Sąd odstąpił od kary dla oskarżonego, bo to pokrzywdzony sprowokował zajście

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 12 grudnia 2024 roku, sygn. akt III K 432/22

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

J. Z. (1)

Karany

Sytuacja majątkowa oskarżonego

Karta karna k. 328-330

Informacja e - (...) k. 309

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Karalność sądowa oskarżonego

Sytuacja majątkowa

Karta karna

Informacja e - (...)

Załączone dokumenty zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organy do tego uprawnione, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności tych dokumentów.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Apelacja

Naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 4 kpk, 7 kpk i art. 410 kpk poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę orzeczenia, które miały wpływ na treść orzeczenia.

Obrazę przepisów prawa karnego materialnego, mająca wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia a mianowicie niezastosowanie art. 25 § 1 kk

Częściowo zasadny

W pierwszej kolejności wskazać należy, że apelacja od wyroku zasługiwała na uwzględnienie w zakresie jakim prowadziła do potrzeby zmiany wyroku a zarzuty podniesione przez obrońcę oskarżonego okazały się częściowo zasadne.

Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśnił na rozprawie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jednak sąd I instancji swoje rozstrzygnięcie w zaskarżonym zakresie wydał w oparciu wadliwie ustalony stan faktyczny, co wynikało z nieprawidłowej oceny dowodów, a ponadto z pominięciem istotnej części materiału dowodowego. Natomiast Sąd I instancji nie dopuścił się takich uchybień, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a tym bardziej jego zmianą poprzez uniewinnienie oskarżonego J. Z. (2) od popełnienia przypisanego mu czynu.

W ocenie Sądu II instancji zachowanie oskarżonego wyczerpuje znamiona czynu z art. 217 § 1 kk, gdyż naruszył nietykalność cielesną oskarżyciela prywatnego. Natomiast zgodnie z poczynionymi ustaleniami faktycznymi w oparciu o całokształt materiału dowodowego przyjęto , iż oskarżyciel prywatny był prowokatorem zaistniałej sytuacji, dopuścił się wyzywającego zachowania wobec oskarżonego. W związku z powyższym Sąd II Instancji dokonał zmiany zaskarżonego wyroku i zastosował regulacje prawną z art. 217 § 2 kk, tj przewidującą , iż w razie naruszenia nietykalności wywoływanej wyzywającym zachowaniem się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności, sąd może odstąpić od wymierzenia kary. W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją.

Odnosząc się do oceny materiału dowodowego poczynionego przez Sąd I Instancji to oparł on swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na zeznaniach pokrzywdzonego oraz okolicznościach, które nie miały istotnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Okoliczności te stanowiły jedynie informacje uboczne, pozostające bez wpływu na ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzenia, bądź zostały przez Sąd błędnie zinterpretowane. Ustalając stan faktyczny Sąd pominął natomiast zaznania świadka B. K. obecnego przypadkowo na miejscu zdarzenia, który był osobą obiektywną, niezwiązaną z żadną ze stron i nieposiadającą jakiegokolwiek interesu w sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Świadek ten, jako osoba postronna , w sposób rzeczowy i spójny opisał przebieg zdarzenia do którego doszło w dniu 8 kwietnia 2022 r. a jego relacja pozostaje w sprzeczności z ustaleniami przyjętymi przez Sąd I instancji. Pominięcie tych zeznań jako kluczowych doprowadziło do dokonania niepełnych i wadliwych ustaleń faktycznych. Przyczyny dla których odmowiono mu wiarygodności są chybione . W ocenie Sądu Okręgowego zeznania świadka oraz wyjaśnienia oskarżonego pozostają ze sobą w pełni spójne co do kluczowej okoliczności przebiegu zdarzenia, a mianowicie faktu, że to oskarżyciel K. K. wyszedł z pojazdu i skierował się w stronę oskarżonego w celu jego zwyzywania oraz wywołania sytuacji konfliktowej. Wobec wcześniejszego udowodnionego wzajemnego zachowania stron o charakterze demonstracyjnym i dezaprobaty dla drugiej osoby , w postaci wykonywanych do siebie gestów, gdy siedzieli jeszcze w mijających się pojazdach, wychodząc z pojazdu i podążając do samochodu oskarżonego pokrzywdzony doskonale wiedział, iż to z nim nastąpi konfrontacja i swym zamierzeniu nie miał bynajmniej rozmowy z kobietą, która kierowała pojazdem . Relacja świadka w sposób jednoznaczny wskazuje , iż inicjatorem całego zajścia poza pojazdami był oskarżyciel prywatny, którego zachowanie miało charakter agresywny i prowokacyjny. Owszem oskarżony przyjął w odpowiedzi postawę konfrontacyjną to jednak oskarżyciel prywatny skierował wyzwiska do oskarżonego oraz po odpowiedzi również w tym tonie oskarżonego dążył do eskalacji zdarzenia kierując ręce w okolice twarzy i szyi oskarżonego i naruszając jego nietykalność. Sąd I instancji, wbrew tym zgodnym i wzajemnie się uzupełniającym dowodom, przyjął odmienną wersję wydarzenia, uznając, że oskarżyciel był jedynie zdenerwowany zaistniałą sytuacją drogową, w której mogłoby dojść do kolizji, oraz że jego zamiarem było wyłącznie przeprowadzenie rozmowy z kierującą pojazdem a oskarżony zareagował niezrozumiałą agresją i gwałtowną, zaskakująca przemocą . Taka ocena materiału dowodowego pozostaje w sprzeczności z treścią zeznań bezstronnego świadka oraz wyjaśnień oskarżonego, a nadto stanowi dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, dokonaną z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego.

Kolejno, niezasadne jest eksponowania przez Sądu I instancji okoliczności umiejętności bokserskich oskarżonego, trenowania tej dyscypliny , z sugestią jakoby oskarżony, korzystając zaistniałej sytuacji, chciał zademonstrować wobec pokrzywdzonego swoje umiejętności bokserskie, sprawdzić się w sytuacji poza treningowej, w dodatku na ulicy. Powyższe teza nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i stanowi wyłącznie dowolne przypuszczenie Sądu, nieoparte żadnym konkretnym dowodem. W toku postepowania nie ujawniono bowiem żadnych okoliczności , które mogłyby świadczyć o takim zamiarze oskarżonego, ani zeznania świadków, ani wyjaśnienia samego oskarżonego nie wskazują na istnienie motywacji o takim charakterze. Tym samym wskazane twierdzenie nie może stanowić okoliczności obciążającej oskarżonego ani elementu ustaleń faktycznych. Oparcie rozstrzygnięcia na tego rodzaju nieudokumentowanych przypuszczeniach prowadzi do wadliwości dokonanych przez Sąd ustaleń i narusza wymogi wynikające z art. 7 kpk. Każdy przy aktualnej powszechnej dostępności dyscypliny ma prawo trenować sporty walki i ta okoliczność sama w sobie nie może przemawiać na niekorzyść danej osoby.

Odnosząc się do obrazy prawa materialnego Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż nie było w niniejszej sprawie podstaw aby uznać zasadność stanowiska skarżącego w myśl którego, w toku postępowania doszło do naruszenia art. 25 § 1 kk- poprzez nie właściwe zastosowanie i uznanie, że okoliczności sprawy uzasadniały przyjęcie, że działania oskarżonego J. Z. (1) miały charakter obrony koniecznej.

Obrona konieczna obejmuje nie tylko odpieranie zamachu w fazie jego realizacji, ale nawet stadium obiektywnie zaistniałego bezpośredniego zagrożenia zamachem, jak również w wypadku jego nieuchronności, o ile nie zostanie podjęta natychmiastowa akcja obronna.

Zamach wtedy jest już bezpośredni, kiedy z zachowania napastnika jednoznacznie można wywnioskować, iż przystępuje on do ataku na określone dobro zindywidualizowane oraz że istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa natychmiastowego ataku na dobro. Wyrok SN z 26.10.2023 r., I KK 79/23, LEX nr 3719243.

W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy dokonał zasadnej oceny zachowania oskarżonego przyjmując iż zarzucany mu czyn dopuścił się on z winy umyślnej, działając w zamiarze bezpośrednim. Wprawdzie z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w sposób jednoznaczny wynika, że doszło do konfliktowej sytuacji miedzy stronami, w którym to pokrzywdzony swym zachowaniem prowokował oskarżonego w celu wywołania w nim negatywnych emocji. Niemniej jednak reakcja oskarżonego była nieadekwatna do zaistniałego zdarzenia i nie można w tym przypadku mówić o obronie koniecznej, gdyż nie doszło do zamachu na dobro prawnie chronione w tej postaci by uzasadniałoby to zastosowanie przemocy jako konieczności. Wprawdzie pokrzywdzony wymachiwał rękami, dotykał go w okolice twarzy i szyi oraz skierował sarkastyczne pytanie „ czy chce się bić”, jednak J. Z. (1) powinien był nie ulegać prowokacji i odstąpić od udziału w szarpaninie. Ochronę swoich dób mógł realizować w następstwie zawiadomienia policji i skorzystania z dowodów w postaci zeznań obserwatorów zdarzenia czy zapisów monitoringu, tudzież własnych nagrań. W związku z powyższym Sąd Okręgowy nie dopatruje się podstaw do przyjęcia działania w warunkach obrony koniecznej. Postać zachowania pokrzywdzonego nie stwarzała zagrożenia dla zdrowia i życia oskarżonego czy członków jego rodziny, a jego ocena znalazła odzwierciedlenie w zastosowanej instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, która wolą ustawodawcy ma zastosowanie właśnie do tego rodzaju przypadków, co wyklucza działanie w warunkach kontratypu .

Wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie, że oskarżony działał w ramach obrony koniecznej i w konsekwencji uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

Niezasadny

Sąd Okręgowy podziela częściowo stanowisko apelującego, zgodnie z którym sąd I instancji, oceniając zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, naruszył przepis art. 7 k.p.k.,\ i poczynił błędne ustalenia faktyczne mające wpływa na tresć wyroku co stanowiło przedmiot szczegółowych rozważań w podpunkcie 3.1. niniejszego uzasadnienia. Uchybienia sądu instancji nie mogły prowadzić jednak do wydania wyroku uniewinniającego

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok utrzymany w mocy w zakresie winy

Prawidłowość ustaleń sądu pierwszej instancji co do winy odnośnie zarzucanego czynu oskarżonemu.

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zaskarżony wyrok został zmieniony przez Sąd Odwoławczy w ten sposób, że w punkcie 1 przyjęto , iż naruszenie nietykalności cielesnej K. K. dokonane przez oskarżonego wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego i na podstawie art. 217 § 2 kk odstąpiono od wymierzenia oskarżonemu kary. Ponadto uchylone zostały rozstrzygnięcia dotyczące przyznania nawiązki dla oskarżyciela prywatnego od oskarżonego oraz zasądzenia od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu.

Jak już wyżej wskazano, Sąd Okręgowy w części podzielił podniesione zarzuty apelacyjne. W ocenie Sądu Okręgowego zaistniała przesłanka wymieniona w art. 217 § 2 k.k. umożlwiająca odstąpienie od wymierzenia kary. Jak już powyżej w pkt 3.1.1. uzasadnienia objaśniono, iż do naruszenia nietykalności cielesnej ze strony oskarżonego doszło w skutego wyzywającego zachowania się pokrzywdzonego, w związku z powyższym Sąd zastosował dyspozycję prawną z art. 217 § 2 kk umożlwiającą odstąpienie od wymierzenia kary oskarżonemu. Konflikt pomiędzy stronami miał charakter gwałtowny a za nieprawidłowe reakcje obydwie odpowiadają w zbliżonym stopniu, co nie pozostawało bez wpływu na zaistniałe zdarzenie. Odnoszą się natomiast do kwestii odstąpienia od zasądzenia nawiązki oraz poniesionych kosztów postepowania, to w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie z uwagi na zachowanie pokrzywdzonego zasadne było odstąpienie od orzeczenia nawiązki jak i zasądzenia od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego całości kosztów procesu.

Możliwe jest orzeczenie tego obowiązku w części w zależności od tego, czy pokrzywdzony nie przyczynił się do rozmiaru szkody, lub gdy jego zachowanie nie uprawnia do zasądzenia naprawienia szkody w całości (postanowienie SN z 11.05.2012 r., IV KK 365/11, LEX nr 1215334).

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

J. Z. (1)

Punkt III wyroku

Od oskarżonego w sprawie z oskarżenia prywatnego sąd zasądził na rzecz: oskarżyciela prywatnego kwotę 150 zł tytułem zwrotu części kwoty uiszczonej tytułem zryczałtowanej równowartości wydatków postepowania na podstawie art. 628 § 1 k.p.k. w zw z art. 631 k.p.k.

Kosztami zastępstwa procesowego za postepowanie odwoławcze obciążono oskarżonego J. Z. (3) i oskarżyciela prywatnego K. K. w zakresie przez nich poniesionym na postawie art. 631 k.p.k. zw. z art. 633 k.p.k.

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońcy

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi- Północ w Warszawie z dnia 12 grudnia 2024 roku, sygn. akt III K 432/22

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

zmiana