnych, takie jak odpieranie zamachu, działanie skierowane przeciwko napastnikowi motywowane odpieraniem zamachu i koniecznością obrony.

Zamachem jest zachowanie się człowieka godzące w prawne, chronione dobro" (zob. A. Zoll, w: A. Zoll, KK. Komentarz. Część ogólna, , 2007). Zamach uprawniający do obrony koniecznej może objąć jakiekolwiek dobro prawem chronione, a więc może być skierowany zarówno na każde prawne dobro własne odpierającego zamach, jak i na dobro cudze, w tym mające wymiar społeczny. Przedmiotowy zamach naruszał chronione dobra prawnie oskarżonej wskazane wyżej.

Działaniem w obronie koniecznej było odpieranie zamachu, a więc spowodowanie ściągnięcia ręki pokrzywdzonego, który zbliżył się z telefonem do oskarżonej. Zbicie ręki nagrywającego zmierzało do tego, aby przestał filmować L. M. (1) z bezpośredniej bliskości i tylko taki był cel tej czynności. Spowodowało to chwilową zmianę kierunku nagrywania. Zachowanie oskarżonej było tylko ukierunkowane na taki skutek. Występowała wobec mężczyzny i w starciu fizycznym była osobą słabszą. Swoje racje wyrażała głównie przez żądania zaniechania demonstrowanych przez pokrzywdzonego naruszeń i odtrącenie ręki nagrywającego było stanowczym i wyrazistym uzupełnieniem tych postaw. Decydując się na ten atak, oskarżona miała świadomość zamachu i wolę obrony atakowanego dobra

Był on podjęty odpowiednio do zagrożenia i w granicach konieczności dla ratowania zagrożonego dobra. Obrona była choć chwilowo efektywna, a z drugiej strony umiarkowana, nie wyrządzająca żadnej szkody, współmierna do niebezpieczeństwa zamachu. Zastosowana obrona była mało intensywna, podjęta w taki sposób i takimi środkami, jakie w konkretnej sytuacji były niezbędne do powstrzymania zamachu i pozostawały w dyspozycji kobiety była bardziej manifestacją sprzeciwu wobec nagrywania jej bez powodu, niż chęcią atakowania pokrzywdzonego siłowo. Konieczność ową należy rozumieć nie tylko w znaczeniu techniczno-prakseologicznym, ale również w moralno-społecznym (wyr. SA w Poznaniu z 6.5.2021 r., II AKa 19/21, Legalis).

Obrona konieczna jest kontratypem, a więc okolicznością, która wyłącza bezprawność czynu zabronionego, a przez to i przestępność czynu, co art. 25 § 1 KK KK wyraża zwrotem „nie popełnia przestępstwa”. Czyn popełniony w obronie koniecznej, mimo że wyczerpuje ustawowe znamiona czynu zabronionego, jest legalny, a zatem nie jest sprzeczny z prawem, nie może być przestępstwem.

Dlatego mimo innej argumentacji i korekty ustaleń faktycznych, wyrok uniewinniający oskarżoną w I instancji należy uznać za zasadny.

Zarzut obrazy art. 5 § 2 KPK, może przynieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości co do stanu dowodów. O naruszenia tego przepisu można więc mówić wówczas, gdy sąd ustalając, że zachodzą niedające się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść skazanego, co w tej sprawie nie miało miejsca.

Przepisy art. 5 § 2 KPK i art. 7 KPK mają charakter rozłączny. Naruszenie zasady in dubio pro reo możliwe jest jedynie wtedy, gdy sąd w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i zgodnie z art. 7 KPK ocenił zgromadzone dowody, a pomimo to z dowodów uznanych za wiarygodne nadal wynikają co najmniej dwie wersje faktyczne, organ procesowy rozstrzyga niedające się usunąć wątpliwości niezgodnie z kierunkiem określonym w przepisie art. 5 § 2 KPK. W przypadku kwestionowania oceny poszczególnych dowodów, nie może być mowy o naruszeniu art. 5 § 2 KPK. Argumentacja apelacji nie wskazuje na rzeczywiste naruszenie art. 5 § 2 KPK

Nie należy zapominać, że uzasadnienie wyroku, które w myśl aktualnego brzmienia art. 424 § 1 KPK, powinno zawierać jedynie zwięzłe wskazanie udowodnionych faktów i ich podstawy dowodowej, nie decyduje o trafności rozstrzygnięcia – to zależy od materiału dowodowego stanowiącego podstawę orzeczenia, z którym każde rozstrzygnięcie musi być skonfrontowane. Pisemne motywy wyroku stanowią tylko punkt wyjścia do takiej konfrontacji w ramach kontroli odwoławczej, ułatwiając zbadanie zasadności i ocenę werdyktu. Ta ostatnia nie jest niemożliwa również wówczas, gdy ogólnikowość, bądź inne niedostatki motywacji, pociągają za sobą konieczność sięgania do szczegółowej treści dowodów, stanowiących podstawę rekonstrukcji faktów. Sporządzone w przedmiotowej sprawie pisemne uzasadnienie (wbrew stanowisku obrońcy) spełnia wymogi określone w art. 424 KPK i pozwala (mimo swojej ogólnikowości) na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, która ostatecznie doprowadziła sąd odwoławczy do uznania podniesionych zarzutów za zasadne jedynie częściowo.

Niezależnie do powyższych rozważań należy stwierdzić, iż ocena stopnia społecznej szkodliwości konkretnego zachowania powinna być oceną całościową, uwzględniającą okoliczności wymienione w art. 115 § 2 KK, nie zaś sumą, czy pochodną ocen cząstkowych takiej czy innej „ujemności” tkwiącej w poszczególnych okolicznościach i dlatego też, jeżeli w art. 1 § 2 KK mówi się o znikomej społecznej szkodliwości czynu, to wymóg znikomości dotyczy społecznej szkodliwości ocenianej kompleksowo, nie zaś jej poszczególnych faktorów. Artykuł 115 § 2 KK zobowiązuje, aby sąd przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu brał pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Ustawodawca, kształtując w tej regulacji prawnej normatywne przesłanki oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, sformułował bowiem zamknięty katalog okoliczności, z których każda charakteryzuje się prawną doniosłością.

Sąd odwoławczy uznał, iż społeczna szkodliwość przedmiotowego czynu ( niezależnie od działania oskarżonej w granicach obrony koniecznej ) jest subminimalna, jeżeli uwzględni się okoliczności w jakich działała oskarżona oraz jaki przyświecał jej cel oraz nie osiąga stopnia znikomej społecznej szkodliwości. Nie może więc być uznane inkryminowane zachowanie za społecznie szkodliwe. Przedmiotowe zdarzenie miało miejsce 22 października 2023 roku; oskarżyciel zgłosił prywatną skargę 22 stycznia 2024 roku, „bo stosunku między nim a A. się nie poprawiły, a pani L. cały czas wchodziła mu w drogę” ( k 143 ). Oznacza to, ze starał się wykorzystać to nagranie instrumentalnie, jako swoisty środek nacisku.

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opocznie.

Niezasadny

Możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 KPK (art. 437 § 2 zd. drugie KPK ) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 KPK (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 KPK. Zakaz ten bezwzględnie wyklucza możliwość skazania oskarżonego po raz pierwszy w instancji odwoławczej, gdy został uniewinniony lub postępowanie wobec niego umorzono. Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw faktycznych i pranych wskazujących na to, że zachodzą przesłanki w tej sprawie do wydania wyroku skazującego wobec L. M. (1).

Stwierdzenie mankamentów postępowania dowodowego sprowadzających się do wadliwej oceny części dowodów obligowało sąd II instancji do samodzielnej konwalidacji tych uchybień, poprzez przeprowadzenie określonych czynności i analiz we własnym zakresie, skoro obowiązujące regulacje postępowania odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 KPK przyznają sądowi odwoławczemu szerokie kompetencje orzekania, w tym także w oparciu o dowody przeprowadzone wyłącznie w tej fazie postępowania. W konsekwencji sąd odwoławczy ma prawo przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i czynienia własnych ustaleń faktycznych, które mogą być odmienne od tych, których dokonał sąd I instancji.

Apelacje obrońcy nie jest wystarczająca dla przyjęcia wystąpienia reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 KPK. Sąd odwoławczy jest upoważniony do wydania takiego orzeczenia wówczas, gdy po dokonaniu ponownej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, dochodzi do wniosku, że istnieje możliwość wydania wyroku skazującego, a na przeszkodzie ku temu stoi określona w art. 454 § 1 KPK reguła ne peius. Zdaniem sądu odwoławczego wyrok uniewinniający oskarżoną był w pełni zasadny.

Obraza przepisów postępowania mająca istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 632 § 1 pkt 1 KPK i art. 616 § 1 pkt 2 KPK poprzez zasądzenie od oskarżyciela prywatnego na rzecz oskarżonej kwoty 3000 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, w sytuacji braku w aktach dowodu na wykonanie przez oskarżoną umowy na zastępstwo prawne w niniejszej sprawie na kwotę 3000 złotych.

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu że oskarżona L. M. (1) w niniejszej sprawie poniosła koszty w kwocie 3000 złotych tytułem ustanowienia obrońcy, w sytuacji braku imiennego potwierdzenia zapłaty w/w kwoty.

Niezasadny

Zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie, co pozwali uniknąć powielania tych samych rozważań i ocen.

Zgodnie z treścią art. 632 pkt 1 KPK, w razie uniewinnienia oskarżonego koszty procesu, a tym samym również uzasadnione wydatki, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy (art. 616 § pkt 2 KPK), w sprawach z oskarżenia prywatnego ponosi oskarżyciel prywatny.

Skoro oskarżonemu - uniewinnionemu - przysługuje od oskarżyciela prywatnego zwrot kosztów zastępstwa prawnego z tytułu ustanowienia jednego obrońcy, poniesionymi przez oskarżoną kosztami zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed sądem I instancji, należy obciążyć oskarżyciela prywatnego.

Udokumentowanie poniesionych wydatków jest możliwe poprzez złożenie umowy o świadczenie usługi prawnej, ewentualnie faktury, rachunku lub innego dokumentu potwierdzającego, że określona należność została na rzecz pełnomocnika uiszczona.

Przy ustalaniu należnej osobie uniewinnionej kwoty zwrotu wydatków z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy, należy mieć na uwadze art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.), który określa, ze opłaty za czynności adwokackie ustala umowa z klientem.

Oskarżona udokumentowała wynagrodzenie dla adwokata za postepowanie przed sądem I instancji umową z adwokatem z dnia 24 grudnia 20254 roku, i taki sposób wykazania żądanej kwoty ma pełną podstawę prawną.

Oczywiste jest, że pełnomocnika działającego z wyboru łączy z klientem umowa określająca jego wynagrodzenie; w granicach określonych prawem w zakresie wysokości wynagrodzenia, sąd nie powinien ingerować w wysokość tego wynagrodzenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 16 września 2021 r.II KK 219/21, Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 9 czerwca 2020 r. IV KK 61/20 Legalis ). Jeżeli strona działająca przez obrońcę wystąpiła o zwrócenie mu wydatków, które poniósł z tytułu ustanowienia obrońcy w postępowaniu kasacyjnym, jak też dojazdu na rozprawę kasacyjną, wniosek należały uwzględnić, jednak w zakresie należycie udokumentowanym i wynikającym z obowiązujących przepisów ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 28 listopada 2019 r. II KK 272/18, Legalis ).

Warto zauważyć, że wysokość wskazanej kwoty nie przekracza wartość sześciokrotności stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), tj. sześciokrotność kwoty 720 złotych, a sposób udokumentowania wysokości poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową kosztów ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym, nie budzi żadnych zastrzeżeń.

Ustalona w umowie z adwokatem kwota nie musi stanowić podstawy zasądzenia poniesionych wydatków procesowych. Sąd może je ustalić w granicach między jednokrotnością a sześciokrotnością stawki minimalnej, uwzględniając niezbędny nakład pracy i charakter sprawy. Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do jej korekty. Rozprawa główna była prowadzona przez 6 terminów ( stawka minimalna 720 x 20% za każdy dodatkowy termin, dała kwotę 1440 złotych ). Ostatecznie żądana kwota jest niewiele większa od dwukrotności tak ustalonej kwoty bazowej, co odpowiada nakładowi pracy obrońcy, charakterowi sprawy i przyczynieniu się do jej rozstrzygnięcia obrońcy.

Jak wyżej

Niezasadny

Jak wyżej

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Uniewinnienie oskarżonej od popełnieni zarzucanego jej czynu.

Zwrot wydatków zastępstwa procesowego za I instancję na rzecz oskarżonej

Obciążenie oskarżyciela prywatnego zryczałtowanymi wydatkami za I instancję.

Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do korekty zaskarżonego wyroku w tych zakresach.

Koszty procesu

2

3

W przypadku nieuwzględnienia środka odwoławczego złożonego wyłącznie przez oskarżyciela prywatnego, kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża się ten podmiot, który go złożył ( art. 636 § 1 i 3 KPK ).

Sąd odwoławczy zasądził od oskarżyciela prywatnego na rzecz oskarżonej tytułem udziału w postępowaniu odwoławczym jednego obrońcy kwotę 840 złotych. Do kosztów procesu zgodnie z treścią art. 616 § 1 pkt 2 KPK zaliczają się uzasadnione wydatki stron z tytułu ustanowienia w postępowaniu odwoławczym obrońcy.

Koszty sądowe obejmują także opłaty ( art. 616 § 2 pkt 1 KPK ). Z powodu nieuwzględnienia środka odwoławczego wniesionego wyłącznie przez oskarżyciela prywatnego sąd odwoławczy wymierzył mu za postępowanie odwoławcze opłatę w wysokości 60 złotych.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżyciela prywatnego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Uniewinnienie oskarżonej

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie