- Sygnatura akt
- II ZK 90/25
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Odpowiedzialności Zawodowej Wydział II
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 8 grudnia 2025 r.
- Rozstrzygnięcie
- Orzeczenie uchylone
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap
Wlewy i badania CTC bez dowodów skuteczności. Przedawnienie zakończyło sprawę lekarza
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Lekarz był obwiniony o stosowanie w latach 2018-2020 wlewów dożylnych, badań CTC i CSC oraz metod niefarmakologicznych, które według zarzutów nie miały naukowego potwierdzenia skuteczności. Sąd Lekarski Wojskowej Izby Lekarskiej orzekł naganę, a Naczelny Sąd Lekarski zmienił karę na zawieszenie prawa wykonywania zawodu na rok.
Ustalenia sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygał o merytorycznej zasadności zarzutów. Obrońcy twierdzili, że pozbawiono obwinionego prawa do obrony, bo nie dopuszczono radcy prawnego do rozprawy, i że czyny oceniono według nieobowiązującego już Kodeksu Etyki Lekarskiej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie Naczelnego Sądu Lekarskiego oraz orzeczenie Sądu Lekarskiego Wojskowej Izby Lekarskiej i umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec lekarza, a kasacje obrońców uznał za zasadne, zwracając 750 zł opłaty od kasacji.
Dlaczego
Czyn miał miejsce do 11 marca 2020 r., a karalność ustała 11 marca 2025 r., czyli przed wniesieniem kasacji, co przesądziło o umorzeniu postępowania.
Dla firm
Karalność przewinienia zawodowego ustaje po 5 latach od jego popełnienia, więc przedawnienie musi być uwzględnione nawet na etapie kasacji.
Więcej o sprawie
Rozprawa odwoławcza toczyła się bez radcy prawnego, którego nie dopuszczono do udziału, bo nie okazał ważnej legitymacji. Karalność przewinienia ustała 11 marca 2025 r., więc SN uchylił orzeczenia obu instancji i umorzył postępowanie.
Naczelny Sąd Lekarski zmienił naganę na roczne zawieszenie prawa wykonywania zawodu, a obrońcy lekarza złożyli kasacje.
Tymczasem czyn przypisany obwinionemu miał miejsce w okresie do 11 marca 2020 r., co oznacza, że karalność tego przewinienia ustała 11 marca 2025 r., czyli po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Lekarski, ale przed wniesieniem kasacji do Sądu Najwyższego.
- Rozstrzygnięcie
- Orzeczenie uchylone
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Odpowiedzialności Zawodowej Wydział II
- Sygnatura
- II ZK 90/25
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
II ZK 90/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 grudnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
Protokolant Kamila Zacharz
przy udziale adwokata J. S. i radcy prawnego K. P. – obrońców obwinionego lekarza
N. S. oraz Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Z. K.,
w sprawie obwinionego lekarza N. S.,
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na rozprawie w dniu 8 grudnia 2025 r.,
kasacji obrońców obwinionego,
od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. […],
zmieniającego orzeczenie Sądu Lekarskiego Wojskowej Izby Lekarskiej […] z dnia
30 października 2024 r., sygn. […]
orzeka
1. uchyla zaskarżone orzeczenie Naczelnego Sądu Lekarskiego
oraz zmienione nim orzeczenie Sądu Lekarskiego Wojskowej Izby
Lekarskiej i na mocy art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k w zw. z art. 112 pkt 1 Ustawy
z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich postępowanie
dyscyplinarne wobec obwinionego lekarza N. S. odnośnie zarzucanych
mu czynów umarza;
II ZK 90/25
2
2. zarządza zwrot na rzecz N. S. kwoty 750 złotych (siedemset
pięćdziesiąt złotych) uiszczonej tytułem opłaty od kasacji;
3. kosztami postępowania obciąża:
- w zakresie postępowania przed Naczelnym Sądem Lekarskim
oraz Sądem Lekarskim Wojskowej Izby Lekarskiej – właściwe organy
samorządu lekarskiego,
- w zakresie postępowania kasacyjnego – Skarb Państwa.
Zbigniew Korzeniowski
Wiesław Kozielewicz
Barbara Skoczkowska
Uzasadnienie
Sąd Lekarski Wojskowej Izby Lekarskiej orzeczeniem z dnia Lekarskiej z dnia
30 października 2024 r., sygn. […], uznał lek. N. S. za winnego zarzucanych mu we
wniosku o ukaranie czynów, przyjmując, iż czyny te stanowią jedno przewinienie
zawodowe, polegające na tym, że obwiniony, działając w czynie ciągłym od stycznia
2018 r. do co najmniej 11 marca 2020 r. w I. w W. stosował u licznych (co najmniej
kilkuset rocznie) zabiegi wlewów dożylnych substancji […], zlecał pacjentom
wykonanie badań Krążących Komórek Nowotworowych (Circualting Tumor Cells -
CTC) i Nowotworowych Komórek Macierzystych (Circulting Stern Cells - CSC) oraz
stosował leczenie niefarmakologiczne w formie: tlenoterapii dożylnej, naświetlania
laserowego krwi, akupunktury laserowej, hipertermii ogólnoustrojowej, terapii
fotodynamicznej (PDT), galwanoterapii - pomimo braku naukowych dowodów na ich
skuteczność w jednostkach chorobowych, w których je stosował, a zatem stosował
metody diagnostyczne i lecznicze bezwartościowe, niezweryfikowane naukowo, a
nawet potencjalnie szkodliwe, zaś wybierając metody diagnostyki i leczenia nie
kierował się przede wszystkim kryterium ich skuteczności i bezpieczeństwa chorych
lecz korzyściami finansowymi oraz nie ograniczył czynności medycznych do
rzeczywiście potrzebnych chorym, narażając ich na nieuzasadnione koszty,
przyjmując, iż swoim postępowaniem naruszył: art. 57 ust. 1 Kodeksu Etyki
Lekarskiej w zbiegu z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i
lekarza dentysty oraz art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich,
art. 57 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej, art. 6 Kodeksu Etyki Lekarskiej oraz art. 8 pkt
II ZK 90/25
3
3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, co stanowi przewinienie
zawodowe określone w art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich i
za to na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich orzekł karę nagany, obciążając lek. N. S. kosztami postępowania w
sprawie na rzecz Wojskowej Izby Lekarskiej […].
Na skutek odwołania Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej,
obwinionego i jego obrońcy Naczelny Sąd Lekarski orzeczeniem z dnia 9 stycznia
2025 r., sygn. […] zmienił zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji w zakresie kary i
za przypisany czyn na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r.
o izbach lekarskich wymierzył obwinionemu lekarzowi karę zawieszenia prawa
wykonywania zawodu na okres roku, obciążając kosztami postępowania
obwinionego lekarza.
Kasację od powyższego orzeczenia złożył obrońca obwinionego N. S. –
adwokat J. S. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. Rażące naruszenie art. 6 kodeksu postępowania karnego w związku z art. 58
ust. 2 i art. 112 punkt 1) ustawy o izbach lekarskich polegające na:
a) Pozbawieniu Obwinionego prawa do obrony w pełnym zakresie określonym w
art. 58 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich, przez nieinformowanie obrońcy
Obwinionego (adwokata J. S. ) o rozprawach przed sądami dyscyplinarnymi I i II
instancji w poprzednio prowadzonym postępowaniu (w którym zapadło orzeczenie
[…]), a - co szczególnie niedopuszczalne - dwukrotne nakazanie jednemu z dwóch
obrońców (radcy prawnemu K. P.) opuszczenia sali rozpraw i przez to pozbawienie
go możliwości wykonywania jakichkolwiek czynności obrończych na rozprawie
odwoławczej w dniu 09.01.2025r.,
b) Zaniechaniu odroczenia rozprawy odwoławczej w dniu 09.01.2025r, na której
rozpoznawano odwołanie oskarżyciela, Obwinionego i jednego z jego obrońców
(adwokata I. W.) i prowadzeniu postępowania w sytuacji, gdy drugi obrońca
Obwinionego (adwokat J. S.) zwracał sądowi uwagę, że nie ma warunków do
przeprowadzenia rozprawy odwoławczej, gdyż jeszcze nie rozpoznano jego
odwołania od orzeczenia sądu dyscyplinarnego I instancji z dnia 27.09.2024r, ani w
trybie art. 429 KPK nie wydano orzeczenia o odmowie przyjęcia tego środka
odwoławczego, a nade wszystko - nie doręczono adwokatowi S. orzeczenia sądu
II ZK 90/25
4
dyscyplinarnego I instancji z dnia 30.10.2024r na prawidłowy adres jego kancelarii,
a odbioru tegoż orzeczenia nie potwierdził i dlatego nie wniósł środka odwoławczego,
który co do zasady winien być rozpoznawany na tej samej rozprawie, co odwołanie
innych uczestników, a zwłaszcza oskarżyciela.
2. Rażące naruszenie art. 424 § 1 punkt 2) i § 2 kodeksu postępowania karnego
w związku z art. 4 § 1 kodeksu karnego w związku z art. 112 punkt 2) ustawy o izbach
lekarskich, poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego
orzeczenia przyczyn, dla których Sąd odwoławczy uznał za zasadne zastosowanie
postanowień Kodeksu Etyki Lekarskiej w brzmieniu z daty deliktów zarzucanych
Obwinionemu, choć od 01.01.2025 r. obowiązywał już nowy Kodeks przyjęty uchwałą
z 18.05.2024r, Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy, w tym art. 57 w
całkowicie nowym brzemieniu.
3. Rażące naruszenie art. 53 ustawy o izbach lekarskich, poprzez jego
zastosowanie jako materialne prawnej podstawy orzeczonej kary, gdy przepis ten nie
określa żadnej sankcji dyscyplinarnej, w ogóle nie zawiera żadnej sankcji i przez to
nie może być podstawą wymierzenia kary dyscyplinarnej.
4. Rażącą niewspółmierność (surowość) orzeczonej kary.
Na podstawie sformułowanych zarzutów wniósł o uchylenie w całości
zaskarżonego przeczenia oraz o wstrzymanie jego wykonalności.
Kasację od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 9 stycznia
2025 r., sygn. […] wniósł także drugi z obrońców obwinionego – r.pr. K. P.,
zaskarżając orzeczenie Naczelnego Sądu Lekarskiego w całości, podnosząc:
- rażące naruszenie prawa mające wpływ na treść orzeczenia, związane z
prawem obwinionego do obrony, a to konkretnie przepisów art. 6 Kodeksu
postępowania karnego (dalej: k.p.k.) w zw. z art. 84 § 1 k.p.k. w zw. z art. 58 ust. 2 i
art. 112 pkt 1 u.i.l., w zw. z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
poprzez:
-
pozbawienie obwinionego prawa do obrony, polegające na
bezpodstawnym niedopuszczeniu obrońcy obwinionego, r. pr. K. P., do udziału w
rozprawie przed Naczelnym Sądem Lekarskim w dniu 9 stycznia 2025 r. oraz
uniemożliwienie wykonywania czynności obrończych, z uwagi na brak
przedstawienia legitymacji radcy prawnego, pomimo przedstawienia przez obrońcę
II ZK 90/25
5
dowodu osobistego, numeru wpisu na listę radców prawnych i zaświadczenia o
wpisie na listę radców prawnych, co w konsekwencji uniemożliwiło obrońcy:
-
złożenie istotnych wniosków dowodowych w sprawie, w tym w zakresie
dotyczącym nowego materiału dowodowego dot. aktualnej wiedzy medycznej, jak
również wniosku o uzupełniające przesłuchanie biegłych,
-
zajęcie stanowiska końcowego;
-
kontrolę przebiegu rozprawy, w tym istotnych kwestii proceduralnych,
związanych z postępowaniem dowodowym, w tym karygodnym brakiem rozpatrzenia
któregokolwiek z wniosków dowodowych złożonych przez obwinionego w toku
całego postępowania, rodzącym uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu;
wpływając bezpośrednio na treść zapadłego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu
Lekarskiego, które zostało wydane na podstawie błędnych i niekompletnych ustaleń
faktycznych, pomijających w sposób bezpodstawny wszystkie wnioski dowodowe,
jakie w toku całego postępowania składał obwiniony.
II. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia, związane
z brakiem jawności rozprawy, a to konkretnie przepisów art. 79 ust. 1, w zw. z ust. 2
pkt 5 u.i.l., w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez:
niczym nieuzasadnione wyłączenie jawności rozprawy w dniu 9 stycznia 2025 r.
przez Naczelny Sąd Lekarski, bez podania w tym zakresie jakiegokolwiek
uzasadnienia, które to naruszenie miało wpływ na zapadłe przed Naczelnym Sądem
Lekarskim rozstrzygniecie, gdyż uniemożliwiło jakąkolwiek kontrolę społeczną nad
procesem, przez co został on poprowadzony w sposób stronniczy i sprzeczny z
przepisami prawa;
III. rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść orzeczenia, związane
z zasadnością procedowania sprawy, a to konkretnie przepisów: art. 438 pkt 2 k.p.k.,
w zw. 63 pkt 5 u.i.L w zw. z art. 154 k.p.k. poprzez:
• zmianę orzeczenia Sądu Lekarskiego Wojskowej Izby Lekarskiej (orzeczenia
I instancji), z dnia 30 października 2024 r. (sygn. akt: […]), które zapadło pomimo
wydania już przez ten sam Sąd, w tej samej sprawie, w dniu 27 września 2024 r.
orzeczenia wymierzającego karę za czyn przypisany obwinionemu, przy
równoczesnym potraktowaniu wydanego wcześniej orzeczenia jako oczywistej
omyłki pisarskiej, które to naruszenie miało wpływ na zapadłe przed Naczelnym
II ZK 90/25
6
Sądem Lekarskim rozstrzygniecie, gdyż w przypadku dostrzeżenia wadliwości
orzeczenia pierwszo- instancyjnego, Naczelny Sąd Lekarski nigdy nie wydałby
zaskarżonego niniejszą kasacją orzeczenia;
IV. rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.
457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 171 § 2
k.p.k. w zw. z art. 112 pkt 1 u.i.L, poprzez:
• nierozważenie zarzutu obwinionego wskazanego w lit. D odwołania z dnia 7
grudnia 2024 roku, sformułowanego na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. w zw. z art.
112 pkt 1 u.i.L, polegającego na braku wyczerpującego zebrania i obiektywnego
rozpatrzenia zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, a także
dokonaniu przez Sąd I instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w postaci:
a. opinii prof. dra hab. n farm. P. M. z 30 lipca 2019 roku; oraz
b. opinii prof. dra hab. J. J. z 13 sierpnia 2019 roku oraz z 28 stycznia
2020 roku;
•
jednoczesnym pominięciem wszystkich wniosków dowodowych z opinii
i badań przedłożonych przez obwinionego;
•
arbitralne stwierdzenie, że ww. opinie prof. dra hab. n farm. P. M. z 30
lipca 2019 roku oraz prof. dra hab. J. J. z dnia 13 sierpnia 2019 roku oraz z dnia 28
stycznia 2020 roku, są adekwatne i bezstronne dla oceny, czy działania obwinionego
były zgodne z aktualną wiedzą medyczną, choć zostały wydane w 2019 roku i 2020
roku (a czyn obwinionego był oceniany do 11 marca 2021 roku), czyli 5 lat przed
wydaniem wyroku, a przy tym nie odsyłają do jakichkolwiek źródeł w zakresie
sformułowanych w ich treści wniosków (umożliwiających ich obiektywną weryfikację)
oraz nigdy nie zostały poddane jakiejkolwiek obiektywnej weryfikacji przez Wojskowy
Sąd Lekarski, jak i Naczelny Sąd Lekarski;
•
przyjęcie, że ww. opinie prof. dra hab. n farm. P. M. z 30 lipca 2019 roku
oraz prof. dra hab. J. J. z dnia 13 sierpnia 2019 roku oraz z dnia 28 stycznia 2020
roku, są rzetelne i bezstronne tylko ze względu na uznanie przez Sąd autorytetu ich
autorów, bez analizy zarzucanych przez obwinionego braków tych opinii (brak źródeł,
brak części merytorycznej, gołosłowność wniosków) i skonfrontowania ich z treścią
opinii prywatnych, wyników aktualnych badań i dokumentów przedłożonych przez
obwinionego, przy jednoznacznym wskazaniu przez Sąd II instancji, iż „w niniejszym
II ZK 90/25
7
postępowaniu najbardziej istotnym dowodem są pozyskane opinie biegłych” co
jednoznacznie świadczy o tym, że Sąd uznał winę obwinionego na podstawie ww.
opinii, pomijając całkowicie analizę stanowisk odrębnych i nowszych materiałów, co
miało oczywisty wpływ na wynik prowadzonego postępowania, gdyż w rezultacie
Naczelny Sąd Lekarski oparł się na opiniach biegłych, pomijających dorobek
aktualnej wiedzy medycznej;
V. rażącą niewspółmierność kary orzeczonej przez Naczelny Sąd Lekarski w
zaskarżonym wyroku, polegającą na zmianie orzeczonej przez Sąd I instancji kary
nagany na znacznie surowszą karę zawieszenia w wykonywaniu zawodu.
W związku z powyższym, obrońca wniósł o: uchylenie zaskarżonego
orzeczenia w całości, a następnie uniewinnienie obwinionego, ewentualnie o
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Lekarski, a
nadto o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia
Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 9 stycznia 2025 r. wydanego w sprawie
zawisłej pod sygn. akt […].
Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2025 r. obrońcy obwinionego podtrzymali
wniesione kasacje, zaś Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wniósł o
ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Kasacje obrońców obwinionego lekarza N. S. zasługiwały na uwzględnienie,
choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty okazały się zasadne. Orzeczenie
Naczelnego Sądu Lekarskiego zostało uchylone ze względu na naruszenie prawa
obwinionego do obrony, z następujących przyczyn.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący maja rację podnosząc naruszenie art. 6
k.p.k., gdyż to uchybienie z pewnością miało miejsce w postępowaniu odwoławczym
i równie pewna jest możliwość jego wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, skoro
naruszony przepis stanowiący podstawę procesowego prawa do obrony należy do
fundamentalnych regulacji o charakterze gwarancyjnym, stanowiąc zarazem
pochodną konstytucyjnego prawa do obrony wyartykułowanego w art. 42 ust. 2
Konstytucji RP. Choć w treści tego unormowania mowa jest o prawie do obrony oraz
o prawie do korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu karnym, to nie ulega
wątpliwości, że gwarancjami wynikającymi z powołanego unormowania
II ZK 90/25
8
konstytucyjnego objęte są również wszelkie inne postępowania o charakterze
represyjnym (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 4 lipca 2002 r. sygn. akt
P 12/01 oraz z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt 18/03, a także P. Sarnecki [w:]
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. L. Garlicki, M.
Zubik, Warszawa 2016, art. 42, teza 3), a zatem również postępowanie dyscyplinarne
lekarzy poprzez odesłanie zawarte w art. 112 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r.
o izbach lekarskich (dalej u.i.l.).
Obwinionemu lekarzowi w toku postępowania w przedmiocie
odpowiedzialności zawodowej przysługuje prawo do korzystania z pomocy nie więcej
niż dwóch obrońców ustanowionych spośród lekarzy, adwokatów lub radców
prawnych (zob. art. 58 ust. 2 u.i.l.), którzy zgodnie z dyspozycją art. 84 § 1 k.p.k.
(poprzez odpowiednie odesłanie z art. 112 pkt 1 u.i.l.) są uprawnieni do działania w
całym postępowaniu, w tym także przed sądem odwoławczym. Skoro ustawodawca
przewidział w ramach prawa do obrony możliwość ustanowienia dwóch obrońców, to
obowiązkiem organów procesowych jest je respektować.
Tymczasem na rozprawie odwoławczej przed Naczelnym Sądem Lekarskim
w dniu 9 stycznia 2025 r. doszło do sytuacji, w której obwiniony N. S. złożył
oświadczenie o ustanowieniu radcy prawnego K. P. swoim drugim obrońcą (obok
adw. J. S.), wypowiadając jednocześnie pełnomocnictwo dotychczasowemu obrońcy
- adw. I. W. Co istotne, r.pr. K. P., stawił się na rozprawę odwoławczą w dniu 9
stycznia 2025 r., wraz z dokumentem tożsamości w postaci dowodu osobistego,
przyodziany w urzędowy strój radców prawny - zgodnie z rozporządzeniem Ministra
Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2000 r. w sprawie określenia stroju urzędowego
radców prawnych biorących udział w rozprawach sądowych. Przewodniczący
kierujący rozprawą nie dopuścił r.pr. K. P. do udziału w rozprawie wskazując na brak
posiadanej przez radcę prawnego legitymacji, będącej w tracie wyrabiania, która to
zdaniem Sądu odwoławczego stanowiła niezbędny atrybut obrońcy,
uniemożliwiający zweryfikowanie czy K. P. jest czynnym radcą prawym. W tym
miejscu należy mieć także na względzie, iż zarówno przepisy prawa powszechnie
obowiązującego, jak też przepisy wewnętrzne samorządu radców prawnych nie
przewidują prawnego wymogu posiadania ważnej legitymacji radcowskiej. Brak
ważnej legitymacji nie może zatem sam w sobie stanowić powodu niedopuszczenia
II ZK 90/25
9
obrońcy do udziału w rozprawie. Jeżeli natomiast sąd powziął wątpliwość o
posiadanym przez racę prawnego prawie do wykonywania zawodu, które według
sądu mogło zostać zweryfikowane jedynie poprzez okazanie ważnej legitymacji
radcowskiej to mógł warunkowo dopuścić obrońcę do udziału, zobowiązując
jednocześnie do uzupełnienia braków w tym zakresie w określonym terminie lub też
odroczyć rozprawę odwoławczą. W tym kontekście zaznaczyć należy, iż okoliczność
posiadanych przez radcę prawnego uprawnień nie była niemożliwa do
zweryfikowania przez sąd na rozprawie. W trakcie rozprawy, radca prawny K. P.
usiłował okazać Sądowi na laptopie odpis zaświadczenia o wpisie go na listę radców
prawnych w O. Ponadto, rozpatrywana sprawa nie była tego rodzaju, która
uniemożliwiałaby jej kontynuację na innym terminie. Przedawnienie następowało 11
marca 2025 r. Co istotne, brak posiadania przez obrońcę blankietu legitymacji
służbowej może zostać rozpatrywane jedynie jako uchybienie w prawidłowym
wykonywaniu czynności zawodowych. Te zaś, w myśl postanowień Kodeksu Etyki
Radcy Prawnego, mają być dokonywane m.in. sumiennie oraz z należytą
starannością uwzględniającą profesjonalny charakter działania. Zważyć przy tym
należy, że posiadanie ważnej legitymacji radcowskiej zależy wyłącznie od woli radcy
prawnego, a uzyskanie nowej legitymacji po utracie ważności przez legitymację
poprzednią wymaga jedynie złożenia stosownego wniosku do Okręgowej Izby
Radców Prawych. Nie wymaga dodatkowego potwierdzania posiadanych
kompetencji zawodowych. Powyższe zaniechanie nie może stanowić zatem
negatywnych konsekwencji rzutujących na pozbawienia obwinionego prawa do
obrony. Reasumując takie postępowanie radcy prawnego może co najwyższej
naruszyć obowiązek sumiennego i z należytą starannością wykonywania czynności
zawodowych, a w dalszej kolejności stanowić postawę do wszczęcia postępowania
wyjaśniającego, lecz z całą pewnością nie może stanowić podstawy do
uniemożliwienia obrońcy wzięcia udziału w postępowaniu przed Sądem. Uchybienie
Sądu uniemożliwiło w praktyce wywiązywanie się przez obrońcę ze swojej roli, a tym
samym w oczywisty sposób pogorszyło sytuację procesową obwinionego, co mogło
mieć bezpośrednie przełożenie na wynik postępowania w II instancji. Prawo do
korzystania z pomocy obrońcy, co oczywiste, nie jest ograniczone do jego aspektu
formalnego, a więc jedynie do ustanowienia obrońcy; ma przede wszystkim aspekt
II ZK 90/25
10
materialny, związany z umocowaniem obrońcy do podejmowania wszelkich
czynności procesowych na korzyść obwinionego, w tym m.in. do występowania przed
organami procesowymi, przedstawiania swoich racji pisemnie lub ustnie, składania
wniosków dowodowych itp. Nie ma przy tym znaczenia, że obwiniony miał
ustanowionego innego obrońcę. Okoliczność ta, sama w sobie nie może stanowić
podstawy do uznania, że jego prawo do obrony zostało skutecznie zagwarantowane.
Poza sporem jest także, że każdy z obrońców mógł samodzielnie przedsiębrać
czynności procesowe lub też w ramach ustalonego wcześniej podziału ról.
W tym stanie rzeczy nie podlega kwestii, że prawo obwinionego do obrony w
niniejszym postępowaniu zostało naruszone niezależnie od tego, że postępowanie
odwoławcze ma w znacznej mierze charakter pisemny, wynikający z temporalnego
ograniczenia prawa do stawiania zarzutów we wnoszonym odwołaniu. Zważywszy
na obecny kształt postępowania karnego odwoławczego, przewidujący szerokie
możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd odwoławczy oraz
możliwości wydawania orzeczeń reformatoryjnych (zob. art. 437 § 2 k.p.k., art. 452
§ 2 i 3 k.p.k., art. 454 § 1 k.p.k.), jak również zawiłość niniejszej sprawy, prawo do
reprezentacji obwinionego w postępowaniu odwoławczym było szczególnie doniosłe.
Już to uchybienie skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego
orzeczenia powodując, że rozpoznanie wszystkich pozostałych zarzutów stało się co
do zasady bezprzedmiotowe (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k.).
Wskazać należy, że w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego lekarzy,
terminy przedawnienia karalności tego postępowania ujęte zostały w art. 64 u.i.l.
Zgodnie z ust. 3 wskazanego przepisu karalność przewinienia zawodowego ustaje,
jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat. Tymczasem czyn przypisany
obwinionemu miał miejsce w okresie do 11 marca 2020 r., co oznacza, że karalność
tego przewinienia ustała 11 marca 2025 r., czyli po wydaniu orzeczenia przez
Naczelny Sąd Lekarski, ale przed wniesieniem kasacji do Sądu Najwyższego. Tym
samym, stwierdzenie przez Sąd Najwyższy zaistnienia, na dzień rozpoznania
niniejszej sprawy, przedawnienia karalności przewinienia zawodowego, skutkować
musiało uchyleniem orzeczeń sądów dyscyplinarnych obu instancji i umorzeniem
postępowania.
II ZK 90/25
11
Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w wyroku, kosztami
postępowania kasacyjnego obciążając Skarb Państwa, a kosztami postępowania
przed Sądami pierwszej i drugiej instancji, obciążając właściwe organy samorządu
lekarskiego, zwracając jednocześnie N. S. kwotę 750 zł tytułem uiszczonej opłaty od
kasacji.
[M. T.]
[r.g.]
Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.