Wyrok nakazowy wydany mimo wątpliwości o poczytalność obwinionego. SN go uchylił

D.S. został obwiniony o to, że:

I. w dniu 24 października 2024 r. w godz. 15:45-17:40 w Ł. przy ulicy Ł.(..) umyślnie

złamał zakaz kontaktowania się z E.S., tj. o czyn z art. 66b § 2 pkt 1 k.w.,

II. w tym samym miejscu i czasie umyślnie złamał zakaz zbliżania się do E.S., tj. o

czyn z art. 66b § 2 pkt 4 k.w.,

V KK 454/25

2

III. w dniu 28 października 2024 r. o godz. 8:41 w Ł. przy ulicy Ł.(..) umyślnie

złamał zakaz kontaktowania się z E.S., tj. o czyn z art. 66b § 2 pkt 1 k.w.

Wyrokiem nakazowym z dnia 25 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi -

Śródmieścia w Łodzi uznał D.S. za winnego popełnienia zarzucanych mu wykroczeń,

z tą zmianą, iż czyn I, II i III wypełnił dyspozycję wykroczeń z art. 66b § 2 pkt 3 k.w. i

za to. na podstawie art. 66b § 2 pkt 3 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył

obwinionemu karę grzywny w kwocie 200 złotych.

Wyrok nakazowy nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił

się w dniu 24 kwietnia 2025 r.

Kasację na korzyść obwinionego, zaskarżając wyrok nakazowy w całości,

wniósł Prokurator Generalny. Na zasadzie art. 111 k.p.s.w., art. 526 § 1 k.p.k. i art.

537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. zarzucił mu „rażące i mające istotny wpływ

na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 93 § 2 i 4

k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w. i art. 21 § 4 k.p.s.w., polegające na

rozpoznaniu sprawy D.S. w postępowaniu nakazowym, skutkiem czego było wydanie

wyroku nakazowego, na mocy którego uznano go za winnego popełnienia trzech

wykroczeń z art. 66b § 2 pkt 3 k.w. pomimo, iż wynikające ze zgromadzonego w

sprawie materiału dowodowego okoliczności uzasadniały powzięcie wątpliwości co

do jego poczytalności, co wykluczało możliwość wydania wyroku w tym trybie, a

nakazywało rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych, na rozprawie z udziałem

obligatoryjnego obrońcy”. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku nakazowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu dla Łodzi -

Śródmieścia w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez Prokuratora Generalnego kasacja okazała się oczywiście

zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Orzekanie w postępowaniu nakazowym, zgodnie z brzmieniem art. 93 § 2

k.p.s.w., może nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą

wątpliwości. Zgodnie z § 4 tego artykułu, postępowanie nakazowe jest

V KK 454/25

3

niedopuszczalne, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1, tj. gdy

zachodzi obrona obligatoryjna, w sytuacji gdy obwiniony jest głuchy, niemy lub

niewidomy (pkt 1), ewentualnie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego

poczytalności (pkt 2).

Sąd Najwyższy stoi niezmiennie na stanowisku, iż do naruszenia przepisów art.

93 § 4 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w. dochodzi zarówno wtedy, gdy sąd orzekł w

postępowaniu nakazowym pomimo wątpliwości co do poczytalności obwinionego, jak

i wtedy, gdy wprawdzie nie powziął takich wątpliwości, ale w świetle materiałów

zgromadzonych w aktach sprawy istniały obiektywne przesłanki do powstania takich

wątpliwości, nakładające obowiązek ich wyjaśnienia (m.in. wyroki Sądu Najwyższego:

z dnia 30 marca 2015 r., II KK 77/15; z dnia 29 lipca 2015 r., III KK 223/15; z dnia 20

kwietnia 2017 r., V KK 66/17; z dnia 8 sierpnia 2019 r., III KK 137/19; z dnia 26 lutego

2025 r., V KK 42/25).

W realiach rozważanej sprawy orzekający Sąd pominął albo niedostatecznie

rozważył właśnie tę ostatnią przesłankę. Z akt sprawy wynika bowiem, że czynność

przesłuchania D.S. w dniu 7 lutego 2025 r. w charakterze osoby, co do której istnieje

uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niemu wniosku o ukaranie miała

miejsce w Szpitalu […] w Ł., przy ul. […], gdzie był on wówczas z nieznanych

powodów hospitalizowany (k – 9, 10-11). Informacja o problemach zdrowotnych

obwinionego wynika także z notatki urzędowej, sporządzonej przez funkcjonariusza

Policji w dniu 24 października 2024 r. na okoliczność doprowadzenia D.S. do PDOZ

w Ł. w celu wytrzeźwienia, a zarazem konieczności jego zbadania przed

umieszczeniem w PDOZ przez lekarza psychiatrę. Wprawdzie badający go wówczas

lekarz psychiatra stwierdził brak przeciwwskazań do jego przebywania w PDOZ (k -

2), jednak przedstawione okoliczności dawały podstawę do powzięcia wątpliwości co

do poczytalności obwinionego.

Wskazane okoliczności obligowały Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w

Łodzi do skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie, wyznaczenia obrońcy z

urzędu (art. 21 § 4 k.p.s.w.) oraz podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia

stanu zdrowia psychicznego obwinionego, poprzez powołanie biegłego lekarza

psychiatry (art. 42 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 193-201 k.p.k.).

V KK 454/25

4

Przeprowadzenie postępowania nakazowego zakończonego wydaniem

zaskarżonego wyroku, mimo wystąpienia wskazanych okoliczności, naruszyło w

sposób rażący przepisy art. 93 § 2 i 4 k.p.s.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.s.w.

Dyrektywa wynikająca z treści art. 93 § 4 k.p.s.w. wyłącza bowiem możliwość

orzekania w tym trybie, gdy zachodzi uzasadniona wątpliwość, co do poczytalności

obwinionego, a w niniejszej sprawie istniały realne przesłanki do powzięcia takiej

wątpliwości. Jednocześnie przekroczenie tego zakazu doprowadziło do istotnego

ograniczenia prawa obwinionego do obrony (art. 21 § 3 k.p.s.w.).

Zaistniałe w sprawie uchybienie miało istotny wpływ na treść orzeczenia, także

dlatego, że nie wyjaśniono kwestii zdolności D.S. do ponoszenia winy za zarzucane

mu czyny (art. 17 § 1 i 2 k.w.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę

przekazał Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi do ponownego

rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten weźmie pod uwagę

poczynione wyżej uwagi.

[WB]

[a.ł]