Adwokat domagał się wznowienia kasacji, ale SN nie znalazł ku temu podstaw

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., w sprawie II ZK

61/24, na posiedzeniu w składzie jednoosobowym oddalił jako oczywiście

bezzasadną kasację obwinionego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego

Adwokatury z dnia 1 kwietnia 2023 r., sygn. […], uchylającego postanowienie Sądu

Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt […] i

umarzającego postępowanie.

Pismem z dnia 13 lutego 2025 r. S. J. złożył wniosek o wznowienie

postępowania przed Sądem Najwyższym, sygnalizując zaistnienie w powołanym

wyżej postanowieniu uchybienia, polegającego na prowadzeniu postępowania

II ZO 73/25

2

pomimo zaistnienia negatywnej przesłanki wymienionej w art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., tj.

brak znamion czynu zabronionego podczas gdy, Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Adwokatury w orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2023 r., sygn. […] oraz Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. II ZK 61/24 przyjęły,

iż w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439

§ 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Ponadto, wnioskujący

wskazał na konieczność wszczęcia stosownych postępowań wobec prokuratorów

orzekających wbrew dowodom z przestępstwa.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniosek nie jest zasady.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wznowienie postępowania

stanowiąc nadzwyczajny środek zaskarżenia jest instytucją wyjątkową, która ma

zastosowanie w enumeratywnie wskazanych w ustawie wypadkach, określonych w

art. 540 – 540b k.p.k. i art. 542 § 3 k.p.k. Obwiniony w swoim wniosku powołała

wprawdzie jako ogólną podstawę wznowienia postępowania art. 540 k.p.k.,

niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy taka okoliczność nie wystąpiła.

Zgodnie z treścią art. 540 § 1 k.p.k. postępowanie sądowe zakończone

prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli w związku z postępowaniem

dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że

mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (pkt 1), po wydaniu orzeczenia ujawnią

się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo

czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze, skazano go za

przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności

zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto

okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary, sąd umorzył lub

warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez

oskarżonego zarzucanego mu czynu (pkt 2). Nadto, w myśl art. 540 § 2 k.p.k.

postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł

o niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą

przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie

nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego, zaś według art. 540 § 3 k.p.k.

postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z

II ZO 73/25

3

rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy

międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.

W realiach sprawy stwierdzić należy, że wniosek o wznowienie nie spełnia

warunków określonych w art. 540 § 1 k.p.k., bowiem nie jest wystarczające dla

wznowienia postępowania samo sformułowane przez wnioskodawcę

któregokolwiek zarzutu z podstawy tam określonej. Wnioskodawca nie przedstawił

żadnych nowych faktów czy dowodów, spełniających wymogi określone w art. 540

§ 1 pkt 2a i 2c k.p.k., które w sposób wiarygodny podważałyby przyjęte w niniejszej

sprawie ustalenia faktyczne. Nie wskazał także wyroku lub orzeczenia, o którym

mowa w art. 541 k.p.k., świadczących o popełnieniu przestępstwa w związku z

postępowaniem albo o niemożności wydania wyroku skazującego za przestępstwo,

jakiego dopuszczono się w związku z postępowaniem karnym będącym

przedmiotem sprawy o wznowienie. To przecież nie wznowienie postępowania jako

instytucja szczególna, zawierająca ścisłe unormowania ustawowe w zakresie

warunków formalnych, podstaw oraz trybu i zasad postępowania, ma być środkiem

do ujawnienia przestępstwa, lecz stwierdzenie popełnienia przestępstwa w związku

z postępowaniem pierwotnym może dopiero stanowić podstawę do wystąpienia o

jego wznowienie.

Sąd Najwyższy miał w polu widzenia, iż postanowienie z dnia 27 listopada

2024 r. o sygn. II ZK 61/24 zostało wydane w składzie jednoosobowym, przez SSN

Marka Dobrowolskiego, która to okoliczność jest uważana przez jednego z

członków składu za wystarczającą do uznania, iż w sprawie ujawniła się

bezwzględna przyczyna odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

skutkująca wznowieniem postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Niemniej

jednak, skład sądu orzekającego w sprawie II ZK 61/24 nie był kwestionowany na

etapie postępowania kasacyjnego (chociaż ta okoliczność nie ma wpływu na

wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej), jednakże zapadłe

tam rozstrzygnięcie jest możliwie najkorzystniejsze dla adwokata S. J., a w

konwencyjnym systemie ochrony praw człowieka nie można skutecznie powoływać

się na naruszenie uprawnień wynikających z art. 6 Europejskiej Konwencji

zaistniałe w toku postępowania, które zakończyło się uniewinnieniem lub

umorzeniem postępowania. Podkreślić natomiast trzeba jeszcze raz, że Sąd

II ZO 73/25

4

Najwyższy postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. II ZK 61/24 umorzył

postępowanie przyjmując, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna

odwoławcza wymieniona w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego

oskarżyciela. Nadto, z uwagi na przedawnienie karalności czynu zarzucanego

wnioskodawcy, nie jest możliwe prowadzenie jakiegokolwiek postępowania, które

mogłoby doprowadzić do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się na zakończenie do twierdzeń wnioskodawcy związanych z

popełnieniem przez szereg osób przestępstw przy rozpoznawaniu jego sprawy, to

wskazać trzeba, że w tej sprawie adw. S. J. winien zgłosić się do organów ścigania,

gdyż Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę nie jest upoważniony do

wypowiadania się na ten temat.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]

Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska