Paliwo bez płatności na stacjach. Sąd pominął powrót do przestępstwa, kara 8 miesięcy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim o sygn. akt II K 611/24 z dnia 23 maja 2025r.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

- z apelacji oskarżonego:

- obraza prawa procesowego w postaci dowolnej oceny materiału dowodowego i ograniczenia prawa do obrony poprzez odstąpienie od konfrontacji oskarżonego ze świadkami, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi w postaci przypisania mu popełnienia zarzucanego czynu;

Niezasadny

W ocenie Sądu Okręgowego zarzut dowodnej oceny materiału dowodowego ma polemiczny charakter i wynika z próby uniknięcia przez oskarżonego odpowiedzialności karnej. Sąd Rejonowy słusznie nie dał wiary wyjaśnieniom, że oskarżony płacił za paliwo z 2-3 dniowym opóźnieniem, bo nie dostawał pieniędzy na ten cel od swojego pracodawcy. Z materiału dowodowego wynika, że Spółka (...) nie odnotowała żadnej wpłaty z rzeczonego tytułu, zaś zawiadomienia o popełnionym wykroczeniu były składane właśnie po 2-3 dniach. Z monitoringu nie wynika też, by bezpośrednio po zdarzeniu oskarżony rozmawiał z pracownikami stacji, lecz widać, że od razu odjeżdżał z terenu stacji. Nadto, oskarżony poruszał się też pojazdami z podmienionymi tablicami rejestracyjnymi, co wskazuje na chęć uniknięcia ustalenia jego tożsamości, a to znów wskazuje na realizację przestępczego zamiaru. Nie potrafił też wskazać danych pracodawcy, który kazał mu tak robić. W końcu oskarżony przyznał się do popełnienia każdego z pojedynczych wykroczeń, które mu przypisano (k 30, 64, 97, 121, 144 i 168). Zarzut błędnego ustalenia, iż nie kupił samochodu marki V. polega na nieporozumieniu, bowiem Sąd Rejonowy takiej okoliczności nie ustalił. Stwierdził jedynie, że samochód, jakim poruszał się oskarżony tej właśnie marki K. K. (1) sprzedała firmie (...).

Chybiony był również zarzut odstąpienia od przeprowadzenia konfrontacji oskarżonego ze świadkami zdarzenia, co miało ograniczyć jego prawo do obrony. Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2023r. o sygn. akt IV KK 100/23, gdzie stwierdzono, że „konfrontacja nie jest czynnością obligatoryjną, którą organy procesowe są zobowiązane przeprowadzić w każdym wypadku zaistnienia sprzeczności w zakresie twierdzeń osób przesłuchiwanych. Wspomniane rozbieżności mogą zostać wyjaśnione również w oparciu o reguły wynikające z art. 7 KPK. Tym samym zaniechanie przeprowadzenia konfrontacji nie może być traktowane w kategorii obrazy przepisu art. 172 KPK”. Sąd Okręgowy nie dostrzega takich obszarów, które wnioskowana czynność mogłaby wypełnić. Sam fakt, że oskarżony kwestionuje zeznania świadków nie może być podstawą do uznania, że odmowa przeprowadzenia konfrontacji ogranicza jego prawo do obrony. Rozbieżności w prezentowanych wersjach zostały przez Sąd Rejonowy prawidłowo usunięte w trybie swobodnej oceny materiału dowodowego, zaś odmienna optyka skazanego i jego oczekiwania procesowe nie mogą skutecznie prowadzić do uzupełnienia postępowania dowodowego.

- uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

Niezasadny

Nietrafność zarzutu implikuje analogiczną ocenę powiązanego z nim wniosku.

- z apelacji obrońcy:

- rażąco niewspółmiernie surowa kara;

Zarzut pominięty w trybie art. 436 kpk, bowiem uwzględnienie uchybienia z urzędu uczyniło go bezprzedmiotowym.

- wymierzenie kary łagodniejszej lub mieszanej.

Pominięcie zarzutu skutkuje pominięciem związanego z nim wniosku.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. - eliminacja z opisu czynu i kwalifikacji prawnej skazania zapisów o popełnieniu przestępstwa w warunkach powrotu do przestępstwa, o jakich mowa w art. 64§1 kk.

Skazanie w warunkach art. 12§2 kk tworzy wyjątkową konstrukcję prawną, która nakazuje traktować szereg wykroczeń popełnionych przez sprawcę, jak przestępstwo, co nie oznacza, że ów ciąg wykroczeń przestępstwem się staje. Różnica redakcyjna między art. 12§1, a 12§2 kk jednoznacznie wskazuje, że gdy w pierwszym przypadku dwa lub więcej zachowań uważa się za jeden czyn zabroniony, tak w drugim nadal pozostają odrębne wykroczenia, a jedynie odpowiedzialność za nie jest kształtowana, jak za przestępstwo. Oczywiście, wynikają z tego normalne konsekwencje na przyszłość, bowiem sprawca, choć popełnia wykroczenia, zostaje skazany za przestępstwo.

W konsekwencji, tam gdzie ustawa znamieniem niezbędnym do zastosowania danej struktury prawnej wymaga „popełnienia przestępstwa” tam zastosowanie instytucji opisanej w art. 12§2 kk nie spełnia powyższego warunku. Taka sytuacja zachodzi przy powrocie do przestępstwa, o jakim mowa w art. 64§1 kk, który dla zastosowania tzw. recydywy wymaga właśnie ustalenia, że sprawca w określonych warunkach popełnia przestępstwo, co w omawianej sprawie nie ma miejsca. Nie spełnia bowiem tego warunku popełnienie kilku wykroczeń przeciwko mieniu, co przypisano oskarżonemu A., mimo że przepis szczególny nakazuje kształtować odpowiedzialność karną, jak za jeden czyn zabroniony wyczerpujący znamiona przestępstwa. W tym wypadku czym innym jest skazanie za przestępstwo, a czym innym jego popełnienie.

Powyższy pogląd znajduje wsparcie w wyroku Sądu Najwyższego z 13 maja 2025r. o sygn. akt II KK 139/25, gdzie stwierdzono, że „wykładnia przepisu art. 12 § 2 KK prowadzi do wniosku, że choć sprawca umyślnych wykroczeń „odpowiada jak za jeden czyn zabroniony wyczerpujący znamiona przestępstwa", to jednocześnie zachowania te wciąż pozostają wykroczeniami, mimo że odpowiedzialność za nie zostaje ukształtowana w sposób surowszy. Skoro zachowania wchodzące w skład przypisanego czynu ciągłego nosiły znamiona wykroczeń, to tym samym nie zostały spełnione wszystkie ustawowe warunki jakie stawia art. 64 § 1 KK”.

W doktrynie przeważające jest analogiczne stanowisko. W komentarzu pod redakcją Grześkowiaka wskazano, że „nie jest to zbieg pozorny, ponieważ ustawodawca nie zdecydował się uznać kilku wykroczeń za jeden czyn. Użyta w art. 12 § 2 KK formuła "odpowiada jak za jeden czyn zabroniony" oznacza, że sprawca nie tylko w sensie "naturalnym", ale i w świetle prawa popełnił kilka czynów zabronionych, chociaż odpowiada wedle reguł przewidzianych dla odpowiedzialności za jeden czyn, podczas gdy z art. 12 § 1 KK wynika, że kilka czynów w sensie "naturalnym" ustawodawca uznaje za jeden czyn ("uważa się za jeden czyn zabroniony"), w konsekwencji czego owe czyny nazwane są zachowaniami” (publ. Legalis).

W komentarzu pod redakcją Stefańskiego stwierdzono zaś, że „komentowany przepis zawiera normę nakazującą potraktować określonego w nim sprawcę - potraktować go w sferze wymiaru kary i innych środków prawnokarnej reakcji - tak, jak gdyby swoim zachowaniem się wypełnił on jednokrotnie znamiona przestępstwa. Norma ta nie nakazuje zatem uznawania wielości wykroczeń wyróżnionych w tym przepisie za (nowy) sposób jednokrotnego wypełnienia znamion przestępstwa. Słowem, w świetle owej normy sprawca rzeczonych wykroczeń pozostaje jedynie sprawcą wykroczeń - sprawcą, którego ze względu na obowiązywanie rozważanej normy traktuje się w sferze wymiaru kary i innych środków prawnokarnej reakcji tak, jak gdyby swoim zachowaniem się wypełnił on jednokrotnie znamiona przestępstwa. Innym słowy, omawiana i zakodowana w art. 12 § 2 KK norma nie nakazuje uznawania sprawcy wielu wykroczeń za sprawcę przestępstwa. Okolicznością decydującą o takim ukształtowaniu jej zakresu normowania (przedmiotu) jest widniejące w art. 12 § 2 KK sformułowanie "odpowiada jak za jeden czyn zabroniony wyczerpujący znamiona przestępstwa". Krótko mówiąc, analizowana norma nie poszerza zakresu kryminalizacji wyznaczonego przepisami KK”(publ. Legalis).

Odmienny pogląd wyrażony w komentarzu pod redakcją Królikowskiego (publ. Legalis), gdzie stwierdzono, że „z uwagi na to, że skazanie w warunkach określonych w art. 12 § 2 KK należy traktować jak skazanie za przestępstwo, możliwe jest, że sprawca będzie miał wymierzoną karę z nadzwyczajnym jej obostrzeniem (np. w przypadku określonym w art. 64 § 1 KK) lub złagodzeniem (np. art. 295 § 1 KK)” w ocenie Sądu Okręgowego nie odnosi się do wyżej opisanych argumentów i nie przekonuje.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe, co skutkowało zmianą wyroku w powyższym zakresie, zgodnie z art. 440 kpk.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Wina oskarżonego i kwalifikacja prawna z art. 278§1 kk w zw. z art. 12§2 kk.

Ani argumenty podniesione w apelacji oskarżonego, ani brane pod uwagę z urzędu nie dały podstaw do modyfikacji wyroku w powyższym zakresie.

Przedmiot i zakres zmiany

0.0.2- eliminacja z opisu czynu i kwalifikacji prawnej instytucji powrotu do przestępstwa, opisanej w art. 64§1 kk i wymierzenie nowej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności;

Opisana wyżej zmiana wymagała wymierzenia na nowo kary, z uwzględnieniem odpadnięcia okoliczności działającej na niekorzyść sprawcy. Oskarżony był dotąd karany za przestępstwo aż 22 razy, z czego 15 wyroków dotyczyło przestępstw przeciwko mieniu. Oznacza to, że jest on osobą wysoce zdemoralizowaną i niepoprawną, dla której kara nadmiernie łagodna odniesie odwrotny od oczekiwanego efekt. W świetle postawy skazanego względem porządku prawnego na drugi plan schodzi wartość wyrządzonej szkody, jako potencjalna okoliczność łagodząca. W powyższym świetle, wymierzona kara ośmiu miesięcy pozbawienia wolności, po złagodzeniu przyjętej kwalifikacji prawnej poprzez eliminację instytucji z art. 64§1 kk, mając na uwadze górną granicę zagrożenia ustawowego za czyn z art. 278§1 kk z całą pewnością nie jest rażąco niewspółmiernie surowa. Zdaniem Sądu Okręgowego kara tak wymierzona winna spełnić stawiane przed nią cele w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej, jak również odpowiadać społecznemu poczuciu sprawiedliwości.

Koszty procesu

- orzeczenie kary izolacyjnej, jak też sytuacja finansowa oskarżonego skutkowało zwolnieniem go z obowiązku uiszczenia kosztów procesu we wskazanym w wyroku zakresie;

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

Zmiana

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kara.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana