Błędna podstawa w świadectwie pracy nie przesądziła o przedemerytalnym. Sąd uwzględnił odwołanie szwaczki

Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznego II Oddział w C. w rozpoznaniu wniosku z dnia (...) r. odmówił D. R. prawa do świadczenia przedemerytalnego wskazując, iż świadectwo pracy zawiera nieprawidłową szczegółową podstawę prawną ustania stosunku pracy, brak informacji czy po śmierci pracodawcy został ustanowiony zarząd sukcesyjny - świadectwo pracy zostało wystawione przez spadkobiercę (art. 63

(

2) § 1 z zastrzeżeniem § 3-11).

/decyzja w aktach ZUS k. nienumerowane/

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. R., domagając się jej zmiany i przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy ZUS do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art 63

2 § 1 Kodeksu pracy - poprzez błędne uznanie, iż przedstawione przez nią świadectwo pracy nie stanowi dowodu rozwiązania stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy, mimo że przepis ten wprost przewiduje ustanie stosunku pracy z mocy prawa w przypadku śmierci pracodawcy,

2. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niepełne i nienależyte wyjaśnienie sprawy, niewzięcie pod uwagę informacji z CEIDG oraz odmowę uwzględnienia dokumentu, który prawidłowo odzwierciedla zaistniały stan faktyczny,

3. błędne przyjęcie, że brak zarządu sukcesyjnego lub brak doprecyzowania podstawy prawnej w treści świadectwa pracy wyklucza możliwość potwierdzenia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, podczas gdy ustanie stosunku pracy nastąpiło z mocy samego prawa i wynika z dokumentów oraz rejestrów publicznych.

Ubezpieczona podniosła, iż ustanie stosunku pracy nastąpiło z mocy prawa - art. 63

2 § 1 k.p. Jej stosunek pracy ustał z dniem śmierci pracodawcy, co wynika wprost z art. 63

2 § 1 kp.

Z informacji dostępnych w CEIDG wynika, że nie został ustanowiony zarząd sukcesyjny, co oznacza, że stosunek pracy wygasł z mocy prawa i osoba uprawniona spadkobierca mogła wydać świadectwo pracy. Tym samym świadectwo pracy zostało wydane prawidłowo, a okoliczności ustania stosunku pracy zostały należycie udokumentowane. Wobec tego stosunek pracy ustał z przyczyn dotyczących pracodawcy, a odwołująca spełnia warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.

/ odwołanie k. 3-4/

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że rozwiązanie stosunku pracy z ubezpieczoną nastąpiło na podstawie innego artykułu kodeksu pracy niż wskazany w świadectwie pracy. Z uwagi na powyższe zakład odmówił prawa do świadczenia przedemerytalnego, mimo spełnienia pozostałych przesłanek do jego nabycia.

/ odpowiedź na odwołanie k. 6-7/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni D. R. ur. (...) w okresie (...) r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku szwaczki w firmie (...).

/ bezsporne, świadectwo pracy k. 6 -7/

Wnioskodawczyni legitymuje się świadectwem pracy z dnia(...) r., w którym wskazano, iż powyższy stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia - w wyniku śmierci pracodawcy - art. 63 § 1 kp. Wskazane świadectwo pracy zostało podpisane przez spadkobiercę zmarłego pracodawcy - Z. H..

/ bezsporne świadectwo pracy k. 6-7 akt ZUS/

Stosunek pracy wnioskodawczyni z (...) ustał w wyniku jego wygaśnięcia z uwagi na śmierć pracodawcy.

/ bezsporne/

Podmiot(...)został wykreślony z (...) z datą (...) z uwagi na fakt, iż przedsiębiorca zmarł i nie ustanowiono zarządu sukcesyjnego.

/ bezsporne dane ustalone z urzędu na podstawie wpisu w (...)/

W dniu (...) r. ubezpieczona wystąpiła z wnioskiem do ZUS o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego powołując się między innymi na okoliczności wskazane w ww. świadectwie pracy z dnia (...) r.

/ bezsporne wniosek z załącznikami k.1-3 akt ZUS/

W tym stanie rzeczy organ wydał zaskarżoną decyzję z dnia (...) r. uchylając wcześniej wydaną decyzję z dnia (...) r. również odmawiającą wnioskodawczyni prawa do świadczenia, ale z innej podstawy prawnej.

/ bezsporne/

Postępowanie sądowe toczące się za sygn. VIII U (...) z odwołania wnioskodawczyni od decyzji z dnia (...)postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia(...) r. zostało prawomocnie umorzone.

/ bezsporne dokumenty w aktach VIII U (...) załączonych do akt sprawy/

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy uznał, że wbrew zapatrywaniom organu rentowego wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki, od których zależało nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 620 zm.) tj. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji .

Zgodnie z art. 2 ust. 1wskazanej ustawy w powyższym brzmieniu prawo do świadczenia przysługuje osobie, która, m.in:

1) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta oraz 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. poz. 620), w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub

3) do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497, 863, 1243 i 1615), zwanej dalej "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych", i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat - kobieta i 61 lat - mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

4) zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w którym ustało prawo do renty, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

4a) zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od dnia ustania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, 858, 1615 i 1871 oraz z 2025 r. poz. 619 i 620), lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2024 r. poz. 246), pobieranych nieprzerwanie przez okres co najmniej 365 dni, i do dnia, w którym ustało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

5) do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub

6) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.

Przy tym zgodnie z ust. 2 i 3 wskazanego przepisu za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w ust. 1, uważa się okres ustalony zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach z FUS".

Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotny;

2) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ rentowy utrzymywał, iż brak było podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia przedemerytalnego, gdyż świadectwo pracy zawiera nieprawidłową szczegółową podstawę prawną ustania stosunku pracy, brak informacji czy po śmierci pracodawcy został ustanowiony zarząd sukcesyjny, świadectwo pracy zostało wystawione przez spadkobiercę - a co za tym idzie wnioskodawczyni nie spełnia warunków wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy- stosunek pracy nie został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Przy czym wbrew zapatrywaniu organu rentowego zaznaczyć należy, że zgodnie z powołanym wyżej unormowaniem ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, przyczynami rozwiania stosunku pracy powinny być „przyczyny dotyczące zakładu pracy” w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. poz. 620), która weszła w życie w dniu 1.06.2025 r. nie zaś ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 214) - taka bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała podstawa prawna, choć w istocie same przesłanki „przyczyn dotyczących zakładu pracy” w obu aktach prawnych sformułowano analogicznie.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych a więc również w sprawie o prawo do świadczenia przedemerytalnego badaniu podlegają wszystkie materialnoprawne przesłanki konieczne do nabycia prawa, a więc również przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych; kształtuje ona stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Stąd też nie budzi wątpliwości, iż organ rentowy w postępowaniu administracyjnym a następnie w postepowaniu sądowym sąd, bada okoliczności dotyczące istnienia stosunku pracy i jego rozwiązania z określonych przyczyn. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 października 2018 r., III AUa 831/17/

W rozpoznawanym przypadku organ utrzymywał, iż z uwagi na przyczynę rozwiązania stosunku pracy z wnioskodawczynią ujętą w świadectwie pracy z dnia (...) w którym wskazano, iż powyższy stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia - w wyniku śmierci pracodawcy - art. 63 § 1 kp. do ustania stosunku pracy nie doszło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Tym samym należało bezpośrednio odnieść się do przesłanek warunkujących prawo do świadczenia z punktu widzenia wspomnianych wyżej przepisów.

Zgodnie z art. 2 pkt 38 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620) ilekroć w ustawie jest mowa o: przyczynach dotyczących zakładu pracy – oznacza to:

a) rozwiązanie stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277), w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników,

b) rozwiązanie stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych,

c) wygaśnięcie stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy lub stosunku służbowego w przypadku śmierci pracodawcy lub gdy odrębne przepisy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy lub stosunku służbowego w wyniku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy,

d) rozwiązanie stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1 i 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy;

Przy tym zgodnie z art. 63 kp umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych.

W myśl art. 63

2 § 1 kp. z dniem śmierci pracodawcy umowy o pracę z pracownikami wygasają, z zastrzeżeniem § 3-11. Zgodnie z § 3 tego przepisu przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku:

1) przejęcia pracownika przez nowego pracodawcę na zasadach określonych w art. 23

1;

2) ustanowienia zarządu sukcesyjnego z chwilą śmierci pracodawcy, zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz.U. z 2021 r. poz. 170), zwanej dalej "ustawą o zarządzie sukcesyjnym".

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że niezależnie od formy rozwiązania stosunku pracy, dla celów ustawy z dnia 30.04.2004 o świadczeniach przedemerytalnych istotne jest badanie jakie faktycznie były przyczyny utraty zatrudnienia. Ważne aby pracownik utracił zatrudnienie oparte na umowie o pracę w wyniku okoliczności dotyczących pracodawcy , bądź z powodu likwidacji , bądź z powodu niewypłacalności. / wyrok SA w Gdańsku III wydział pracy i Ubezpieczeń społecznych z dnia 28.06.2017 III AUa 225/17/ Taka redakcja powołanego przepisu wskazuje więc wyraźnie, iż uzależnia on nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego między innymi od tego, co było przyczyną rozwiązania stosunku pracy. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lutego 2014 r. III AUa 939/13./ Przyczyny niedotyczące pracownika są to wszelkie okoliczności będące przyczyną rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy, ale niezwiązane z osobą pracownika. Z kolei przyczyny dotyczące pracownika są to okoliczności związane ze sposobem wykonywania przez niego pracy oraz jego osobą, a także psychiczną i fizyczną możliwością świadczenia pracy, w tym niezawinioną przez pracownika. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2020 r., III AUa 177/20/

Jeżeli stosunek pracy osób zatrudnionych przez osobę fizyczną nie był wykonywany w oparciu o jednostkę organizacyjną, którą można by uznać za zakład pracy w znaczeniu przedmiotowym, to w skład spadku nie wchodzi taki zakład pracy, nie zostaje on więc przejęty przez spadkobierców w drodze dziedziczenia i w wyniku śmierci pracodawcy dochodzi do wygaśnięcia stosunku pracy, tak jak każdego prawa czy obowiązku majątkowego nie podlegającego dziedziczeniu. /III UK 58/11,. - Wyrok Sądu Najwyższego OSNP 2013/5-6/61 - wyrok z dnia 8 marca 2012 r./

Ocena przyczyn, dla których doszło do rozwiązania stosunku pracy, nie jest zależna od zapisu w świadectwie pracy ale od całokształtu okoliczności składających się na ustanie stosunku pracy. /Wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 5 marca 2019 r. VII U 1107/18/

Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ nie kwestionował, iż do wygaśnięcia stosunku pracy wnioskodawczyni doszło w istocie w związku ze śmiercią jej pracodawcy i że w tym przypadku nie został powołany zarząd sukcesyjny. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu nie można dojść do przekonania jedynie z uwagi na nieprecyzyjną czy nieprawidłową podstawę prawną ustania stosunku pracy podaną w świadectwie pracy, iż wygaśniecie stosunku pracy nie miało miejsca z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów. Nie należy pomijać, że świadectwo pracy jest dokumentem wyłącznie prywatnym a zapisy w nim zawarte nie tworzą praw podmiotowych ani ich nie pozbawiają, nie mają też cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw. Dokument taki zawsze podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Skoro zaś w niniejszym postępowaniu zostało wykazanym, że u podstaw ustania stosunku pracy wnioskodawczyni leżały wyłącznie względy związane z zakładem pracy- wobec śmierci pracodawcy, prawo ubezpieczonej do świadczenia emerytalnego przy bezspornym spełnieniu przez nią pozostałych warunków jego przyznania nie może być kwestionowane. Wnioskodawczyni spełnia więc przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego z uwzględnieniem treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W zakresie daty przyznania świadczenia, Sąd oparł się na przepisie art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na mocy art. 477

14 § 2 k.p.c. w związku z powołanymi przepisami orzekł jak w sentencji wyroku.