Nieobecny na rozprawie apelacyjnej skazany bez przywrócenia terminu na uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2025 r., Sąd Okręgowy w

Gdańsku odmówił skazanemu M.M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o

sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z

dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25, zwracając uwagę na następujące

okoliczności:

- skazany na etapie postępowania odwoławczego korzystał z pomocy obrońcy z

wyboru, który uczestniczył w rozprawie apelacyjnej,

- na etapie postępowania sądowego skazany nie wyrażał woli uczestnictwa w

rozprawach,

V KZ 52/25

2

- skazany był autorem wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, co

w ocenie Sądu oznacza, że wówczas wyrażał zainteresowanie losem toczącego się

postępowania,

- skazany był wielokrotnie karany i zna konsekwencje związane z uchybieniem

terminowi.

Sąd Okręgowy uznał, iż powołanie się skazanego na fakt ustanowienia obrońcy z

wyboru nie wyłącza istnienia podstawowego i minimalnego obowiązku skazanego

dbania o własny interes procesowy – w interesie skazanego było dowiedzenie się o

treści wyroku, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł złożyć zarówno

obrońca, jak i sam skazany, który w ocenie Sądu nie wykazał istnienia

jakichkolwiek innych powodów, które znacznie utrudniałyby lub wręcz

uniemożliwiały mu podjęcie tej czynności procesowej.

We wniesionym zażaleniu na opisane postanowienie, skazany

zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego w Gdańsku, formułując zarzuty

błędu w ustaleniach faktycznych i obrazy art. 126 § 1 k.p.k. i podniósł, iż nie był

świadomy rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku, albowiem nie był obecny

podczas ogłaszania wyroku, a ustanowiony w sprawie obrońca nie poinformował go

o zapadłym wyroku i w konsekwencji o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia

wniosku o uzasadnienie tegoż wyroku. Nie powinien więc ponosić negatywnych

konsekwencji uchybień obrońcy. Ponadto okoliczność, iż jest osobą karaną nie

pozwala na przyjęcie, iż zna konsekwencje związane z uchybieniem terminom

ustawowym. Swoje stanowisko poparł orzeczeniami Sądu Najwyższego,

konkludując, iż uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od

niego niezależnych, stosownie do treści art. 126 § 1 k.p.k. Wniósł o zmianę

zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku, a tym samym o

przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie V Ka 1201/25.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie skazanego nie zasługuje na uwzględnienie.

V KZ 52/25

3

Zgodnie z treścią art. 457 § 2 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1 k.p.k. w terminie

zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a w wypadku wyroku

umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony,

mogą złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku

(…).

W rozpoznawanej sprawie, działający jako sąd odwoławczy, Sąd Okręgowy w

Gdańsku wydał wyrok w dniu 14 lipca 2025 r., po przeprowadzeniu w tym dniu

rozprawy odwoławczej, na którą skazany nie stawił się będąc o jej terminie

prawidłowo zawiadomiony (potwierdzenie odbioru k – 185). Na rozprawie był

obecny obrońca z wyboru. W ustawowym terminie ani obrońca, ani skazany nie

złożyli wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego.

W zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych powodów, które

mogłyby wskazywać na to, by postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do

złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było dotknięte jakimkolwiek

uchybieniem. Nie uprawdopodobnił, że „niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło

z przyczyn od strony niezależnych" (warunek wynikający z art. 126 § 1 k.p.k., które

spełnić musi strona, by uzyskać pozytywną dla siebie decyzję o przywróceniu

terminu). Niedotrzymanie terminu, wbrew stanowisku skazanego, zależało w

całości od tego, że nie wywiązywał się on w sposób rzetelny z obowiązków

procesowych i nie przejawiał zainteresowania swoją sprawą – wiedząc, że się toczy.

Wypada zauważyć, że skazany mógł dowiedzieć się o treści zapadłego przed

Sądem wyroku, chociażby nawiązując w jakiejkolwiek formie kontakt z samym

Sądem (był przecież prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej),

tym bardziej, że nie będąc osobą pozbawioną wolności nie był w żaden sposób

ograniczony w tych próbach. Skoro jednak nie dowiedział się o treści

rozstrzygnięcia (co w realiach rozpoznawanej sprawy spowodowane było wyłącznie

jego wolą i brakiem dbałości o los własnego procesu), to w konsekwencji brak jego

aktywności wyklucza uznanie, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o

sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej.

V KZ 52/25

4

Mając na uwadze okoliczności sprawy nie można uznać, że niedotrzymanie

przez skazanego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku

z uzasadnieniem, nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (nawet biorąc pod

uwagę podnoszoną kwestię dotyczącą kontaktu z obrońcą). Przyczyna od strony

niezależna ma bowiem miejsce, gdy na jej wystąpienie i przebieg strona nie miała

wpływu i nie mogła jej samodzielnie usunąć, aby w terminie dokonać czynności

procesowej. Taką okolicznością może być przykładowo: niedotrzymanie terminu

zawitego, które wynikło z przeszkód żywiołowych (np. powodzi, pożaru) lub innych

przyczyn o wyjątkowym charakterze (np. wypadek komunikacyjny, paraliż

komunikacyjny z uwagi na niezwykle ciężkie warunki atmosferyczne), było

wynikiem choroby lub nagłego urazu, a strona ze względu na swój stan nie miała

możliwości dokonania czynności samodzielnie lub za pośrednictwem swojego

przedstawiciela procesowego; względnie, gdy termin nie został zachowany z uwagi

na brak lub mylne pouczenie strony przez organ procesowy (np. o prawie lub

sposobie zaskarżenia orzeczenia, początku biegu terminu zawitego)

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2025 r., I KZ 18/25). Za

przyczynę niezależną od strony nie mogą zostać natomiast uznane te sytuacje, gdy

zaniedbania są związane z działaniem – a w zasadzie jego brakiem – danej strony.

Kierując się powyższym orzeczono, jak na wstępie.

Na zakończenie zwrócić należy uwagę na następującą okoliczność: z akt

sprawy wynika, iż dzień po ogłoszeniu przez Sąd Okręgowy w Gdańsku wyroku,

skazany zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wejherowie o wstrzymanie wykonania

orzeczonej w sprawie II K 1183/24 kary 8 miesięcy pozbawienia wolności do czasu

rozpoznania wniosku o udzielenie zgody na jej odbycie w systemie dozoru

elektronicznego (z załączonego wniosku wynika, iż sporządził go w dniu 15 lipca

2025 r. - k – 192 – 193; tego samego dnia sporządził pismo do Sądu Okręgowego o

udzielenie zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego – k – 194 – 196). Powyższe wskazuje, iż skazany dopuszczał

możliwość, że Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznał wniesioną apelację i wydał w

sprawie wyrok, skoro składając przywołane pisma datowane na 15 lipca 2025 r. był

V KZ 52/25

5

pewien, iż orzeczona wobec niego kara pozbawienia wolności może zostać

wykonana.

Jest prawdą, że skazany nie może ponosić negatywnych następstw

zaniechania podjęcia określonych czynności procesowych przez swojego obrońcę i

uchybienie terminowi zawitemu z powodu zaniechania działania obrońcy jest z

perspektywy oskarżonego przyczyną dla niego niezależną. Rzecz jednak w tym, że

skarżący powinien przynajmniej w istotny sposób uprawdopodobnić, że do owego

zaniechania doszło rzeczywiście z powodu zaniedbania czy celowego działania

adwokata. Nie można przecież z góry wykluczać, że brak złożenia przez obrońcę

wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku był konsekwencją

określonej taktyki procesowej uzgodnionej z oskarżonym. Uzasadnienie zażalenia,

pomijając cytowane orzecznictwo, sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że

obrońca nie złożył wniosku o uzasadnienie i nie poinformował skazanego o treści

wyroku, przy czym ostatnia z tych przesłanek, zważywszy na opisany wcześniej

wniosek skazanego o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności, nie

może mieć znaczenia dla oceny zasadności zażalenia. Brak w argumentacji

skarżącego jakichkolwiek faktów prowadzących do przekonania, że obrońca

zaniechał złożenia wniosku o uzasadnienie wbrew woli skazanego (w

szczególności brak jest powołania się jakąkolwiek korespondencję w tej mierze, czy

oświadczenia obrońcy potwierdzającego stanowisko skarżącego).

[WB]

[a.ł]